UBND TỈNH HÀ NAM
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 12 CẤP TỈNH
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
Năm học 2023 - 2024
Môn: Toán
ĐỀ CHÍNH THỨC
Thời gian làm bài: 180 phút
(Đề thi gồm 01 trang)
Câu I (5,0 điểm).
1. Cho hàm số
3
1
x
y
x
−
=
+
có đồ thị
(
)
C
. Tìm trên
( )
C
các điểm
M
sao cho tiếp tuyến tại
M
của
( )
C
tạo với hai đường tiệm cận của
( )
C
một tam giác có bán kính đường tròn nội tiếp lớn nhất.
2. Cho hàm số
( )
y fx=
có đạo hàm
. Tìm tất cả các
giá trị thực của tham số
m
để hàm số
( )
( )
2
8gx f x x m= −+
có đúng ba điểm cực trị
123
,,xxx
thỏa
mãn
222
1 23
50.xxx++=
Câu II (4,0 điểm).
1. Có tất cả bao nhiêu cặp số nguyên
( )
;xy
thoả mãn
và
[ ]
0; 2024;2024xy x+ > ∈−
?
2. Giải hệ phương trình sau trên tập số thực:
( )
( )
(
)
2
1 39
2
3
21
2
2 14
1
log 2log log 2
9
1
2024 1 2 1 2 2 1 .
xy
yy
y
xx x
x yy
−
++
= ⋅
++
+= + − +
Câu III (2,0 điểm). Tính tích phân
( )
4
0
1 cos 4 2sin 2 cos2
d.
cos 2 sin 2
x x xx x
Ix
xx
π
+ ++
=
+
∫
Câu IV (5,0 điểm).
1. Cho hình chóp có
( )
SA ABCD⊥
, đáy
ABCD
là hình thang vuông tại
A
và
,B
15, 5AD BC AB= = =
. Góc giữa mặt phẳng
( )
SBC
và mặt phẳng
( )
ABCD
bằng
0
60
. Gọi
M
là
trung điểm của cạnh và là điểm thỏa mãn
2ID AI=
 
. Gọi
, EF
lần lượt là hình chiếu vuông
góc của điểm
A
trên các cạnh
, SB SC
. Gọi
H
là giao điểm của hai đường thẳng
SI
và
AM
.
a) Tính thể tích khối tứ diện
CDMI
và khoảng cách giữa hai đường thẳng
AM
và
SC
.
b) Tính thể tích khối nón có đáy là hình tròn ngoại tiếp
EFH∆
và đỉnh thuộc mặt phẳng
( )
.ABCD
2. Cho hình lăng trụ đứng
.'' 'ABC A B C
,
ABC
∆
vuông tại
A
,
2AB AC=
. Gọi
E
là điểm thỏa
mãn
'2EC EC= −
 
. Khoảng cách từ điểm
'C
đến mặt phẳng
( )
'A BE
bằng
12
. Gọi
α
là góc giữa mặt
phẳng
( )
'A BE
và mặt phẳng
( )
ABC
. Tìm
cos
α
để thể tích khối lăng trụ
.'' 'ABC A B C
đạt giá trị
nhỏ nhất.
Câu V (2,0 điểm). Trong không gian với hệ tọa độ
,Oxyz
cho các điểm
( )
9;1; 4B −−
,
( )
9;7;4C −
.
Trong các
ABC
∆
thỏa mãn điểm
A
thuộc mặt phẳng
( )
,Oxy
các đường trung tuyến kẻ từ đỉnh
B
và
C
vuông góc với nhau sao cho góc A lớn nhất. Viết phương trình mặt cầu đường kính
OA
với
O
là
gốc tọa độ.
Câu VI (2,0 điểm). Cho các số thực dương
,,xyz
thỏa mãn
2 22
1 2 3.xyz xy+ + +≤ +
Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức
( )
( )
32 3 2 32
36 36 2 9
.
2 1 4 1 21
xx yy zz
P
xyz
++ ++ ++
=++
+ ++
-----HẾT-----
Họ và tên thí sinh:
.................................................................................Số báo danh:...............................................................................................
Người coi thi số 1:................................................................................Người coi thi số 2:................................................................................
.
S ABCD
SD
I
UBND TỈNH HÀ NAM
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 12 CẤP TỈNH
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
Năm học 2023 - 2024
(Hướng dẫn chấm thi có 08 trang)
Môn: Toán
HƯỚNG DẪN CHẤM – CHÍNH THỨC
I. HƯỚNG DẪN CHUNG
o Hướng dẫn chấm chỉ trình bày sơ lược các bước giải, lời giải của học sinh cần lập luận chặt
chẽ, hợp logic. Nếu học sinh trình bày cách làm khác mà đúng thì vẫn được điểm theo thang
điểm tương ứng.
o Đối với bài toán hình học nếu học sinh chứng minh có sử dụng đến hình vẽ thì yêu cầu phải
vẽ hình, nếu học sinh vẽ hình sai hoặc không vẽ hình thì không cho điểm phần tương ứng.
o Điểm toàn bài không làm tròn.
II. ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM
Câu
Sơ lược lời giải
Điểm
I
(5,0 điểm)
1. Cho hàm số
3
1
x
y
x
−
=
+
có đồ thị
( )
C
. Tìm trên
( )
C
các điểm
M
sao cho tiếp
tuyến tại
M
của
( )
C
tạo với hai đường tiệm cận của
( )
C
một tam giác có bán
kính đường tròn nội tiếp lớn nhất.
2,5
Ta có
( )
2
44
1 ' , 1.
1
1
y yx
x
x
= − ⇒ = ≠−
+
+
Gọi
4
;1 , 1
1
Ma a
a

− ≠−

+

.
Phương trình tiếp tuyến của
( )
C
tại
M
là
( )
( )
2
44
: 1.
1
1
dy xa
a
a
= − +−
+
+
0,25
Gọi
A
và
B
lần lượt là giao điểm của tiếp tuyến
d
với đường tiệm cận đứng
và tiệm cận ngang;
I
là giao điểm của hai tiệm cận.
Tiệm cận đứng
1,x = −
tiệm cận ngang
1y = ⇒
(
)
1;1 .
I
−
0,25
Giao điểm của
d
và tiệm cận đứng là
8
1;1 .
1
A
a

−−

+

0,25
Giao điểm của
d
và tiệm cận ngang là
( )
2 1;1 .Ba+
0,25
Suy ra
8
1
IA
a
=
+
,
21IB a= +
,
(
)
(
)
2
2
64
41
1
AB a
a
= ++
+
.
0,25
Vì
IAB∆
vuông tại
I
nên
1
8.
2
IAB
S IA IB
∆
= ⋅=
0,25
Nửa chu vi của
IAB∆
là
( )
( )
2
2
4 16
11
21
1
IA IB AB
p aa
a
a
++
= = + ++ + +
+
+
Bán kính đường tròn nội tiếp
IAB∆
là
IAB
S
r
p
∆
=
nên
r
lớn nhất khi
p
nhỏ nhất.
0,25
Áp dụng bất đẳng AM-GM ta có
( )
( )
( )
( )
22
22
4 16 4 16
1 1 2 1 2 1 4 22
11
11
aa a a
aa
aa
+ ++ + + ≥ ⋅ ++ ⋅ + ⋅ =+
++
++
Suy ra
4 2 2.p ≥+
0,25
p
đạt giá trị nhỏ nhất bằng
4 22+
khi
( )
2
1
4
1 14
3.
1
a
aa
a
a
=
= +⇔ + =⇔
= −
+
0,25
Vậy có hai điểm thỏa mãn yêu cầu bài toán là
( ) ( )
1; 1 , 3; 3 .MM−−
0,25
2. Cho hàm số
( )
y fx=
có đạo hàm
( ) ( )
( )( )
2024
22
' 3 5 51 2
xx
fx x x x
=− −+ −
.
Tìm tất cả các giá trị thực của
m
để hàm số
( )
( )
2
8gx f x x m= −+
có đúng ba
điểm cực trị
123
,,xxx
thỏa mãn
222
1 23
50.xxx++=
2,5
2
Câu
Sơ lược lời giải
Điểm
Ta có
( ) ( )
( )
( )
( )
( )
( ) ( )
22
2
2024 2
2 2 16 2 8 2 2
' 28' 8
28 8 3 5 5 1 8 2 8
x x m x xm
gx x f x xm
x x xm x xm x xm
− + −+
= − −+

