Chương 8 Quản lý rủi ro giao dịch môn Tài chính công | Học viện Nông nghiệp Việt Nam

6/6/2025 INTERNATIONAL FINANCIAL MANAGEMENT Fifth Edition EUN / RESNICK
McGraw-Hill/Irwin
Copyright © 2009 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All rights reserved. Quản lý rủi ro giao dịch 8 Chương tám Mục tiêu của chương:
Thảo luận nhiều cách thức sẵn có để quản lý rủi ro
giao dịch mà công ty đa quốc gia gặp phải.
Liên quan trực tiếp đến các chương 5, 6,7. 1 8-1 6/6/2025 Nội dung chương
 Phòng ngừa rủi ro trên thị trường kỳ hạn
 Phòng ngừa rủi ro trên thị trường tiền tệ
 Quản trị rủi ro trên thị trường quyền chọn
 Phòng ngừa rủi ro chéo với đồng tiền nhỏ tiền
 Phòng ngừa rủi ro ngẫu nhiên (Contingent Exposure)
 Phòng ngừa rủi ro định kỳ (Recurrent Exposure) bằng Swaps 8-2
Nôi dung chương (tiếp)
 Phòng ngừa rủi ro thông qua đồng tiền trên hóa đơn (Invoice Currency)
 Phòng ngừa rủi ro thông qua thanh toán trước và sau (Lead and Lag)
 Bù trừ rủi ro (Exposure Netting)
 Công ty có nên phòng ngừa rủi ro?
 Công cụ quản trị rủi ro nào được công ty sử dụng? 3 2 8-3 6/6/2025
Phòng ngừa rủi ro trên thị trường kỳ hạn
 Nếu bạn sắp nợ ngoại tệ trong tương lai, đồng ý
mua ngoại tệ bây giờ bằng việc mua theo một hợp đồng kỳ hạn.
 Nếu bạn sắp nhận ngoại tệ trong tương lai, đồng ý
bán ngoại tệ bây giờ theo một hợp đồng kỳ hạn tương lai. 8-4
Phòng ngừa rủi ro trên thị trường tiền tệ: ví dụ
Bạn là công ty Mỹ nhập khẩu giày từ Ý và vừa đặt
hàng cho năm sau. Thanh toán €100tr. sau 1 năm.
Câu hỏi: Bạn xử lý dòng tiền ra theo đô la như thế nào?
Trả lời: 1 cách là chuẩn bị để giao €100tr. sau 1
năm— mua hợp đồng kỳ hạn theo euro. 3 8-5 6/6/2025
Phòng ngừa rủi ro trên thị trường tiền tệ Giả sử tỷ giá kỳ
Nhà nhập khẩu sẽ có lợi nếu hạn là $1.50/€.
euro giảm giá: vẫn mua €100tr. Nếu anh ta không
nhưng với tỷ giá chỉ $1.20/€, phòng ngừa rủi ro $30tr.
anh ta tiết kiệm $30tr. so với cho số phải trả mức tỷ giá $1.50/€ €100tr., sau 1 năm số lãi (lỗ) cho $0 Giá trị của việc không phòng $1.20/€ $1.50/€ $1.80/€ €1 theo $ ngừa là đường sau 1 năm màu xanh. –$30tr.
Nhưng anh ta sẽ mất tiền Phải trả không nếu Đô la giảm giá. phòng ngừa 6 8-6
Phòng ngừa rủi ro trên thị trường tiền tệ Nếu anh ta đồng Nếu bạn đồng ý mua Mua kỳ ý mua €100tr.
€100tr. tại $1.50/€, bạn sẽ hạn sau 1 năm với
tiết kiệm $30tr. nếu giá giá $1.50/€ số euro lên đến $1.80. $30tr. lãi (lỗ) theo kỳ hạn là đường xanh da trời. $0 Giá trị của €1
$1.20/€ $1.50/€ $1.80/€ theo $ sau 1 năm –$30tr.
