Những khái niệm cơ bản và đặc trưng môn cơ sở văn hóa| Trường Đại học Hà Nội

21:56, 07/01/2026
CƠ SỞ VĂN HÓA VIỆT NAM - Những Khái Niệm Cơ Bản và Đặc Trưng - Studocu CƠ SỞ VĂN HÓA 
Bài 1: CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN
1. Khái niệm văn hóa 1.1. Khái niệm
Kháiniệmvănhoárấtđadạng.
KháiniệmcủaTrầnNgọcThêm:“Vănhóalàmộthệthốnghữu
cơcácgiátrịvậtchấtvàtinhthầndoconngườisángtạovàtích
lũyquaquátrìnhhoạtđộngthựctiễn,trongsựtươngtácgiữacon
ngườivớimôitrườngtựnhiênvàxãhội.”
1.2. Đặc trưng và chức năng của văn hóa Đặctrưng: Tínhhệthống Tínhgiátrị Tínhnhânsinh Tínhlịchsử Chứcnăng
Tổchứcxãhội
Điềuchỉnhxãhội Giaotiếp Giáodục
1.3. Cấu trúc của hệ thống văn hóa
Cóthểphânchiamộtcáchtươngđốithành:
Vănhóavậtchất(vậtthể):ăn,ở,mặc,đilại,tổchwusc
cộngđồng(nôngthôn,đôthị,quốcgia,...)
Vănhóatinhthần(phivậtthể):tínngưỡng,tôngiáo,
phongtụctậpquán,lễhội,ngônngữ,chữviết,phápluật,
âmnhạc,nghệthuật,... 
2. Các khái niệm tương đồng với “văn hóa”
Vănhiến:Chỉsáchvở,chữnghĩa,hiềntài
Vănvật:chỉcácgiátrịvậtchất Vănminh 21:56, 07/01/2026
CƠ SỞ VĂN HÓA VIỆT NAM - Những Khái Niệm Cơ Bản và Đặc Trưng - Studocu
Chỉtrìnhđộpháttriển
Thiênvềcácgiátrịvậtchất,kỹthuật
3. Mối quan hệ giữa con ngườ i và văn hóa
3.1. Con người là chủ/khách thể của văn hoá
Địnhnghĩavềconngười:COnngườilàsinhvậtcótínhxãhội caonhất
Conngườilàchủthểcủavănhóa
Conngườicũnglàkháchthểcủavănhóa
Conngườilàđạidiệnvănhóadochínhconngườisángtạo
3.2. Con người Việt Nam
ConngườiViệtNamlàchủ/kháchthểcủavănhóaViệtNam
ConngườiViệtNamcónhiềuđứctínhquýbáu,quantrọngnhất
là:yêunước;cộngđồng
ConngườiViệtNamcầnđápứngđượcnhucầucủaxãhộimới 4. Di sản văn hóa 4.1. Khái niệm
Làdisảnvănhóavậtthểvàdisảnvănhóaphivậtthể;làsản
phẩmtinhthần,vậtchấtcógiátrịlịchsử,vănhóa,khoahọc
đượclưutruyềntừthếhệnàysangthếhệkhác
Phânloạiđadạngvànhiềucấpđộ
PhânloạiLditíchlịchsử-vănhóa;danhlamthắngcảnh;
divật,cổvật,.....
Phânhạng:disảnvănhóathếgiới,ditíchQuốcgiađặc
biệt,ditíchquốcgia,.... 5. Giao lưu, tiếp bi
ến văn hóa (GL, TBVH) 5.1. Khái niệm
KháiniệmGL,TBVH:Làsựtiếpnhậnvănhóanướcngoàicủa
dântộcchủthể
HaiyếutốcủaGL,TBVH: Nộisinh Ngoạisinh
MộtsốconđườngGL,TBVH 21:56, 07/01/2026
CƠ SỞ VĂN HÓA VIỆT NAM - Những Khái Niệm Cơ Bản và Đặc Trưng - Studocu
Thươngmại(conđườngtơlụa,giaoduvănhóa,buôn bán)
Chiếntranh(chốngMỹ,chốngPháp,...) Dicư Hìnhthức
Tựnguyệntiếpnhận Bịcưỡngbức
TháiđộtiếpnhậntrongGL,TBVH
Tiếpnhậnđơnthuần(bênguyênyếutốvănhóabên ngoài)
Tiếpnhậnsángtạo(biếnnhữngyếutốvănhóangoạisinh
thànhyếutốnộisinh,tiếpnhậncóchọnlọc)
CơtầngvănhóaĐNA
KhônggianĐNAvănhóa:phíanamTrungQuốc,phía
đôngẤnĐộ,vàĐongNamÁchínhtrị
Môitrườngtựnhiêngiốngnhau:khíhậu,thựcvật,sông ngòi
Hoạtđộngsảnxuấtđiểnhình:nôngnghiệplúanước
Vănhóa:tôntrọngphụnữ,ăntrầu,thờcúngthầntự nhiên,...