= − −+− − + −+ − −+


0,25
Vì
( )
22
2024
2 2 16 2 8
8 3 0; 5 5 1 0
x x m x xm
x xm
− + −+
− + − ≥ − +>
nên dấu của
(
)
'
gx
cùng
dấu với
( )
( ) ( )
2
22
28 8 2 8x x xm x xm

− −+ − −+


.
0,25
Ta có
( )
( )
( )
2
22 2 2
22
44
28 8 2 8 0 8 0 8
8 2 82.
xx
x xxm xxm xxm xxm
xxm xx m
= =



− −+ − −+ =⇔ −+=⇔ −=−




− += − =−

0,25
Xét hàm số
( )
2
8hx x x= −
trên
, có
( ) (
)
' 2 8; ' 0 4.hx x hx x= − =⇔=
Bảng biến thiên
0,25
Hàm số
( )
gx
có ba điểm cực trị
( )
'0gx⇔=
có đúng 3 nghiệm bội lẻ.
Dựa vào bảng biến thiên suy ra
16 2 16 18.m mm− ≤− < − ⇔ ≤ <
0,5
Giả sử
3
4x
=
thì
12
,xx
là hai nghiệm của
2
82xx m−=−
thỏa mãn
22
12
34.
xx+=
0,25
Ta có
22
8 2 8 2 0.xx mxxm− =− ⇔ − + −=
Định lí Vi-ét, ta có
12
12
8
2.
xx
xx m
+=
= −
0,25
Khi đó
(
)
2
22
1 2 1 2 12
34 2 34
x x x x xx+=⇔ + − =⇔
(
)
64 2 2 34 17.
mm− −= ⇔=
0,25
Đối chiếu điều kiện suy ra
17m
=
thỏa mãn bài.
0,25
II
(5,0 điểm)
1. Có tất cả bao nhiêu cặp số nguyên
( )
;xy
thoả mãn
và
[ ]
0; 2024;2024
xy x+ > ∈−
?
2,0
Điều kiện:
2 0.xy+>
Ta có:
0xy+>
nên
( )
22
2
log 2 2 3 0x y x y xy x y+ + + + −−=
( )( )
22
2
2
log 2 3 0
xyx y
x y xy x y
xy
++
⇔ + + + −−=
+
0,25
( )
( )
( )
( ) ( )
22 22
22
22 22
22
log 2 3 log 2 3 0
log 2 3 2 3 log . 1
x y xy x y x y xy x y
x y xy x y xy x y x y
⇔ ++ − ++++−−=
⇔ ++ +++= +++
0,25
Xét hàm số
(
)
2
log ; 0ft t tt= +>
, ta có:
( ) ( )
1
' 1 0, 0;
ln 2
ft t
t
= + > ∈ +∞
nên hàm
số
( )
ft
đồng biến trên
( )
0; .+∞
0,25
Do đó
( )
( )
( )
22 22
1 23 23f x y xy f x y x y xy x y⇔ ++ = +⇔++=+
0,25
( )( )
2 1 0 1 2.xyx y x y⇔ + + −=⇔=−
0,25
Vì
0xy+>
nên
10 1xy y y+=−>⇒<
Do
2024 2024x− ≤≤
suy ra
2024 1 2 2024 1011,5 1012,5yy− ≤ − ≤ ⇔− ≤ ≤
.
0,25
3
Câu
Sơ lược lời giải
Điểm
Suy ra
1011,5 1.y− ≤<
Mặt khác
y
∈
nên suy ra
{ }
1011; 1010; ; 1;0 .y
∈− − −
0,25
Với mỗi giá trị của
y
cho ta 1 giá trị của
x
thoả mãn bài.
Vậy có
1012
cặp số nguyên
( )
;xy
thoả mãn yêu cầu bài toán.
0,25
2. Giải hệ phương trình sau trên tập số thực:
(
) (
)
( )
(
)
( )
2
1 39
2
3
21
2
2 14
1
log 2log log 2 1
9
1
2024 1 2 1 2 2 1 2
xy
yy
y
xx x
x yy
−
++
= ⋅
++
+= + − +
2,0
Điều kiện:
0, 0.xy>>
Ta có
(
)
( )
2
33
2
2 14
1 log 2log 2
1
yy
y
xx x
++
⇔=
++
( )
22
22
33
22
2 14 2 14
log log 4 4
11
yy yy
yy
xx x xx x
++ ++
⇔ =⇔=
++ ++
0,25
( )
2
22
22
2 14
111
1 1 1 3
4 224
yy
xx x xx x
y yyy
++
⇔ =++⇔+ +=++
0,25
Xét hàm số
( )
2
1 , 0.ft t t t t=++ >
Ta có
( )
2
2
2
' 1 1 0, 0.
1
t
ft t t
t
= + + + > ∀>
+
⇒
(
)
ft
liên tục và đồng biến trên
( )
0; ,+∞
do đó
( )
11
3.
22
xy
yx
⇔= ⇔=
0,25
( )
( ) ( )
21
2
21 2
2
21
11
2 2024 1 2 1 1
2
2024 1 2 2 4 4
2024 2 1 2 1 1 4
x
x
x
x
xx
x xx
xx
−
−
−

⇔ += + − +


⇔ += + − +
⇔ = −+ − +
0,25
Đặt
21ax= −
, phương trình
( )
4
trở thành
( )
(
)
(
)
2 22
2024 1 ln 2024 ln 1 ln 1 ln 2024 0
aa
aa aa aa a=++⇔ = ++⇔ ++− =
0,25
Xét hàm số
( )
(
)
2
ln 1 ln 2024,
ga a a a a= + +− ∈
.
Ta có
(
)
2
1
' ln 2024 0,
1
ga
a
= − < ∀∈
+
vì
2
1
1; ln 2024 1.
1a
≤>
+
Suy ra hàm số
( )
ga
nghịch biến trên
.
0,25
Mà
( )
00g
=
, do đó phương trình
( )
0ga
=
có nghiệm duy nhất
0.a =
Với
0a
=
thì
1
2 10 1
2
x xy−= ⇔ = ⇒ =
(thỏa mãn).
0,25
Hệ đã cho có nghiệm duy nhất là
( )
1
; ;1 .
2
xy

=


0,25
III
(2,0 điểm)
Tính
( )
4
0
1 cos 4 2sin 2 cos 2
d.
cos 2 sin 2
x x xx x
Ix
xx
π
+ ++
=
+
∫
2,0
4
Câu
Sơ lược lời giải
Điểm
( )
2
44
00
cos 4 2sin 2 cos cos 2
1
dd
cos 2 sin 2 cos 2 sin 2
x x xx x x
Ix x
xx xx
ππ
++
= +
++
∫∫
2
4 44
0 00
1 cos 2
d 2 2 sin 2 d d .
cos 2 sin 2 2 sin 2
xx
I x x xx x A B C
xx x
π ππ
= + + + =++
++
∫ ∫∫
0,25
4
0
2 2 sin 2 d .B x xx
π
= +
∫
Đặt
2
cos 2
dd
2 sin 2
2 sin 2
d 2d
x
ux
ux
x
v xx
vx
=
= +

