9 trang 5 lượt tải

Tài liệu Mỹ Học Đại Cương | Trường Đại học Khoa Học Xã Hội và Nhân Văn, Đại học Quốc gia Hà Nội

9

Nội dung của quan hệ thẩm mỹ - Đồng hoa tinh thần. Đồng hoá tinh thần là năng lực chiếm lĩnh đối tượng của chủ thể trong lĩnh vực tinh thần, làm cho đối tượng đó có năng lực, phẩm chất như chủ thể mong muốn. Đối tượng trở thành phương tiện để vật chất hoa tình cảm con người. Tài liệu giúp bạn tham khảo, ôn tập và đạt kết quả cao. Mời đọc đón xem!

Môn: Mĩ học đại cương 22 tài liệu

Trường: Trường Đại học Khoa Học Xã Hội và Nhân Văn, Đại học Quốc gia Hà Nội 330 tài liệu

Tác giả:

Profile

VietJack

1 tuần trước
Tải xuống
Báo cáo
Danh sách Quiz
Tải xuống
/9
mỹ học đại cương lê hồng mai trúc
MỸ H C I C NG Ọ ĐẠ ƯƠ
I./ KHçI QUçT V M H C Ề Ỹ Ọ
1. Hai v n c b n c a m h c ấ đề ơ ả ủ ỹ ọ
C‡i p đẹ
- ÒMỹ h c lˆ khoa h c v c‡i ọ ọ ề đẹpÓ - Baumgarten.
- Mỹ h c lˆ khoa h c nh‰n v n, b i v“ c‡i p lˆ m t ph m tr• mang t’nh nh‰n v n, h ng ọ ọ ă ở đẹ ộ ạ ă ướ
tới v p c a con ng i. ẻ đẹ ủ ườ
- C‡i p mang t’nh ch quan, v“ c•ng m t s v t hi n t ng, m i ng i c— th c— nh ng đẹ ủ ộ ự ậ ệ ượ ỗ ườ ể ữ ý
kiến, nh n nh kh‡c nhau. ậ đị
- Khoa h c c a m h c h“nh thˆnh tr l i c‰u h i: ọ ủ ỹ ọ để ả ờ ỏ ÒЉu lˆ c‡i p kh‡ch quan?Ó.đẹ
Nghệ thu t ậ
- Nghệ thu t lˆ n i h i t c a c‡i p, t‡c ph m ngh thu t c t o ra t c m h ng s‡ng ậ ơ ộ ụ ủ đẹ ẩ ệ ậ đượ ạ ừ ả ứ
tạo c a ng i ngh s . Mˆ c m h ng nˆy lˆ kh‡c nhau m i ng i vˆ mang t’nh ch ủ ườ ệ ĩ ả ứ ở ỗ ườ ủ
quan. Do —, c m h ng s‡ng t‡c mang t’nh quy lu t. đ ả ứ kh™ng ậ
2. Tại sao m h c nghi•n c u c‡i p vˆ ngh thu t? ỹ ọ ứ đẹ ệ ậ
- Mỹ h c lˆ m t b c trung gian, m h c nghi•n c u v c‡i p, mˆ ngh thu t lˆ n i t p ọ ộ ướ ỹ ọ ứ ề đẹ ệ ậ ơ ậ
trung c‡i p. đẹ
- C‡i p vˆ ngh thu t mang n c m xœc t’ch c c cho ng i ti p nh n. — lˆđẹ ệ ậ đế ả ự ườ ế ậ Đ c m n ng ả ă
học, c‡i mˆ m h c h ng n. ỹ ọ ướ đế
3. Triết h c lˆ c s c a m h c ọ ơ ở ủ ỹ ọ
- Triết h c c— ba c tr ng lˆ t’nh tr u t ng, lu™n lu™n t c‰u h i i vˆo th c ch t c a ọ đặ ư ừ ượ đặ ỏ để đ ự ấ ủ
