Phân tích cầu và các phương pháp biểu diễn môn Kinh tế vi mô | Học viện Ngân hàng

2.1 Cầu 2.1.1. Một số khái niệm
Cầu được hiểu là số lượng hàng hóa mà người mua muốn mua
và có khả năng mua ở các mức giá khác nhautrong một khoảng
thời gian nhất định , với gia định các yếu tố khác không đổi
- Hai yếu tố hình thành cầu :
+ Mong muốn bán hàng ( Nhu Cầu )
+ Khả năng mua hàng ( thể hiện ở thu nhập mà người mua có )
VD : Đôi khi có rất nhiều tiền nhưng bạn không hề có mong
muốn sở hữu một món đồ .
=> Thiếu một trong hai điều kiện thì cầu không hình thành
Lưu ý : Cầu thể hiện số lượng hàng hóa mà người tiêu dùng
muốn mua và có đủ tiền để mua ở các mức giá khác nhau khi
các yếu tố khác giữu nguyên . - Lượng cầu :
Lượng cầu là số lượng hàng hóa muốn mua và có khả năng ở
một mức giá cụ thể trong một khoảng thời gian nhất định , với
các giả định yếu tố khác không đổi .
- Cầu cá nhân và cầu thị trường :
+ Cầu cá nhân là cầu của từng người mua với nmootj loại hàng hóa
Cầu thị trường là tổng số lượng hàng hóa mà tất cả người mua
muốn mua và có khả năng mua ở các mức giá khác nhau trong
một khoảng thời gian nhất định với giả định các yếu tố khác không đổi
=> Lượng cầu thị trường tại mỗi mức giá được xác định bằng
cách cộng lượng cầu của từng cá nhân tại mức giá đó .
2.1.2 Các phương pháp biểu diễn cầu a, Biểu cầu
Đó là một bảng số liệu gồm ít nhất 2 cột giá và lượng cầu, cho
biết phản ứng của người tiêu dùng tại các mức giá khác nhau. P (VND/chai) QD (chai) 10.000 24 12.000 18 14.000 12 16.000 6 b, Đồ thị cầu
Đường cầu là đường dốc xuống từ trái qua phải thể hiện mối
quan hệ tỉ lệ nghịch giữa giá và lượng cầu. P(VND/chai) 16.000 14.000 12.000 D 10.000 0 6 18 24 Q ( chai )
Khi phần thay đổi trong các mức giá là một hằng và phần thay
đổi ở các mức lượng cầu cũng là một hằng số thì đường cầu sẽ
là một đường tuyến tính như đồ thị. Tuy nhiên, trong thực tế thì
hiện tượng này hiếm khi sảy ra và đường cầu thường có dạng phi tuyến tính. c, Hàm cầu
- Phương trình đường cầu dạng tuyến tính : P = a + bQD = c + dP
(với a, b, c, d là hằng số ; b, d <0)
- Hàm cầu (Demand Function): là hàm số biểu thị mối quan
hệ giữa lượng cầu với các biến số có ảnh hưởng đến lượng
cầu : QD = f (Px, Py, I, T, E, N), trong đó :
Px (price): giá của chính hàng hóa dịch vụ đó
Py: giá của hàng hóa liên quan
I( income): thu nhập của người tiêu dùng T (taste): thị hiếu
E ( expectation): kỳ vọng của người mua.
N (number of buyers): số lượng người mua trên thị trường 2.1.3 : Luật Cầu .
- Khái niệm : Luật cầu là mối quan hệ nghịch biến giữa
mức giá và lượng cầu tồn tại .
- Luật cầu được phát biểu : Trong điều kiện các yếu tố
khác không đổi , khi giá một hàng
hóa tăng lên , lượng cầu về hàng hóa đó sẽ giảm xuống và ngược lại.
-Khi giá của hàng hóa tăng lên trong khi lương của
người tiêu dùng giữ nguyên thì người tiêu
tiêu dùng cảm thấy mình bị nghèo đi nên có xu hướng mua hàng
hóa ít hơn . Bên cạnh đó người tiêu
dùng sẽ có xu hướng mua hàng hóa rẻ hơn tương đối , khiến
cho lượng cầu về hàng hóa có giá tăng bị giảm đi . 2.1.4 1. Thu nhập
- Sự thay đổi về thu nhập dẫn đến sự thay đổi trong sức mua
của người tiêu dùng được gọi là Ảnh hưởng thu nhập. Ta
xét đến tác động của thu nhập đến cầu đối với hai loại hàng
hóa: hàng hóa thông thường và hàng hóa thứ cấp.
+ Hàng hóa thông thường: Là loại hàng hóa có nhu cầu tăng khi
thu nhập của người tiêu dùng tăng. Ví dụ: Khi thu nhập tăng,
người tiêu dùng sẽ dành dụm được nhiều tiền hơn để mua nội
thất, quần áo, điện thoại,...
+ Hàng hóa thứ cấp: Là loại hàng hóa có nhu cầu giảm khi thu
nhập của người tiêu dùng tăng. Khi thu nhập tăng, người tiêu
dùng sẽ có nhiều tiền hơn, dẫn đến nhu cầu của một số loại sản
phẩm như mỳ gói, thức ăn đóng hộp, quần áo second-hand,...
giảm. Những loại hàng hóa này sẽ được thay thế bởi những sản
phẩm có chất lượng cao hơn.
