SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC
KỲ THI CHỌN HSG LỚP 10, 11 THPT NĂM HỌC 2016-2017
ĐỀ THI MÔN: TOÁN 11 - THPT CHUYÊN
Thời gian làm bài: 180 phút, không kể thời gian phát đề.
Câu 1 (3,0 điểm). Cho dãy số thực
n
x
được xác định bởi
01
11; 20 7xx
và
1
2
1 ( 1)
n
n
n
x
nx
nx

với mọi
1.n
Với mỗi số nguyên dương
,n
đặt
nn
y nx
và
a. Chứng minh rằng
n
y
là dãy số giảm.
b. Tìm giới hạn của dãy
.
n
z
Câu 2 (2,0 điểm). Cho ba số thực
, , 2abc
thỏa mãn điều kiện
1 1 1
8.abc
abc
Chứng minh rằng
9 3 .a b c ab bc ca
Câu 3 (3,0 điểm). Cho tam giác ABC cân tại A. Gọi D là trung điểm cạnh AC và M là trung
điểm cạnh BC. Đoạn thẳng AM cắt đường tròn ngoại tiếp tam giác BCD tại điểm E. Đường
thẳng BD cắt đường tròn ngoại tiếp tam giác ABE tại điểm F khác B. Đường thẳng AF cắt
đường thẳng BE tại I, đường thẳng CI cắt đường thẳng BD tại K.
a. Chứng minh rằng
.DA DF
b. Chứng minh rằng I là tâm đường tròn nội tiếp tam giác ABK.
Câu 4 (1,0 điểm). Một số nguyên dương a được gọi là số k- phương
,2kk
nếu tồn tại
số nguyên dương b sao cho
k
ab
. Cho cấp số cộng
0
n
n
a
với các số hạng là số nguyên
dương và có công sai bằng 2017. Biết rằng có hai số hạng
m
a
và
n
a
của cấp số cộng tương ứng
là số i- phương và số j- phương, trong đó
, 1.ij
Chứng minh rằng tồn tại một số hạng của
cấp số cộng là số ij- phương.
Câu 5 (1,0 điểm). Cho S là một số nguyên dương sao cho S chia hết cho tất cả các số nguyên
dương từ 1 đến 2017. Xét k số nguyên dương
12
, ,...,
k
a a a
(không nhất thiết phân biệt) thuộc tập
hợp
1,2,...,2017
thỏa mãn
12
... 2 .
k
a a a S
Chứng minh rằng ta có thể chọn ra từ các số
12
, ,...,
k
a a a
một vài số sao cho tổng của chúng bằng
.S
-------Hết-------
Thí sinh không được sử dụng tài liệu. Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.
Họ và tên thí sinh:…………………….………..…….…….….….; Số báo danh:……………………….
ĐỀ CHÍNH THỨC
SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC
KỲ THI CHỌN HSG LỚP 10, 11 THPT NĂM HỌC 2016-2017
ĐÁP ÁN MÔN: TOÁN 11- THPT CHUYÊN
I. LƯU Ý CHUNG:
- Hướng dẫn chấm chỉ trình bày một cách giải với những ý cơ bản phải có. Khi chấm bài học sinh làm
theo cách khác nếu đúng và đủ ý thì vẫn cho điểm tối đa.
- Điểm toàn bài tính đến 0,25 và không làm tròn.
- Với bài hình học nếu thí sinh không vẽ hình phần nào thì không cho điểm tương ứng với phần đó.
II. ĐÁP ÁN:
Câu
Nội dung trình bày
Điểm
1
a (2,0 điểm)
Ta thấy ngay
0, 0.
n
xn
0,5
Ta có
2
11
( 1)
( 1) 0, 1.
1 ( 1) 1 ( 1)
nn
n n n n n
nn
n n x nx
y y nx n x nx n
n x n x

1,0
Suy ra dãy
n
y
giảm.
0,5
b (1,0 điểm)
Dãy
n
y
giảm và
0,
n
yn
nên
n
y
hội tụ. Đặt
lim 0.
n
n
y a


Ta có
1
0 lim lim lim .
1
1 ( 1) 1
1 ( )
nn
nn
n n n
n
n
nx nx
yy
n
nx
a
a
nx
n
  
Do đó
0.a
0,25
Từ giả thiết suy ra
2
1
1 1 1
( 1) ( 1) .
n
n n n n n n
n
x
x n x x nx nx n x
x
0,25
Do đó
11
1
12
1 0 1 0
4034 , 1.
nn
kk
nn
kk
kk
n
xx
xx
yzxn
x x x x
nx