vấn vˆ cho con ng i nhi u g—c nh“n t — x‡c nh vˆ l a ch n th‡i . đề ườ ề ừ đ đị ự ọ độ
- Từ ba c tr ng tr•n, tri t h c m ra ba chi u k’ch: đặ ư ế ọ ở ề
¥ Bản th h c: ể ọ ÒThực ch t lˆ g“?Óấ
¥ T‰m th c lu n: ứ ậ ÒTa c— th biể ết g“?Ó
¥ Ng™n ng h c: ữ ọ ÒTa c— th hi u g“?Óể ể
-Đặt ra ba c‰u h i cho m h c: ỏ ỹ ọ
¥ ÒThực ch t c a c‡i p vˆ ngh thu t lˆ g“?Ó ấ ủ đẹ ệ ậ
¥ ÒLˆm th nˆo bi t — lˆ c‡i thu t? ế để ế đ đẹp/nghệ ậ
¥ ÒLˆm th nˆo hi u — lˆ c‡i thu t? ế để ể đ đẹp/nghệ ậ
4. Đối t ng nghi•n c u c a m h c ượ ứ ủ ỹ ọ
Đố ượ ủ ỹ ọi t ng nghi•n cứu c a m h c lˆ quan hệ ẩ th m mỹ.
1
mỹ học đại cương lê hồng mai trúc
hể
hủ th th m mể ẩ ỹ
nghi•n c u t ng t‡c c‡c lo i h“nh ứ ươ ạ
Quan h th m mệ ẩ ỹ
h‡ch th th m mể ẩ ỹ
c‡i bi
nghậthu t
c‡i hˆi
gi‡o d c th m m ụ ẩ ỹ
II./ QUAN H TH M M Ệ Ẩ Ỹ
- Lˆ m t trong nh ng d ng th c quan h c a con ng i v i t nhi•n, v i ng i kh‡c vˆ v i ộ ữ ạ ứ ệ ủ ườ ớ ự ớ ườ ớ
ch’nh b n th‰n tr•n ph ng di n th m m . ả ươ ệ ẩ ỹ
- Tr•n nh ng ph ng di n nˆy, con ng i l y nh ng gi‡ tr th m m lˆm ti•u ch’ th m ữ ươ ệ ườ ấ ữ ị ẩ ỹ ẩ
định.
- Con ng i t‡ch ra kh i gi i t nhi•n, t o thˆnh m t ch th , ch ng t‡c ng vˆo t ườ ỏ ớ ự ạ ộ ủ ể ủ độ độ ự
nhi•n tho m‹n nh ng nhu c u c a m“nh, ng th i d a vˆo t nhi•n t o ra nhu c u để ả ữ ầ ủ đồ ờ ự ự để ạ ầ
mˆ t nhi•n kh™ng c— s n (nh‰n t o). ự ẵ ạ
Con người Tự nhi•n
(chủ th ) (kh‡ch th ) ể ể
v•ng quan t‰m c a ch th ủ ủ ể
¥Đối t ng: lˆ kh‡ch th c t“m hi u v n i dung, b n ch t,É ượ ể đượ ể ề ộ ả ấ
¥Đối t ng b chi m l nh: b ng ho‡ b i tinh th n c a con ng i ( i t ng th m m ). ượ ị ế ĩ ị đồ ở ầ ủ ườ đố ượ ẩ ỹ
1. Đối t ng th m m ượ ẩ ỹ
Đồ ầng ho‡ tinh th n
chủ th th m m i t ng th m m ể ẩ ỹ đố ượ ẩ ỹ
Lao động
chủ th kh‡ch th ể ể
con ng i gi i t nhi•n ườ ớ ự
2. Lao ng lˆ ngu n g c, lˆ c s h“nh thˆnh quan h th m m độ ồ ố ơ ở ệ ẩ ỹ
- Qu‡ tr“nh lao ng em l i s hoˆn thi n v c k n ng (bˆn tay) vˆ c‡c gi‡c quan (m t, độ đ ạ ự ệ ề ả ỹ ă ắ
tai) cho con ng i. ườ
- Qu‡ tr“nh con ng i t‡c ng vˆo t nhi•n nu™i s ng b n th‰n (h‡i l m s n b t ườ độ ự để ố ả ượ ă ắ
canh t‡c bˆn tay).
