Khái niệm và đặc trưng văn hóa Việt Nam môn Cơ sở văn hóa| Trường Đại học Hà Nội

09:18, 08/01/2026
Csvh - Khái Niệm và Đặc Trưng Văn Hóa Việt Nam - Studocu +.
B1: CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN 4 1.
KHÁI NIỆM VĂN HÓA .................................................................................................4 2.
ĐẶC TRƯNG VĂN HÓA ......................................................................................................5 3.
CHỨC TRỰC VĂN HÓA ...........................................................................................................5 4.
CẤU TRÚC CỦA HỆ THỐNG VĂN HÓA ...............................................................................6 5.
MỐI QUAN HỆ GIỮA CON NGƯỜI – VĂN HÓA ..................................................................6 5.1.
Con người là chủ - khách của VH .........................................................................6 5.2.
Con người Việt Nam là chủ-khách thể của VH Việt Nam .........................................7 5.3.
Mối quan hệ giữa con người – VH .........................................................................................7 6.
CÁCH KHÁI NIỆM KHÁC ......................................................................................................8 6.1.
Văn minh ..................................................................................................................................8 6.2.
Văn hiến ...........................................................................................................................8 6.3.
Văn vật ......................................................................................................................................8 6.4.
Phân biệt ....................................................................................................................................8 6.5.
Di sản văn hóa ......................................................................................................................8 7.
TIẾP XÚC VĂN HÓA ....................................................................................................................9 8.
TIẾP BIẾN VĂN HÓA .................................................................................................................9 9.
TIẾP XÚC GIAO LƯU, TIẾP BIẾN VH TRỌNG VHVN ......................................................9
B2: ĐIỀU KIỆN HÌNHTHÀNH của VHVN...........................................................................................................10 1.
LIÊN HỆ GIỮA TỰ NHIÊN – VH ......................................................................................10 2.
ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN – SINH THÁI ...........................................................................10 2.1.
Vị trí .......................................................................................................................................................11 2.2.
Địa hình ....................................................................................................................................11 2.3.
Khí hậu ....................................................................................................................................11 2.4.
Hệ sinh thái ..........................................................................................................................12 3.
DẤU ẤN TRỌNG VHVN TRUYỀN THỐNG ..............................................................12 3.1.
Ăn uống ........................................................................................................................................12 3.2.
Trang phục ..........................................................................................................................13 3.3.
Nhà ở .......................................................................................................................................13 3.4.
Giao thông đi lại ....................................................................................................................13 3.5.
Ngưỡng tín hiệu ..........................................................................................................................13 3.6.
Lễ Tết, Lễ hội .................................................................................................................14 3.7.
Tăng ma .........................................................................................................................14 3.8.
Ngôn ngữ, lối sống ..........................................................................................................14 4.
NỀN TẢNG KINH TẾ TRUYỀN THỐNG ........................................................................14 6.
HOÀN CẢNH LỊCH SỬ DỤNG .................................................................................................16 09:18, 08/01/2026
Csvh - Khái Niệm và Đặc Trưng Văn Hóa Việt Nam - Studocu Ị Ụ 7.
NỀN VH THƯỞNG NHẤT TRONG ĐÀ DẠNG ...................................................................16
B3: DIỄN TRÌNH VĂN HÓA.................................................................................................................17 1.
THỜI KÌ VĂN HÓA TIỀN SỬ DỤNG .......................................................................................17 09:18, 08/01/2026
Csvh - Khái Niệm và Đặc Trưng Văn Hóa Việt Nam - Studocu 1.1.
Văn hóa Núi Đọ ..............................................................................................................17 1.2.
Văn hóa Sơn Vi .............................................................................................................17 1.3.
Văn hóa Hòa Bình ..............................................................................................................17 1.4.
Văn hóa Bắc Sơn ......................................................................................................................18 1.5.
Văn hóa trung - hậu kỳ đá mới ......................................................................................18 2.
THỜI KÌ VĂN HÓA SƠ SỬ ................................................................................................19 2.1.
Văn hóa Đông Sơn/Văn Lang Âu Lạc (Bắc) ..............................................................19 2.2.
Văn hoá Sa Huỳnh (Trung) ........................................................................................19 2.3.
Văn hóa Đồng Nai (Nam) ..........................................................................................20 3.
