Dựa vào khái niệm hình thức phim và phong cách phim của David Bordwell và Kristin Thompson, em hãy phân tích phim The Wall | Tiểu luận Nhập môn nghệ thuật điện ảnh

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN KHOA VĂN HỌC ---o0o---
TIỂU LUẬN CUỐI KỲ
MÔN NHẬP MÔN NGHỆ THUẬT ĐIỆN ẢNH Đề bài
Dựa vào khái niệm hình thức phim và phong cách phim của David Bordwell và Kristin
Thompson, em hãy phân tích phim The Wall (Pranav Ekaa, 2018). GVHD: TS. Nguyễn Thị Bích Họ và tên: Lê Ngọc Ánh Mã sinh viên: 22031384 Email: anhngocle666@gmail.com Lớp học phần: LIT 1150 Hà Nội, 2024 LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên, em xin chân thành cảm ơn TS. Nguyễn Thị Bích đã tận tình giảng dạy và
hướng dẫn sinh viên trong suốt thời gian môn học. Nhờ vào những kiến thức bổ ích và
sự giúp đỡ tận tình của cô, em đã vượt qua những khó khăn khi thực hiện bài tiểu luận của mình.
Tiếp đến, em xin gửi lời tri ân tới các thầy cô trường Đại học Khoa học Xã hội và
Nhân văn - Những người đã góp sức truyền đạt kiến thức để giúp em có được nền tảng
tốt như ngày hôm nay. Ngoài ra, không thể không nhắc tới gia đình, bạn bè, người thân
đã là hậu phương vững chắc, là chỗ dựa tinh thần của em trong thời gian qua. Sự thành
công của bài tiểu luận không thể không kể đến công lao của mọi người.
Sau cùng, em nhận thức được rằng với lượng kiến thức và kinh nghiệm ít ỏi của bản
thân, bài tiểu luận khó tránh khỏi những thiếu sót. Kính mong quý thầy cô thông cảm
và góp ý để em ngày càng hoàn thiện hơn. Tác giả Lê Ngọc Ánh 2 MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN........................................................................................................2
1. Hình thức phim, phong cách phim theo quan điểm của David Bordwell và Kristin
Thompson................................................................................................................4
1.1. Khái niệm hình thức phim theo quan điểm của David Bordwell và Kristin
Thompson...........................................................................................................................4
1.2. Khái niệm phong cách phim theo quan điểm của David Bordwell và Kristin
Thompson................................................................................................................4
2. Phân tích hình thức phim The Wall (Pranav Ekaa, 2018)....................................5
2.1. Câu chuyện và cốt truyện.................................................................................5
2.2. Người kể chuyện và điểm nhìn kể chuyện........................................................8
2.3. Nhân vật...........................................................................................................9
3. Phân tích phong cách phim The Wall (Pranav Ekaa, 2018).................................11
3.1. Dàn cảnh..........................................................................................................11
3.2. Quay phim và dựng phim.................................................................................13
3.3. Âm thanh..........................................................................................................15
KẾT LUẬN............................................................................................................16
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO..............................................................17 3
1. Hình thức phim, phong cách phim theo quan điểm của David Bordwell và Kristin Thompson.
1.1. Khái niệm hình thức phim theo quan điểm của David Bordwell và Kristin Thompson.
Trong cuốn Nghệ thuật điện ảnh (Film Art), hình thức phim được định nghĩa là
“một hệ thống tổng thể các mối quan hệ mà ta nhận thức được giữa các yếu tố của bộ phim”.
Thông thường, hình thức là khái niệm đi kèm với “nội dung”, được coi là hình
dáng bên ngoài, và thường được cho là kém quan trọng hơn nội dung. Tuy nhiên, hai
nhà nghiên cứu David Bordwell và Kristin Thompson cho rằng một hệ thống thì không
phân biệt cái bên trong và cái bên ngoài. “Mọi yếu tố đều có chức năng như là một
phần của toàn bộ khuôn mẫu mà người xem nhận thức”.
Hình thức phim gắn liền với những mong đợi, cảm xúc và góp phần quan trọng
trong việc khơi dậy những ý nghĩa khác nhau trong lòng người xem. Để làm được điều
đó, mọi yếu tố trong phim đều được tính toán kỹ lưỡng. Mỗi yếu tố xuất hiện trong
phim đều có một hay nhiều chức năng nhất định trong hệ thống và không có yếu tố
nào là thừa thãi. Việc các yếu tố lặp đi lặp lại trong phim cũng là có chủ đích. Sự lặp
lại có thể khiến cho bộ phim nhịp nhàng, dễ theo dõi, cũng có thể kích thích người
xem phán đoán mỗi khi yếu tố đó xuất hiện trên màn ảnh. Tuy nhiên, sự lặp lại này cần
đi kèm với một vài sự thay đổi, biến dị. Thông qua sự thay đổi của các yếu tố được lặp
lại, người xem sẽ có sự so sánh để nhận ra quá trình phát triển của các yếu tố trong bộ
phim. Hình thức phim bao gồm nhiều yếu tố khác nhau như: câu chuyện, cốt truyện,
người kể chuyện, điểm nhìn kể chuyện và nhân vật. Các yếu tố này có quan hệ chặt
chẽ với nhau, tạo ra một hệ thống tổng thể. Bất cứ yếu tố nào không có liên hệ rõ ràng
với bộ phim thì không phải là một phần của phim.
