Khái niệm giai cấp và đấu tranh giai cấp - Đề cương môn triết hoc Mác – Lê Nin –Trường Đại học Hoa Sen

1.
Khái niệm giai cấp và đấu tranh giai cấp 2.
a.Khái niệm: Là sự cấu thành nhiều nhóm người và được chia ra dựa
trên nhiều yếu tố như tài sản, quyền lực, chức năng lao động,…
=>Từ đó tạo ra một hệ thống cấp bậc về địa vị xã hội Ví dụ: ●
*Xã hội chiếm hữu nô lệ, có giai cấp Chủ nô và Nô lệ:
+Chủ nô là người sở hữu tư liệu sản xuất và nô lệ.
+Nô lệ không sở hữu tư liệu sản xuất.
=>Quan hệ đối với tư liệu sản xuất quyết định địa vị của giai cấp. ●
*Xã hội phong kiến, có giai cấp Địa chủ phong kiến và Nông nô:
+Địa chủ phong kiến sở hữu đất và tư liệu sản xuất.
+Nông nô tạo ra tư liệu sản xuất nhưng người sở hữu là Địa chủ phong kiến.
=>Giai cấp có địa vị cao nhất là giai cấp sở hữu tư liệu sản xuất và chiếm đoạt
những sản phẩm lao động của giai cấp thấp hơn. -Nguồn gốc:
+Sự phân hoá xã hội: Khi mỗi cá nhân có khả năng tạo ra tư liệu sản xuất khác
nhau dẫn đến sự chênh lệch về sở hữu tư liệu sản xuất từ đó hình thành sự phân hoá giàu nghèo. Ví dụ: ●
*Ở thời tiền sử, con người chung sống bầy đàn để nương tựa vào
nhau tạo ra tư liệu sản xuất để sinh tồn. Nhưng khi tư liệu sản xuất trở nên dư thừa,
các cá nhân đầu đàn chiếm đoạt chúng và tạo nên sự chênh lệch tài sản.
+Chiến tranh và bắt giữ tù binh: Sau những trận chiến giữa các bên, chiến lợi phẩm
không chỉ có tư liệu sản xuất mà còn là những tù nhân bị giam giữ. Nhưng khi xuất
hiện sự chênh lệch về tư liệu sản xuất, các tù nhân cũng trở thành vật sở hữu. Ví dụ: ●
*Trong các trận chiến của các bộ lạc, các tù nhân bị bắt giữ trở
thành những người buộc phải phục tùng người cầm đầu, từ đó hình thành giai cấp Chủ nô và Nô lệ. b.Đấu tranh giai cấp
-Khái niệm: Là cuộc đấu tranh xuất phát từ sự đối lập về lợi ích giữa các giai cấp. Ví dụ: ●
*Giữa thế kỉ XVIII, chính quyền phong kiến Đàng Ngoài lâm
vào khủng hoảng, đời sống nhân dân cơ cực, nông dân Đàng Ngoài vùng lên khởi nghĩa chống lại chính
quyền phong kiến. (Theo “Bài 7-Lịch sử và Địa lí 8 - Kết nối tri thức”) 3.
Thực trạng các giai cấp và tầng lớp xã hội ở Việt Nam hiện nay
Phân tầng xã hội ở Việt Nam qua các giai đoạn Nguồn ảnh: vanhoanghean.vn
Tính giai cấp không còn dựa vào việc sở hữu tư sản mà phân hoá theo các chức
năng lao động trong xã hội như: - Giai cấp công nhân - Giai cấp nông dân - Giai cấp tri thức - Giai cấp lãnh đạo -
Giai cấp tiểu thương, doanh nghiệp tự do
=> Tương tự, Việt Nam là Nhà nước xã hội chủ nghĩa do Đảng Cộng sản lãnh đạo
do vậy các giai cấp ở việt nam hiện nay cũng như trên. 4.
Đặc điểm đấu tranh giai cấp ở Việt Nam hiện nay
-Thúc đẩy sự phát triển của xã hội: Khi quan hệ sản xuất đã lỗi thời thì mâu
thuẫn với lực lượng sản xuất từ đó thúc đẩy việc tìm đường lối, giải pháp cải thiện quan hệ sản xuất tốt hơn. Ví dụ: ●
*Ở xã hội phong kiến, vua chúa là người cai trị muôn dân dẫn
đến những bất công khiến những tầng lớp bị trị vùng lên đòi quyền lợi, từ đó hình
thành một quan hệ sản xuất tiên tiến hơn và công bằng hơn.
-Cải tạo bản thân các giai cấp cách mạng và quần chúng lao động: Bằng
những cuộc đấu tranh giai cấp, hệ thống phân tầng xã hội dần không quá phụ
thuộc vào một cá nhân mà hướng đến quyền lợi của cả tập thể, cả hệ thống. Ví dụ: ●
*Chế độ nô lệ sẽ không kết thúc nếu như không có những cuộc
đấu tranh giành quyền lợi, đòi lại công bằng cho tầng lớp bị trị, đồng thời chứng
minh được sự thối nát của tầng lớp thống trị độc tài. 5.