Nếu bạn đồng ý mua €100tr. tại
$1.50/€, bạn sẽ mất thêm $30tr. nếu 7
giá euro xuống đến $1.20/€. 4 8-7 6/6/2025
Phòng ngừa rủi ro trên thị trường tiền tệ Đường màu đỏ là Mua kỳ kết quả của khoản hạn phải trả được phòng ngừa. Nhớ $30 m rằng lãi của một vị Phải trả có trí nắm giữ được phòng ngừa bù đắp bằng lỗ của $0 Giá trị của €1 vị trí khác. $1.20/€ $1.50/€ $1.80/€ theo $ sau 1 năm –$30 m Phải trả không phòng ngừa 8-8
Phòng ngừa rủi ro sử dụng đồng tiền chéo trên
thị trường tương lai Nước = US$ /US$
Công ty của bạn xuất khẩu
xe đạp từ Anh. Bạn bán số xe Anh (£62,500) $2.0000 £0.5000
giá trị €750,000 cho một 1 Month Forward $1.9900 £0.5025
công ty Ý. Thanh toán bằng 3 Months Forward $1.9800 £0.5051 euro sau 6 tháng. Công ty
của bạn muốn phòng ngừa 6 Months Forward $2.0000 £0.5000
rủi ro cho khoản phải thu 12 Months Forward $2.1000 £0.4762 theo Bảng. Euro (€125,000) $1.4700 €0.6803
Quy mô hợp động được biết 1 Month Forward $1.4800 €0.6757 theo ở bảng bên. 3 Months Forward $1.4900 €0.6711 6 Months Forward $1.5000 €0.6667 12 Months Forward $1.5100 €0.6623 5 8-9 6/6/2025
Phòng ngừa rủi ro sử dụng đồng tiền
chéo trên thị trường tương lai: bước 1
 Bạn phải chuyển €750,000 phải thu sang đô là trước sau đó sang bảng.
 Nếu chúng ta bán kỳ hạn 6 tháng €750,000 phải
thu tại $1.50/€ chúng ta có thể làm tương đương
với với bán 6 tháng euro theo hợp đồng tương lai. €750,000
6 hợp đồng = €125,000/hợp đồng 8-10
Phòng ngừa rủi ro sử dụng đồng tiền chéo trên
thị trường tương lai: bước 2
 Bán kỳ hạn 6 tháng €750,000 tại $1.50/€ lấy $1,125,000: $1.50 $1,125,000 = €750,000 × €1
 Tại thời điểm hết 6 tháng, tỷ giá kỳ hạn $2/£,
$1,125,000 sẽ mua được £562,500.
 Chúng ta có để đảm bảo việc trao đổi bằng MUA
9 hợp đồng tương lai 6 tháng: £562,500
9 hợp đồng = £62,500/hợp đồng 6 8-11 6/6/2025
Phòng ngừa rủi ro trên thị trường tiền tệ
 Ý nghĩa giống mua bán song hành lãi xuất cân
bằng (covered interest arbitrage).
 Để phòng ngừa rủi ro khoản ngoại tệ phải trả, mua
ngoại tệ đó hôm nay và giữ nó.
 Mua hôm nay giá trị hiện tại số ngoại tệ phải trả.
 Đầu tư nó theo lãi suất nước ngoài.
 Tại đáo hạn, khoản đầu tư sẽ tăng đủ để trả khoản phải trả ngoại tệ. 8-12
Phòng ngừa rủi ro trên thị trường tiền tệ
Công ty Mỹ nhập xe đạp Ý
 Nợ công ty Ý €100,000 sau 1 năm.
 Tỷ giá giao ngay là $1.50 = €1.00
 Lãi xuất 1 năm ở Ý là i€ = 4% €100,000
Có thể phòng ngừa bằng việc mua€96,153.85 = 1.04
hôm nay và đầu tư €96,153.85 tại 4% ở Ý trong 1 năm.
Đến hạn, sẽ có €100,000 = €96,153.85 × (1.04) $1.50
Chi phí đô la hôm nay = $144,230.77 = €96,153.85 × €1.00 7 8-13 6/6/2025
Phòng ngừa rủi ro trên thị trường tiền tệ
 Với việc phòng ngừa này, chúng ta đã đổi đồng
tiền sau 1 năm cho khoản phải trả €100,000 sang
khoản phải trả $144,230.77 đến hạn hôm nay.