1.2. Khái niệm phong cách phim theo quan điểm của David Bordwell và Kristin Thompson.
Hai nhà nghiên cứu David Bordwell và Kristin Thompson cho rằng yếu tố
phong cách, hay nói cách khác là yếu tố ngôn ngữ điện ảnh gồm bốn yếu tố: dàn cảnh,
quay phim, dựng phim và âm thanh. Điều tạo nên sự khác biệt của nghệ thuật điện ảnh
so với tất cả các bộ môn nghệ thuật còn lại chính là ngôn ngữ điện ảnh. Vì vậy, dù
không thường xuyên được người xem chú ý nhưng đây lại là yếu tố quan trọng được 4
các nhà phê bình quan tâm khi xem xét, phân tích và đánh giá một tác phẩm điện ảnh.
Sức nặng của ngôn ngữ điện ảnh đối với một đạo diễn có thể rất sâu sắc: “Nội dung
không quan trọng, ngôn ngữ điện ảnh mới quan trọng” (Trần Anh Hùng).
2. Phân tích hình thức phim The Wall (Pranav Ekaa, 2018).
Phim ngắn The Wall (tạm dịch: Bức tường) ra mắt năm 2018, được đạo diễn và
sản xuất bởi Pranav Ekaa - trợ lý đạo diễn ở Mollywood, nhằm tri ân nhà khoa học nổi
tiếng và cựu Tổng thống, Tiến sĩ Abdul Kalam. Bộ phim đã giành được hai giải
thưởng tại Liên hoan phim Diphan Kochi là Best Art Direction và Best 2nd Short Film.
2.1. Câu chuyện và cốt truyện
The Wall khắc họa cuộc sống đời thường của một đứa trẻ khiếm khuyết và cách
cậu bé phản ứng với mọi thứ xung quanh. Nhân vật trung tâm của bộ phim do nghệ sĩ
nhí Vishal Krishna thủ vai, người đã thể hiện xuất sắc vai một cậu bé mắc chứng tự kỷ
và khuyết tật về thể chất. Cậu bé sống trong một ngôi nhà lớn với người cha bận rộn,
chẳng ngó ngàng gì đến cậu. Hàng ngày, cậu thích thú với việc làm đồ thủ công và vẽ
tranh trong thế giới riêng của mình, không bước ra khỏi nhà và không có bất cứ người bạn nào.
Lấy bối cảnh một cuộc bầu cử Tổng thống. Để vận động cho các ứng viên trong
cuộc bầu cử, người ta thường dán áp phích lên tường nhà cậu bé. Dù đã nhiều lần xé
những tấm áp phích nhưng ngày hôm sau, người ta lại dán chúng lên khiến cha cậu bé
rất tức giận và bất lực. Để giải quyết vấn đề đó, cậu bé quyết định bước ra khỏi vùng an toàn của mình.
Phim The Wall có cốt truyện bằng với câu chuyện, các chi tiết, sự kiện trong
phim đều có nguyên nhân, kết quả rõ ràng. Bộ phim mở đầu bằng cảnh một người đàn
ông dán tấm áp phích lên tường nhà cậu bé trong đêm. Sáng hôm sau, người cha ra
ngoài nhận tờ báo mới và xé tấm áp phích một cách bực bội. Ở phân cảnh này, người
xem không hiểu vì sao người đàn ông lại dán áp phích lên tường nhà cậu bé. Nhưng
trong cảnh phim tiếp theo, chiếc radio thông báo về cuộc bầu cử Quốc hội đã ngay lập
tức giải đáp thắc mắc của khán giả.
Trật tự thời gian trong The Wall là thời gian tuyến tính. Bằng cách sử dụng kiểu
thời gian này, người xem có thể dễ dàng nhìn ra quá trình phát triển của các nhân vật
trong phim. Nếu ở đầu bộ phim, cậu bé luôn thu mình trong thế giới riêng, thờ ơ với 5
vấn đề của cha mình thì đến cuối phim, cậu đã chủ động bước khỏi vùng an toàn của
mình để giúp cha giải quyết vấn đề ấy. The Wall có thời gian cốt truyện là hai ngày ba
đêm, tuy nhiên, thời gian chiếu chỉ vỏn vẹn 15 phút 48 giây, rõ ràng là bộ phim có thời
gian chiếu nhỏ hơn thời gian cốt truyện.