VĂN HÓA VN THIÊN NIÊN KỈ CÔNG CÔNG NGUYÊN ...........................................20 3.1.
Văn hóa châu thổ Bắc Bộ thời thuộc thuộc địa ...........................................................................20 3.2.
Văn hóa Chăm pa ......................................................................................................22 3.3.
Văn hoá Óc Eo ...........................................................................................................23 4.
VĂN HÓA VN THỜI TỰ CHỦ ...............................................................................................24 4.1.
Bối cảnh ...................................................................................................................................................24 4.2.
Đặc trưng ....................................................................................................................27 4.2.1.
Văn hóa thời Lý - Trần....................................................................................................27 4.2.2.
Văn hóa thời Hậu Lê.......................................................................................................28 4.2.3.
Văn hóa thế kỉ XVI – 1802..............................................................................................31 5.
GIAI ĐOẠN VĂN HÓA (1858 – 1945).......................................................................................34 6.
GIAI ĐOẠN VĂN HÓA VIỆT NAM (1945 – NAY).................................................................34
B4: KHÔNG GIAN VĂN HÓA................................................................................................................35
VÀ PHÂN VÙNG VĂN HÓA Ở VIỆT NAM..........................................................................................35
B5: MỘT SỐ THÀNH TỐ CƠ BẢN CỦA VĂN HÓA VN......................................................................36 I.
VĂN HÓA TỔ CHỨC ĐỜI SỐNG TẬP THỂ..........................................................................36 1.
Gia đình....................................................................................................................................36 2.
Dòng họ.....................................................................................................................................36 3.
Làng xã.....................................................................................................................................36 4.
Nước - Quốc gia.......................................................................................................................38 5.
Đô thị........................................................................................................................................38 II.
MỘT SỐ HỌC THUYẾT TƯ TƯỞNG – TÔN GIÁO Ở VIỆT NAM................................39 1.
Khái niệm, phân loại tôn giáo.................................................................................................39 2.
So sánh tín ngưỡng – tôn giáo.................................................................................................39
3. Phật giáo...................................................................................................................................40 4.
Nho giáo....................................................................................................................................40 5.
Đạo giáo....................................................................................................................................40 09:18, 08/01/2026
Csvh - Khái Niệm và Đặc Trưng Văn Hóa Việt Nam - Studocu 6.
Kito giáo...................................................................................................................................40 III.
TÍN NGƯỠNG.........................................................................................................................40 1.
Tín ngưỡng phồn thực.............................................................................................................40 2.
Tín ngưỡng thờ Thành hoàng.................................................................................................40 09:18, 08/01/2026
Csvh - Khái Niệm và Đặc Trưng Văn Hóa Việt Nam - Studocu 3.
Tín ngưỡng thờ Mẫu................................................................................................................41 4.
Hôn nhân..................................................................................................................................41 5.
Tang ma....................................................................................................................................41 6.
Lễ hội, lễ Tết.............................................................................................................................41 6.1.
Nội dung............................................................................................................................42 6.2.
Phân loại............................................................................................................................42 6.3.
Giá trị của lễ hội................................................................................................................42 IV.
NGÔN NGỮ.............................................................................................................................42 1.
Văn hóa tiếp xúc.......................................................................................................................42 2.