Hình thức đấu tranh giai cấp và các tầng lớp xã hội hiện
nay ở nước ta? Đấu tranh giai cấp trên những lĩnh vực nào? Liên hệ thực tiễn
-Hình thức đấu tranh giai cấp và tầng lớp xã hội hiện nay ở nước ta:
Hiện nay, quan hệ giữa giai cấp công nhân, nhân dân lao động với tầng lớp tư sản
là quan hệ vừa hợp tác vừa
đấu tranh; đấu tranh với những khuynh hướng tiêu cực của tầng lớp tư sản cũng để
thực hiện hợp tác, đoàn kết xây dựng xã hội dân giàu, nước mạnh, công bằng văn minh. Ví dụ ●
*Nhà nước hỗ trợ việc làm cho người dân thuộc hộ nghèo, hộ
khó khăn nhằm tăng tỉ lệ có việc làm cho cả nước. =>Hợp tác, hỗ trợ lẫn nhau. ●
*Quốc Hội tích cực tiếp nhận những đóng góp ý kiến của người
dân về chỉnh sửa Hiến pháp. =>Tạo điều kiện cho những cuộc đấu tranh giai cấp
về mặt cải thiện xã hội mà không dùng bạo lực.
-Đấu tranh giai cấp trên những lĩnh vực: kinh tế, tư tưởng và trật tự xã hội Ví dụ ●
*Khoản 2 Điều 15 Bộ luật Lao động 2019 Nguyên tắc giao kết
hợp đồng lao động là “Tự nguyện, bình đẳng, thiện chí, hợp tác và trung thực” =>
Đây là kết quả cải tiến của cuộc đấu tranh giai cấp trong lĩnh vực kinh tế, khi lợi
ích đến từ tư liệu sản xuất không còn nằm hoàn toàn ở một bên nào. ●
*Trải qua những cuộc đấu tranh giai cấp, tư tưởng cổ hủ “trọng
nam khinh nữ” đã được bài trừ rộng rãi => Đây là kết quả của cuộc đấu tranh giai
cấp trong lĩnh vực tư tưởng, khi một suy nghĩ sai lệch được làm rõ và cải thiện. ●
*Nhờ có Luật trật tự, an toàn giao thông tình trạng giao thông
được quản lý chặt chẽ và mức an toàn khi tham gia giao thông của người dân cũng
tăng lên. =>Đây là kết quả của cuộc đấu tranh giai cấp trong lĩnh vực trật tự xã hội,
khi những thiếu sót trong cách điều hành và quản lý xã hội được ghi nhận và khắc phục hiệu quả. 6.
Ý nghĩa của vấn đề đấu tranh giai cấp và các tầng lớp xã
hội ở nước ta hiện nay thể hiện điều gì?
-Thể hiện sự phát triển không ngừng của xã hội thông qua lĩnh vực kinh tế, tư
tưởng và trật tự xã hội.
-Nhờ có sự đấu tranh giai cấp và các tầng lớp xã hội ở nước ta hiện nay, các cơ
quan có thẩm quyền quản lý nhìn nhận sâu sắc hơn những thiếu sót của chính sách
quản lý hệ thống phân tầng xã hội, từ đó có những đường lối và giải pháp đúng đắn
để khắc phục và cải tiến. 7.
Vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc định
hướng và quản lí đấu tranh giai
cấp hiện nay: ( phần này đa số dữ liệu mình tìm được nằm thiên về giai cấp
công nhân của 2021 về trước nên chỉ mang tính tham khảo, không có nguồn tin
uy tín mang tính cập nhật cao)
-Giữ vững và phát huy bản chất giai cấp công nhân Đảng: kiên định mục tiêu chủ
nghĩa xã hội, giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa cho quá trình phát triển của đất nước
-Giải quyết hài hòa quan hệ giữa các giai tầng: “Lợi ích giai cấp công nhân
thống nhất với lợi ích của toàn dân tộc trong mục tiêu chung là độc lập dân tộc
gắn liền với chủ nghĩa xã hội, dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ,
văn minh” - Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2016, t. 60, r. 131
-Tăng cường bản chất giai cấp công nhân và bản lĩnh của chính trị Đảng: nâng cao
năng lực lãnh đạo trong sự nghiệp cách mạng; đồng thời, làm cho mỗi tổ chức
đảng và cá nhân người đảng viên trở thành một tấm gương đạo đức có sức cổ vũ toàn xã hội.
*Về bản chất giai cấp công nhân của Đảng: Đảng là đại diện cho lợi ích, lý tưởng
của giai cấp công nhân và lợi ích của quốc gia - dân tộc 8. Kết luận vấn đề
-Giai cấp là hệ thống phân tầng xã hội mà quan hệ đối với tư liệu sản xuất quyết định cấp bậc.
-Đấu tranh giai cấp là cuộc đấu tranh của các bên có lợi ích đối lập nhau, hình
thành sự cải tạo xã hội và cải thiện giai cấp cách mạng và quần chúng lao động.
-Thực trạng hiện nay của nước ta: các giai cấp không còn dùng bạo lực để đấu
tranh mà tập trung vào tìm kiếm đường lối, phương pháp để cải thiện quan hệ đối
với tư liệu sản xuất, hướng đến lợi ích chung cho toàn xã hội. Điều này càng đòi
hỏi sự cân nhắc và cải tiến của Đảng nói riêng và toàn xã hội nói chung để đất
nước ta phát triển văn minh, tốt đẹp. Nguồn tham khảo: 1.
Giai cấp và đấu tranh giai cấp-“Người Ngoài Hành Lang” 2.
thuvienphapluat.vn-Phạm Đại Phước. (2024). Giải đáp về giai cấp.
3. thuvienphapluat.vn-Các giai cấp ở Việt Nam(2023)
4. Tiểu luận: Đấu tranh giai cấp ở Việt Nam hiện nay
5. tapchicongsan.org-Nhiệm vụ của Đảng trong điều kiện hiện nay (2021)