0,25
Vậy
4034.lim
n
n
z

0,25
2
(2,0 điểm)
Đặt
x a b c
. Ta có
1 1 1 9 9
8 8 .a b c x
a b c a b c x

0,5
2
8 9 0 9.x x x
Vậy bất đẳng thức thứ nhất được chứng minh.
0,5
Ta có
2 2 2 2 2 2
2 16 19 2 (1)
abc
xx
a b c a b c
Áp dụng bất đẳng thức Cauchy-Schwazt ta được:
2
2
2 2 2
2 2 2
6
2 2 2
(2)
2 2 2 2
abc
x
abc
a b c a a b b c c a b c x


0,25
Từ (1) và (2) suy ra
22
2 2 2
2 2 2
66
19 2 2 (3).
2 19 2
xx
x a b c x
a b c x x

0,25
BĐT thứ hai tương đương với
2
2 2 2
27 54ab bc ca a b c a b c
2 2 2 2
54.a b c x
0,25
(Đáp án có 04 trang)
Ta cần chứng minh
2
2
6
2 54 (4)
19 2
x
xx
x
. Thật vậy
2
(4) 9 2 59 0.x x x
BĐT này luôn đúng do
9.x
Từ (3) và (4) ta có điều phải chứng minh.
Đẳng thức xảy ra ở cả hai BĐT khi
3.abc
0,25
3
(3,0 điểm)
3a (1,5 điểm)
Do tứ giác ABFE nội tiếp nên
00
180 180 (1)AFB AEAFD BEMB
0,5
Mặt khác do AM là trung trực của BC và tứ giác BEDC nội tiếp nên
11
(2)
22
BEM BEC BDC
0,5
Từ (1) và (2) suy ra
1
.
2
AFD BDC AFD DAF
Vậy tam giác DAF cân tại D, tức là
.DA DF
0,5
3b (1,5 điểm)
Dễ thấy do tam giác ABC cân nên đường tròn ngoại tiếp BCD đi qua trung điểm D’ của
AB. Từ đó hai cung
ED
và
'ED
bằng nhau, suy ra BE là phân giác của góc
ABD
(3).
0,25
Áp dụng định lý Mênelaus cho tam giác ADF và cát tuyến CIK ta được:
. . 1
CA KD IF
CD KF IA
0,5
D'
K
I
F
E
D
M
C
B
A
Mà
2CA CD
và
BI
là phân giác góc
ABF
nên
.
IF BF
IA BA
Từ đó ta được
1 2. . 2. . . .
2
KD BF KD BF KD BF
KF AB KF AD KF AD
Suy ra
BF KF
AD KD
, do đó
11
BD BF FD BF KF DF AD
AD AD AD KD DK DK
Từ đó suy ra hai tam giác
ADK
và
BDA
đồng dạng, suy ra
DAK ABD
0,5
Khi đó
IAB AFD ABD DAF DAK IAK
, suy ra AI là phân giác góc
(4).BAK
Từ (3) và (4) suy ra I là tâm nội tiếp tam giác ABK.
0,25
4
(1,0 điểm)
Theo giả thiết, ta có
, ( , 2)
ij
mn
a x a y i j
;
,xy
nguyên dương. Đặt
2017p
là công
sai của cấp số cộng
n
a
, ta thấy p là số nguyên tố.
Ta có
00
mod
i
mm
a a mp a a x p
, tương tự
0
mod
j
a y p
0,25
Do
,1ij
nên tồn tại
,uv
sao cho
1.ui vj
Chọn các số nguyên dương r,s sao
cho
mod 1 , mod 1r u p s v p
, khi đó
1 mod 1ri sj ui vj p
0,25
Suy ra
1 1 , .ri sj k p k
Do đó:
1
0 0 0 0 0 0
. . . mod
ij sj ri
kp
s r i j sj ri ri sj
x y x y a a a a a a p
0,25
Như vậy tồn tại số nguyên dương h sao cho
0
.
ij
sr
h
x y a hp a
Vậy
h
a
là số
ij
- phương (đpcm).
0,25
5
(1,0 điểm)
Do S chia hết cho 2015,2016,2017 nên
2015.2016.2017S
Giả sử mỗi số nguyên 1,2,3,…,2017 xuất hiện nhiều nhất 2015 lần trong các số
12
, ,...,
k
a a a
thì
12
2 ... 2015 1 2 3 ... 2017 2015.2016.2017
k
S a a a
, mâu
thuẫn. Do đó tồn tại một số
1,2,3,...,2017a
xuất hiện ít nhất 2016 lần trong các số
12
, ,..., .
k
a a a
0,25
Ta để 2016 số a vào một tập A. Xét
2016k
số còn lại, ta để các số này vào một tập B.
Tổng các số trong B là
12
... 2016 2 2016 2 2016.2017 .
k
a a a a S a S S
Nếu
2016ka
thì
12
2016 2017 ... 2016 2017 .2017 2
k
k a a a S
, mâu
thuẫn, suy ra
2016ka
. Từ tập B ta chọn ra a số bất kì là
12
, ,..., .
a
b b b
- Nếu tồn tại
1,2,...,ia
mà
12
...
i
b b b a
thì ta chọn i số này vào một tập hợp
.T
- Nếu ngược lại thì theo nguyên lý Đirichlet sẽ tồn tại
ir
sao cho
0,25
-------Hết-------
1 2 1 2
... ... mod
ir
b b b b b b a
, suy ra
12
... .
i i r
b b b a

