Have a bumper crop but farmer will be joyless(Vụ mùa bội thu nhưng người nông dân lại không vui) môn Kinh tế vi mô | Trường Đại học Kinh Tế Quốc Dân

Tiểu luận Kinh tế vi mô
Have a bumper crop but farmer will be joyless
(Vụ mùa bội thu nhưng người nông dân lại không vui)
Việt Nam vốn là một nước có nền nông nghiệp phát triển, tuy nhiên trong những
năm qua hiện tượng “được mùa- mất giá” liên tục xảy ra khiến cho nông dân nhiều
lần lâm vào cảnh khốn đốn. Đó là lí do tại sao lại có “Vụ mùa bội thu nhưng người
nông dân lại không vui”.
I. Phân tích hiện tượng vụ mùa bội thu nhưng nông dân lại không vui”
“Được mùa” vốn là mục tiêu sản xuất của người nông dân nhưng dường như giờ
đây nó lại trở thành nỗi lo sợ bởi:
- Cầu nông sản thuộc loại cầu không co giãn, có nghĩa là lượng tiêu dùng nông
sản tương đối ổn định, ít phụ thuộc vào giá cả của nông sản. Tuy nhiên,sản xuất
nông nghiệp truyền thống lại phụ thuộc vào các yếu tố khách quan như thời tiết,
dịch bệnh…mang tính thời vụ cao, cũng như mang tính địa phương.
- Các nông sản thường là các sản phẩm tươi sống, khó bảo quản và được được thu
hoạch đồng loạt. Do các đặc điểm cơ bản về cầu và cung của nông sản dẫn đến thị
trường nông sản mang tính cạnh tranh cao và thường xảy ra hiện tượng “Được mùa mất giá”.
- Trong điều kiện hiện nay, thị trường nông sản chịu sự tác động của nhiều yếu tố
mới thông qua phân tích yếu tố cung cầu, cụ thể:
+ Về phía cầu, người tiêu dùng ngày càng đòi hỏi các sản phẩm có tính chấtlượng
cao, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm và được bảo quản tốt hơn, bao bì nhãn
mác đẹp hơn… Đặc biệt, trên thị trường quốc tế, các nước đặtra các rào cản kinh tế
và yếu tố kỹ thuật khắt khe để bảo vệ người tiêu dùng, cũng như người sản xuất trong nước.
+ Về phía cung, các thành tựu mới của khoa học, kỹ thuật được sử dụng rộng rãi
hơn trong sản xuất nông nghiệp. Các giống cây, con mới có khả năng thích ứng
cao hơn với điều kiện tự nhiên, các phương thức sản xuất mới được áp dụng trong
sản xuất nhằm hạn chế tác động tiêu cực của tự nhiên như các hình thức nông
nghiệp công nghệ cao được áp dụng rộng rãi. Điều đó làm cho cung nông sản ngày
càng tang lên đáng kể. Vì vậy tình trạng “được mùa mất giá” càng trở nên phổ biến.
- Nguyên nhân cuối cùng phải kể đến là người nông dân có thu nhập chính từ việc
buôn bán nông sản, họ không thể cất trữ nông sản (ngay cả những nông sản dễ bảo
quản như lúa gạo,..) rồi đợi đến khi giá thành tăng rồi mới bán, bởi nếu như vậy họ
sẽ không có kinh phí để bắt đầu cho mùa vụ kế tiếp.
Với nông dân, khi vụ mùa bội thu lẽ ra phải là niềm vui lớn. Vậy mà thay vì hân
hoan, khuôn mặt khắc khổ ấy lại hằn nỗi buồn chất chứa vì sản phẩm làm ra không tiêu thụ được.
- Một nghịch lý khác, trong khi hoa quả, nông sản trong nước phải "giải cứu" thì
sản phẩm tương tự từ Trung Quốc, Thái Lan vẫn tràn ngập thị trường Việt Nam.
Có thể thấy rõ điều đó khi dạo quanh các chợ từ thành thị đến nông thôn và ngay
cả trong các siêu thị, nông sản ngoại nhập vẫn hiện diện với số lượng lớn. Hẳn mọi
người vẫn chưa quên có lúc gạo từ Thái Lan được bản ở khắp nơi trong vùng đồng
bằng sông Cửu Long, vựa lúa lớn nhất nước ta.
- Một thực tế cũng đáng suy ngẫm là đôi khi người nông dân phải bán sản phẩm
với giá rẻ thì người tiêu dùng vẫn phải sử dụng với giá đắt. Đơn cử ngay ở Quảng
Nam hiện nay, khi nông dân bán dưa tại ruộng với giá khoảng 1.000 - 2000
đồng/kg thì vào một quán giải khát nào đó nếu uống một ly nước ép dưa hấu sẽ có
giá không dưới 10.000 đồng và nếu vào các khách sạn, nhà hàng sang trọng thì giá
sẽ đội lên gấp vài lần nữa.
- Rõ ràng đầu ra sản phẩm nông nghiệp là một bài toán lớn mà chưa có một lời giải
căn cơ. Một nền nông nghiệp phát triển bền vững không thể dựa vào "giải cứu" và
lòng trắc ẩn của người tiêu dùng. Thực trạng đã rõ, nhưng bao năm qua chúng ta
vẫn loay hoay khi xác định nguyên nhân và nhất là tìm kiếm giải pháp khắc phục.
