Mẫu tiểu luận giữa kỳ Những khó khăn tâm lý của học sinh lớp 1 môn Tâm lý học giáo dục | Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng

TRƯỜNG .............................................

KHOA ..................................................

TIỂU LUẬN HỌC PHẦN

ĐỀ TÀI:

NHỮNG KHÓ KHĂN TÂM LÝ CỦA HỌC SINH LỚP 1 – NGUYÊN NHÂN VÀ GIẢI PHÁP

Sinh viên thực hiện: .............................................

Giảng viên hướng dẫn: .........................................

Lớp: .......................... Khóa: .........................

TP. ..........., tháng .... năm 2025

MỞ ĐẦU

Lớp 1 là giai đoạn đặc biệt trong cuộc đời của mỗi học sinh, đánh dấu bước chuyển từ môi trường mầm non sang tiểu học – nơi các em bắt đầu làm quen với việc học có tổ chức, với thầy cô, bạn bè, nề nếp học tập và kỷ luật của nhà trường. Trong giai đoạn này, học sinh lớp 1 thường gặp nhiều khó khăn về tâm lý do sự thay đổi mạnh mẽ trong môi trường sống và học tập. Việc tìm hiểu những khó khăn này, phân tích nguyên nhân và đề xuất giải pháp giúp giáo viên, cha mẹ và nhà trường có những biện pháp hỗ trợ phù hợp, tạo điều kiện để trẻ phát triển toàn diện.

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KHÓ KHĂN TÂM LÝ CỦA HỌC SINH LỚP 1

1.1. Khái niệm khó khăn tâm lý
Khó khăn tâm lý là những trở ngại, vướng mắc trong quá trình nhận thức, cảm xúc và hành vi của cá nhân, khi họ phải đối mặt với những yêu cầu, đòi hỏi vượt quá khả năng thích ứng hiện tại. Ở học sinh lớp 1, những khó khăn này thường xuất hiện khi trẻ bắt đầu chuyển từ hoạt động vui chơi sang hoạt động học tập có mục đích.

1.2. Đặc điểm tâm lý của học sinh lớp 1
Học sinh lớp 1 thường có tư duy trực quan hình tượng, khả năng tập trung chú ý còn hạn chế, trí nhớ máy móc chiếm ưu thế. Về cảm xúc, trẻ dễ thay đổi tâm trạng, nhạy cảm với lời khen chê. Về hành vi, trẻ đang trong quá trình hình thành thói quen học tập và tuân thủ quy tắc xã hội.

1.3. Vai trò của việc nghiên cứu khó khăn tâm lý
Việc nghiên cứu các khó khăn tâm lý giúp giáo viên và phụ huynh nhận biết sớm các biểu hiện, nguyên nhân và có biện pháp hỗ trợ kịp thời, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục và giúp trẻ thích nghi tốt với môi trường học đường.

CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG KHÓ KHĂN TÂM LÝ CỦA HỌC SINH LỚP 1

2.1. Khó khăn về mặt nhận thức

Nhiều học sinh lớp 1 gặp khó khăn trong việc tiếp thu kiến thức mới do chưa quen với cách học có hệ thống. Các em thường khó tập trung, dễ quên bài, không hiểu rõ yêu cầu của giáo viên.

Nguyên nhân:
- Do sự khác biệt giữa môi trường mầm non và tiểu học.
- Do năng lực chú ý và ghi nhớ còn hạn chế.
- Do phương pháp dạy học chưa phù hợp với đặc điểm lứa tuổi.

Giải pháp:
- Tăng cường sử dụng hình ảnh, trò chơi học tập, kể chuyện minh họa để kích thích tư duy.
- Tạo môi trường học thân thiện, khuyến khích đặt câu hỏi.
- Giáo viên cần quan sát kỹ năng tiếp thu của từng học sinh để điều chỉnh phương pháp giảng dạy.