2
mỹ học đại cương lê hồng mai trúc
-Đ™i tay con ng i v a lˆ c™ng c lao ng v a lˆ quan lao ng t o ra s n ph m mang ườ ừ ụ độ ừ độ ạ ả ẩ
t’nh th c d ng cho nhu c u v t ch t vˆ mang t’nh th m m cao. ự ụ ầ ậ ấ ẩ ỹ
VD: th c™ng m ngh lˆ c‡c t‡c ph m ngh thu t mang t’nh th m m cao, lˆ s n Đồ ủ ỹ ệ ẩ ệ ậ ẩ ỹ ả
phẩm t o ra b i n ng l c tinh th n, k n ng, k x o vˆ th ph‡p ngh thu t. Th™ng ạ ở ă ự ầ ỹ ă ỹ ả ủ ệ ậ
qua c‡c s n ph m nˆy, c m xœc c a ng i s‡ng t o c truy n t n ng i ti p ả ẩ ả ủ ườ ạ đượ ề đạ đế ườ ế
nhận.
- Mắt vˆ tai lˆ hai gi‡c quan quan tr ng nh t trong qu‡ tr“nh th m m c a con ng i. ọ ấ ẩ ỹ ủ ườ
Lao ng lˆ ngu n g c, c s h“nh thˆnh quan h th m m vˆ g—p phđộ ồ ố ơ ở ệ ẩ ỹ ần h“nh thˆnh
hai gi‡c quan vˆ ™i bˆn tay. đ
3. Nội dung c a quan h th m m - ng ho‡ tinh th n ủ ệ ẩ ỹ Đồ ầ
Đồ ầ ă ế ĩ đố ượ ủ ủ ể ĩ ầng ho‡ tinh th n lˆ n ng lực chi m l nh i t ng c a ch th trong l nh vực tinh th n,
lˆm chob i t ng — c— n ng l c, ph m ch t nh ch th mong mu n. i t ng tr đố ượ đ ă ự ẩ ấ ư ủ ể ố Đố ượ ở
thˆnh ph ng ti n v t ch t ho‡ t“nh c m con ng i. ươ ệ để ậ ấ ả ườ
4. Hệ qu c a quan h th m m - Gi‡ tr th m m ả ủ ệ ẩ ỹ ị ẩ ỹ
- Gi‡ tr ph n ‡nh qua m c ‡p ng c nhu c u s ng, t n t i c a loˆi ng i. Gi‡ tr ị ả ứ độ đ ứ đượ ầ ố ồ ạ ủ ườ ị
thẩm m lˆ gi‡ tr mˆ qua — ‡p ng c nhu c u th m m c a con ng i, ‡p ng cho ỹ ị đ đ ứ đượ ầ ẩ ỹ ủ ườ đ ứ
sự thi t nh c a c‡i p. ế đị ủ đẹ
- Gi‡ tr ph n ‡nh nhu c u, nhu c u thay i th“ gi‡ tr s thay i, nhu c u m t i gi‡ tr s ị ả ầ ầ đổ ị ẽ đổ ầ ấ đ ị ẽ
mất i. đ
- Con ng i ti p nh n th™ng tin, sau — t‡i hi n l i th™ng tin vˆ c m xœc th™ng qua s ườ ế ậ đ ệ ạ ả ự
tưởng t ng, ng th i t‡i hi n l i th™ng tin v n c—, ™i lœc ph—ng i n— l•n. Gi‡o d c lˆ ượ đồ ờ ệ ạ ố đ đạ ụ
nghệ thu t ph‡t huy n ng l c vˆ ph m ch t c a con ng i. ậ ă ự ẩ ấ ủ ườ
Đồ ầ ẩ ắ ề ớng ho‡ tinh th n lˆ th m mỹ g n li n v i t™n gi‡o.