Dẫu có thời lượng ngắn nhưng bộ phim vẫn có những sự kiện được lặp lại một cách có chủ đích.
Thứ nhất là sự kiện người cha phát hiện và xé tấm áp phích dán trên tường nhà
vào mỗi buổi sáng. Vào buổi sáng đầu tiên, ông thở dài ngao ngán nhưng vẫn bình tĩnh
xé tấm áp phích. Biểu cảm gương mặt hay những cử chỉ của ông không được quay cận
và thời lượng của cảnh này chỉ có 9 giây (1:35 đến 1:44). Tuy nhiên, vào buổi sáng thứ
hai, (6:52 7:01 7:18 7:33) khi phát hiện tấm áp phích, người cha đã tỏ ra vô cùng tức
giận máy quay đã quay cận cảnh biểu cảm và hành vi bóp nát tờ báo của ông. Lần này,
ông không dùng tay mà vào nhà lấy dao. Trong lúc xé tấm áp phích, ông luôn miệng
mắng mỏ những người đã dán chúng lên tường và không may cứa vào tay mình. Bộ
phim có rất ít lời thoại nên đây là phân cảnh hiếm hoi mà khán giả được nghe thấy
tiếng nói của nhân vật. Kết thúc cảnh quay, khán giả thấy được ánh mắt thất vọng và
bất lực của ông khi không thể làm gì để giải quyết vấn đề này. Quá trình người cha
phát hiện và xé tấm áp phích lần thứ hai có thời lượng 41 giây (6:52 đến 7:33), gấp
gần 5 lần so với lần đầu tiên, nhằm thể hiện cơn giận dữ đỉnh điểm của ông trước vấn
đề nan giải cứ lặp đi lặp lại, đẩy mạch phim lên cao trào. Đây chính là nút thắt quan
trọng mà nhân vật chính sẽ là người mở nút ở cuối phim. 6
Một chi tiết xuất hiện xuyên suốt bộ phim là bóng đèn điện chập chờn trong
bóng tối. Trong chưa đầy 16 phút, chi tiết này đã xuất hiện tới 8 lần ở các thời điểm:
0:33, 5:37, 5:51, 6:12, 9:18, 10:01, 11:44 và 13:31. Trong lần xuất hiện đầu tiên, ánh
sáng từ chiếc đèn rất yếu ớt. Ánh sáng của nó chỉ đủ để ta thấy được bức tường cao với
cánh cửa sắt đóng kín như nội tâm của cậu bé đang thu mình lại, sống khép kín trong
thế giới riêng. Ở 3 lần xuất hiện tiếp theo, bóng đèn điện nhỏ bé dường như chìm trong
màn đêm đen, nó thể hiện trạng thái lạc lõng, cô đơn và ánh sáng chập chờn của bóng
đèn dường như là những xao động trong tâm hồn cậu bé khi nhìn về cánh cửa dẫn tới
thế giới bên ngoài bức tường. Trong lần thứ 5, ánh đèn soi sáng cánh cửa đang mở,
khơi gợi trong lòng cậu những suy nghĩ về việc bước qua ranh giới của bản thân. Và ở
2 lần xuất hiện tiếp theo, bóng đèn điện đã sáng rõ hơn, thể hiện quyết tâm vượt ra
ngoài vùng an toàn của nhân vật. Lần này, cậu đã bước ra ngoài cánh cửa và dùng
năng khiếu nghệ thuật của mình để giải quyết vấn đề giúp bố. Ở phút thứ 13:31, bóng
đèn điện đã tỏa sáng mạnh mẽ hơn bao giờ hết, ánh đèn soi rọi vào bức tượng Tổng
thống Abdul Kalam có lẽ chính là lý tưởng của cậu bé nay đã sáng tỏ, vững vàng, sẵn
sàng bước qua bức tường của căn nhà và cả bức tường trong tâm trí cậu.
Về dòng thông tin câu chuyện, The Wall sử dụng cách kể chuyện biết tuốt, khán
giả được biết nhiều thông tin hơn bất cứ nhân vật nào trong phim và chờ đợi nhân vật
sẽ đối diện với điều sắp xảy ra mà mình biết rõ. Vào buổi sáng đầu tiên, khán giả đã
thấy người cha xé tấm áp phích một cách chán nản nên khi thấy người đàn ông tiếp tục
dán tấm áp phích mới lên tường trong đêm ấy, họ lo lắng không biết người cha sẽ phản
ứng ra sao khi nhìn thấy nó vào sáng hôm sau. Hay khi cậu bé hoàn thành tác phẩm
của mình trên bức tường vào buổi tối cuối cùng, người xem đoán chắc chắn người đàn
ông dán áp phích sẽ đến nên họ hồi hộp chờ đợi xem anh ta sẽ làm gì khi nhìn thấy
bức tượng của cậu bé. Bên cạnh đó, The Wall còn sử dụng cách kể chuyện khách quan
để khán giả được thấy tất cả những gì nhân vật nói và làm, trông thấy và nghe thấy. Ta
không bắt gặp bất cứ cảnh quay nào thể hiện hình ảnh trong tâm trí hay giọng độc
thoại nội tâm của nhân vật xuyên suốt bộ phim.