Nghệ thuật ngôn từ..................................................................................................................42 09:18, 08/01/2026
Csvh - Khái Niệm và Đặc Trưng Văn Hóa Việt Nam - Studocu 09:18, 08/01/2026
Csvh - Khái Niệm và Đặc Trưng Văn Hóa Việt Nam - Studocu
B1: CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN
1. KHÁI NIỆM VĂN HÓA -
Thuật ngữ VH bắt nguồn từ thuật ngữ “cultus” (trong tiếng Latinh nghĩa là trồng trọt) -
Sau được sử dụng thành “culture”: rồng trọt tri thức/giáo dục cho con người -
Khái niệm văn hóa rất đa dang. Các khái niệm văn hóa khác nhau thì bổ sung cho
nhau. Mỗi người đứng từ cái nhìn khác nhau để định nghĩa văn hóa. Cho đến nay có
khoảng 300 khái niệm về VH -
Trong đó, có 3 khái niệm phổ biến: + VH là sinh hoạt
+ VH là những cái phi tự nhiên + VH là biểu tượng -
Nghĩa rộng : VH là toàn bộ phức hợp những mô thức ứng xử, hệ giá trị và thành tựu
con ng – XH trong các MQH với môi trường tự nhiên, quần thể công cộng và thế giới tâm linh -
Nghĩa hẹp : VH là những nét đặc trưng đời sống mang tính phổ biến cho 1 cộng đồng
người, đồng thời là bản sắc khu biệt khi đối sánh với những cộng đồng tộc người khác -
Một số định nghĩa khác :
+ Edward Bernett Tylor : « VH hay văn minh, theo nghĩa rộng về tộc người học nói
chung gồm có trí thức, tín ngưỡng nghệ thuật, đạo đức, luật pháp, tập quán và một số
năng lực và thói quen khác được con người chiếm lĩnh với tư cách là 1 thành viên của XH »
+ Trần Ngọc Thêm : « VH là một hệ thống hữu cơ các giá tr VC và TT do con ng
sáng tạo ra và tích lũy trong quá trình hđ thực tiễn và trong sự tương tác giữa con ng
với môi trường tự nhiên và XH của mình »
+ UNESCO : « “Văn hóa hôm nay có thể coi là tổng thể những nét riêng biệt và tinh
thần và vật chất, trí tuệ và xúc cảm quyết định tính cách cử một xã hội hay của một
nhóm người trong xã hội. Văn hóa bao gồm nghệ thuật và văn chương, những lối
sống, những quyền cơ bản của cong người, những hệ thống các giá trị, những tập tục
và những tín ngưỡng: Văn hóa đem lại cho con người khả năng suy xét về bản thân.
Chính văn hóa làm cho chúng ta trở thành những sinh vật đặc biệt nhân bản, có lí
tính, có óc phê phán và dấn thân một cách đạo lí. Chính nhờ văn hóa mà con người tự
thể hiện, tự ý thức được bản thân, tự biết mình là một phương án chưa hoàn thành đặt
ra để xem xét những thành tựu của bản thân, tìm tòi không biết mệt những ý nghĩ mới
mẻ và sang tạo nên những công trình vượt trội lên bản thân”
VH ko phải là một lĩnh vực riêng biệt. VH là tổng thể nói chung những giá trị
VC-TT do con ng sáng tạo ra. VH là chìa khóa của sự pt.
UNESCO chia VH thành 2 dạng: VH vật thể - VH phi vật thể
oVH vật thể : Dạng chất VH có thể cầm, nắm, sờ, cảm nhận… (Kinh thành Huế, Phố cổ Hội An…) 09:18, 08/01/2026
Csvh - Khái Niệm và Đặc Trưng Văn Hóa Việt Nam - Studocu
oVH phi vật thể: … ko thể… (Nhã nhạc cung đình Huế, Không gian VH cồng chiêng Tây Nguyên) -
VH là tổng thể sản phẩm do con ng sáng tạo ra bao gồm VC-TT, dùng để ứng xử với
môi trường tự nhiên và môi trg XH. Những ứng cử đó nhằm phân biệt giữa cá nhân 09:18, 08/01/2026
Csvh - Khái Niệm và Đặc Trưng Văn Hóa Việt Nam - Studocu
này với cá nhân khác, nhóm ng, cộng đồng, dân tộc
+ Có con người mới có VH nên mọi hđ sống của con ng đều đc coi là VH
+ Cái do con ng làm ra ở 2 dạng cơ bản là vật thể và phi vật thể
+ Để ứng xử với 2 môi trường cơ bản là tự nhiên và XH
+ Để đưa đến sự khác biệt giữa các cá nhân, nhóm người, cộng đồng ng, dân tộc và khu vực.
Mỗi một thời đại khác nhau thì con người có quan niệm sống khác nhau. Vd thời kì
quân chủ có vua là người đứng đầu. Yêu nước là phải trung quân ái quốc. Quân bảo
thần tử thần bất tử bất trung. VD cta có phong tục tập quán về đặt tên, xưng hô của các
thế hệ hay có rất nhiều điều kiêng kị. Cta dùng lịch âm, có ngày rằm, lễ tết, dựng vợ gả
chồng làm nhà đều phải xem lịch. Đó là về mặt tinh thần.