III./ CçI P ĐẸ
1. C‡i p trong l ch s đẹ ị ử
Quan ni m v c‡i p trong l ch s ph ng ™ng ệ ề đẹ ị ử ươ Đ
¥ Trung Qu c: ố
- Theo Kinh d ch: C‡i sinh m nh (s s ng) c a con ng i b t ngu n t s v n ng, bi n ị ệ ự ố ủ ườ ắ ồ ừ ự ậ độ ế
đổ ủ ờ đấ đ ả ấ ủ ệ ạ đ ố ấi c a tr i t, ‰y ch’nh lˆ b n ch t c a sinh m nh. B•n c nh — lˆ sự th ng nh t hˆi
hoˆ tam tˆi, Thi•n - a - Nh‰n, ‰y lˆ y•u c u c a sinh m nh. Đị đ ầ ủ ệ
- Sự v n ng bi n i ph i h p v i s th ng nh t hˆi hoˆ d n n o åm - D ng hoˆ ậ độ ế đổ ố ợ ớ ự ố ấ ẫ đế đạ ươ
hợp.
- Nghệ thu t trong tranh v , v n ch ng c a TQ th ng nh t m t quy lu t chung: D ng ậ ẽ ă ươ ủ ố ấ ộ ậ ươ
hiện åm n. ẩ
Người TQ quan ni m v c‡i p: ệ ề đẹ
Chœ tr ng c‡i p con ng i, quan ni m r ng c‡c ph m ch t c n c— c a c‡i p lˆ: ọ đẹ ở ườ ệ ằ ẩ ấ ầ ủ đẹ
Nguy•n - Hanh - L i - Trinh. Ngh a lˆ: ợ ĩ
¥ Nguy•n: B n nguy•n, c‡i thi n ng u, gi‡o d c b n s c theo t nhi•n. ả ệ đứ đầ ụ ả ắ ự
¥ Hanh: Hanh th™ng, u ki n thu n l i cho s ph‡t tri n, g m c h“nh th c vˆ n i dung điề ệ ậ ợ ự ể ồ ả ứ ộ
(văn ho‡ ng x vˆ v n ho‡ tinh th n. ứ ử ă ầ
¥ Lợi: L i ’ch, l i m“nh l i ng i. ợ ợ ợ ườ
¥ Trinh: Gi v ng ch’nh o, m b o tr ng th‡i hˆi hoˆ. ữ ữ đạ đả ả ạ
3
mỹ học đại cương lê hồng mai trúc
¥Ấn Độ
Thờ ba v th n ch’nh lˆ Brahama, Shiva, Vishiu, ngoˆi ra c˜n th th n Agai. ị ầ ờ ầ
Người n quan ni m r ng, con ng i ph i gi i ph—ng t t‰m linh c a ch’nh m“nh, vˆ Ấ Độ ệ ằ ườ ả ả ừ ủ
trong con ng i c— 2 Òc‡i taÓ (c‡i t™i), m t ta th t vˆ m t ta gi - lˆm nh ng g“ kh™ng th t ườ ộ ậ ộ ả ữ ậ
với ch’nh m“nh. C ng t ‰y t o ta ũ ừ đ ạ nghi tệ , sinh ra khổ, v“ th con ng i ph i , t“m n ế ườ ả tu tập đế
thi nh ngền đị , t“m th y c c‡i ấ đượ an b“nh t nh lĩ ặ trong t‰m h n, c— th tr v v i c‡i ta ồ để ể ở ề ớ
thật c a ch’nh m“nh. ủ
Quan ni m tri t h c n c ệ ế ọ Ấ Độ ổ đại:
-C‡i p b n ch t (ch‰n th c) ng sau v™ vˆn c‡i p h n t p, mˆ ch th™ng qua tu t p đẹ ả ấ ự đằ đẹ ỗ ạ ỉ ậ
mới gi‡c ng c. ộ đượ
-C‡i p nˆy lu™n trong ti m th c c a con ng i nh ng ph i t gi‡c ng l y. đẹ ề ứ ủ ườ ư ả ự ộ ấ
T t:ạm kế Trong quan ni m c‡i p Tri t h c ™ng ph ng: ệ đẹ ế ọ Đ ươ
-Trung Qu c: c‡i p chœ tr ng o c con ng i: n— lˆ c‡i thi n, h“nh th c lˆ c‡i m . ố đẹ ọ đạ đứ ườ ệ ứ ỹ
-Ấn Độ đẹ ý ĩ đẹ ấ đầ ế ố: c‡i p mang ngh a t™n gi‡o, c‡i p mang t’nh ch t thi•ng li•ng y y u t
t‰m linh.