 Nếu lãi xuất Mỹ là i$ = 3% chúng ta có thể vay
hôm nay $144,230.77 và nợ sau 1 năm
$148,557.69 = $144,230.77 × (1.03) €100,000
$148,557.69 = S($/€)× (1+ i€)T (1+ i$)T × 8-14
Phòng ngừa rủi ro trên thị trường tiền tệ mẫu: Bước 1
Giả sử bạn muốn phòng ngừa rủi ro khoản phải trả
bằng số lượng £y đến hạn ở thời gian T:
i. Vay $x tại t = 0 với lãi xuất vay i$ trên năm. £y
$x = S($/£)× (1+ i£)T
Trả lãi vay sau T năm $x
–$x(1 + i$)T 0 T 8 6-15 6/6/2025
Phòng ngừa rủi ro trên thị trường tiền tệ mẫu: Bước 2 £y
ii. Đổi lượng tiền vay $x lấy theo tỷ giá giao ngay. (1+ i£)T £y Đâu tư
tại i£ khi đến hạn khoản phải trả. (1+ i£)T
Đến hạn, bạn sẽ nợ một khoản $x(1 + i$)T.
Khoản đầu tư Bảng sẽ tăng lên đến £y. Khoản này dùng
để trả khoản phải trả và bạn không bị rủi ro với đồng Bảng. 6-16
Phòng ngừa rủi ro trên thị trường tiền tệ mẫu £y
1. Tính giá trị hiện tại của £y tại i£ (1+ i£)T
2. Vay đô la theo giá trị khoản phải thu tại tỷ giá giao ngay. 3. Đổi $x = S($/£)× £y lấy £y (1+ i (1+ i £)T £)T £y 4. Đầu tư
tại i£ trong T năm. (1+ i£)T
5. Tại đáo hạn khoản đầu tư Bảng sẽ giúp trả khoản phải trả.
6. Trả lại khoản vay đô la của bạn với $x(1 + i$)T. 9 6-17 6/6/2025
Phòng ngừa rủi ro sử dụng đồng tiền
chéo trên thị trường tiền tệ
 Công ty Anh của bạn nhập khẩu xe đạp từ Ý. Bạn mua
số xe giá trị €750,000 từ công ty Ý. Thanh toán bằng euro
sau 1 năm. Công ty của bạn muốn phòng ngừa rủi ro cho
khoản phải trả theo Bảng. 
Tỷ giá giao ngay là $2/£ và $1.55/€ 
Lãi xuất là 3% với €, 6% với $ và 4% với £, tất cả
được thông báo theo tỷ lệ phần trăm năm (APR).
Bạn làm gì để thay khoản phải trả 1 năm theo € bằng khoản phải trả 1 năm theo £? 8-18
Phòng ngừa rủi ro sử dụng đồng tiền chéo
trên thị trường tiền tệ
Bán Bảng lấy Đô la tại tỷ giá giao ngay, mua Euro tại tỷ giá giao ngay
bằng Đô la, đầu tư tại khu vực euro trong 1 năm tại i€ = 3%, đem lại giá
trị tương lại bằng €750,000. Sử dụng các số này chúng ta có:
Bước 1: Vay £564,320.39 tại i£ = 4%,
Bước 2: Bán Bảng lấy Đô la, nhận $1,128,640.78
Bước 3: Mua Euro bằng Đô la, nhận €728,155.34
Bước 4: Đầu tư tại khu vực euro trong 12 tháng tại 3% APR
(Giá trị tương lai của khoản đầu tư là €750,000.)
Bước 5: Trả số tiền vay £586,893.20 10 8-19 6/6/2025
Phòng ngừa rủi ro sử dụng đồng tiền
chéo trên thị trường tiền tệ
 Các số này đến từ đâu? €750,000 €728,155.34 = (1.03) $1.55
$1,128,640.77 = €728,155.34 × €1 £1
£564,320.39 = $1,128,640.77 × $2
£586,893.20 = £564,320.39 × (1.04) 8-20
Phòng ngừa chéo đối với rủi ro đồng tiền nhỏ
 Đồng tiến chính: U.S. dollar, Canadian dollar,
British pound, Euro, Swiss franc, Mexican peso, and Japanese yen.