Khi xem xét mối tương quan giữa mở đầu và kết thúc của The Wall, ta dễ dàng
nhận thấy bộ phim có mô hình thay đổi nhận thức. Đây là mô hình cốt truyện khá
thông dụng nhưng dễ theo dõi và truyền tải ý nghĩa đến khán giả. Trong The Wall, đạo
diễn Pranav Ekaa đã sử dụng rất hiệu quả mô hình này để khắc họa sự thay đổi trong 7
nhận thức của nhân vật chính chuyển từ khép kín, ẩn mình sau bốn bức tường của căn
nhà sang quyết tâm vượt ra ngoài vùng an toàn của bản thân, dám hành động để giải
quyết vấn đề giúp cha mình.
2.2. Người kể chuyện và điểm nhìn kể chuyện
Người xem dễ dàng nhận ra những sự kiện trong The Wall được kể lại từ góc
nhìn của nhân vật chính - cậu bé tự kỷ với khiếm khuyết ở chân. Điểm nhìn chính
trong phim cũng là điểm nhìn của cậu bé. Bằng tài năng của mình, đạo diễn Pranav
Ekaa đã giúp khán giả nhìn ngắm thế giới xung quanh bằng đôi mắt của nhân vật
chính. Ở phút thứ 3:22, khi quay cảnh bầu trời, ta có thể thấy máy quay di chuyển,
rung lắc một cách bất thường nhưng đó chính là góc nhìn của những người chịu ảnh
hưởng của bệnh tự kỷ. Hay ở phút thứ 6:53, ta thấy có sự xuất hiện của cảnh quay
phản ứng. Trước tiên, máy quay quay hai tấm áp phích trên tường rồi quay sang người
cha ở phía đối diện, góc quay cận được sử dụng để bộc lộ rõ biểu cảm tức giận và cử
chỉ bóp nát tờ báo của ông. Trong cảnh quay này, điểm nhìn được đặt ở người cha
nhằm thể hiện sự phẫn nộ cực độ của ông và ngay cảnh tiếp theo, khán giả thấy ông
vào nhà lấy dao để xé tấm áp phích. Ở phút thứ 9:20, người cha ra ngoài kiểm tra vì có
người say rượu ném chai rượu vào tường nhà, sau đó ông vào nhà không khóa cửa.
Lần này, máy quay lùi về sau, quay qua vai nhân vật chính. Do đó, điểm nhìn trong
cảnh quay này được đặt ở cậu bé. Việc khắc họa cái nhìn đầy suy tư của cậu bé về phía
cánh cửa không khóa đã báo hiệu cho cảnh quay tiếp theo: cậu bước ra khỏi cánh cửa
và có hành động để giải quyết vấn đề giúp bố. 8
Nhờ việc lựa chọn người kể chuyện và điểm nhìn kể chuyện này, đạo diễn
Pranav Ekaa đã thành công xây dựng một kết cấu vững chắc và thống nhất cho bộ
phim. Vì để tái hiện quá trình thay đổi của nhân vật chính thì đặt điểm nhìn ở nhân vật
ấy sẽ giúp khán giả có cái nhìn sâu sắc nhất, dễ dàng đồng cảm và thấu hiểu với cách
suy nghĩ, ứng xử của nhân vật. 2.3. Nhân vật
Do giới hạn về thời gian chiếu nên The Wall có tuyến nhân vật rất đơn giản,
trong đó tập trung chủ yếu vào cậu bé tự kỷ với khiếm khuyết ở chân - nhân vật chính,
và bố cậu bé. Ngoài ra, người đàn ông dán áp phích và người đàn ông say xỉn ném chai
rượu vào tường nhà nhân vật chính là những nhân vật phụ góp phần thúc đẩy cốt truyện phát triển.