Quan ni m v c‡i p trong l ch s ph ng T‰y ệ ề đẹ ị ử ươ
¥ Về m t b n th h c: ặ ả ể ọ
Vấn : đề Thực ch t c‡i p lˆ g“?ấ đẹ
Theo quan ni m c a Plato: - gi ni m b•n trong vˆ kh™ng th b phai ệ ủ Đẹp lˆ ni m ý ệ ữ ý ệ ể ị
mờ. C˜n trong quan ni m c a Aristotle: - th hi n ra b•n ngoˆi, lˆ c‡i c— th ệ ủ Đẹp lˆ th c thự ể ể ệ ể
nh“n th y vˆ thay i theo th i gian. ấ đổ ờ
¥ Về m t t‰m th c luặ ứ ận
Vấn : đề Lˆm th nˆo t™i bi t — lˆ p? ế ế đ đẹ
C‡i g“ g‰y cho ta m t c m xœc vui s ng vˆ s h‰n hoan ch’nh lˆ c‡i p. ‰y lˆ c‡i p ộ ả ướ ự đẹ Đ đẹ
kh™ng ngh v l i ’ch mˆ ph thu c vˆo t‰m , c m xœcĩ ề ợ ụ ộ ý ả
¥ Lˆm th nˆo hi u v c‡i p ế để ể ề đẹ
-Đến giai n nˆy, s th hi n c a c‡i p b t u m r ng v chi u s‰u l t’nh. Hi u v đoạ ự ể ệ ủ đẹ ắ đầ ở ộ ề ề ý ể ề
c‡i p lˆ hi u v ngh thu t, hi u v ngh thu t lˆ hi u c ng™n ng c a ngh thu t, đẹ ể ề ệ ậ ể ề ệ ậ ể đượ ữ ủ ệ ậ
tạo h“nh vˆ bi u hi n c a ngh thu t (ể ệ ủ ệ ậ v ngăn chươ ).
- Hiểu v chi u s‰u l t’nh lˆ hi u c t ng s‰u xa, th y c ngh a tho‡t ra t i ề ề ý ể đượ ý ượ ấ đượ ý ĩ ừ đố
tượng.