=> Văn hóa là vật chất và tinh thần do sự sáng tạo của con người trong quá trình tương
tác với tự nhiên và với xã hội
2. ĐẶC TRƯNG VĂN HÓA -
Tính hệ thống: Văn hóa luôn bao gồm vật chất và tinh thần đan xen với nhau tạo
thành một hệ thống không rời rạc, luôn trong mối quan hệ với nhau. Vd: Ngôn ngữ
cta sử dụng. Thực tế ngôn ngữ ở mỗi vùng miền là khác biệt, cách cta sd ngôn ngữ
là khác biệt. nhưng cta không chỉ sử dụng ngôn ngữ để giao tiếp mà từ ngôn ngữ nảy
sinh ra nhiều thứ khác như thơ ca, hò vè, văn học, thư pháp. (chức năng: tổ chức xã hội)
=> - Tổng hòa các giá trị (vật chất và tinh thần)
- Mối quan hệ mật thiết -
Tính giá trị: Giá trị là những điều mang lại lợi ích cho con người. Văn hóa là vì lẽ
sinh tồn, vì vậy sáng tạo văn hóa hóa của con người mang tính giá trị, được truyền từ đời
this qua đời khác, từ cộng đồng này đến cộng đồng khác. Chúng tôi học văn bản hoàn chỉnh
hóa học của các dân tộc khácquốc gia khác cũng vì nó có ích, có giá trị. Không
có giá trị thì văn bản hóa sẽ bị mất một lần. (chức năngđiều chỉnh xã hội)
=> - Làm cho con người trở nên đẹp hơn, có giá trị hơn ( mặt đồng đại, mặt lịch đại) -
Tính nhân sinh: Văn hóa được định hướng đến nhân sinh, vì xã hội người, vì con người,
cho chúng ta sống tốt hơn. (chức năng )
=> Tính nhân sinh: Do con người tạo ra, là sản phẩm của văn hóa. -
lịch Tính sử: vd thời phong kiến, vua là người có quyền lực tuyệt đối. Hoàncảnh
lịch sử như thế mới có việc làm trung quân ái quốc. Nhưng đến thời điểm bây giờ với sự thật
tiến bộ pháp luật, các yếu tố mới xuất hiện thì nói đến yêu nước là nói đến chủ nhà
quyền, lãnh thổ của quốc gia, một chế độ dân chủ. Mỗi địa chỉcó sự khác biệt thì
văn hóa đó có sự khác biệt, có văn hóa tồn tại, có văn hóa bị mất đi,
có cái mới xuất hiện. vd lịch sử tích lũy, phong tục tập quán.(chăng: giáo dục) (khiêu dâm)
=> - Phân biệt các xu hướng
3. CHỨC NĂNG VĂN HÓA - VH thành phần xã hội. N 09:18, 08/01/2026
Csvh - Khái Niệm và Đặc Trưng Văn Hóa Việt Nam - Studocu -
gói đến xã hội nói về mqh giữa ng. Xã hội được tổ chức bởi VH. Vd light
tạo ra luật có cạnh văn hóa, chúng ta thấy cần phải có 1 cách thức để
quản lý toàn bộ xã hội, nếu ai vi phạm sẽ được xử lý. Vdquan, phong
góp phần tạo nên tổ chức xã hội, điều kiệnhòa quan hệ của con người, Về mặt hôn 09:18, 08/01/2026
Csvh - Khái Niệm và Đặc Trưng Văn Hóa Việt Nam - Studocu
nhân gia đình, 3 đời k được kết hôn với nhau, cóquy định lại dòng không được phép
lấy trong dòng họ bất kể câu chuyện đời. -
VH góp phần điều chỉnh xã hội: Con người của chúng tôi bao gồm các phần con và phần
user. Bản năng của cta là một phần con,còn cái làm nên người chính là các quan hệ xã hội
for textization. VD ta có bản năng truy trì nòi giống, sinh con nhưng nếu cứ để duy trì
bản năng nó sẽ gây ra sự bất bình đẳng, tranh giành. Nhờ đó mà có sự điều chỉnh
của VH mà bản năng của người bị ức chếback in too file phong tục, quan
điểm sống, pháp luật. Không có khái niệm sống thì bản năngcon ng dậyi dậy, lúc đó
will not must be con user nữa. -
GIAO TIẾP: cụ thể VH có chức năngđối thoại giữa các VH khác nhau. VH VN
chúng ta so với VH của TQ hay ấn độ thì cta phải biết họchỏi, nhận cái hay: cta
chịu ảnh hưởng của ấn độ về phật giáo, của TQ về phong tục tập quán. -
GIÁO DỤC: giá trị văn hóa là những điều hữu ích, tốt đẹp được trao truyền từ đời
this sang đời khác, vì vậy sự stao vănhóa học để giáo dục, ý thức của cta, vẻ đẹp
trong lễ nghi đều có thể thực hiện chức năng giáo dục của vh. Mỗi thế hệ tiếp theo được nhận, dựn
xây dựng truyền thống ông cha trong thời đại mới để tồn tại.