Nhân vật chính của The Wall có phần đặc biệt hơn nhân vật chính trong những
bộ phim khác. Điểm khác biệt đầu tiên, cậu bé gặp khó khăn cả về thể chất và tinh
thần khi vừa mắc bệnh tự kỷ, vừa bị khuyết tật ở chân. Điều này đã khiến cho cuộc
sống của cậu bé gặp nhiều khó khăn. Từ đầu tới cuối bộ phim, cậu bé hiện lên cô đơn,
lẻ loi, không có nổi một người bạn. Tuy vậy, nhân vật lại có năng khiếu hội họa, làm
đồ thủ công và đây cũng là hoạt động yêu thích của cậu. Những món đồ thủ công xuất
hiện khá nhiều trong phim. Mở đầu cảnh quay về căn phòng của cậu bé là con thiên
nga giấy, hồng hạc giấy,... ở khắp nơi. Khi ngồi chờ bố đi làm về, bên cạnh cậu bé
cũng là một con chim giấy. Có lẽ chúng là những người bạn duy nhất của cậu. Cậu
luôn chìm đắm trong thế giới của riêng mình, sống quanh quẩn bên trong bốn bức
tường, im lặng và quan sát mọi thứ xung quanh. Ngay cả người bố - người thân duy
nhất của cậu trong ngôi nhà rộng lớn, cũng không ngó ngàng gì tới cậu. Vì căn bệnh tự
kỷ nên xuyên suốt bộ phim, nhân vật không có bất cứ lời thoại nào, những cảm xúc
cũng rất hiếm khi xuất hiện trên khuôn mặt cậu. Thế nhưng tới cuối bộ phim, cậu bé đã
chủ động bước ra khỏi căn nhà, vượt ra ngoài vùng an toàn của mình, sử dụng năng
khiếu nghệ thuật của mình để giải quyết vấn đề giúp bố. Kết phim là nụ cười mãn
nguyện của cậu bé - đây là lần đầu tiên khán giả được nhìn thấy biểu cảm vui vẻ trên
khuôn mặt cậu. Nụ cười của cậu bé như ngọn lửa thắp sáng niềm hy vọng, niềm tin
vào một tương lai tốt đẹp hơn. Điểm khác biệt thứ hai, tuy là nhân vật chính nhưng cậu
bé lại không hề được đặt tên riêng. Cái tên có thể nói lên nhiều điều về tính cách, đặc
điểm của nhân vật. Không những vậy, nhân vật có cái tên độc đáo có thể kích thích trí 9
tò mò và lưu lại ấn tượng trong lòng khán giả. Tuy nhiên, nhân vật chính trong The
Wall lại không được đặt tên. Chính đặc điểm này đã khiến nhân vật mang tính khái
quát hơn bao giờ hết, trở thành đại diện cho tất cả những người khiếm khuyết, cậu bé
trong phim có thể là bất cứ ai. Thông qua hành trình thay đổi của nhân vật chính, The
Wall thể hiện cái nhìn lạc quan về khả năng của con người: ta có thể không hoàn hảo
nhưng mỗi người đều có tài năng riêng, chỉ cần có ước mơ và quyết tâm theo đuổi đến
cùng thì ta sẽ đạt được thành công.
Tuy là nhân vật phụ nhưng người cha cũng đóng vai trò quan trọng trong việc
thúc đẩy nhân vật chính bộc lộ tính cách, suy nghĩ và hành động của mình. Dù là nhân
vật có nhiều lời thoại nhất nhưng tất cả lời thoại của ông đều là độc thoại. Đó chỉ là
những lời than phiền về tấm áp phích hay ý thức của những người đi đường vứt rác
vào tường nhà mình. Là cha của nhân vật chính nhưng xuyên suốt bộ phim, ông không
hề có bất cứ sự tương tác nào với đứa con của mình. Ngay từ khi xuất hiện, ông đã
được khắc họa là một người bận rộn, đi làm từ sáng sớm đến chiều tối mới về. Sự thờ
ơ, vô cảm của ông với đứa con khác hẳn vẻ bực bội khi thấy bức tường bị dán áp phích
mỗi ngày. Dẫu vậy, sự giận dữ và thất vọng của ông khi không thể làm gì để người ta
ngừng việc dán áp phích lên bức tường là yếu tố quan trọng để thúc đẩy nhân vật chính
mạnh dạn bước ra khỏi vùng an toàn nhằm giải quyết vấn đề. Bằng thước phim của
mình, đạo diễn Pranav Ekaa đã xây dựng những nhân vật có suy nghĩ, hành động rất
logic và thuyết phục người xem tin vào tính chân thực của nhân vật. 10
3. Phân tích phong cách phim The Wall (Pranav Ekaa, 2018). 3.1. Dàn cảnh
Bối cảnh của The Wall là một căn nhà ở vùng nông thôn. Khán giả có thể dễ
dàng nhận ra điều này vì trong những cảnh quay đầu tiên, những dãy đồi núi với rừng
cây xanh ngắt hiện lên từ phía sau căn nhà. Dù không phải gia đình giàu có nhưng căn
nhà nơi nhân vật chính sinh sống rất rộng rãi và nhiều cây xanh, chứng tỏ dân cư nơi
đây rất thưa thớt. Ngoài ra, ở những cảnh quay trước cửa nhà, ta thấy khung cảnh rất
đìu hiu, vắng lặng, khác hẳn với vẻ ồn ào, tấp nập người qua lại ở thành thị. Xuyên
suốt bộ phim, toàn bộ những hoạt động của nhân vật chính đều diễn ra bên trong căn
nhà ấy. Phải tới trường đoạn phim kéo dài hơn 2 phút ở gần cuối phim (từ 10:09 đến
12:14), nhân vật mới bước ra bên ngoài căn nhà để thực hiện hành động của mình.
The Wall sử dụng bối cảnh tự nhiên, ngay cả những yếu tố nhân tạo cũng được
làm sao cho tự nhiên nhất. Trong phim, căn nhà được khắc họa với rất nhiều cây xanh,
căn phòng của cậu bé cũng tràn ngập những món đồ thủ công được làm tỉ mỉ như bức
tranh giấy dán hay con thiên nga tinh xảo cũng được làm từ giấy. Được quay vào năm
2018 nhưng đạo cụ của bộ phim chỉ là chiếc radio cổ, không hề xuất hiện những thiết
bị công nghệ như TV, điện thoại thông minh,... Ngay cả trong những cảnh quay lúc
trời tối, ánh sáng nhân tạo cũng được sử dụng rất hạn chế. Căn nhà rất rộng lớn nhưng
chỉ có một chiếc đèn được thắp sáng ở ngoài sân và một chiếc đèn đường le lói. Nhân
vật chính cũng thường xuyên xuất hiện ở ngoài vườn chứ không mấy khi ở trong
phòng khách hay phòng ngủ. Yếu tố này của bối cảnh đã góp phần tôn vinh lối sống
hòa hợp với thiên nhiên. 11
Trong phần mở đầu bộ phim, khi cậu bé xuất hiện, bước ra ngoài sân, hình ảnh
của cậu xuất hiện ở trung tâm khung hình, máy quay lia từ dưới lên khiến hình ảnh của
cậu trở nên to lớn, chiếm trọn khung hình. Cảnh quay này đã giúp khán giả xác định
được cậu bé là nhân vật chính của bộ phim. Thế nhưng, trong những cảnh quay sau đó,
hầu hết thời gian, cậu bé đều đứng ở rìa khung hình. Đây cũng là ý đồ của đạo diễn để
giúp khán giả thấu hiểu cảm giác bị bỏ rơi, bị đẩy ra rìa của cậu bé. Trong ngôi nhà
của mình, cậu chưa bao giờ nhận được sự quan tâm từ người bố, luôn xếp sau công
việc, những tờ áp phích hay cả những kẻ say xỉn ném chai lọ vào tường nhà cậu.
Tông màu chủ đạo của bộ phim là gam màu lạnh, tạo bầu không khí u buồn,
mệt mỏi, tù túng, rất phù hợp với câu chuyện kể về cuộc sống cô đơn, lẻ loi của một
cậu bé khiếm khuyết mắc bệnh tự kỷ. Trong những cảnh quay bầu trời từ góc nhìn của
cậu bé ở 3:22 và 4:30, khán giả có thể thấy bầu trời luôn ảm đạm, mặt trời luôn nép
mình giữa những lùm cây. Mặt trời trong những cảnh quay ấy dường như đang bị mắc
kẹt, không thể tỏa sáng hết mình, cũng giống như cậu bé luôn mắc kẹt trong bốn bức
tường, không thể tự tin thể hiện mình. Đây là một hình ảnh ẩn dụ tinh tế của đạo diễn Pranav Ekaa.
Ngoài ra, sự tương phản màu sắc giữa ánh sáng từ chiếc đèn điện với bóng tối
cũng được tận dụng triệt để. Ở 5:40, dù đang ngồi trong ánh sáng nhưng tầm mắt cậu
bé vẫn hướng tới chiếc đèn đường le lói bên ngoài. Ánh sáng từ chiếc đèn đường yếu
ớt nhưng trong mắt cậu bé, nó giống như một mặt trời giữa đêm đen. Điểm đặc biệt là
ánh sáng từ chiếc đèn chỉ chiếu sáng phần khung cảnh bên ngoài cánh cửa, bên ngoài 12
bức tường. Việc cậu bé đã ngồi trong ánh sáng của căn nhà nhưng vẫn đau đáu nhìn về
ánh sáng bên ngoài của chiếc đèn đường cho thấy khát khao được thoát ra khỏi cùng
an toàn để khám phá thế giới bên ngoài của cậu. Cường độ ánh sáng trong phần mở
đầu của phim rất yếu, ánh sáng chập chờn rọi vào bức tường trong đêm đen, sự xuất
hiện của người đàn ông dán áp phích và người phát báo trong làn sương mịt mờ của
buổi sáng sớm đã tạo nên không khí u tối, ảm đạm. Đối lập với đó, ở phần cuối phim
(13:31), ánh đèn đường trở nên sáng rõ hơn bao giờ hết, ánh sáng mạnh mẽ chiếu sáng
tác phẩm của cậu bé như báo hiệu cho một khởi đầu mới của cậu với tâm thế sẵn sàng
bước ra khỏi vùng an toàn, đón chờ một tương lai tươi sáng.