2. Quan ni m v c‡i p ng i ệ ề đẹ đươ đạ
C‡i p bi u tr ng cho nh ng gi‡ tr s ng c a con ng i, em l i cho con ng i c m xœc đẹ ể ư ữ ị ố ủ ườ đ ạ ườ ả
t’ch c c, nh h ng cho con ng i s ng vˆ s‡ng t o. ự đị ướ ườ ố ạ
Biểu tr ng lˆ ni m tho‡t ra t i t ng ch kh™ng ph i lˆ i t ng. ư ý ệ ừ đố ượ ứ ả đố ượ
3. Ph‰n lo i c‡i p ạ đẹ
C‡i p trong t nhi•n đẹ ự
- Chỉ p khi vˆ ch khi c th a nh n b i con ng i. đẹ ỉ đượ ừ ậ ở ườ
4
mỹ học đại cương lê hồng mai trúc
S iự v t - hi n t ng t nhi•n c th a nh n b i con ngậ ệ ượ ự Đẹp Đượ ừ ậ ở ườ
Thực th ể
Thuộc t’nh kh‡ch quan C— gi‡ tr d i nhu c u s ng c a ị ướ ầ ố ủ
con ng i ườ về m t th m mặ ẩ ỹ
C‡i p trong x‹ h i đẹ ộ
Con ng i lˆ th c th th ng nh t v m t sinh h c v‹ x‹ h i. ườ ự ể ố ấ ề ặ ọ ộ
ý bi u th tr c ti p ể ị ự ế
V n ho‡ ă đ ạo n v n (ă ý) gợi l•n c m xœc t’ch cả ực
x‰y dựng n d ẩ ụ
- Hoạt ng s ng c a con ng i bao g m: lao ng, hˆnh vi vˆ giao ti p. độ ố ủ ườ ồ độ ế
¥ Lao ng p lˆ lao ng tho‡t ra kh i ‡p b c b—c l t, lao ng b ng s t gi‡c, b ng độ đẹ độ ỏ ứ ộ độ ằ ự ự ằ
niệm vui s ng c a s‡ng tướ ủ ạo kh™ng ch h ng v s ‡p ng nhu c u th x‡c mˆ ỉ ướ ề ự đ ứ ầ ể
cao h n lˆ tho‡t ra kh i — lao ng theo s thi t nh c a c‡i ơ ỏ đ để độ ự ế đị ủ đẹp.
¥ Hˆnh vi p trong giao ti p lˆ hˆnh vi th hi n s tr‰n tr ng c a i t ng m t c‡ch đẹ ế ể ệ ự ọ ủ đố ượ ộ
ch‰n thˆnh, kh™ng gi d i. ả ố
Học t p lˆ lao ng d tr , d tr t t s mang l i hi u qu cao vˆ ng c l i. ậ độ ự ữ ự ữ ố ẽ ạ ệ ả ượ ạ
C‡i p trong ngh thu t đẹ ệ ậ
Lˆ c‡i p trong s s‡ng t o c a ng i ngh s . đẹ ự ạ ủ ườ ệ ĩ
C‡i x u khi c x‰y d ng, s‡ng t o trong ngh thu t em l i c m xœc ch‰n th c, t o ra ấ đượ ự ạ ệ ậ đ ạ ả ự ạ
một hi u ng t‰m l (khi n ng i ti p nh n c m gi n, bˆi tr th m ch’ ph n kh‡ng, u ệ ứ ý ế ườ ế ậ ă ậ ừ ậ ả đấ
tranh ch ng l i c‡i x u), th“ c‡i x u — c c™ng nh n lˆ p trong ngh thu t. ố ạ ấ ấ đ đượ ậ đẹ ệ ậ
IV./ CçI BI - BI K CH Ị
1. Định ngh a ĩ
- Lˆ ph m tr• m h c d•ng ch hi n t ng x‹ h i mˆ h u qu c a n— th ng mang l i ạ ỹ ọ để ỉ ệ ượ ộ ậ ả ủ ườ ạ
c‡i ch t, d• c‡i ch t kh™ng ph i lœc nˆo c ng lˆ c‡i bi. V“ th uc ch t c‡i bi lˆ c‡i p b ế ế ả ũ ự ấ đẹ ị