4. CẤU TRÚC CỦA HỆ THỐNG VĂN HÓA -
VănbạnCung cấp:lànhữngứngxử lýcủaconngườivới tự họ và xã hội đểsinh
ranhữnggiátiềnvềvậtthểnhưhọcôngchương trình,ditíchlịchsử,biađá, quầnáođc
tạo ratừ nguyênvật liệu, ctaMỘTcái gì,… (HoàngTôiThăng dài, thành phốcổ hộiMỘT)
(VHVC điện thoạiụcvụNhbạncầuVC:MộtNmMộtc,ở…) -
VănbạntinhThiên:nghilễ,họhọhò,lượngđiểmsống, phongContinuevỗ nhẹquán.(tín
ngưỡng thờ mẫu của VN, ca trù) (VHTT phục vụ nhu cầu TT)
 Cách phân chia vật chất và tinh hơn nhiều khi mang
tính chât tương đối chứa
không tuyệt vời đối. Có những thứ bao gồm cả vật chất và tinh hơn (cta MỘT sơ đồ MỘT t
thuộc về vật chất, nhưng cách cta ăn lạilà tinh thần) 09:18, 08/01/2026
Csvh - Khái Niệm và Đặc Trưng Văn Hóa Việt Nam - Studocu
5. MỐI QUAN HỆ GIỮA CON NGƯỜI – VĂN HÓA 5.1.
Con người là chủ - khách của VH 09:18, 08/01/2026
Csvh - Khái Niệm và Đặc Trưng Văn Hóa Việt Nam - Studocu - Quan về con người
+ Trong tư tưởng phương Đông, con người là vũ trụ nhỏ, là sự thống nhất của cả vũ trụ
(không gian) và trụ (thời gian)
+ Theo thuyết Tam Tài, con người là 1 trong 3 thế lực của vũ trụ bao la: Thiên - Đ - Nhân
+ Phật Giáo, con người bình đẳng với loài, hoàn toàn tương đồng với xu thế pt
của sinh thái học hiện đại và sinh thái học văn hóa
+ CNDVBC và CNDVLS nhìn có vẻ như một thành phần tồn tại trong nhiều MQH
XH => con ng là tổng hòa các MQH XH (Các Mác)
+ Thời đại tin học, « con người nhiều chiều » : tự nhiên – XH; gia đình – XH ; hành
động – tâm linh ; con ng – chính mình. -
Vai trò của người : Con tồn tại với 2 cách, vừa là chủ, vừa là đối tượng.
+ Chủ thể : Con người thứ pt của XH, trước hết là pt LLSX
+ Object : Con người thụ hưởng thành quả của sự kiện đó
=> Không có cống => không có sự thụ hưởng => không có cống hiến => không có sự phát triển.
=> Với tư cách là con ng, 2 vế này có bó bó chặt và luôn cần được giữ chặt
sự cân bằng trong từng hoàn cảnh lịch sử
=> Từ góc độ VH, ta thấy con người là một mặt sáng tạo ra VH, các mặt khác là đối tượng VH 5.2.
Con người Việt Nam là chủ-khách thể của VH Việt Nam -
Từ góc là chủ thể của VH, con ng VN một mặt là cá nhân, mặt khác tải xuống
trong hệ thống truyền thông dân tộc của mình -
Ở VN từ xưa có con người trên nền tiểu nông nhưng làm tư tưởng
công xã pĐông bao trùm. vai trò cá nhân ko được phát huy. -
Trên nền tảng cơ bản là nông dân, tùy vào từng vùng VH khác nhau mà lại mang những điều đó
làm rõ nét, làm rõ theo từng cách tính toán. -
Vượt lên cả không gian và thời gian là đặc điểm duy tình, duy nghĩa vàduy cảm.
con ng VN trong MQH người - người, người - tự nhiên, người – tâm linh, thần linh và
nhất là thái độ trách nhiệm với thế hệ sau thể hiện qua khái niệm Phúc Đức. 5.3.