 Các đồng còn lại là đồng tiền nhỏ như Bath Thái lan.
 Luôn khó và đắt để sử dụng các hợp đồng tài
chính phòng ngừa rủi ro với các đồng tiền nhỏ (nhìn từ Mỹ). 11 8-21 6/6/2025
Phòng ngừa chéo đối với rủi ro đồng tiền nhỏ
 Phòng ngừa chéo liên quan đến việc bảo hiểm một vị trí
của 1 tài sản bằng nắm một vị trí với 1 tài sản khác.
 Hiệu quả của phòng ngừa chéo phụ thuộc vào các tài sản
này có mối tương quan thế nào.
 Ví dụ có thể là một nhà nhập khẩu Mỹ có khoảng nợ
với đối tác Thụy Điển bằng đồng Krona phòng ngừa
bằng hợp đồng mua hay bán kỳ hạn theo Euro. Nếu
Krona đắt khi Euro đắt, hay thậm chí nếu Krona rẻ
khi Euro đắt thì đây có thể là cách tốt để phòng ngừa.
Nhưng chúng phải cùng thay đổi theo một hướng dự đoán được. 8-22
Phòng ngừa rủi ro ngẫu nhiên (Contingent Exposure)
 Nếu chỉ có những hiện tượng ngẫu nhiên tạo ra rủi
ro, thì hợp đồng quyền chọn (options) có thể là
cách bảo hiểm hiệu quả.
 Ví dụ: nếu công ty bạn đấu thầu một dự án thủy
điện ở Canada, bạn sẽ cần phòng ngừa rủi ro cho
tỷ giá đô la Mỹ - đô la Canada chỉ khi bạn thắng
thầu. Công ty của bạn có thể phòng ngừa rủi ro
ngẫu nhiên này bằng hợp đồng quyền chọn. 12 8-23 6/6/2025
Phòng ngừa rủi ro định kỳ bằng Swaps
 Nhớ rằng hợp đồng swap có thể được coi là một
danh mục các hợp đồng kỳ hạn.
 Công ty có rủi ro định kỳ rất có thể sẽ phòng ngừa
rủi ro tỷ giá với chi phí thấp hơn khi sử dụng
swaps là sử dụng cách phòng ngừa từng rủi ro phát sinh.
 Còn đúng với trường hợp khi swaps có thể dài hạn
hơn so với tương lại và kỳ hạn. 8-24
Phòng ngừa rủi ro thông qua đồng tiền trên hóa đơn
 Công ty có thể chuyển, chia sẻ, hay đa dạng hóa:
 Chuyển rủi ro tỷ giá
 Bằng xuất hóa đơn bán hàng ra nước ngoài theo nội tệ  Chia sẻ rủi ro
 Bằng chia nhỏ theo tỷ lệ đồng tiền trên hóa đơn giữa ngoại tệ và nội tệ  Đa dạng rủi ro
 Bằng sử dụng chỉ số rổ tiền của thị trường. 13 8-25 6/6/2025
Phòng ngừa rủi ro thông qua thanh toán trước và sau
 Nếu một đồng tiền tăng giá, thanh toán hóa đơn
theo đồng tiền đó sớm hơn; để khách hàng ở nước
đó trả muộn khi họ trả bằng đồng tiền đó.
 Nếu một đồng tiền giảm giá, khuyến khích khách
hàng nợ bạn ở đồng tiền đó trả sớm hơn; trả nợ
theo đồng tiền đó muộn nhất theo hợp đồng cho phép. 8-26 Bù trừ rủi ro
 Một công ty đa quốc gia không nên xem xét đơn lẻ từng
hoạt động thanh toán, mà nên tập trung vào phòng ngừa
cho cả công ty theo một danh mục các vị trí tiền tệ.
 Ví dụ, xem một công ty Mỹ có khoản phải thu bằng Won Hàn
quốc và phải trả bằng Yên Nhật. Vì Won và Yên có xu hướng
dịch chuyển cùng chiều với Đô la, công ty có thể đợi đến khi các
khoản này đến hạn và mua Yên bằng Won.