2.2. Khó khăn về mặt cảm xúc – tình cảm

Trẻ lớp 1 dễ rơi vào trạng thái lo lắng, sợ hãi khi bước vào môi trường học tập mới. Một số em khó thích nghi với việc tách khỏi cha mẹ, dẫn đến rụt rè, khó hòa nhập, thậm chí khóc trong giờ học.

Nguyên nhân:
- Sự thay đổi môi trường và thiếu gắn bó với giáo viên.
- Áp lực kỳ vọng từ cha mẹ.
- Thiếu kỹ năng kiểm soát cảm xúc.

Giải pháp:
- Tăng cường hoạt động làm quen, giao lưu, trò chuyện giữa giáo viên và học sinh.
- Xây dựng giờ học nhẹ nhàng, khuyến khích động viên thay vì phê bình.
- Phối hợp giữa gia đình và nhà trường để tạo cảm giác an toàn, tin tưởng cho trẻ.

2.3. Khó khăn về mặt hành vi – thích nghi xã hội

Một số học sinh lớp 1 biểu hiện hành vi chưa phù hợp như nói leo, không tuân thủ nội quy, hiếu động hoặc thụ động quá mức. Đây là phản ứng tự nhiên khi trẻ chuyển sang một môi trường có quy tắc rõ ràng.

Nguyên nhân:
- Thiếu kỹ năng tự điều chỉnh hành vi.
- Chưa được hướng dẫn rõ ràng về nội quy lớp học.
- Ảnh hưởng từ môi trường gia đình thiếu kỷ luật hoặc nuông chiều quá mức.

Giải pháp:
- Giáo viên cần hướng dẫn cụ thể, kiên trì và nhất quán trong việc rèn thói quen học tập.
- Tăng cường hoạt động nhóm, trò chơi tập thể để học sinh rèn kỹ năng hợp tác.
- Gia đình phối hợp chặt chẽ với giáo viên trong việc uốn nắn hành vi của trẻ.

CHƯƠNG 3. BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC VÀ HỖ TRỢ HỌC SINH LỚP 1

Để giúp học sinh lớp 1 vượt qua khó khăn tâm lý, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa gia đình, nhà trường và xã hội.

- Giáo viên: Nắm vững đặc điểm tâm lý học sinh, áp dụng phương pháp dạy học linh hoạt, gần gũi. Thường xuyên quan sát, trao đổi với phụ huynh để hỗ trợ kịp thời.
- Phụ huynh: Chuẩn bị tâm lý cho con trước khi vào lớp 1, đồng hành cùng con trong quá trình học. Không gây áp lực điểm số, thay vào đó là khích lệ, ghi nhận nỗ lực của trẻ.
- Nhà trường: Tạo môi trường thân thiện, tổ chức các buổi sinh hoạt làm quen, hoạt động ngoại khóa giúp học sinh hòa nhập tốt.
- Xã hội: Tăng cường truyền thông về sức khỏe tinh thần trẻ nhỏ, nâng cao nhận thức của cộng đồng về tâm lý học đường.

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Giai đoạn lớp 1 là bước ngoặt quan trọng trong quá trình phát triển nhân cách của trẻ. Những khó khăn tâm lý nếu không được nhận biết và can thiệp kịp thời có thể ảnh hưởng đến kết quả học tập và hình thành nhân cách lâu dài. Do đó, việc quan tâm, thấu hiểu và hỗ trợ học sinh lớp 1 không chỉ là trách nhiệm của giáo viên mà còn là nhiệm vụ chung của gia đình và toàn xã hội.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Nguyễn Ánh Tuyết (2020), Tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học sư phạm, NXB Đại học Sư phạm.
[2] Trần Thị Minh Đức (2019), Giáo trình Tâm lý học phát triển, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.
[3] Bộ Giáo dục và Đào tạo (2023), Chương trình Giáo dục phổ thông – Hoạt động trải nghiệm và HĐGD.
[4] Một số tài liệu, bài viết về tâm lý học đường và giáo dục tiểu học.