thất b i, b hu di t trong qu‡ tr“nh u tranh v i c‡i x u. ạ ị ỷ ệ đấ ớ ấ
2. Hệ qu ả
- C‡i bi t o ra s a d ng v m t c m xœc (s h‹i, t’ch c c, vui v , c m gi n,É). Nh ng ạ ự đ ạ ề ặ ả ợ ự ẻ ă ậ ư
những c m x‡c — hoˆn toˆn mang t’nh t’ch c c v“ n — lˆ s th ng hoa t nh ng gi‡ tr ả đ ự đ ự ă ừ ữ ị
thẩm m c‡i bi mang l i. ỹ ạ
Tr y.ạng th‡i: thanh l c, thanh tọ ẩ
Khi m t gi t n c m t nh xu ng x—t th ng cho c‡i p b th t b i, h y di t, ngh a lˆ — ộ ọ ướ ắ ỏ ố ươ đẹ ị ấ ạ ủ ệ ĩ ở đ
đ ả đố đồ ớ ấ đấ ệ ấ ụ‹ sinh ra sự ph n i, kh™ng ng t“nh v i c‡i x u, u tranh ti•u di t c‡i x u, ph c sinh
c‡i p. đẹ
Nguy•n nh‰n c a c‡i bi?ủ Sự xung t gi a c‡i thi n vˆ c‡i ‡cđộ ữ ệ (s xung t nˆy xu t hi n ự độ ấ ệ
trong c i s ng c‡ nh‰n n x‹ h i). ả đờ ố đế ộ
5
mỹ học đại cương lê hồng mai trúc
3. Biểu hi n ệ
- Bi c a c‡i củ ũ: nh ng l c l ng x‹ h i ‹ x‡c l p c v th trong l ch s , v n c˜n n ng ữ ự ượ ộ đ ậ đượ ị ế ị ử ẫ ă
lực thœc y s ph‡t tri n c a x‹ h i nh ng v“ m t l’ do nˆo — b th t b i, hu di t t — đẩ ự ể ủ ộ ư ộ đ ị ấ ạ ỷ ệ ừ đ
nảy sinh c‡i bi.
- Bi c a c‡i mủ ới: nh ng con ng i x‹ h i, c‡ nh‰n i di n cho m t trˆo l u ti n b m ữ ườ ộ đạ ệ ộ ư ế ộ ở
đườ ể ể ạ ị ấ ố đống cho sự ph‡t tri n, tuy nhi•n trong qu‡ tr“nh ph‡t tri n l i b c‡i x u ch ng i ti•u
diệt d n n th t b i ẫ đế ấ ạ (Òchết trong b“nh minhÓ).
- C‡i bi l m lầ ạc: s h n ch n ng l c c a nh n th c ự ạ ế ă ự ủ ậ ứ
V./ CçI HËI - HËI K CH Ị
1. Định ngh a ĩ
C‡i hˆi l m t hi n t ng trong i s ng x‹ h i mˆ h qu c a n— th ng em l i ti ng ừ ộ ệ ượ đờ ố ộ ệ ả ủ ườ đ ạ ế
cười. Tuy nhi•n kh™ng ph i ti ng c i nˆo c ng lˆ h qu c a c‡i hˆi. C— nh ng ti ng c i ả ế ườ ũ ệ ả ủ ữ ế ườ
bắt ngu n t t‰m sinh l hay b nh l . Do —, ti ng c i t c‡i hˆi lˆ ti ng c i: ồ ừ ý ệ ý đ ế ườ ừ ế ườ
- Của tr’ tu : v“ th c ch t c‡i hˆi lˆ k t qu c a s ph‡t hi n m t n i dung x u c ngu ệ ự ấ ế ả ủ ự ệ ộ ộ ấ đượ ỵ
tạo b i h“nh th c ở ứ đẹp. C‡i p h“nh th c che gi u c‡i x u c a n i dung, ph i c— tr’ đẹ ứ ấ ấ ủ ộ ả
tuệ ph‡t hi n. để ệ
- Của chi n th ng: v“ ph‡t hi n ra c‡i hˆi th“ ng i ph‡t hi n ‹ y i t ng vˆo th b ế ắ ệ ườ ệ đ đẩ đố ượ ế ị
độ ả ố đỡ ế ường v“ ph i ch ng ti ng c i.