Mối quan hệ giữa người – VH -
Con người là chủ thể của VH: người sáng tạo, làm ra văn hóa, không có con người thì không có văn bản của -
Con người là khách hàng của VH: bản thân con người cũng là sản phẩm của VH -
Con người là đại biểu mang giá trị VH
- Con người là chủ/ khách hàng của văn hóa (con vừa tạo ra VH vừa phải tác động của VH)
+ Con người là sinh vật có tính xã hội cao nhất . Trong suốt lịch sử tồn tại của con người,con ng là điều vậy sự của tạo bạn
. Chúng tôi luôn tự hỏi conngười là gì. ở VN có các câu chuyện
thần thoại giải thích nguồn gốc của con ng VN như truyển Con rồng cháu tiên thể hiện sự tư
duy, tìm tòi của ng xưa về sự hình thành con ng Vn. Trong tôn giáo, phật giáo giải thích con
người có rất nhiều kiếp, do đó luôn có các mối nhân duyên, nhân quả. Khi sống cta phải sống
tốt, sống có ích để ta vun trồng cây đức để kiếp sau có cs tốt hơn. + Con người là chủ thể của văn hóa
: có sự sáng tạo ra văn hóa, toàn bộ giá trị văn hóa
do con người sáng tạo nên trong các sự thích ứng của con người. 09:18, 08/01/2026
Csvh - Khái Niệm và Đặc Trưng Văn Hóa Việt Nam - Studocu + Con ngươì là khách thể của VH : ví dụ, phong tục tập quán của chúng ta là do con
ng sáng tạo nên, là cách ta tự quy định với nhau. Nhưng khi ta đã stao thì nó lại ảnh
huởng ngược lại đến chúng ta. Có những phong tục ra đời từ lâu và đến giờ ta vẫn
phải theo chúng. Văn hóa quy định nên cách xử sự, những việc ta được làm và không 09:18, 08/01/2026
Csvh - Khái Niệm và Đặc Trưng Văn Hóa Việt Nam - Studocu
được làm, thế nào là thiện, thế nào là ác. Con hư tại mẹ cháu hư tại bà, câu nói thể
hiện khi đứa trẻ đc sinh ra đc giáo dục bởi ng mẹ ng bà, đc trao truyền văn hóa và nó
có cách ứng xử như nào là do ảnh hưởng của văn hóa xug quanh
+ Con người là đại diện văn hóa do chính con người sáng tạo: Khi chúng ta nói đến
các gương mặt văn hóa như cụ Nguyễn Traĩ, Nguyễn Du
là 2 ng đại điện cho văn hóa
truyền thống, văn hóa nho giáo. 2 cụ là ng đại diện cho tinh thần nhân đạo của văn
hóa VN. Hay chủ tịch HCM sang Liên xô dự các cuộc họp có nhà thơ ở Liên xô đã
nói “Khi nhìn thấy NAQ tôi thấy k phải là nền văn hóa Phương đông, cx k phải
Phương Tây mà là nền văn hóa tương lai” HCM là ng mang nền văn hóa mới , nền văn hóa tương lai . Bản thân cta cũng là ng đại diện cho văn hóa do chính chúng ta tạo nê n. -Con
người Việt Nam
+ Con người Việt Nam là chủ thể, khách thể của văn hóa Việt Na m + Con người VN có nhiều tính cách quý báu
, Cần cù, chịu khó, hiếu học, thích ứng
tốt. Bên cạnh đó cũng có những thói hư tật xấu như thích hữu danh vô thực. Đặc biệt
xã hội thời kì quân chủ khi mà cái danh cái lợi quyết định sự tồn tại của con người.
Hiện nay thì ng Vn có điểm xấu là không đúng giờ. Trong thời kì công nghiệp hóa
hiện đại hóa, làm ăn hội nhập quốc tế thì đúng giờ, giữ chữ tín là điều vô cùng quan
trọng, dần dần hình thành nên tính cách của chúng ta. Quan trọng nhất là Yêu nước,
cộng đồng. Thực chất yêu nước là giá trị chung của toàn nhân loại, dân tộc nào cũng
có tinh thần yêu nc. Nhưng đối với VN tinh thần yêu nước lại đặc biệt bởi lịch sử đã
trải qua nhiều cuộc chiến tranh chống ngoại xâm vì vậy nó hun đúc lên một tinh thần
yêu nước rất mãnh liệt. Cta có tính cộng đồng bởi XH VN truyền thống là xã hội phát
triển nông nghiệp trông lúa nc nên cta định cư nhiều ở các cộng đồng nông thôn.