Vậy khi thu nhập của người tiêu dùng tăng thì cầu hàng hóa
thông thường tăng, cầu hàng hóa thứ cấp giảm. 2. Kỳ vọng về giá
- Kỳ vọng giá và nhu cầu của người tiêu dùng biến động cùng chiều với nhau.
- Khi người tiêu dùng kỳ vọng giá của một mặt hàng sẽ tăng
lên trong tương lai, họ sẽ có xu hướng mua nhiều hàng hóa
đó hơn ở hiện tại để tích trữ cho khoảng thời gian tiếp theo,
tránh việc phải trả nhiều tiền hơn một khi giá tăng lên. Điều
này khiến cho cầu trong hiện tại của mặt hàng đó tăng lên. - 3. Thị hiếu
- Thị hiếu là sở thích hay sự ưu tiên của người tiêu dùng đối với một loại hàng hoá.
- Sự thay đổi về thị hiếu của người tiêu dùng cũng có thể ảnh
hưởng đến đường cầu của một sản phẩm.
- Ví dụ: Khi một bài báo về việc ăn chocolate có lợi cho sức
khỏe được xuất bản, nhu cầu về chocolate sẽ tăng. 4. Giá hàng hóa liên quan
- Ảnh hưởng của sự thay đổi giá của giá hàng hóa liên quan lên
đường cầu của hàng hóa phụ thuộc vào mối quan hệ giữa các loại hàng hóa.
- Hàng hóa thay thế là các loại hàng hóa mà người tiêu dùng có
thể dễ dàng sử dụng thay thế chúng cho nhau. Giả sử X và Y
là hai loại hàng hóa thay thế cho nhau, thì cầu của X và giá
của Y biến động cùng chiều với nhau.
Ví dụ: Pepsi là hàng hóa thay thế của Coca và ngược lại. Khi giá
của Coca tăng, người tiêu dùng chuyển sang mua Pepsi, nhu cầu
của Pepsi sau đó sẽ tăng.
- Hàng hóa bổ sung là một cặp hàng hóa cần phải được sử
dụng đồng thời với nhau. Nếu X và Y là hai hàng hóa bổ
sung, thì cầu của hàng hóa X sẽ biến động ngược chiều với giá của hàng hóa Y.
Ví dụ: Giấy in và mực in: Nếu giá của mực in tăng, người tiêu
dùng sẽ in ít hơn đồng thời sẽ giảm việc mua mực in và giấy in,
lúc đó cầu của giấy in giảm. 5. Dân số
- Dân số chính là lực lượng tiêu thụ các sản phẩm, hàng hóa và
dịch vụ. Nhu cầu hàng hóa trong nền kinh tế bị ảnh hưởng trực
tiếp khi nhu cầu cá nhân tăng lên hoặc người tiêu dùng có khả
năng tài chính để chi trả nhiều mức giá khác nhau cho cùng một mặt hàng.
- Dân số càng đông, người tiêu dùng hàng hóa càng cao, nhu cầu
của thị trường ngày càng phát triển, số lượng người mua hàng
tăng và cầu hàng hóa cũng có chiều hướng tăng theo.
2.1.5.Phân biệt sự di chuyển và dịch chuyển của đường cầu
2.1.5.1.Sự di chuyển dọc theo đường cầu
Sự thay đổi hàng hóa nghiên cứu dẫn đến sự thay đổi lượng cầu
dẫn đến sự di chuyển đường cầu.
Trường hợp: các yếu tố khác không đổi, giá hàng hóa tăng từ Po
P1, lượng cầu hàng hóa giảm từ Qo xuống Q1.Khi đó, sự di
chuyển dọc theo đường cầu D từ điểm A đến điểm B. P(giá) B P1  A Po  D 0 Qo Q1 Q(lượng)
Sự di chuyển dọc theo đường cầu phản ánh sự thay đổi của
lượng cầu khi giá của chính hàng hóa đó thay đổi.
2.1.5.2.Sự dịch chuyển đường cầu
Sự thay đổi các yếu tố ngoài giá của hàng hóa đang xét làm
đường cầu về hàng hóa thay đổi sẽ dẫn đến sự dịch chuyển của đường cầu.
-Cầu tăng: đường cầu dịch sang phải.
-Cầu giảm: đường cầu dịch sang trái.
Ví dụ: Trà và cà phê là hai hàng hóa thay thế.Hãy phân
tích tác động của việc tăng giá trà đến cầu về cà phê qua đồ thị. P(giá cả) CAB P1    D2 D1 D3 0 Q3 Q1 Q2 Q(lượng)
-Đường cầu về trả về ban đầu D1.Khi giá cà phê tăng (các yếu
tố khác bao gồm cả giá trà không đổi) dẫn đến lượng cầu về trà
tăng lên tại mọi mức giá, tức là cầu về trà tăng dẫn đến đường
cầu về trà dịch lên trên, sang phải dịch thành D2.Ngược lại, giá
cà phê giảm làm cho cầu về trà giảm xuống thì đường cầu về trà dịch trái thành D3.
Kết luận: Sự dịch chuyển của đường cầu phản ánh sự thay đổi
của cầu khi một hoặc nhiều nhân tố ngoài giá thay đổi.