Phục trang trong The Wall không cầu kì và không phải yếu tố được coi trọng
trong phim. Trang phục và phần hóa trang đơn giản giúp người xem biết được cậu bé
có gia cảnh bình thường như bao đứa trẻ khác. Tuy nhiên, diễn xuất của diễn viên lại
là phần được chú trọng hơn cả. Diễn viên nhí Vishal Krishna đã thể hiện xuất sắc
những cử chỉ, điệu bộ của nhân vật chính. Từ dáng đi có phần khó khăn vì đôi chân
khiếm khuyết cho đến cử chỉ lắc lư đầu khi tập trung quan sát của người tự kỷ đều
được diễn viên này thể hiện một cách tự nhiên, chân thực. Do vậy, dù không có lời
thoại nhưng nhân vật vẫn hiện lên sinh động trong phim. Thậm chí, việc gần như
không có thoại còn là một ưu thế của phim trong việc tiếp cận khán giá có ngôn ngữ
khác hay khán giả có khiếm khuyết (về khả năng nghe) - vốn là đối tượng được phản ánh tới trong phim. 3.2. Quay phim và dựng phim
Trong phần mở đầu bộ phim, khi cậu bé xuất hiện, bước ra ngoài sân, đạo diễn
đã sử dụng góc máy thấp, máy quay lia từ dưới lên khiến hình ảnh của cậu trở nên to
lớn, chiếm trọn khung hình. Cảnh quay này đã giúp khán giả xác định được cậu bé là
nhân vật chính của bộ phim. Không những vậy, khi quay từ dưới lên, hình ảnh đầu tiên
lọt vào mắt khán giả là đôi chân khiếm khuyết của cậu bé. Chi tiết này sẽ khiến khán
giả thắc mắc, tò mò về nhân vật. 13
Ở cảnh cậu bé ngồi ngoài sân chờ bố về, đạo diễn đã chọn quay viễn cảnh khiến
cậu bé dường như lọt thỏm trong không gian. Khán giả cảm nhận được sự bơ vơ, lạc
lõng của cậu khi phải ở một mình trong căn nhà trống. Dù không được bố quan tâm
đến nhưng cậu vẫn mòn mỏi chờ đợi bố đi làm về vì ông là người thân duy nhất mà cậu có.
Cảnh quay người bố nhìn thấy tấm áp phích vào sáng ngày hôm sau, vào nhà
lấy dao để xé và vô tình cứa vào tay mình nên quay vào nhà được lồng ghép với hình
ảnh cậu bé ngồi chơi với bông hoa trong vườn là một trường đoạn khá đặc biệt. Ban
đầu, khi ông bố vào nhà lấy dao, máy quay đã làm mờ hình ảnh của ông, chỉ lấy nét
hình ảnh cậu bé đang nghịch hoa. Tuy nhiên, khi ông bố bị dao cứa tay và quay ngược
vào nhà, máy quay vẫn giữ nguyên góc độ như lần trước nhưng lại làm mờ cậu bé, lấy
nét hình ảnh người bố. Ta có thể hiểu là ban đầu, cậu bé không quan tâm đến việc ông
bố đang làm gì nhưng trong cảnh sau đó, cậu đã chú ý và biết được bố mình rất tức
giận vì không giải quyết được vấn đề. Việc lựa chọn lấy nét ở nhân vật nào, hình ảnh
nào trong trường hợp này đã góp phần thể hiện suy nghĩ, nội tâm nhân vật chính. Để
lột tả cơn thịnh nộ của người bố ở 6:57, đạo diễn đã quay cận cảnh vào bàn tay đang
bóp nát tờ báo của ông. Cách làm này tương đối phổ biến nhưng rất hiệu quả trong
việc diễn tả cảm xúc của nhân vật. 14
Ngoài ra, góc máy tĩnh được sử dụng trong phần đầu của bộ phim để quay
những hoạt động bên ngoài cánh cửa như dán áp phích, phát báo diễn ra mỗi ngày tạo
cảm giác thế giới bên ngoài ít thay đổi, cứng nhắc, tù túng, chỉ có những sự kiện tẻ
nhạt lặp đi lặp lại mỗi ngày.
Để kể chuyện một cách rõ ràng, mạch lạc nhất, đạo diễn Pranav Ekaa đã chọn
cách dựng nối tiếp. Các cảnh quay được đặt cạnh nhau mô tả thời gian nối tiếp nhau,
mối quan hệ nhân quả giữa hai hành động trước và sau. Nhờ đó, người xem dễ dàng
theo dõi quá trình phát triển của nhân vật và hiểu được mạch phim. 3.3. Âm thanh
Trong The Wall, thoại được sử dụng rất ít và chủ yếu là lời than thở của người
bố. Nhân vật chính trong phim không có bất cứ câu thoại nào để thể hiện suy nghĩ hay cảm xúc của mình.
Âm nhạc trong phim là nhạc không lời. Trong trường đoạn mô tả buổi sáng
ngày thứ hai trong phim, đạo diễn sử dụng âm thanh có nhịp điệu dồn dập khi người
bố phát hiện ra tấm áp phích dán trên tường và nhịp điệu chậm, trong trẻo, khi quay
cảnh cậu bé đang chơi với bông hoa trong vườn. Hai âm thanh này góp phần thể hiện
hình ảnh đối lập giữa hai cha con, người cha thì tức tối, vội vàng còn người con thì yên
bình, chậm rãi. Còn khi quay bức tượng đất do cậu bé làm ra, âm thanh được tạo nên
từ đàn violin hòa âm cùng piano và tiếng kèn, tiếng trống tạo hiệu ứng về sự hào hùng,
lớn lao. Ở cảnh quay này, âm nhạc đóng vai trò quan trọng trong việc báo hiệu rằng
cậu bé đã đủ dũng cảm và sẵn sàng đối diện với những vấn đề bên ngoài vùng an toàn của mình.
Tiếng ồn xuất hiện rất nhiều trong The Wall. Xuyên suốt bộ phim, tiếng của các
con vật như: ve kêu, chó sủa, chim hót,... và tiếng cây cối xào xạc, rì rào có thời lượng
lấn át hẳn so với tiếng xe máy của người bố. Qua đó, ta thấy được cuộc sống gần gũi,
hòa hợp với thiên nhiên của nhân vật. Ngoài ra, âm thanh từ radio có ý nghĩa khá quan
trọng đối với nội dung của phim. Ở đầu phim, âm thanh từ radio đã giải thích cho khán 15
giả biết về bối cảnh của phim và lí do cho sự xuất hiện của những tấm áp phích trên
tường nhà cậu bé. Thì tới cuối phim, chiếc radio đã phát lại đoạn phỏng vấn Tổng
thống Abdul Kalam, câu trả lời của ngài đã truyền cảm hứng cho rất nhiều người: “Chỉ
cần có ước mơ, không ngừng trau dồi tri thức, làm việc thật chăm chỉ, kiên trì và đừng
sợ hãi những vấn đề, bạn sẽ đạt được thành công”. Đặt trong bộ phim với nhân vật
chính được xây dựng là một người có những khiếm khuyết về cả thể chất lẫn tinh thần,
thông điệp mà nhà làm phim muốn gửi gắm qua tác phẩm của mình là: dẫu không
hoàn hảo nhưng mỗi chúng ta đều có tài năng riêng, hãy không ngừng ước mơ và nỗ
lực hết mình, bước ra khỏi vùng an toàn và đối diện với những vấn đề, vượt qua nó để đạt được mục tiêu. KẾT LUẬN
Bộ phim The Wall có sự nhất quán và hài hòa giữa hình thức phim và phong
cách phim. Thông qua cốt truyện đơn giản mà giàu ý nghĩa, nhân vật có chiều sâu, dàn
cảnh khéo léo, kỹ xảo quay dựng phim điêu luyện và âm thanh trau chuốt, đạo diễn đã
đem đến cho khán giả một trải nghiệm tuyệt vời kéo dài 15 phút 48 giây. Hơn hết, tác
phẩm đã hướng cái nhìn đầy tích cực về một bộ phận cần được quan tâm hơn trong xã
hội - người tự kỷ và người khuyết tật. Dù chỉ chiếm số ít trong xã hội và gặp nhiều khó
khăn trong đời sống sinh hoạt nhưng họ là những cá thể với tiềm năng đặc biệt và có
ích cho xã hội. Nếu được quan tâm, giúp đỡ đúng mực, họ hoàn toàn có khả năng đóng
góp nhiều hơn cho sự phát triển của xã hội.
Với ngôn ngữ đậm chất điện ảnh và truyền tải những thông điệp đầy nhân văn,
The Wall thực sự là bộ phim ngắn mà khán giả nên dành thời gian xem nhiều hơn một
lần để nghiền ngẫm từng cảnh phim, từng nhân vật.

 16
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. David Bordwell và Kristin Thompson (2013), Nghệ thuật điện ảnh, NXB Thế giới.
2. Nguyễn Thị Bích, Bài giảng Nhập môn nghệ thuật điện ảnh.












 17