 Thậm chí nếu đấy không phải khoản phòng ngừa hoàn hảo, nó
có thể đắt đỏ hay không thực hiện được nếu phòng ngừa từng đồng riêng rẽ. 14 8-27 6/6/2025 Bù trừ rủi ro
 Nhiều công ty đa quốc gia sử dụng trung tâm trao
đổi hóa đơn. Tại đó một chi nhánh tài chính sẽ bù
trừ các giao dịch nội bộ công ty.
 Khi rủi ro lẻ (residual exposure) được xác định,
công ty sẽ thực hiện phòng ngừa.
 Trong các slides sau, một công ty có các tỷ giá: £1.00 = $2.00 €1.00 = $1.50 SFr 1.00 = $0.90 8-28 Bù trừ rủi ro SFr150 $150 €150 £150 $150 SFr150 €150 £150 15 8-29 6/6/2025
£150×$2.00 = $300 SFr150×$0.90 $1.50 £1 Bù trừ rủi ro SFr1 = $135 €150× €1 = $225 SFr150 $135 $150 $225€150 $300£150 $225 $150 SFr150$135 €150 $225 £150 $300 8-30 Bù trừ rủi ro $135 $15 $150 $75 $165 $225 $300 $150 $135 $225 $75 $300 16 8-31 6/6/2025 Bù trừ rủi ro $15 $75 $15$165$180 $165 + $180 = $75 8-32
Bù trừ rủi ro: ví dụ
Một công ty đa quốc gia Mỹ có 3 chi nhánh và cac giao dịc ngoại hối sau: $20 $30 $40 $10 $35 $10 $30 $40 $25 $60 $20 $30 33 17 8-33 6/6/2025
Bù trừ rủi ro: ví dụ
Bù trừ song phương sẽ làm giảm một nửa số giao dịch ngoại hối: $20 $10 $30 $40 $20 $10 $35 $25 $10 $15 $30 $40 $10 $25 $60 $20 $30 $10 34 8-34
Bù trừ rủi ro: ví dụ
Xem đơn giản hóa bù trừ song phương với bù trừ đa phương: $10 $15 $20 $30 $40 $40 $15 $25 $15 $15 $10 $10 $10 $10 18 8-35 6/6/2025
Công ty có nên phòng ngừa rủi ro?
 Không phải ai cũng đồng tình công ty nên phòng ngừa rủi ro:
 Phòng ngừa rủi ro của công ty có thể không mang lại
thêm giá trị cho của cải của cổ đông nếu cổ đông có thể
tự xử lý vấn đề rủi ro.
 Phòng ngừa rủi ro có thể không làm giảm rủi ro không
đa dạng hóa của công ty. Do đó cổ đông đang năm giữa
danh mục đa dạng không có lợi khi quản lý công ty phòng ngừa rủi ro. 8-36
Công ty có nên phòng ngừa rủi ro?
 Khi tồn tại thị trường không hoàn hảo, công ty nên phòng ngừa.
 Thông tin bất đối xứng
 Cấp quản lý có thể có thông tin tốt hơn cổ đông.
 Khác biệt về chi phí giao dịch
 Công ty có thể phòng ngừa với giá tốt hơn giá của cổ đông.
 Chi phí không trả được nợ
 Phòng ngừa có thể làm giảm chi phí vốn của công ty nếu nó
làm giảm rủi ro không trả được nợ. 19 8-37 6/6/2025
Công ty có nên phòng ngừa rủi ro?
 Thuế có thể là yếu tố lớn nhất gây ra thị trường không hoàn hảo.
 Các công ty đối mặt với thuế lũy tiến có thể thấy họ trả
thuế ít hơn nếu họ có thể quản lý thu nhập bằng phòng
ngừa so với khi họ gặp phải chu kỳ “bùng nổ và suy
thoái” trong dòng thu nhập của họ. 8-38
Công ty sử dụng sản phẩm quản trị rủi ro nào?
 Hầu hết các công ty Mỹ chỉ cần các công cụ quản
trị rủi ro như kỳ hạn, swap, và quyền chọn.
 Tham gia thị trường quốc tê nhiều hơn, sử dụng
nhiều hơn các công cụ quản lý rủi ro tỷ giá. 20 8-39