Những người nông dân như vậy luôn có tính đoàn kết giúp đỡ nhau, tình làng nghĩa xóm. +
. Xã hội có nhiều biến
Con người VN cần đáp ứng được nhu cầu của xã hội mới
chuyển đòi hỏi cta phải có sự thích nghi
, hoàn thiện những điều tốt đẹp và hạn chế
thói hư tật xấu trong yêu cầu của xã hội mới.
6. CÁC KHÁI NIỆM KHÁC 6.1. Văn minh -
Văn minh là danh từ Hán-Việt (văn: vẻ đẹp; minh: sáng) => tia sáng của đạo đức,
biểu hiện ở chính trị, pháp luật, văn học, nghệ thuật -
W.Durrant sd khái niệm văn minh chỉ sự sáng tạo VH, tổ chức XH, tổ chức luân lý và hđ XH -
Đức, văn minh chỉ các XH đã đạt được tới giai đoạn tổ chức đô thị và chữ viết -
Văn minh là trình độ pt nhất định của VH về phương diện VC. Văn minh khác VH ở 3 điểm:
oVH có bề dày QK => văn minh chỉ là một lát cắt đồng đại
oVH bao gồm VC-TT => VM thiên về VC
oVH mang tính dân tộc => VM mang tính siêu dân tộc - quốc tế 6.2. Văn hiến -
Văn: văn hóa; hiến: hiến tài
=> văn hiến thiên về những giá trị tinh thần do những 09:18, 08/01/2026
Csvh - Khái Niệm và Đặc Trưng Văn Hóa Việt Nam - Studocu
người tài đức truyền tải, thể hiện tính dân tộc, lịch sử rõ rệt -
Văn hiến: truyền thống VH lâu đời và tốt đẹp 6.3. Văn vật 09:18, 08/01/2026
Csvh - Khái Niệm và Đặc Trưng Văn Hóa Việt Nam - Studocu -
Văn vật là một khái niệm thu gọn để chỉ những quá trình hiện có giá trị nghệ thuật và lịch sử
sử => t/h sâu sắc tính dân tộc và tính lịch sử 6.4. Phân biệt VĂN VẬT VĂN HIẾN VĂN HÓA VĂN MINH Giá trị VC TT VC + TT VC + Chiến
Có bề dày lịch sử
chỉ chương trình độ pt Có tính dân sự Có tính quốc tế
Gắn bó nhiều hơn với phương đông nông nghiệp p đô thị 6.5. Di mà văn hóa
- Di sản VH là sản phẩm tinh thần, VC/
vật thể hoặc vật thể có giá trị lịch sử, VH, khoa học
- Di sản VH được lưu truyền qua các thế hệ
- Di sản VH có thể biểu thị/sắc sắc cụ thể, tính chất của VH nền
+ Di sản VH vật thể: sản phẩm vật thể có giá trị lịch stử, VH, khoa học bao gồm di tích
lịch sử - VH, danh lam thắng cảnh, di vật, cổ vật, bảo vật QG, nhân loại
+ Di sản VH phi vật thể: sản phẩm phi vật thể cógiá trị lịch sử, VH, khoa học được lưu
lưu giữ trí nhớ, chữ viết, lưu trữ bằng miệng, truyền nghề, trình diễnvà các hình
thức lưu giữ, lưu truyền khác, bao gồm tiếng nói, chữ viết,tphẩm văn học, nghệ thuật,
khoa học, đường sống, nếp sống, lễ hội, trang phục, ẩm thực, dược học cổ truyền và những thứ tri thức dân gian khác [-
: Như nc đại việt ta từ trước/ vốn xây dựng Văn hiến
văn bản nền đã được sử dụng lâu dài. Khái niệ
hiến thiên về sách vở, chữ nghĩa, hiền tài - Văn : chỉ riêng về họ giá trị vật chất
“thăng Long HN khung năm văn vănt"
- Văn minh : Văn minh lập luận với lạc hậu, văn minh chỉ trình phát triển, vd khi
chúng ta thành lập nhà nc Văn Lang thì gọi là Bắt đầu văn minh sông Hồng, nó thể
hiện tổ chức xã hội rất cao. Sau này ta có văn bảnđại việt, văn minh việt nam. máy ảo
thiên về các vật giá trị, kỹ thuật. Khảikhái niệm văn bản thu gọn hơn khái niệm văn hóa. Di là những tài sản phẩm được lưu truyền, được lưu kho lưu trữ lại .Toàn bộ cáctài SMỘT có giá trị
lịch sử, văn hóa, khoa học trên 2 lĩnh vực vật chất và tinh thần từ thời kỳquy tắc
lâu đời được truyền lại cho cta ngày hôm nay. VD như các khu di chùa, đền, chùa
vẫn hiện diện trong đời sống hiện tại, đó là di sản vật chất. Cácloại hình âm nhạc
truyền thống là di sản tinh thần.