ThượngtầngGL,TBVHvớivănhóaTrungHoa
Hìnhthức:tựnguyện;cươngbức(thờigiandài)
Cáclĩnhvựctiếpnhận Chữviết
Tổchứcnhànước,phápluật Giáodục
Tưtưởng,tôngiáo,phongtụctậpquán
Vănhọcnghêthuật
Trangphục,ẩmthực
ThượngtầngGL,TBVHvớivănhóaẤnĐộ
Chỉtiếpnhậndướihìnhthứctựnguyện
Khônggian:miềnBắc,miềnTrung(vươngquốcChampa),
miềnNam(vươngquốcPhùNam)
Cáclĩnhvựctiếpnhận 21:56, 07/01/2026
CƠ SỞ VĂN HÓA VIỆT NAM - Những Khái Niệm Cơ Bản và Đặc Trưng - Studocu
Chữviết:kiểuchữPhạn
Tổchứcnhànước:mandala
Tôngiáo:Phậtgiáo,Hindugiáo
Kiếntrúc,nghệthuật
ThượngtầngGL,TBVHvớivănhóaphươngTây
Hìnhthức:tựnguyện;cưỡngbức
ThờigianGL,TBVHchiathànhnhiềugiaiđoạn:thếkỷ
XVI-XVIII;thờiPhápthuộc
Cáclĩnhvựctiếpnhận Chữviết Giáodục
Vănhọcnghệthuật Kiếntrúc
Bài 2 : ĐIỀU KIỆN HÌNH THÀNH CỦA VĂN HÓA VIỆT NAM
I. Môitrườngtựnhiên,hệsinhtháivớivănhóaViệtNam
1. Đặcđiểmmôitrườngtựnhiên,hệsinhtháiViệtNam
1.1.Vịtríđịalý
Diệntíchđấtliền:hơn330.000km2
Diệntíchbiển:gấp3lầndiệntíchđấtliền
NằmởtrungtâmĐôngNamÁ
Giápcácnước:TrungQuốc,Lào,Campuchia,... 1.2.Địahình
¾làđồinúivàcaonguyên
Haiđồngbằnglớnnhất:ĐBsôngHồng;ĐBsôngCửuLong
HệthốngnúichạytheohướngTâyBắc-ĐôngNam
Địahìnhđadạng 1.3.Khíhậu
Khíhậunhiệtđới;ẩm;giómùa
Nhiệtđộtrungbìnhnămcao:>20độC;tổnggiờnắnglớntừ1400- 3000giờ/năm
Lượngmưatrungbìnhnămlớn:1500-2000mm
Độẩmcao:>80độ 21:56, 07/01/2026
CƠ SỞ VĂN HÓA VIỆT NAM - Những Khái Niệm Cơ Bản và Đặc Trưng - Studocu 1.4.Thủyvăn
Mạnglướisônghồdàyđặc
Mậtđộsôngngòi:0,60km/km2 ĐBSH0,45km/km2 ĐBSCL:0,68km/km2
Có2360consôngdàihơn10km
2hệthốngsônglớnnhất:sôngHồng,sôngCửuLong
Cứ23kmdọcbờbiểnlạicócửasông,có112cửasông 1.5.BiểnĐông
Đườngbờbiểndài3270km,đứngthứ27trênthếgiới
28/63tỉnh,thànhphốgiápbiển
Tàinguyênđadạng
Có5vùngbiển:nộithủy,lãnhhải,tiếpgiáplãnhhải,đặcquyềnkinh
tế,thềmlụcđịa 1.6.Thổnhưỡng
Cónhiềuloạiđất
Đấtphùsachủyếuởcácđồngbằngvenbiển
Cácloạiđấtkhác:bazan,phèn,mặn,mùn,cát
1.7.Động-thựcvật,hệsinhthái
Tổnghợptấtcảcácyếutốkhíhậu,đấtđai,địahình,thủyvăn,...tác
độngđếnhệsinhthái
Hệsinhtháiphồntạp
2. BảnsắcvănhóaViệtNamtrongmốiquanhệvớimôitrườngtựnhiên, sinhthái 21:56, 07/01/2026
CƠ SỞ VĂN HÓA VIỆT NAM - Những Khái Niệm Cơ Bản và Đặc Trưng - Studocu