Khi đó ta chọn
ri
số này vào tập T.
Như vậy ta luôn chọn được một số số vào tập T mà có tổng chia hết cho a. Ta tiếp tục làm
như vậy với các số còn lại của tập B để bổ sung thêm các phần tử vào T cho đến khi tổng
các số trong T (kí hiệu
T
) lớn hơn
2017Sa
thì dừng lại.
Thật vậy, nếu
2017T S a
thì tổng các số còn lại trong B sẽ lớn hơn hoặc bằng
2 2016 2017 2017S a S a S a a
,tức là vẫn còn ít nhất a số để thực hiện thao tác.
0,25
Như vậy, ta đã xây dựng được tập hợp T thỏa mãn hai điều kiện:
Ta
và
2017T S a
Chú ý là
Sa
nên ta được
2017 2016T S a a T S a

Do đó
T S ma
với
0,1,2,...,2016m
. Đến lúc này ta chỉ cần bổ sung m số a từ
tập A vào T thì ta sẽ được tổng các phần tử trong T bằng S (đpcm).
0,25

Preview text:

SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC
KỲ THI CHỌN HSG LỚP 10, 11 THPT NĂM HỌC 2016-2017
ĐỀ THI MÔN: TOÁN 11 - THPT CHUYÊN ĐỀ CHÍNH THỨC
Thời gian làm bài: 180 phút, không kể thời gian phát đề.
Câu 1 (3,0 điểm). Cho dãy số thực  x được xác định bởi n  2 nx
x  1; x  2 1 0 7 và n x  với mọi n  1. 0 1 n 1  1 (n 1)xn n x
Với mỗi số nguyên dương n, đặt y nx và k z   . n n nx k 1 k 1 
a. Chứng minh rằng  y là dãy số giảm. n
b. Tìm giới hạn của dãy  z . n 1 1 1
Câu 2 (2,0 điểm). Cho ba số thực , a ,
b c  2 thỏa mãn điều kiện
   a b c  8. a b c Chứng minh rằng
a b c  9  3ab bc ca.
Câu 3 (3,0 điểm). Cho tam giác ABC cân tại A. Gọi D là trung điểm cạnh AC và M là trung
điểm cạnh BC. Đoạn thẳng AM cắt đường tròn ngoại tiếp tam giác BCD tại điểm E. Đường
thẳng BD cắt đường tròn ngoại tiếp tam giác ABE tại điểm F khác B. Đường thẳng AF cắt
đường thẳng BE tại I, đường thẳng CI cắt đường thẳng BD tại K.
a. Chứng minh rằng DA DF.
b. Chứng minh rằng I là tâm đường tròn nội tiếp tam giác ABK.
Câu 4 (1,0 điểm). Một số nguyên dương a được gọi là số k- phương k
 ,k  2 nếu tồn tại
số nguyên dương b sao cho k
a b . Cho cấp số cộng a
với các số hạng là số nguyên n n0
dương và có công sai bằng 2017. Biết rằng có hai số hạng a và a của cấp số cộng tương ứng m n
là số i- phương và số j- phương, trong đó i, j  1. Chứng minh rằng tồn tại một số hạng của
cấp số cộng là số ij- phương.
Câu 5 (1,0 điểm). Cho S là một số nguyên dương sao cho S chia hết cho tất cả các số nguyên
dương từ 1 đến 2017. Xét k số nguyên dương a ,a ,...,a (không nhất thiết phân biệt) thuộc tập 1 2 k hợp 1,2,...,201 
7 thỏa mãn a a  ...  a  2S. Chứng minh rằng ta có thể chọn ra từ các số 1 2 k
a , a ,..., a một vài số sao cho tổng của chúng bằng S. 1 2 k -------Hết-------
Thí sinh không được sử dụng tài liệu. Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.
Họ và tên thí sinh:…………………….………..…….…….….….; Số báo danh:……………………….
SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC
KỲ THI CHỌN HSG LỚP 10, 11 THPT NĂM HỌC 2016-2017
ĐÁP ÁN MÔN: TOÁN 11- THPT CHUYÊN
(Đáp án có 04 trang) I. LƯU Ý CHUNG:
- Hướng dẫn chấm chỉ trình bày một cách giải với những ý cơ bản phải có. Khi chấm bài học sinh làm
theo cách khác nếu đúng và đủ ý thì vẫn cho điểm tối đa.
- Điểm toàn bài tính đến 0,25 và không làm tròn.
- Với bài hình học nếu thí sinh không vẽ hình phần nào thì không cho điểm tương ứng với phần đó. II. ĐÁP ÁN: Câu Nội dung trình bày Điểm 1 a (2,0 điểm)
Ta thấy ngay x  0, n   0. 0,5 n 2
n(n 1)x nx Ta có y y
nx  (n 1) n n xnx    0, n  1. n n 1  n n 1  n 1 (n 1)x 1 (n  1,0 1)x n n
Suy ra dãy  y giảm. 0,5 n b (1,0 điểm)
Dãy  y giảm và y  0, n
 nên  y hội tụ. Đặt lim y a  0. n n n n n nx nx a 0,25
Ta có 0  lim  y y  lim n  lim n  . Do đó a  0. n n 1   n
n 1 (n 1) n x  n 1 1 a n 1 (nx ) n n x Từ giả thiết suy ra 2 n 1 x
 (n 1)x x nx  
nx  (n 1)x . 0,25 n 1  n n 1  n n n 1  xn n n x x x x Do đó k 1 k 1 z      
x nx  4034  y , n  1. 0,25 n 1 n nx x   x x k 1 k 1 0 k 2 k 1  0 Vậy lim z  4034. n 0,25 n 2 (2,0 điểm) Đặ 1 1 1 9 9
t x a b c . Ta có a b c  8      x 8  . 0,5 a b c
a b c x 2
x 8x 9  0  x  9. Vậy bất đẳng thức thứ nhất được chứng minh. 0,5 2 2 2 a  2 b  2 c  2 Ta có 2x 16       19  2x (1) a b c a b c
Áp dụng bất đẳng thức Cauchy-Schwazt ta được: 0,25 a  2 b  2 c  2
a  2b 2c  2 2 x 62     a b c
a a  2  b b  2  c c  2 (2) 2 2 2
a b c  2xx 62 x  6 2 2 2  2
Từ (1) và (2) suy ra 19  2x
a b c  2x  (3). 2 2 2
a b c  2x 19  0,25 2x BĐT thứ 2
hai tương đương với ab bc ca
 a b c  2 2 2 27
a b c   54 0,25 2 2 2 2
a b c x  54. x 62 Ta cần chứng minh 2 2x
x  54 (4) . Thật vậy  x   2 (4) 9
x  2x  59  0. 19  2x 0,25
BĐT này luôn đúng do x  9. Từ (3) và (4) ta có điều phải chứng minh.
Đẳng thức xảy ra ở cả hai BĐT khi a b c  3. 3 (3,0 điểm) A E D' I D K F C B M
3a (1,5 điểm)
Do tứ giác ABFE nội tiếp nên 0 0
AFD  180  AFB  180  AEB BEM (1) 0,5
Mặt khác do AM là trung trực của BC và tứ giác BEDC nội tiếp nên 1 1 0,5 BEM BEC BDC (2) 2 2 1
Từ (1) và (2) suy ra AFD
BDC AFD DAF. Vậy tam giác DAF cân tại D, tức là 2 0,5 DA DF. 3b (1,5 điểm)
Dễ thấy do tam giác ABC cân nên đường tròn ngoại tiếp BCD đi qua trung điểm D’ của 0,25
AB. Từ đó hai cung ED và ED ' bằng nhau, suy ra BE là phân giác của góc ABD (3).
Áp dụng định lý Mênelaus cho tam giác ADF và cát tuyến CIK ta được: CA KD IF 0,5 . . 1 CD KF IA IF BF
Mà CA  2CD và BI là phân giác góc ABF nên  . Từ đó ta được IA BA KD BF KD BF KD BF 1  2. .  2. .  . . KF AB KF 2AD KF AD BF KF BD BF FD BF KF DF AD Suy ra  , do đó   1 1  AD KD AD AD AD KD DK DK 0,5
Từ đó suy ra hai tam giác ADK và BDA đồng dạng, suy ra DAK ABD
Khi đó IAB AFD ABD DAF DAK IAK , suy ra AI là phân giác góc BAK (4). 0,25
Từ (3) và (4) suy ra I là tâm nội tiếp tam giác ABK. 4 (1,0 điểm) Theo giả thiết, ta có i a x , j
a y (i, j  2) ; , x y p m n nguyên dương. Đặt 2017 là công
sai của cấp số cộng a , ta thấy p là số nguyên tố. n  0,25 Ta có i
a a mp a a x mod p , tương tự j
a y mod p 0   m 0 0 m  
Do i, j  1 nên tồn tại u,v  sao cho ui vj  1. Chọn các số nguyên dương r,s sao 0,25
cho r u mod p  
1 , s vmod p  
1 , khi đó ri sj ui vj  1 mod p   1 Suy ra ri sj 1 k p  1 , k       . Do đó:  0,25 s r  
x y ij   i x sj ri . j y sj ri ri sj kp  1
a .a aa .aa mod p 0 0 0 0 0 0   ij
Như vậy tồn tại số nguyên dương h sao cho  s r
x y   a hp a . 0 h 0,25
Vậy a là số ij - phương (đpcm). h 5 (1,0 điểm)
Do S chia hết cho 2015,2016,2017 nên S  2015.2016.2017
Giả sử mỗi số nguyên 1,2,3,…,2017 xuất hiện nhiều nhất 2015 lần trong các số
a , a ,..., a thì 2S a a  ...  a  2015 1 2  3  ...  2017  2015.2016.2017 , mâu 1 2 k   1 2 k 0,25
thuẫn. Do đó tồn tại một số a 1, 2,3,..., 201 
7 xuất hiện ít nhất 2016 lần trong các số
a , a ,..., a . 1 2 k
Ta để 2016 số a vào một tập A. Xét k  2016 số còn lại, ta để các số này vào một tập B.
Tổng các số trong B là
a a  ...  a  2016a  2S  2016a  2S  2016.2017  S. 1 2 k
Nếu k  2016  a thì k  2016  2017  a a  ... a  2016  2017 .2017  2S , mâu 1 2 k   0,25
thuẫn, suy ra k  2016  a . Từ tập B ta chọn ra a số bất kì là b ,b ,...,b . 1 2 a
- Nếu tồn tại i 1, 2,..., 
a mà b b ... b a thì ta chọn i số này vào một tập hợp T. 1 2 i
- Nếu ngược lại thì theo nguyên lý Đirichlet sẽ tồn tại i r sao cho
b b  ... b b b  ... b mod a , suy ra b b ... b . a i 1  i2 r  1 2 i 1 2 r  
Khi đó ta chọn r i số này vào tập T.
Như vậy ta luôn chọn được một số số vào tập T mà có tổng chia hết cho a. Ta tiếp tục làm
như vậy với các số còn lại của tập B để bổ sung thêm các phần tử vào T cho đến khi tổng
các số trong T (kí hiệu T ) lớn hơn S  2017a thì dừng lại.
Thật vậy, nếu T S  2017a thì tổng các số còn lại trong B sẽ lớn hơn hoặc bằng 0,25
2S  2016a  S  2017a  S a  2017a
,tức là vẫn còn ít nhất a số để thực hiện thao tác.
Như vậy, ta đã xây dựng được tập hợp T thỏa mãn hai điều kiện:
Ta và T S 2017a
Chú ý là S a nên ta được T S  2017a a  T S  2016a 0,25
Do đó T S ma với m0,1,2,...,201 
6 . Đến lúc này ta chỉ cần bổ sung m số a từ
tập A vào T thì ta sẽ được tổng các phần tử trong T bằng S (đpcm). -------Hết-------