⇒
+

=
=
22
4
2
4
0
0
cos 2 3
2 sin 2 d
16
2 sin 2
|
xx
Bx x x C
x
π
π
π
=⋅+ − = −
+
∫
với
2
4
0
cos 2
d.
2 sin 2
xx
Cx
x
π
=
+
∫
0,25
44
22
00
4
2
0
2
1d
d
cos 2 sin 2
cos 2 tan 2(1 tan )
d
13
2 cos tan
24
x
Ax
xx
xx x
x
xx
ππ
π
= =
+
++
=

++


∫∫
∫
0,25
Đặt
2
11
tan d d
2 cos
tx t x
x
= +⇒ =
. Suy ra
3
2
1
2
2
1d
.
23
4
t
A
t
=
+
∫
0,25
Đặt
2
33
tan d (1 tan )d
22
t u t tt= ⇒= +
,
;.
22
u
ππ

∈−


33
2
66
1 1 1 cos
dd
cos cos
22
u
Au u
uu
ππ
ππ
= =
∫∫
0,25
(
)
( )
33
2
66
11 1 1 1
d sin d sin
1 sin 1 sin 1 sin
2 22
Au u
u uu
ππ
ππ

= = +

− −+

∫∫
0,25
3
6
1 1 sin 2 7 4 3
ln ln .
1 sin 4 3
22
u
A
u
π
π
++
= =
−
0,25
Vậy
2
2 7 43 3
ln .
4 3 16
I ABC
π
+
=++= +
0,25
IV
(5,0 điểm)
1. Cho hình chóp có
( )
SA ABCD⊥
, đáy
ABCD
là hình thang vuông
tại
A
và
,B
15, 5AD BC AB= = =
. Góc giữa mặt phẳng
( )
SBC
và mặt
phẳng
( )
ABCD
bằng
0
60
. Gọi
M
là trung điểm của cạnh và là điểm
thỏa mãn
2ID AI=
 
. Gọi
, EF
lần lượt là hình chiếu vuông góc của điểm
A
trên các cạnh
,
SB SC
. Gọi
H
là giao điểm của hai đường thẳng
SI
và
AM
.
a) Tính thể tích khối tứ diện
CDMI
và khoảng cách giữa hai đường thẳng
AM
và
SC
.
b) Tính thể tích khối nón có đáy là hình tròn ngoại tiếp
EFH∆
và đỉnh
thuộc mặt phẳng
( )
.ABCD
2,5
.S ABCD
SD
I
5
Câu
Sơ lược lời giải
Điểm
Góc giữa hai mặt phẳng
( )
SBC
và
( )
ABCD
là
0
60 .SBA SBA⇒=
Xét tam giác
SAB
vuông tại
A
0
tan 60 5 3.SA AB⇒=⋅ =
0,25
Gọi là hình chiếu vuông góc của điểm trên mặt phẳng .
Trong tam giác , có
1 53
'.
22
MM SA⇒==
0,25
CDI∆
vuông tại
I
11
5 10 25.
22
CDI
S CI DI
∆
⇒ = ⋅ = ⋅⋅ =
0,25
Vậy thể tích khối tứ diện là
1 1 5 3 125 3
' 25
3 326
CDMI CDI
V S MM
∆
=⋅ ⋅ =⋅⋅ =
.
0,25
Ta có:
( ) ( )
1CI SAD CI AM⊥ ⇒⊥
.
Trong tam giác vuông , có:
22
75 225 10 3.SD SA AD= + =+=
Suy ra
0
5 3 60SM AM SA SAM
===⇒=
; .
0
90SHA⇒=
( là giao điểm của và ). Do đó .
0,25
Từ và suy ra
( )
.AM SIC AM HF⊥ ⇒⊥
Ta có
( ) ( )
; 3
AE SBC AE SC AE EF⊥ ⇒⊥ ⊥
() () ; (4)AM SIC AH SIC AH SC AH HF⊥ ⇒⊥ ⇒⊥ ⊥
.
Mặt khác
(5)AF SC⊥
.
Từ suy ra bốn điểm , , , đồng phẳng và
Suy ra
SC HF⊥
mà
AM HF⊥⇒
( )
d; .AM SC HF=
0,25
Tam giác
SAC
vuông tại
(
) ( )
22
22
53 52 55.A SC SA AC⇒= + = + =
Ta có
( )
2
2
2
53
3 5.
55
SA
SF SC SA SF
SC
⋅= ⇔= = =
Tam giác
SAI
vuông tại
( )
2
22 2
5 3 5 10.A SI SA AI⇒= + = +=
Vì
SHF∆
đồng dạng
SCI∆
nên
355 35
.
10 2
HF SF SF CI
HF
CI SI SI
⋅⋅
=⇔= = =
Vậy
( )
35
d; .
2
AM SC =
0,25
M
′
M
(
)
ABCD
SAD
//SA MM
MS MD
′
=
CDMI
SAD
3
tan 30
3
o
AI
ASI ASI
SA
==⇒=
H
SI
AM
( )
2SI AM⊥
( )
1
( )
2
( ) ( ) ( )
3,4,5
A
E
F
H
( )
SC AEFH⊥
6
Câu
Sơ lược lời giải
Điểm
b) Từ
( ) ( )
3,4
0
90
AEF AHF⇒==
hay tứ giác
AEFH
nội tiếp đường tròn
đường kính
AF
. Do đó tâm đường tròn ngoại tiếp tam giác là trung
điểm của đoạn
AF
. Gọi là trung điểm của đoạn .
0,25
Vì và
()
SC AEFH⊥
nên hay là đỉnh hình nón.
Trong
SAC
∆
, có
5 35 2
30.
55
SA AC
AF SC SA AC AF
SC
⋅⋅
⋅=⋅ ⇔ = = =
Suy ra
1 30
22
KF AF= =
;
1
5 5 3 5 2 5 ' 5.
2
FC SC SF KK FC=−= − = ⇒ = =
0,25
Thể tích khối nón cần tìm là
2
2
1 1 30 5 5
' ' 5.
3 32 2
V KF KK
π
ππ

= ⋅ ⋅ = ⋅ ⋅=



0,25
2. Cho hình lăng trụ đứng
.'' '
ABC A B C
,
ABC∆
vuông tại
A
,
2AB AC
=
. Gọi
E
là điểm thỏa mãn
'2EC EC= −
 
. Khoảng cách từ điểm
'
C
đến mặt phẳng
(
)
'
A BE
bằng
12
. Gọi
α
là góc giữa mặt phẳng
(
)
'
A BE
và mặt phẳng
( )
ABC
.
Tìm
cos
α
để thể tích khối lăng trụ
.'' 'ABC A B C
đạt giá trị nhỏ nhất.
2,5
Gọi
,IF
lần lượt là giao điểm của
'AE
với
'AC
và
.AC
Ta có
(
)
(
)
( )
( )
', ( ' )
''2 3
,( ' ) ',( ' ) 18.
,( ' ) ' 3 2
d C A BE
IC C E
d A A BE d C A BE
d A A BE IA AA
===⇒= =
0,25
Kẻ
AK BF⊥
tại
K
và
'AH A K⊥
tại
.H
Vì
(
)
'BF A AK
⊥
nên góc giữa
( )
'
A BE
và
(
)
ABC
là
' '.A KA A KA
α
⇒=
0,25
Ta có
'AH A K⊥
và
AH BF⊥
nên
( )
'
AH A BF⊥
( )
( )
; ' 18.d A A BE AH⇒==
0,25
Đặt
0 2.AC x AB x=>⇒ =
Vì
1 33
'
' 3 22
EC CF x
CE AA AF AC
AA AF
⇒ = =⇒= =
.
Xét tam giác
ABF
vuông tại
( )
2
2
22
35
2.
22
xx
A BF AB AF x

⇒= + = + =


Mặt khác
6
.
5
AB AF x
AK BF AB AF AK
BF
⋅
⋅=⋅⇔ = =
0,25
Xét
AHK∆
vuông tại
6 15
sin sin 18 .
5 sin
x
H AH AK x
αα
α
⇒=⋅⇔⋅=⇔=
Xét
'AA K∆
vuông tại
6 18
' tan tan .
5 cos
x
A A A AK
αα
α
⇒=⋅=⋅=
0,25
Ta có
2
2
1 225
.
2 sin
ABC
S AB AC x
α
∆
= ⋅==
Thể tích khối lăng trụ
.'' 'ABC A B C
là
22
225 18 4050
'.
sin cos sin cos
ABC
V S AA
α α αα
∆
= ⋅= ⋅ =
⋅
0,25
EFH
K
K
′
AC
//KK FC
′
(
)
KK EFH
′
⊥
K
′
7
Câu
Sơ lược lời giải
Điểm
Đặt
( )
cos 0;1 .t
α
= ∈
Xét hàm số
(
)
(
)
( )
23
1 ; 0;1 .f t t t t tt= − =−+ ∈
Suy ra
( )
( )
2
1
' 3 1; ' 0
3
ft t ft t=− + = ⇔=
vì
( )
0;1 .t ∈
0,25
Bảng biến thiên:
Suy ra
(
)
2 3 18225 3
.
93
ft V
≤ ⇒≥
0,5
Thể tích khối lăng trụ đạt giá trị nhỏ nhất là
18225 3
3
khi
13
cos .
3
3
t
α
=⇒=
0,25
V
(2,0 điểm)
Trong không gian với hệ tọa độ
,Oxyz
cho các điểm
( )
9;1; 4B −−
,
(
)
9;7; 4
C
−
.
Trong các
ABC
∆
thỏa mãn điểm
A
thuộc mặt phẳng
( )
,Oxy
các đường trung
tuyến kẻ từ đỉnh
B
và
C
vuông góc với nhau sao cho góc A lớn nhất. Viết
phương trình mặt cầu đường kính
OA
với
O
là gốc tọa độ.
2,0
Gọi
M
,
N
lần lượt là trung điểm của
AC
,
AB
và
.G BM CN= ∩
Ta có
BM CN⊥
nên
2 22
BC BG GC= +
.
Theo công thức tính đường trung tuyến, ta có
( )
( )
2 2 2 22 2
22
22
22
2 4 24
;
3 9 4 39 4
BA BC AC CA CB AB
BG BM CG CN
+− +−

==⋅==⋅


22 2
2 22 2
4
5
9
AB AC BC
BC AB AC BC
++
⇒= ⇒+=
.
0,25
Góc
A
lớn nhất
cos A⇔
nhỏ nhất.
Mà
( ) ( )
22 22
222
5
cos
2. 10.
AB AC AB AC
AB AC BC
A
AB AC AB AC
+−+
+−
= =
0,25
22
2 22 4
.
5 55
AB AC AB AC
AB AC AB AC
+⋅
=⋅ ≥⋅ =
⋅⋅
Dấu
""=
xảy ra
AB AC⇔=
.
0,25
Vì
( )
A Oxy∈
nên
( )
; ;0A ab
. Ta có
( )
9 ;1 ; 4AB a b=−− − −

,
( )
9 ;7 ;4AC a b=−− −

Ta có
( )
2 222
0;6;8 0 6 8 100BC BC= ⇒ =++=

.
0,25
8
Câu
Sơ lược lời giải
Điểm
Do
AB AC=
nên
( ) ( )
( )
(
) (
)
2 22 2 2
2
9 1 4 9 7 4 4.ab a b b−− + − +− =−− + − + ⇔ =
0,25
Do
22 2
5
AB AC BC
+=
và
AB AC
=
nên
22
25
AB BC=
( ) ( ) ( )
2 22
2 9 1 4 500ab

⇔ −− + − +− =

(
)
( )
22
6
9 9 16 250 9 225
24.
a
aa
a
=
⇔−− + + = ⇔ + = ⇔
= −
0,25
* Với
(
)
6 6; 4;0 ,
aA
= ⇒
I
là trung điểm
( )
3;2;0 13.OA I OI⇒ ⇒=
Mặt cầu đường kính
OA
có phương trình là
(
) (
)
22
2
3 2 13.x yz
− +− +=
0,25
* Với
(
)
24 24; 4;0 ,aA
=−⇒ −
K
là trung điểm
OA
( )
12;2;0 148.K OK⇒− ⇒ =
Mặt cầu đường kính
OA
có phương trình là
( ) ( )
22
2
12 2 148.x yz
+ +− +=
0,25
VI
(2,0 điểm)
Cho các số thực dương
,,xyz
thỏa mãn
2 22
1 2 3.
xyz xy
+ + +≤ +
Tìm giá trị nhỏ
nhất của biểu thức
( ) ( )
32 3 2 32
36 36 2 9
.
2 1 4 1 21
xx yy zz
P
xyz
++ ++ ++
=++
+ ++
2,0
Ta có
( )
22
2 22 2
1899 2111
9 24
1 12 1 2 4 1 12 1 4
xy
P z xy z
xy z xy z

=++ +++= ++ + ++

++ + ++ +

0,25
Ta có
( ) ( ) ( )
2 22 2 2 2
2 3 1 4 4 1 8 4 4 2 8.x yx y z x y z x y z
+ ≥+++= ++ ++ +−≥ + +−
Suy ra
0 2 2 8.xy z< ++ ≤
0,25
Áp dụng bất đẳng thức
11 4
a b ab
+≥
+
với
,0ab>
, ta có
211 4 11 4 4 16
1 12 12 2 12 1 2 2 2 2 2 2 4x y z x y z x yz xyz

++ = + + ≥ + ≥

+ + + + + + + ++ +++

0,25
Áp dụng bất đẳng thức
( )( )
( )
2
222 22 2
.a b c m n p am bn cp++ ++ ≥ ++
Ta có
( )
( )
( )
2
22 2
2112 4 2 2 .x y z xy z++ + + ≥ + +
Suy ra
( )
2
22 2
1
2 4 2 2.
4
x y z xy z+ + ≥ ++
0,25
Do đó
( )
2
9 16 1
2 2.
2 2 4 44
P xy z
xy z
⋅
≥ + ++
++ + ⋅
Đặt
(
]
2 2 , 0;8t x y zt= ++ ∈
và
2
144 1
.
4 16
Pt
t
≥+
+
0,25
Xét hàm số
( )
(
]
2
144 1
, 0;8 .
4 16
ft tt
t
=+∈
+
Ta có
( )
( )
2
144 1
'.
8
4
ft t
t
=−+
+
Suy ra
( ) ( ) (
)
( )
2
2
' 0 4 8 144 8 16 144 0 8.f t tt t t t t= ⇔ + =⋅ ⇔ − + + = ⇔=
0,25
Vì
( ) ( )
' 0, 0;8ft t< ∀∈
nên
(
]
( ) ( )
0;8
min 8 16.ft f= =
0,25
Do đó
16.P ≥
Dấu bằng xảy ra khi
8t =
hay
2; 1.xy z= = =
Vậy giá trị nhỏ nhất của
P
là
16
khi
2; 1.xy z= = =
0,25
-----HẾT-----

Preview text:

UBND TỈNH HÀ NAM
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 12 CẤP TỈNH
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO Năm học 2023 - 2024 Môn: Toán ĐỀ CHÍNH THỨC
Thời gian làm bài: 180 phút
(Đề thi gồm 01 trang)
Câu I (5,0 điểm
). 1. Cho hàm số x − 3 y =
có đồ thị (C) . Tìm trên (C) các điểm M sao cho tiếp tuyến tại M x +1
của (C) tạo với hai đường tiệm cận của (C) một tam giác có bán kính đường tròn nội tiếp lớn nhất.
2. Cho hàm số y = f (x) có đạo hàm ( ) = ( − )2024 ( 2x x f x x − + )( 2 ' 3 5
5 1 x − 2x) . Tìm tất cả các
giá trị thực của tham số m để hàm số g (x) = f ( 2
x − 8x + m) có đúng ba điểm cực trị x , x , x thỏa 1 2 3 mãn 2 2 2
x + x + x = 50. 1 2 3
Câu II (4,0 điểm).
1. Có tất cả bao nhiêu cặp số nguyên ( ;
x y) thoả mãn log (x + 2y) 2 2
+ x + 2y + 3xy − x − y = 0 2
và x + y > 0; x ∈[ 2024 − ;2024]?  2 2y + 1+ 4y 1 log = 2log ⋅log 2y 1 3 9 ( )
2. Giải hệ phương trình sau trên tập số thực:  2 x + x 1+  x 9 3  2x(1−y) 2024 +1 = 2x  ( 2
1+ 2y − 2y +1). π
4 1+ xcos x(4 + 2sin 2x + xcos2x)
Câu III (2,0 điểm). Tính tích phân I = d .x ∫ + 0 cos x 2 sin 2x
Câu IV (5,0 điểm).
1. Cho hình chóp S.ABCD có SA ⊥ ( ABCD) , đáy ABCD là hình thang vuông tại A và B, AD =15, 5
BC = AB = . Góc giữa mặt phẳng (SBC) và mặt phẳng ( ABCD) bằng 0 60 . Gọi M là  
trung điểm của cạnh SD và I là điểm thỏa mãn ID = 2AI . Gọi E, F lần lượt là hình chiếu vuông
góc của điểm A trên các cạnh SB, SC . Gọi H là giao điểm của hai đường thẳng SI và AM .
a) Tính thể tích khối tứ diện CDMI và khoảng cách giữa hai đường thẳng AM và SC .
b) Tính thể tích khối nón có đáy là hình tròn ngoại tiếp E
∆ FH và đỉnh thuộc mặt phẳng ( ABCD).
2. Cho hình lăng trụ đứng ABC.A'B'C ' , ABC ∆
vuông tại A, AB = 2AC . Gọi E là điểm thỏa   mãn EC ' = 2
− EC . Khoảng cách từ điểm C ' đến mặt phẳng ( A'BE) bằng 12. Gọi α là góc giữa mặt
phẳng ( A'BE) và mặt phẳng ( ABC) . Tìm cosα để thể tích khối lăng trụ ABC.A'B'C ' đạt giá trị nhỏ nhất.
Câu V (2,0 điểm). Trong không gian với hệ tọa độ Oxyz, cho các điểm B( 9 − ;1; 4 − ) , C ( 9; − 7;4) . Trong các ABC ∆
thỏa mãn điểm A thuộc mặt phẳng (Oxy), các đường trung tuyến kẻ từ đỉnh B và
C vuông góc với nhau sao cho góc A lớn nhất. Viết phương trình mặt cầu đường kính OA với O là gốc tọa độ.
Câu VI (2,0 điểm). Cho các số thực dương x, y, z thỏa mãn 2 2 2
x + y + z +1≤ 2x + 3 . y 3 2 3 2 3 2
Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức
x + x + 36 y + y + 36 2z + z + 9 P = ( + + x + ) ( y + ) . 2 1 4 1 2z +1 -----HẾT-----
Họ và tên thí sinh:.................................................................................Số báo danh:...............................................................................................
Người coi thi số 1:................................................................................Người coi thi số 2:................................................................................ UBND TỈNH HÀ NAM
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 12 CẤP TỈNH
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO Năm học 2023 - 2024
(Hướng dẫn chấm thi có 08 trang) Môn: Toán
HƯỚNG DẪN CHẤM – CHÍNH THỨC
I. HƯỚNG DẪN CHUNG
o Hướng dẫn chấm chỉ trình bày sơ lược các bước giải, lời giải của học sinh cần lập luận chặt
chẽ, hợp logic. Nếu học sinh trình bày cách làm khác mà đúng thì vẫn được điểm theo thang điểm tương ứng.
o Đối với bài toán hình học nếu học sinh chứng minh có sử dụng đến hình vẽ thì yêu cầu phải
vẽ hình, nếu học sinh vẽ hình sai hoặc không vẽ hình thì không cho điểm phần tương ứng.
o Điểm toàn bài không làm tròn.
II. ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM Câu
Sơ lược lời giải Điểm 1. Cho hàm số x − 3 y =
có đồ thị (C). Tìm trên (C) các điểm M sao cho tiếp x +1
tuyến tại M của (C) tạo với hai đường tiệm cận của (C) một tam giác có bán 2,5
kính đường tròn nội tiếp lớn nhất. Ta có 4 4 y =1− ⇒ y ' = , 1. x ≠ − Gọi  4 M  ;1 a  − , a ≠ 1 − . x +1 (x + )2 1  a +1 0,25
Phương trình tiếp tuyến của (C) tại M là 4 4 d : y = x − a +1− . 2 ( ) (a + ) 1 a +1
Gọi A và B lần lượt là giao điểm của tiếp tuyến d với đường tiệm cận đứng
và tiệm cận ngang; I là giao điểm của hai tiệm cận. 0,25
Tiệm cận đứng x = 1,
− tiệm cận ngang y =1⇒ I ( 1; − ) 1 .
Giao điểm của d và tiệm cận đứng là  8 A 1;1  − −  . 0,25  a +1
Giao điểm của d và tiệm cận ngang là B(2a +1; ) 1 . 0,25 Suy ra 8 IA =
, IB = 2 a +1 , AB = (a + )2 64 4 1 + . a +1 ( 0,25 a + )2 1 I
(5,0 điểm) Vì IA
∆ B vuông tại I nên 1 S = ⋅ = ∆ IA IB IAB 8. 0,25 2 Nửa chu vi của IA + + ∆ B là IA IB AB 4 p = = + a + + (a + )2 16 1 1 + 2 a +1 (a + )2 1 0,25
Bán kính đường tròn nội tiếp IA ∆ B là S IA ∆ B r =
nên r lớn nhất khi p nhỏ nhất. p
Áp dụng bất đẳng AM-GM ta có
4 + a+ + (a+ )2 16 4 16 1 1 + ≥ 2
⋅ a +1 + 2⋅ a +1 ⋅ = 4 + 2 2 2 ( )2 a +1 (a + )1 a +1 (a + )2 1 0,25 Suy ra p ≥ 4 + 2 2. a =
p đạt giá trị nhỏ nhất bằng 4 + 2 2 khi 4 = a +1 ⇔ (a + )2 1 1 = 4 ⇔ a +1  0,25 a = 3. −
Vậy có hai điểm thỏa mãn yêu cầu bài toán là M (1;− ) 1 , M ( 3 − ;3). 0,25
2. Cho hàm số y = f (x) có đạo hàm ( ) = ( − )2024 ( 2x x f x x − + )( 2 ' 3 5 5 1 x − 2x).
Tìm tất cả các giá trị thực của m để hàm số g (x) = f ( 2x −8x + m) có đúng ba 2,5
điểm cực trị x , x , x thỏa mãn 2 2 2
x + x + x = 50. 1 2 3 1 2 3 2 Câu
Sơ lược lời giải Điểm Ta có
g '(x) = (2x −8) f '( 2
x −8x + m) ( 0,25
2x 8)(x 8x m 3)2024 ( 2 2
5 x − x+ m 5x − x+m )1(x 8x m)2 2 2 16 2 8 2 2( 2 x 8x m) = − − + − − + − + − − +   Vì ( 2 )2024 2 2 2x 16x 2m x 8 8 3 0; 5 5 x m x x m − + − + − + − ≥ −
+1 > 0 nên dấu của g '(x) cùng 0,25
dấu với ( x )(x x m)2 2 ( 2 2 8 8 2 x 8x m) − − + − − +  .   Ta có x = 4 x = 4
(2x −8) (x −8x + m)2 2 − 2( 2
x −8x + m)  2    2
= 0 ⇔ x −8x + m = 0 ⇔ x −8x = −m  0,25       2  2
x −8x + m = 2 x −8x = 2 −   . m
Xét hàm số h(x) 2
= x −8x trên  , có h'(x) = 2x −8;h'(x) = 0 ⇔ x = 4. Bảng biến thiên 0,25
Hàm số g (x) có ba điểm cực trị ⇔ g '(x) = 0 có đúng 3 nghiệm bội lẻ. 0,5
Dựa vào bảng biến thiên suy ra −m ≤ 16
− < 2 − m ⇔ 16 ≤ m <18. Giả sử x = 4
x , x là hai nghiệm của 2
x −8x = 2 − m thỏa mãn 2 2 x + x = 34. 3 thì 1 2 1 2 0,25  + = Ta có x x 8 2 2
x −8x = 2 − m ⇔ x −8x + m − 2 = 0. Định lí Vi-ét, ta có 1 2  0,25 x x = m −  2. 1 2 Khi đó 2 2
x + x = 34 ⇔ x + x
− 2x x = 34 ⇔ 64 − 2(m − 2) = 34 ⇔ m =17. 0,25 1 2 ( 1 2)2 1 2
Đối chiếu điều kiện suy ra m =17 thỏa mãn bài. 0,25
1. Có tất cả bao nhiêu cặp số nguyên ( ; x y) thoả mãn 2,0 log (x + 2y) 2 2
+ x + 2y + 3xy − x − y = 0 và x + y > 0; x ∈[ 2024 − ;2024]? 2
Điều kiện: x + 2y > 0. Ta có: x+ y > 0 nên log (x+2y) 2 2
+ x + 2y + 3xy − x − y = 0 2
(x + y)(x + 2y) 0,25 2 2 ⇔ log
+ x + 2y + 3xy − x − y = 0 2 x + y ⇔ log ( 2 2
x + 2y + 3xy) − log (x + y) 2 2
+ x + 2y + 3xy − x − y = 0 2 2 II 0,25 2 2 2 2
(5,0 điểm) ⇔ log x + 2y + 3xy + x + 2y + 3xy = log x + y + x + .y 1 2 ( ) 2 ( ) ( )
Xét hàm số f (t) 1
= log t + t; t > 0 , ta có: f '(t) =
+1 > 0,t ∈(0;+∞) nên hàm 2 t ln 2 0,25
số f (t) đồng biến trên (0;+∞). Do đó ( ) ⇔ f ( 2 2
x + y + xy) = f (x + y) 2 2 1 2 3
⇔ x + 2y + 3xy = x + y 0,25
⇔ (x + y)(x + 2y − ) 1 = 0 ⇔ x =1− 2 . y 0,25
Vì x + y > 0 nên x + y =1− y > 0 ⇒ y <1 Do 2024 −
≤ x ≤ 2024 suy ra 2024 −
≤1− 2y ≤ 2024 ⇔ 1011 − ,5 ≤ y ≤1012,5 . 0,25 3 Câu
Sơ lược lời giải Điểm Suy ra 1011 − ,5 ≤ y <1.
Mặt khác y ∈ nên suy ra y∈{ 1011 − ; 1010 − ;; 1 − ; } 0 . 0,25
Với mỗi giá trị của y cho ta 1 giá trị của x thoả mãn bài.
Vậy có 1012 cặp số nguyên ( ;x y)thoả mãn yêu cầu bài toán. 0,25
2. Giải hệ phương trình sau trên tập số thực: 2  2y + 1+ 4y 1 log = 2log ⋅log 2y 1 1 3 9 ( ) ( )  2 x + x 1+  x 9 3 2,0  2x(1− y) 2024 +1 = 2x  ( 2
1+ 2y − 2y +1) (2)
Điều kiện: x > 0, y > 0. Ta có 2 ( ) 2y + 1+ 4 1 ⇔ log y = 2log 2y 3 3 ( ) 2
x + x 1+ x 0,25 2 2y + 1+ 4 + + ⇔ log y = log (4y ) 2 2 2y 1 4y 2 ⇔ = 4y 3 3 2 2
x + x 1+ x
x + x 1+ x 2 2y + 1+ 4y 2 1 1 1 2 ⇔
= x + x 1+ x ⇔ +
+1 = x + x 1+ x 3 0,25 2 2 ( ) 4y 2y 2y 4y 2
Xét hàm số f (t) 2
= t + t 1+ t , t > 0. Ta có '( ) 2 =1+ 1 t f t + t + > 0, t ∀ > 0. 2 1+ t 0,25
⇒ f (t) liên tục và đồng biến trên (0;+∞), do đó ( ) 1 1 3 ⇔ x = ⇔ y = . 2y 2x ( )   2x 1 − 1 1 2 ⇔ 2024 +1 = 2x1+ − +1 2 2x x   2x 1 − 2 ⇔ 2024
+1 = 2x + 2 − 4x + 4x 0,25
⇔ 2024 x− = 2x −1+ (2x − )2 2 1 1 +1 (4)
Đặt a = 2x −1, phương trình (4) trở thành a 2 = + + ⇔ ( a a a ) = ( 2 a + a + ) ⇔ ( 2 2024 1 ln 2024 ln 1
ln a + a +1)−aln2024 = 0 0,25
Xét hàm số g (a) = ( 2
ln a + a +1)−aln2024, a∈. Ta có g (a) 1 ' = − ln 2024 < 0,∀∈ 1  vì ≤ 1; ln 2024 >1. 0,25 2 a +1 2 a +1
Suy ra hàm số g (a) nghịch biến trên  .
Mà g (0) = 0 , do đó phương trình g (a) = 0 có nghiệm duy nhất a = 0. 0,25 Với a = 0 thì 1
2x −1 = 0 ⇔ x = ⇒ y =1 (thỏa mãn). 2
Hệ đã cho có nghiệm duy nhất là (x y)  1 ; ;1 =  . 0,25  2  π III
4 1+ x cos x 4 + 2sin 2x + x cos 2x (2,0 điểm) Tính ( ) I = d . x ∫ 2,0 + 0 cos x 2 sin 2x 4 Câu
Sơ lược lời giải Điểm π π 4 4 1
x cos x(4 + 2sin 2x) 2
+ x cos x cos 2x I = dx + dx ∫ ∫ + + 0 cos x 2 sin 2x 0 cos x 2 sin 2x π π π 4 4 4 2 1 x cos 2 = d + 2 2 + sin 2 d x I x x x x +
dx = A + B + C. ∫ ∫ ∫ + + 0,25 0 cos x 2 sin 2x 0 0 2 sin 2x π  cos 2x 4 u  = 2 + sin 2x du = dx
B = 2x 2 + sin 2xd . x ∫ Đặt  ⇒  2 + sin 2x 0 dv = 2 d x x  2 v = x 0,25 π π π 4 2 2 4 2 2 cos 2 π 3 x cos 2x 4 = ⋅ 2 + sin 2 | x x B x x − dx = − C ∫ với C = d . x ∫ 0 2 + sin 2x 16 + 0 0 2 sin 2x π π 4 4 1 d = d x A x = ∫ ∫ 2 2 + 0 cos x 2 sin 2x
0 cos x 2 tan x + 2(1+ tan x) π 0,25 4 d x = ∫ 2 0 2  1  3 2 cos x tan x + +  2    4 3 2 Đặt 1 1 1 dt
t = tan x + ⇒ dt =
dx . Suy ra A = . 2 2 cos ∫ x 2 0,25 1 2 3 t + 2 4 Đặt 3 3 2  π π t = tan u ⇒ dt =
(1+ tan t)dt , u ;  ∈ −  . 2 2  2 2  π π 0,25 3 3 1 1 1 cos = d u A u = du ∫ ∫ 2 2 π cosu 2 π cos u 6 6 π π 3 3 1 1 1  1 1 A d sin u  = = + ∫ ∫ d sin u 2 ( ) ( ) 2 −  − + 0,25 π 1 sin u
2 2 π 1 sin u 1 sin u  6 6 π 3 1 1+ sin u 2 7 + 4 3 A = ln = ln . 0,25 2 2 1− sin u π 4 3 6 2 Vậy 2 7 + 4 3 π 3
I = A + B + C = ln + . 0,25 4 3 16
1. Cho hình chóp S.ABCD có SA ⊥ ( ABCD) , đáy ABCD là hình thang vuông
tại A và B, AD =15, 5
BC = AB = . Góc giữa mặt phẳng (SBC) và mặt
phẳng ( ABCD) bằng 0
60 . Gọi M là trung điểm của cạnh SD và I là điểm  
thỏa mãn ID = 2AI . Gọi E, F lần lượt là hình chiếu vuông góc của điểm A IV
(5,0 điểm) trên các cạnh SB, SC . Gọi H là giao điểm của hai đường thẳng SI và AM . 2,5
a) Tính thể tích khối tứ diện CDMI và khoảng cách giữa hai đường thẳng
AM và SC .
b) Tính thể tích khối nón có đáy là hình tròn ngoại tiếp E ∆ FH và đỉnh
thuộc mặt phẳng ( ABCD). 5 Câu
Sơ lược lời giải Điểm 0,25
Góc giữa hai mặt phẳng (SBC) và ( ABCD) là  ⇒  0 SBA SBA = 60 .
Xét tam giác SAB vuông tại A 0
⇒ SA = AB ⋅ tan 60 = 5 3.
Gọi M ′ là hình chiếu vuông góc của điểm M trên mặt phẳng ( ABCD) . SA//MM ′ 0,25
Trong tam giác SAD , có 1 5 3  ⇒ MM ' = SA = . MS = MD 2 2 C
∆ DI vuông tại I 1 1 ⇒ S = ⋅ = ⋅ ⋅ = ∆ CI DI CDI 5 10 25. 0,25 2 2
Vậy thể tích khối tứ diện CDMI là 1 1 5 3 125 3 V = ⋅ S ⋅ = ⋅ ⋅ = . 0,25 ∆ MM CDMI CDI ' 25 3 3 2 6
Ta có: CI ⊥ (SAD) ⇒ CI ⊥ AM ( ) 1 .
Trong tam giác vuông SAD , có: 2 2
SD = SA + AD = 75 + 225 =10 3. Suy ra AI 3 o 0,25 = = = ⇒  0 SM AM SA 5 3 SAM = 60 ;  = = ⇒  tan ASI ASI = 30 . SA 3 ⇒  0
SHA = 90 ( H là giao điểm của SI và AM ). Do đó SI ⊥ AM (2) . Từ ( )
1 và (2) suy ra AM ⊥ (SIC) ⇒ AM ⊥ HF.
Ta có AE ⊥ (SBC) ⇒ AE ⊥ SC AE ⊥ EF ( ; 3)
AM ⊥ (SIC) ⇒ AH ⊥ (SIC) ⇒ AH ⊥ SC; AH ⊥ HF (4) .
Mặt khác AF ⊥ SC (5) . 0,25
Từ (3),(4),(5) suy ra bốn điểm A, E , F , H đồng phẳng và SC ⊥ ( AEFH )
Suy ra SC ⊥ HF mà AM ⊥ HF ⇒ d( AM;SC) = HF. Tam giác 2 2 SAC vuông tại 2 2
A ⇒ SC = SA + AC = (5 3) +(5 2) = 5 5. 5 3 2 SA ( )2 2
Ta có SF ⋅SC = SA ⇔ SF = = = 3 5. SC 5 5
Tam giác SAI vuông tại A ⇒ SI = SA + AI = ( )2 2 2 2 5 3 + 5 =10. 0,25 Vì ⋅ ⋅ S
∆ HF đồng dạng SC
∆ I nên HF SF SF CI 3 5 5 3 5 = ⇔ HF = = = . CI SI SI 10 2 Vậy ( AM SC) 3 5 d ; = . 2 6 Câu
Sơ lược lời giải Điểm b) Từ (3),(4) ⇒  =  0
AEF AHF = 90 hay tứ giác AEFH nội tiếp đường tròn
đường kính AF . Do đó tâm đường tròn ngoại tiếp tam giác EFH là trung 0,25
điểm K của đoạn AF . Gọi K′ là trung điểm của đoạn AC .
Vì KK′// FC và SC ⊥ (AEFH ) nên KK′ ⊥ (EFH ) hay K′ là đỉnh hình nón. Trong S ∆ AC , có
SA⋅ AC 5 3 ⋅5 2
AF ⋅ SC = SA⋅ AC ⇔ AF = = = 30. SC 5 5 0,25 Suy ra 1 30 KF 1 = AF =
; FC = SC − SF = 5 5 −3 5 = 2 5 ⇒ KK ' = FC = 5. 2 2 2 2  
Thể tích khối nón cần tìm là 1 2 1 30 5π 5
V ' = π ⋅ KF ⋅ KK ' = π ⋅  ⋅ 5 = . 0,25 3 3  2  2  
2. Cho hình lăng trụ đứng ABC.A'B'C ' , ABC ∆
vuông tại A, AB = 2AC . Gọi  
E là điểm thỏa mãn EC ' = 2
− EC . Khoảng cách từ điểm C ' đến mặt phẳng
( A'BE) bằng 12. Gọi α là góc giữa mặt phẳng ( A'BE) và mặt phẳng ( ABC). 2,5
Tìm cosα để thể tích khối lăng trụ ABC.A'B'C ' đạt giá trị nhỏ nhất.
Gọi I, F lần lượt là giao điểm của A'E với AC 'và AC.
d (C ',(A'BE)) Ta có
IC ' C 'E 2 3 = = = ⇒ = = d ( A A BE ) d ( , A (A'BE))
d (C ',(A'BE)) 18. ,( ' ) IA AA' 3 2 0,25
Kẻ AK ⊥ BF tại K và AH ⊥ A'K tại H.
Vì BF ⊥ ( A' AK ) nên góc giữa ( A'BE) và ( ABC) là  ⇒  A'KA A'KA = α. 0,25
Ta có AH ⊥ A'K và AH ⊥ BF nên AH ⊥ ( A'BF ) ⇒ d ( ;
A ( A'BE)) = AH =18. 0,25 Đặt AC EC CF x
= x > 0 ⇒ AB = 2 . x Vì 1 3 3 CE AA' ⇒ = = ⇒ AF = AC = . AA' AF 3 2 2 2
Xét tam giác ABF vuông tại 2 2 ( )2 3x 5 2 x A BF AB AF x   ⇒ = + = + =   . 0,25  2  2 Mặt khác
AB ⋅ AF 6x
AK ⋅ BF = AB ⋅ AF ⇔ AK = = . BF 5 Xét A ∆ HK vuông tại 6x 15
H ⇒ AH = AK ⋅sinα ⇔ ⋅sinα =18 ⇔ x = . 5 sinα 0,25 Xét A
∆ A' K vuông tại 6x 18
A ⇒ A' A = AK ⋅ tanα = ⋅ tanα = . 5 cosα Ta có 1 2 225 S = ⋅ = =
Thể tích khối lăng trụ ABC.A'B'C ' là ∆ AB AC x ABC . 2 2 sin α 225 18 4050 0,25 V = S ⋅ = ⋅ = ∆ A A ABC ' . 2 2 sin α cosα sin α ⋅cosα 7 Câu
Sơ lược lời giải Điểm
Đặt t = cosα ∈(0; )
1 . Xét hàm số f (t) = t ( 2 − t ) 3 1 = t
− + t;t ∈(0; ) 1 . 0,25 Suy ra f (t) 2
= − t + f (t) 1 ' 3 1; ' = 0 ⇔ t = vì t ∈(0; ) 1 . 3 Bảng biến thiên: 0,5 Suy ra f (t) 2 3 18225 3 ≤ ⇒ V ≥ . 9 3
Thể tích khối lăng trụ đạt giá trị nhỏ nhất là 18225 3 khi 1 3 t = ⇒ cosα = . 0,25 3 3 3
Trong không gian với hệ tọa độ Oxyz, cho các điểm B( 9 − ;1; 4 − ) , C ( 9; − 7;4) . Trong các A
∆ BC thỏa mãn điểm A thuộc mặt phẳng (Oxy), các đường trung 2,0
tuyến kẻ từ đỉnh B và C vuông góc với nhau sao cho góc A lớn nhất. Viết
phương trình mặt cầu đường kính OA với O là gốc tọa độ. 0,25 V
Gọi M , N lần lượt là trung điểm của AC , AB và G = BM ∩CN.
(2,0 điểm) Ta có BM ⊥ CN nên 2 2 2
BC = BG + GC .
Theo công thức tính đường trung tuyến, ta có 2 2 4 2( 2 2 BA + BC ) 2 2 − AC 2 4 2 CA + CB −     AB 2 2 ( 2 2 ) 2 BG = BM = ⋅ 
;CG =  CN = ⋅  3 9 4 3      9 4 2 2 2 2
AB + AC + 4BC 2 2 2 ⇒ BC =
⇒ AB + AC = 5BC . 9
Góc A lớn nhất ⇔ cos A nhỏ nhất.
AB + AC − BC ( 2 2 AB + AC ) −( 2 2 2 2 2 5 AB + AC ) 0,25 Mà cos A = = 2A . B AC 10A . B AC 2 2 2 AB + AC 2 2AB ⋅ AC 4 = ⋅ ≥ ⋅
= . Dấu " = " xảy ra ⇔ AB = AC . 0,25 5 AB ⋅ AC 5 AB ⋅ AC 5  
Vì A∈(Oxy) nên A( ; a ;0
b ) . Ta có AB = ( 9 − − a;1− ; b 4 − ) , AC = ( 9 − − ;7 a − ; b 4)  0,25 Ta có BC = ( ) 2 2 2 2
0;6;8 ⇒ BC = 0 + 6 + 8 =100 . 8 Câu
Sơ lược lời giải Điểm
Do AB = AC nên (− − a)2 + ( −b)2 + (− )2 = (− − a)2 + ( −b)2 2 9 1 4 9 7 + 4 ⇔ b = 4. 0,25 Do 2 2 2
AB + AC = 5BC và AB = AC nên 2 2 2AB = 5BC
⇔ (− − a)2 + ( − b)2 + (− )2 2 9 1 4  = 500   0,25 ⇔ (  = − − a)2 + + = ⇔ (a + )2 a 6 9 9 16 250 9 = 225 ⇔  a = 24. −
* Với a = 6 ⇒ A(6;4;0), I là trung điểm OA ⇒ I (3;2;0) ⇒ OI = 13. 0,25
Mặt cầu đường kính OA có phương trình là (x − )2 + ( y − )2 2 3 2 + z =13. * Với a = 2 − 4 ⇒ A( 2
− 4;4;0), K là trung điểm OA ⇒ K ( 12
− ;2;0) ⇒ OK = 148. 0,25
Mặt cầu đường kính OA có phương trình là (x + )2 + ( y − )2 2 12 2 + z =148.
Cho các số thực dương x, y, z thỏa mãn 2 2 2
x + y + z +1≤ 2x + 3 .
y Tìm giá trị nhỏ 3 2 3 2 3 2 nhất của biểu thức
x + x + 36 y + y + 36 2z + z + 9 P = ( + + 2,0 x + ) ( y + ) . 2 1 4 1 2z +1 Ta có 2 2 18 9 9 x y 2  2 1 1  1 P = + + + + + z = 9 + + + ( 2 2 2 2x + y +   4z ) 0,25
x +1 y +1 2z +1 2 4
x +1 y +1 2z +1 4 Ta có 2 2 2
x + y ≥ x + y + z + = ( 2 x + ) + ( 2 y + ) + ( 2 2 3 1 4 4 z + )
1 −8 ≥ 4x + 4y + 2z −8.
Suy ra 0 < 2x + y + 2z ≤ 8. 0,25
Áp dụng bất đẳng thức 1 1 4 + ≥
với a,b > 0 , ta có a b a + b 2 1 1 4  1 1  4 4 16 0,25 + + = + + ≥ + ≥
x 1 y 1 2z 1 2x 2  y 1 2z 1 + + + + +
+  2x + 2 y + 2z + 2 2x + y + 2z + 4 2 2 2 2 2 2 VI
Áp dụng bất đẳng thức (a +b + c )(m + n + p ) ≥ (am +bn + cp)2 .
(2,0 điểm) Ta có ( + + )( 2 2 2
2 1 1 2x + y + 4z ) ≥ (2x + y + 2z)2 . 0,25 Suy ra 2 2 2 1
2x + y + 4z ≥ (2x + y + 2z)2 . 4 Do đó 9⋅16 1 P ≥ +
(2x + y + 2z)2 .
2x + y + 2z + 4 4⋅4 0,25 Đặt t 144 1
= 2x + y + 2z, t ∈( 0;8] và 2 P ≥ + t . t + 4 16
Xét hàm số f (t) 144 1 2 = +
t ,t ∈(0;8]. Ta có f (t) 144 1 ' = − + t. t + 4 16 (t + 4)2 8 0,25
Suy ra f (t) = ⇔ t (t + )2 = ⋅ ⇔ (t − )( 2 ' 0 4 8 144
8 t +16t +144) = 0 ⇔ t = 8.
Vì f '(t) < 0, t
∀ ∈(0;8) nên min f (t) = f (8) =16. ( 0,25 0;8]
Do đó P ≥16. Dấu bằng xảy ra khi t = 8 hay x = y = 2; z =1.
Vậy giá trị nhỏ nhất của P là 16 khi x = y = 2; z =1. 0,25 -----HẾT-----
Document Outline

  • TOÁN HSG 12_ĐỀ CHÍNH THỨC_2023_2024
  • TOÁN HSG 12_ĐÁP ÁN CHÍNH THỨC_2023_2024