Đề xuất Giải pháp Tránh Thao Túng Tiền Tệ cho VN | Tài chính quốc tế | Trường Học Viện nông nghiệp Việt Nam

I. Thông tin chung:
Mỹ đưa ra 3 tiêu chí để xác định thao túng tiền tệ của các quốc gia như sau:
Thặng dư thương mại song phương với Mỹ, thặng dư cán cân vãng lai ( tương đương
2% GDP), mua ròng ngoại tệ trong 6 tháng liên tục (tổng lượng mua ròng trên 2% GDP).
Việt Nam lần đầu tiên bị Mỹ gắn mác "thao túng tiền tệ" trong báo cáo tháng
12/2020. Trước đó, Việt Nam đã bị đưa vào danh sách giám sát trong các báo cáo bán
niên (2019-2020). Mỹ cho rằng Việt Nam đã vượt qua cả 3 tiêu chí này. Tuy nhiên,
Viện Nghiên cứu Kinh tế Quốc tế Peterson (PIIE) và các tổ chức quốc tế khác cho rằng
cáo buộc của Mỹ là không thỏa đáng và thiếu cơ sở.Tỷ giá VND đã tăng 2,6% trong
giai đoạn 2017-2019, ảnh hưởng tiêu cực đến cán cân thương mại, không tạo lợi thế
xuất khẩu như Mỹ cáo buộc.Thặng dư thương mại với Mỹ và thặng dư cán cân vãng lai
phản ánh đặc thù nền kinh tế Việt Nam, nơi xuất khẩu do doanh nghiệp FDI chi phối,
với một phần lớn hàng nhập khẩu phục vụ sản xuất xuất khẩu.Can thiệp ngoại tệ nhằm
đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô, không phải để tạo lợi thế thương mại. Dự trữ ngoại hối
của Việt Nam còn thấp so với các quốc gia khác trong khu vực, và việc mua ngoại tệ là
để tăng cường an ninh tài chính.
PIIE cũng cho rằng các cáo buộc từ Bộ Tài chính Mỹ là chưa thỏa đáng và không
phù hợp với điều kiện của Việt Nam . Việc gắn mác Việt Nam thao túng tiền tệ là một
việc làm mang tính chủ quan, đơn phương từ phía Bộ Tài chính Mỹ, chưa nhìn nhận đa
chiều và chưa xét đến đặc điểm của nền kinh tế Việt Nam cũng như những khuyến cáo
của các tổ chức quốc tế (như Ngân hàng Thế giới-WB, Quỹ tiền tệ Quốc tế-IMF) đối
với Việt Nam, một nền kinh tế đang phát triển nhanh, độ mở cao và cần thiết phải có
các công cụ (phù hợp thông lệ quốc tế) cho phát triển kinh tế bền vững, an toàn, có khả
năng chống chịu với những cú sốc từ bên ngoài
Viện Peterson đã chỉ ra những hạn chế trong việc áp dụng các tiêu chí đánh giá
thao túng tiền tệ của Mỹ đối với Việt Nam.
Thứ nhất, việc dựa quá nhiều vào tiêu chí thặng dư thương mại song phương với
Mỹ là không phù hợp trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay. Các chuỗi giá trị sản xuất
xuyên biên giới phức tạp khiến cho quan hệ thương mại song phương không phản ánh đầy đủ thực trạng. 2
Thứ hai, việc so sánh Việt Nam, một quốc gia có thu nhập trung bình thấp, với
các nền kinh tế phát triển là không hợp lý. Các quốc gia có nhu cầu dự trữ ngoại hối
khác nhau để đối phó với các cú sốc kinh tế.
Cuối cùng, Viện Peterson cũng nhấn mạnh rằng việc tất cả các quốc gia bị gắn
mác hoặc đưa vào danh sách theo dõi thao túng tiền tệ đều vượt quá tiêu chí về dự trữ
ngoại hối, ngoại trừ Việt Nam, cho thấy sự bất hợp lý trong việc áp dụng chung một bộ
tiêu chí cho tất cả các quốc gia.
Viện Peterson cho rằng, việc Việt Nam không vượt quá tiêu chí dự trữ ngoại hối
so với các quốc gia khác cho thấy nước ta không có động cơ thao túng tiền tệ. Điều này
có thể liên quan đến quy mô nền kinh tế còn tương đối nhỏ và nhu cầu dự trữ ngoại hối
để bảo đảm an toàn cho hệ thống tài chính.
Ngoài ra, Viện Peterson cũng chỉ ra, tiêu chí thặng dư thương mại song phương
với Mỹ không phản ánh chính xác tình hình thực tế của các chuỗi giá trị toàn cầu. Ví
dụ, hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ vào Singapore có thể được chế biến và xuất khẩu đi các
nước khác, góp phần vào thâm hụt thương mại của Mỹ với các nước này. Điều này cho
thấy, việc chỉ dựa vào thặng dư thương mại song phương để kết luận một quốc gia có
thao túng tiền tệ hay không là không công bằng.
Như vậy, việc Mỹ cáo buộc Việt Nam thao túng tiền tệ đã vấp phải nhiều ý kiến
trái chiều từ cộng đồng quốc tế và các tổ chức nghiên cứu uy tín. Các tiêu chí đánh giá
hiện hành của Mỹ chưa được sự đồng thuận rộng rãi và cần phải được xem xét lại để
đảm bảo tính khách quan và công bằng. I.
Chính sách vĩ mô để Việt Nam tránh khỏi các cáo buộc:
Cuối năm 2020, chính quyền Trump đã liệt kê Việt Nam vào danh sách các nước
bị cáo buộc thao túng tiền tệ trong "Báo cáo chính sách kinh tế vĩ mô và ngoại hối của
các đối tác thương mại lớn của Mỹ". Để giảm nguy cơ bị cáo buộc này và duy trì quan
hệ thương mại ổn định với Mỹ, Việt Nam cần thực hiện một số chính sách vĩ mô quan trọng.
1. Điều chỉnh chính sách tỷ giá linh hoạt hơn
Việt Nam nên tiếp tục cải thiện cơ chế tỷ giá theo hướng linh hoạt và phù hợp
với thị trường. Việc điều chỉnh tỷ giá cần dựa trên các yếu tố kinh tế cơ bản như cung- 3
cầu ngoại tệ, cán cân thanh toán và lạm phát, thay vì can thiệp mạnh để giữ giá trị đồng
tiền ở mức thấp nhằm hỗ trợ xuất khẩu.
2. Cân đối cán cân thương mại
Việc thặng dư thương mại quá lớn với Mỹ là một trong những lý do chính khiến
Việt Nam bị chú ý. Do đó, Việt Nam cần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ
thuộc vào Mỹ. Đồng thời, khuyến khích nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ từ Mỹ để cân
bằng hơn cán cân thương mại song phương.
3. Nâng cao minh bạch chính sách tiền tệ
Việt Nam cần tăng cường minh bạch trong chính sách tiền tệ và ngoại hối, đảm
bảo các thông tin về dự trữ ngoại hối, các giao dịch ngoại hối được công bố rõ ràng.
Điều này giúp xây dựng lòng tin và giảm nghi ngờ từ phía Mỹ.
4. Thúc đẩy cải cách kinh tế
Việt Nam cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách kinh tế để tạo nền tảng vững chắc cho
tăng trưởng bền vững. Việc cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng suất lao động
và chất lượng sản phẩm xuất khẩu sẽ giúp tăng giá trị cạnh tranh mà không cần phải
phụ thuộc vào lợi thế từ tỷ giá thấp.
5. Hợp tác và đối thoại với Mỹ
Việc duy trì kênh đối thoại chính thức với Mỹ là rất quan trọng. Việt Nam cần
tích cực hợp tác, cung cấp thông tin và giải thích về chính sách tiền tệ, ngoại hối, cũng
như những nỗ lực cải cách để giải tỏa các lo ngại từ phía Mỹ. ❖ Kết luận
Các biện pháp trên không chỉ giúp Việt Nam tránh khỏi các cáo buộc thao túng
tiền tệ, mà còn góp phần củng cố vị thế kinh tế quốc gia trên trường quốc tế. Quan trọng
hơn, đây là cơ hội để Việt Nam phát triển bền vững, cân đối và tăng cường quan hệ kinh
tế với Mỹ và các đối tác khác. II.
Đề xuất 4 giải pháp cơ bản:
- Các cơ quan chức năng của Việt Nam cần duy trì sự bình tĩnh, thận trọng và chủ
động, phối hợp chặt chẽ trong việc trao đổi thông tin với phía Mỹ. Ngân hàng
Nhà nước đã thông báo sẽ làm việc cùng các bộ, ngành liên quan để giải quyết
các vấn đề mà Mỹ quan tâm, trên nguyên tắc hợp tác cùng có lợi, tiến tới thiết 4
lập quan hệ thương mại công bằng và hài hòa, theo đúng Kế hoạch hành động
hợp tác giữa hai quốc gia.
- Việt Nam cần đẩy mạnh việc cải thiện cán cân thương mại với Mỹ, bởi Mỹ đặc
biệt quan tâm đến việc giảm thâm hụt thương mại với các quốc gia, bao gồm cả
Việt Nam, thay vì chỉ tập trung vào các vấn đề tiền tệ. Do đó, Việt Nam nên tăng
cường nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ từ Mỹ, đặc biệt là các mặt hàng nông sản,
năng lượng, vận tải, máy móc, thiết bị công nghệ cao, thiết bị y tế và vaccine phòng chống COVID-19.
- Các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương cần nâng cao hiệu quả công
tác quản lý, tăng cường phối hợp và kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi lợi
dụng các chính sách ưu đãi từ hợp tác Việt-Mỹ và các Hiệp định FTA khác để
trục lợi, cũng như xử lý nghiêm hành vi trốn thuế và các hành vi sai phạm khác.
- Các cơ quan chức năng cần hợp tác chặt chẽ, đẩy nhanh tiến độ và giải quyết
hiệu quả các vấn đề khác mà phía Mỹ quan tâm, như bảo vệ sở hữu trí tuệ, an
ninh mạng và thanh toán điện tử, nhằm bảo đảm môi trường hợp tác ổn định và
bền vững giữa hai quốc gia.
III. Phương án nào theo anh chị là khả thi nhất? Tại sao?
Dưới góc nhìn cá nhân, chúng em cho rằng chính sách khả thi nhất là thúc đẩy
mối quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Hoa Kỳ.
Vì hiện nay, Việt Nam đã thể hiện rõ chủ trương “gác lại quá khứ, hướng tới tương
lai,” tập trung xây dựng mối quan hệ hợp tác bình đẳng, cùng có lợi, dựa trên sự tôn
trọng lẫn nhau về thể chế chính trị, độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ. Từ việc để
lại sau lưng những trang sử chiến tranh, hai quốc gia hiện đang đạt được những thành
tựu đáng kể trong hợp tác đa lĩnh vực. Đặc biệt, trong lĩnh vực chính trị - ngoại giao,
mối quan hệ song phương không ngừng được củng cố thông qua các chuyến thăm và
đối thoại thường xuyên giữa lãnh đạo hai nước, thiết lập nhiều dấu mốc quan trọng. Về
kinh tế, Hoa Kỳ hiện là nhà đầu tư nước ngoài lớn thứ 11 tại Việt Nam, với hàng loạt
dự án và hình thức đầu tư đa dạng. Trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, hợp tác giữa
hai nước đang phát triển mạnh mẽ, mở rộng sang những lĩnh vực mới như trí tuệ nhân
tạo và khởi nghiệp, với sự quan tâm lớn từ các doanh nghiệp hàng đầu Hoa Kỳ. 5
Nhìn chung, việc thúc đẩy quan hệ hợp tác Việt Nam - Hoa Kỳ mang lại lợi ích cho
cả hai bên. Đối với Việt Nam, với vị thế một quốc gia đang phát triển, sự hỗ trợ từ Hoa
Kỳ sẽ góp phần thúc đẩy tiến bộ không chỉ trong lĩnh vực kinh tế mà còn trên nhiều
phương diện khác, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững trong tương lai. 6