- Phân loại đa dạng và nhiều cấpộ.
+ Phân loại: di tích lịch sử- văn hóa, danh lam thắng cảnh, di vật, cổ vật,… (về các trận đấu
đánh lịch sử, các cơ sở địa chỉ mạng,..), di tíchkiến trúc nghệ thuật (ngôi làng làng).
Tất cả đều gắn liền với cuộc sống sinh hoạt của con người, ví dụ như Núi BàiThơ,…
+ Phân loại: di sản văn hóa thế giới bao gồm di sản vật thể và phivật thể, di phân Quốc
gia đặc biệt, di tích quốc gia,…. ]
7. TIẾP XÚC VĂN HÓA 09:18, 08/01/2026
Csvh - Khái Niệm và Đặc Trưng Văn Hóa Việt Nam - Studocu
-Hiện tượng xảy ra ở mức tối thiểu 2 dân tộc, 2 dân tộc hay 2 nhóm người có VH khác
tiếp xúc kéo dài, ổn định với nhau gây ra biến đổi mô thức VH ban đầu của 1
trong số người dân, dân tộc hay nhóm người đó
-Biến đổi này có thể là: tíchcực hoặc tiêu cực 09:18, 08/01/2026
Csvh - Khái Niệm và Đặc Trưng Văn Hóa Việt Nam - Studocu -thức ăn phụ
tiếp xúc VH:Tự động hóa; C-Nu-tách -Cách thức
dẫn tới TXVH: Truyền giáo; Giao thương; Chiến tranh -Mức độ tiếp nhận
: Chọn lọc những giá trị thích hợp; Tiếp nhận cả hệ thống và sắp xếp
lại; Mô phỏng và biến thể một số thành tựu
8. TIẾP BIẾN VĂN HÓA -Là hiện tượng tiếp nhận
có chọn lựa một số yếu tố VH ngoại lai và biến đổi chúng cho
phù hợp với ĐK sd bản địa, phù hợp với VH bản địa. Và sau một thời gian sd và biến
đổi tiếp thì chúng trở thành những yếu tố VH bản địa ngoại sinh
-Yếu tố VH bản địa ngoại sinh:
9. TIẾP XÚC GIAO LƯU, TIẾP BIẾN VH TRONG VHVN
B2: ĐIỀU KIỆN HÌNH THÀNH CỦA VHVN
1. LIÊN HỆ GIỮA TỰ NHIÊN – VH
- Môi trường tự nhiên: tổng thể những yếu tố tự nhiên vô cơ và hữu cơ (khí quyển, nước,
TV, ĐV, thổ nhưỡng, nham thạch, khoáng sản, mặt trời) có ý nghĩa sống còn đối với sự
tồn tại và phát triển của mọi sinh vật
- Trong môi trường tự nhiên
đã diễn ra một quá trình mà sinh vật vừa phải thích nghi, vừa 09:18, 08/01/2026
Csvh - Khái Niệm và Đặc Trưng Văn Hóa Việt Nam - Studocu
phải biến đổi tự bản thân và môi trường để có được những ĐK cần thiết cho sự tồn tại và phát triển của chúng
- 4 giai đoạn sinh thái trong lịch sử mối quan hệ giữa người – môi trường, cả về tác động
của XH đối với môi trường tự nhiên lẫn ĐK sống con ng: