Dựa vào khái niệm hình thức phim và phong cách phim của David Bordwell và Kristin Thompson, hãy phân tích phim New Boy | Tiểu luận Nhập môn nghệ thuật điện ảnh

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN KHOA VĂN HỌC TIỂU LUẬN CUỐI KÌ
HỌC PHẦN: NHẬP MÔN NGHỆ THUẬT ĐIỆN ẢNH
ĐỀ BÀI: DỰA VÀO KHÁI NIỆM HÌNH THỨC PHIM VÀ PHONG CÁCH
PHIM CỦA DAVID BORDWELL VÀ KRISTIN THOMPSON, HÃY PHÂN
TÍCH PHIM NEW BOY (STEPH GREEN, 2007) Giảng viên : ThS. NGUYỄN THỊ BÍCH Sinh viên : NGUYỄN THỊ THIỆP Mã sinh viên : 21032174 Khoá : QH – 2021 – X – VH
Hà Nội, tháng 5 năm 2024 1 1. Giới thiệu phim
New Boy là một bộ phim ngắn của Ireland được sản xuất năm 2007, được đạo diễn
bởi Steph Green. Bộ phim kể về một cậu bé châu Phi khi cậu mới chập chững đến học tại
một ngôi trường mới ở Ireland sau khi chứng kiến một bi kịch ở quê hương mình. Cậu bé
phải đối mặt với nhiều điều lạ lẫm và cả sự phân biệt về màu da của cậu. Cậu phải làm
quen với cuộc sống mới và tìm hiểu ý nghĩa thực sự của việc trở thành một “đứa trẻ mới”
tại một ngôi trường mới.
Bộ phim đã nhận được sự đánh giá cao của giới phê bình và được đề cử giải Oscar
cho hạng mục phim ngắn hay nhất tại Liên hoan phim Tribeca năm 2008. 2. Hình thức phim
2.1. Câu chuyện và cốt truyện
Câu chuyện kể về một cậu bé da đen tên Joseph phải chứng kiến người thầy của
mình vì phân biệt chủng tộc mà bị bắt đi và đối xử tồi tệ. Trước những chuyện đau buồn
ở quê hương, cậu được chuyển đến một ngôi trường mới ở Ireland. Tại đây, cậu phải đối
mặt với nhiều khó khăn. Cậu phải tập thích nghi với ngôi trường mới đầy lạ lẫm. Cậu còn
phải chịu sự bắt nạt và phân biệt màu da của các bạn cùng lớp. Để vượt qua những khó
khăn ấy, cậu luôn hồi tưởng về những ngày tháng tươi đẹp của mình cùng thầy và các bạn
ở quê hương cậu. May mắn thay, có một cô bạn gái cùng lớp tên là Hazel luôn ra mặt
giúp đỡ, giải vây cho cậu khi cậu bị bạn xấu bắt nạt, bị giáo viên trách mắng. Cuối cùng
cậu vượt lên trên tất cả, thích nghi với môi trường mới, hoà hợp với bạn bè và cậu hiểu ra
ý nghĩa thật sự về cuộc sống mới của mình, về việc trở thành một “cậu bé mới” tại một quê hương mới.
Cốt truyện bắt đầu khi ngày đầu cậu đến nhập học tại ngôi trường mới. Cậu bắt
gặp ánh mắt soi mói, kỳ thị thậm chí là các hành động bắt nạt từ các bạn cùng lớp. Những
ngày sau đó, cậu luôn sống trong sự bắt nạt, làm phiền của một số bạn xấu. Cậu cố chấn
an bản thân bằng việc nhớ lại những kỉ niệm đẹp cùng thầy và các bạn tại ngôi trường cũ 2
ở quê. Cùng với sự giúp đỡ của cô bạn cùng lớp Hazel, cuối cùng cậu cũng vượt qua và
bắt đầu thích nghi với môi trường mới và có những người bạn mới.
2.2. Người kể chuyện và điểm nhìn kể chuyện
Người kể chuyện ở đây không phải nhân vật trong phim mà là một người kể
chuyện ẩn danh. Người kể chuyện biết hết tất cả mọi chuyện, kể cả những chi tiết mà
nhân vật trong bộ phim không biết. Người kể chuyện là người biết hết mọi sự việc, cả
quá khứ đau buồn của Joseph, việc cậu bị bắt nạt,... và kể câu chuyện đó từ góc độ bao quát.
Xét về bao quát bộ phim, thì điểm nhìn xuất phát từ người kể chuyện. Người kể
chuyện là người biết tất thảy câu chuyện và đang kể lại câu chuyện đó. Nhờ vậy, điểm
nhìn của người xem cũng được mở rộng. Người xem biết tất thảy mọi việc thông qua
điểm nhìn của người kể chuyện. Điều này giúp cho người xem cảm nhận một cách chân
thật những gì cậu bé Joseph đã phải trải qua và cũng khơi gợi sự cảm thông đối với một
cậu bé chịu nhiều tổn thương.
2.3. Nhân vật Hazel
Hazel có thể nói là vị cứu tinh của Joseph. Cô bé là người duy nhất đứng ra bênh
vực Joseph khi cậu bị gây khó dễ tại ngôi trường mới. Qua sự thể hiện của cô bé cũng
cho thấy cô có cảm tình với cậu bạn cùng lớp mới này. Hazel cũng là một cô bé dũng
cảm khi dám đứng ra tranh cãi với cô giáo để bảo vệ Joseph. Đây là một nhân vật quan
trọng giúp giải quyết nút thắt câu chuyện. Khi Joseph có mối quan hệ không tốt, xích
mích với bạn cùng lớp và bị cô giáo khiển trách ngoài hành lang. Không khí lúc này khá
căng thẳng. Dường như mối quan hệ giữa Joseph và các bạn ngày càng xấu đi, điều này
sẽ làm cho cuộc sống của cậu tại ngôi trường mới càng trở nên khó khăn hơn. Chính lúc
này sự xuất hiện của Hazel đã làm dịu đi bầu không khí. Cô bé nhỏ nhắn với cặp kính và
hai bím tóc đáng yêu đã dũng cảm đứng ra đối chất với cô giáo để bảo vệ bạn học của
mình. Khoảnh khắc đáng yêu của cô bé giúp bầu không khí trở nên vui vẻ hơn. Joseph và
các bạn cũng nhận lỗi với cô giáo, cô giáo cũng vui vẻ trở lại. Joseph và các bạn từng bắt 3
nạt mình lại thấu hiểu nhau hơn, nhìn nhau cười vui vẻ và trở thành những người bạn.
Chính điều này đã giúp Joseph nhận ra ý nghĩa của cuộc sống mới và trở thành một “New boy” (cậu bé mới). 3. Phong cách phim 3.1. Dàn cảnh ●Bối cảnh:
Bộ phim có hai bối cảnh chính. Thứ nhất, bối cảnh xuất hiện đầu tiên đó là lớp học
ở Ireland tại ngôi trường mà Joseph mới chuyển đến. Bối cảnh thứ hai xuất hiện là lớp
học cũ có phần tồi tàn của Joseph tại quê hương của cậu, nơi cậu đã chứng kiến những khoảnh khắc đau buồn. ●Ánh sáng:
Ánh sáng có sự đối lập rõ rệt giữa hai bối cảnh trên. Ở bối cảnh nơi trường học
mới thì ánh sáng trắng, cho thấy sự tươi mới, trong sáng. Việc sử dụng ánh sáng sáng sủa
cũng có thể thể hiện cho hiện tại tốt đẹp, tương lai tươi sáng mà cậu bé Joseph đang
hướng tới. Ngược lại, trong bối cảnh trường học cũ của Joseph thì ánh sáng có phần tối
hơn, đem lại cảm giác u ám, ngột ngạt. Sự đối nghịch về màu sắc này còn cho thấy sự đối
nghịch giữa hai điều kiện học tập khác nhau. Nơi lớp học mới là một lớp học hiện đại, cơ
sở vật chất, điều kiện học tập rất tốt. Còn ở ngôi trường cũ với nền ánh sáng mờ ảo cùng
với bối cảnh cho thấy một môi trường học tập đơn sơ, nghèo nàn hơn. Một phần lý do
cho sự khác biệt về ánh sáng giữa hai bối cảnh có thể ánh sáng trắng ngụ ý ở thì hiện tại,
còn ánh sáng tối hơn bởi đó là câu chuyện trong thì quá khứ.
●Phục trang hoá trang:
Tại trường học mới, các học sinh mặc đồng nhất một loại đồng phục. Đồng phục
gồm có áo sơ mi, áo comple, gile, cà vạt, nơ, kèm chân váy đối với các học sinh nữ hoặc
quần dài cùng một màu đối với học sinh nam. Trang phục của cô giáo cũng rất chỉnh tề 4
theo phong cách công sở để xây dựng hình ảnh một cô giáo trang nghiêm. Ở đây, trang
phục của cô giáo, học sinh đều thể hiện sự hiện đại hơn.
Còn khi ở trường học cũ, các học sinh chỉ có áo đồng phục là áo polo màu xanh
dương, và quần thường sẽ là quần đùi mặc tự do. Nếu như ở trường mới đa số các bạn đi
giày thể thao thì ở trường cũ các bạn thường đi dép. Học sinh ở đây thậm chí còn không
có cặp sách và sách vở. Mỗi em khi đến trường sẽ được phát một tấm bảng nhỏ để viết.
Qua cách dàn cảnh cho thấy đạo diễn đã xây dựng hai bối cảnh trường học hoàn
toàn đối lập nhau. Một bên là nơi có điều kiện học tập, cơ sở vật chất tốt với nền ánh sáng
trắng cho thấy sự tươi sáng, hiện đại hơn. Một bên là lớp học có nền ánh sáng tối hơn, có
những lớp bụi phủ, điều kiện cơ sở vật chất nghèo nàn. Điều này làm nổi bật lên sự thiệt
thòi của những cậu bé ra màu sống tại những vùng quê nghèo khó, trong đó có nhân vật chính là Joseph. 3.2. Quay phim
Trong cảnh đầu tiên khi Joseph đến nhập học và bước vào lớp chào các bạn, điểm
nhìn là điểm nhìn của Joseph. Máy quay lúc này quay từ phía sau lưng Joseph và hướng 5
đến phía dưới lớp nơi các bạn đang ngồi học. Điểm nhìn này giúp cho diễn biến tâm lý
của Joseph được bộc lộ rõ hơn bởi xuyên suốt bộ phim cũng tập trung chủ yếu khai thác
diễn biến tâm lý của cậu bé này. Trong cảnh này, phía sau lưng của Joseph được lấy nét
còn hình ảnh các bạn học phía dưới được làm mờ. Điều này có thể thể hiện sự bỡ ngỡ, lạ
lẫm, mơ hồ của Joseph khi lần đầu đến trường mới và phải làm quen với các bạn mới.
Hình ảnh mở đầu này cũng giúp người xem phần nào đoán được hoàn cảnh câu chuyện
đó là cậu bé này là một học sinh mới. Trong bộ phim, khá nhiều cảnh quay sử dụng cách
quay này để nhấn mạnh điểm nhìn của nhân vật vào bối cảnh mà nhân vật đang chú ý đến.
Ở cảnh quay khi các em tan học, máy quay đã zoom vào chồng bảng, mỗi một tấm
bảng được đặt lên lại có một lớp bụi bay ra. Điều này cho người xem thấy rõ sự khó khăn
về điều kiện kinh tế, cơ sở vật chất của trường học nơi vùng quê nghèo. 6 3.3. Dựng phim
Cách dựng phim trong New boy rất đặc biệt. Những cảnh quay giữa quá khứ và
hiện tại cứ đan xen nhau. Cảnh trước có thể là hình ảnh Joseph ở lớp học mới với những
người bạn mới. Cảnh quay sau lại quay ngược về quá khứ khi cậu ở trong lớp học tồi tàn
cùng những người bạn cũ. Tuy nhiên một cảnh quay có thể bị cắt ra lồng ghép vào những
đoạn khác nhau để lột tả chủ đề, cốt truyện của bộ phim. Ở phút thứ tư của bộ phim, máy
quay quay cận hình ảnh Joseph đang ngồi trong lớp học quan sát lớp học và những người
bạn mới, trên mặt cậu lộ rõ sự bỡ ngỡ. Ngay lúc này cảnh quay lại quay về quá khứ của
cậu. Cách quay cận mặt nhân vật và cách dựng này có thể cho thấy khoảnh khắc đó là
Joseph đang hồi tưởng về quá khứ của cậu. Tuy nhiên trong đoạn đó không quay hết diễn
biến câu chuyện trong buổi học tại ngôi trường cũ. Ở 6 phút 24 giây, khi cậu chứng kiến
vụ bắt nạt, hồi ức của cậu lại quay về buổi học tại ngôi trường cũ trên nhưng không phải
khoảnh khắc vui vẻ khi học cùng bạn bè mà lại là lúc cậu chứng kiến người thầy của
mình bị một số người lạ bắt đi. Cách dựng phim rất khéo kéo khi cậu đang học tập vui vẻ
cùng bạn mới, trí nhớ của cậu cũng quay về khoảnh khắc học tập vui vẻ cùng những
người bạn cũ tại ngôi trường cũ. Ngược lại, khi chứng kiến những việc không vui như 7
thấy bạn học bị bắt nạt lại làm cậu nhớ về khoảnh khắc bất lực, ám ảnh khi chứng kiến
người thầy của mình bị bắt đi. Sự day dứt vì không cứu được thầy trong quá khứ đã thôi
thúc cậu đứng ra bảo vệ người bạn bị bắt nạt trong hiện tại. Có thể thấy, cách dựng phim
đan xen quá khứ, hiện tại này giúp lột tả được rất tốt diễn biến tâm lí nhân vật trong
phim, giúp người xem hiểu rõ được phẩm chất, tính cách của cậu bé Joseph. 3.4. Âm thanh
Trong những cảnh quay ở lớp học hiện tại thường chỉ có tiếng động và thoại,
không có âm nhạc. Nhưng khoảnh khắc Joseph nhớ về lớp học trong quá khứ lại có âm
thanh rất sôi động. Âm thanh này giúp lớp học tuy có tối tăm, tồi tàn nhưng không khí rất
vui tươi. Điều này cũng thể hiện rằng, lúc đó tuy điều kiện học tập kém hơn nhưng
Joseph rất vui vẻ và hạnh phúc. Còn khi quay trở lại hiện tại, tuy điều kiện học tập tốt
hơn nhưng cậu không còn thấy vui vẻ như trước. Sau đó, đến đoạn thầy giáo bị bắt đi thì
không còn âm thanh vui nhộn kia nữa mà chỉ còn những tiếng động nhỏ cho thấy không
khí căng thẳng lúc đó và sự lén lút của Joseph khi núp dưới gầm bàn.
Ở cảnh quay cuối, khi Joseph hoà giải với những người bạn mới, có âm thanh rất
vui tươi, nhộn nhịp giống âm thanh ở trên khi cậu hoài niệm lại lớp học. Lúc này cảnh
quay vừa ở hiện tại vừa ở quá khứ. Những kỉ niệm vui vẻ bên thầy và hiện thực vui vẻ
cùng những người bạn mới đan xen lẫn nhau và tiếng nhạc vui tươi vẫn vang lên xuyên
suốt hai cảnh tượng quá khứ và hiện tại đó. Điều này cho thấy, Joseph đã tìm được niềm
vui cùng những người bạn mới ở ngôi trường mới. Cậu không còn buồn tủi nữa mà thực
sự đã trở thành một “New boy”. Kết luận
New boy tuy là một bộ phim ngắn về một đứa trẻ nhưng đã đem lại cho người xem
nhiều suy ngẫm cả về nội dung lẫn hình thức. Người xem dường như được đồng hành
cùng cậu trên hành trình mới tại ngôi trường mới. Cách dựng phim khéo léo đã bộc lộ
được nội tâm phức tạp của cậu khi đứng trước bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời
mình. Bộ phim khép lại khi cậu đã tìm được ý nghĩa thực sự của cuộc sống, cậu vui vẻ 8
trở lại và sẵn sàng đón nhận những điều mới mẻ trong tương lai. Bộ phim cũng làm rất tốt
khi xây dựng hai bối cảnh trái ngược nhau giữa hai lớp học. Điều đó càng nhấn mạnh
thêm sự khó khăn, thiếu thốn của các học sinh người da đen ở những vùng quê nghèo. Bộ
phim cũng rất tinh tế khi xây dựng những tình bạn đẹp giữa một cậu bé da đen với những
người bạn da trắng của mình. Nó đã làm xoá nhoà đi ranh giới của sự phân biệt chủng
tộc. Có thể thấy bộ phim mang đậm tính nhân văn về nạn phân biệt chủng tộc. Với cá
nhân tôi, đây là một bộ phim giàu tính nhân văn, hay và đáng xem. Tuy nhiên với thời
lượng ngắn và những thông điệp ẩn sâu, người xem cần xem đi xem lại và nghiền ngẫm
để hiểu thực sự ý nghĩa của bộ phim. TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Ths. Nguyễn Thị Bích, Bài giảng nhập môn nghệ thuật điện ảnh, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, 2019. 9