II. Biện pháp khắc phục hiện tượng “Được mùa mất giá”
Bất cập lớn nhất là khâu chế biến và tổ chức thương mại
Trả lời đại biểu Ngô Thanh Danh (Đắk Nông) về giải pháp để tránh tình trạng
"được mùa, mất giá", Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường cho biết: Những năm gần
đây Việt Nam đang tập trung tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Về tổng thể kinh tế
nông nghiệp đang đi theo chiều hướng tích cực. Tổng diện tích đất canh tác cả
nước chỉ có 10 triệu ha, Việt Nam đã tạo ra được mức sản xuất lương thực 45 triệu
tấn, 5,5 triệu tấn thịt, 8 triệu tấn cá, một số loại cây công nghiệp đứng đầu thế giới về sản lượng.
Tuy nhiên, theo Bộ trưởng bất cập lớn nhất của chúng ta là khâu chế biến và tổ
chức thương mại, nếu không cải thiện được thì không thể khắc phục được tình
trạng được mùa mất giá. Bộ trưởng nêu ví dụ, ở Tây Nguyên có 5 triệu ha đất, có 5
cây công nghiệp chủ lực, nhưng giai đoạn trước kia phát triển quá nóng. Riêng
Việt Nam, sản lượng hồ tiêu đã là 350.000 tấn, chiếm đến 60% sản lượng của thế
giới, như vậy là quá thừa.
Do vậy, trong thời gian tới cần tiếp tục tập trung các giải pháp để tổ chức sản xuất
theo chuỗi liên kết; tổng rà soát lại, phát huy các ngành lợi thế của địa phương; đặc
biệt việc tổ chức liên kết sản xuất phải tuân thủ theo quy luật thị trường; tập trung
vào khâu chế biến, nhất là chế biến sâu và tổ chức thương mại; giảm diện tích các
loại cây trồng kém hiệu quả hoặc mất cân đối dẫn đến thừa nguồn cung, chuyển
sang các loại cây trồng khác đem lại hiệu quả cao hơn...
Với nông dân, khi vụ mùa bội thu lẽ ra phải là niềm vui lớn. Vậy mà thay vì hân
hoan, khuôn mặt khắc khổ ấy lại hằn nỗi buồn chất chứa vì sản phẩm làm ra không tiêu thụ được.
Ra sân bay đón doanh nghiệp về đầu tư
Đại biểu Tô Văn Tám (Kon Tum) chất vấn: Nguyên nhân khiến đời sống đồng bào
dân tộc, miền núi còn nhiều khó khăn là do nông sản của bà con trồng ra bị ép giá,
sản xuất của bà con chưa liên kết vào chuỗi sản xuất của thị trường. Xin bộ trưởng cho biết giải pháp?
Trả lời đại biểu về giải pháp khắc phục tình trạng giá cà phê, hồ tiêu,… bấp bênh,
đời sống bà con ở Tây Nguyên gặp nhiều khó khăn, đề nghị được trợ giá, Bộ
trưởng nêu thực tế một trong những nguyên nhân làm cho đời sống bà con bấp
bênh là do tổ chức sản xuất kém hiệu quả, do vậy cần tập trung kêu gọi doanh
nghiệp đầu tư vào, cùng với bà con liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm.
Ông cho biết, trong các tỉnh Tây Nguyên, thì Gia Lai rất tích cực, đích thân đồng
chí Bí thư, Chủ tịch đi thu hút, mời gọi doanh nghiệp đầu tư vào địa phương, thậm
chí họ ra tận sân bay đón mời doanh nghiệp. Do đó, chỉ trong thời gian ngắn đã
xây được 1 nhà máy chế biến nông sản. Trước sự mời gọi nhiệt tình của lãnh đạo
địa phương, nhà đầu tư cảm động đã quyết định xây thêm một nhà máy nữa để góp
phần phát triển kinh tế của địa phương.
Khẳng định việc này là trách nhiệm của Bộ nên Bộ sẽ cùng địa phương có chính
sách để sớm mời gọi doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nhất là ở vùng Tây Nguyên.
Về giải pháp khắc phục tình trạng “giải cứu” nông sản, Bộ trưởng cho biết, năm
nay là năm khó khăn nhất nhưng trên các trục sản phẩm lớn của chúng ta đều tổ
chức liên kết đáp ứng được chuỗi từ sản xuất, bảo quản, chế biến và phát triển thị
trường. Chúng ta sẽ hoàn thành được mục tiêu cao nhất từ trước đến nay, nhất là
10 sản phẩm trụ cột từ 1 tỷ USD trở lên. Còn những ngành hàng nhỏ, chúng ta phải
tiếp tục hoàn thiện các chuỗi giá trị.
Ví dụ như Bắc Giang, gà đồi Yên Thế bán rất tốt, ở Sơn La quả xoài xuất khẩu ra
quốc tế rất tốt, Bộ trưởng dẫn chứng.
Bán hàng mới là quan trọng, không phải là tổ chức sản xuất
Theo Bộ trưởng Cường, bất cập nhất là khâu chế biến, thương mại hoá, nên khó
giải quyết vấn đề được mùa mất giá, khó dự đoán được giá biến động.
Do đó, cần cơ cấu lại ngành lúa gạo, rà soát lại các cây trồng phát triển quá nóng
thời gian qua, như hạt tiêu, tập trung chế biến, tránh dư thừa, giảm diện tích kém
hiệu quả, kêu gọi doanh nghiệp và liên kết chặt chẽ, tổ chức chế biến, trên nguyên
tắc lợi thế gì ta làm, thị trường gì cần ta làm.
"Bây giờ bán hàng mới quan trọng, không phải là tổ chức sản xuất nữa", bộ trưởng Cường nói.