- Của s khoan dung: s b qua, kh™ng c˜n quan t‰m n. ự ự ỏ đế
- Tiếng c i t c‡i hˆi lˆ th‡i bi u hi n c‡i x u m t c‡ch vui v ‰y bi t n bi u ườ ừ độ ể ệ ấ ộ ẻ từ đ ế đế ể
hiện ti ng c i nh th nˆo. Do —, ti ng c i c a c‡i hˆi c˜n lˆ m t v kh’ ph• ph‡n. ế ườ ư ế đ ế ườ ủ ộ ũ
C‡i hˆi lˆ m t gi‡ tr x‹ h i, khi ph‡t hi n c‡i x u th“ ch• c i c‡i x u, kh™ng ộ ị ộ ệ ấ ườ ấ
chấp nh n c‡i x u. ậ ấ
2. Cấp độ
- Tự trˆo b ng c‡ch th a nh n khuy t m c a m“nh vˆ ng oi th‰n, n—i qu‡ l•n lˆm cho ằ ừ ậ ế điể ủ ừ để
m“nh t n t i. ồ ạ
- Ch‰m bi m, m a mai, t th‡i nghi•m kh c, kh™ng ng t“nh, ph• ph‡n i t ng m t ế ỉ ỏ độ ắ đồ đố ượ ộ
c‡ch s‰u cay.
-Đả k’ch ph• ph‡n b ng th‡i quy t li t, u tranh kh™ng ch p nh n c‡i x u. ằ độ ế ệ đấ ấ ậ ấ
C‡i hˆi trong ngh thu t ph i mang t’nh nh‰n v n, kh™ng c i tr•n n i b t hệ ậ ả ă ườ ỗ ấ ạnh
của ng i kh‡c. ườ
VI./ NGH THU T Ệ Ậ
1. Định ngh a v ngh thu t ĩ ề ệ ậ
Nghệ thu t b t ngu n t lao ng. ậ ắ ồ ừ độ
Ngh t:ệ thuậ hoạt ng th c™ng độ ủ sản ph m: c™ng cẩ ụ
Lao ng độ đ‡p ng h“nh t ng ứ ượ
y•u c u c™ng n ng (tri th c, c m xœc) ầ ă ứ ả
Một s n ph m ngh thu t ph i b c l ra ngh l c c a ng i s‡ng t o, mang t“nh c m ả ẩ ệ ậ ả ộ ộ ị ự ủ ườ ạ ả
thẩm m trong qu‡ tr“nh s‡ng t o. ỹ ạ
6
mỹ học đại cương lê hồng mai trúc
c™ng n ng ă bị m t i ấ đ mang gi‡ tr tinh th n ị ầ S n phả ẩm
Sản phẩm nghậhu t
th m m ẩ ỹ vượt tr i ộ mỹ thu t cao (tinh x o) ậ ả
2. Điều g“ lˆm n•n m t t‡c ph m ngh thu t ộ ẩ ệ ậ
- Lˆ s n ph m (t‡c ph m) g i l•n c m xœc ‹ c ng i t o ra n— truy n d n. ả ẩ ẩ ợ ả đ đượ ườ ạ ề ẫ
- Cảm xœc t s n ph m nˆy ‹ c th ng hoa t trong qu‡ tr“nh tr i nghi m s ng c a con ừ ả ẩ đ đượ ă ừ ả ệ ố ủ
người, trong ti p nh n v n ho‡ c a con ng i. ế ậ ă ủ ườ
- Sản ph m c c m nh n cao h n v m t c m xœc v“ t o ra s li•n t ng c a con ng i ẩ đượ ả ậ ơ ề ặ ả ạ ự ưở ủ ườ
trong t qu‡ kh , hi n t i n t ng lai. ừ ứ ệ ạ đế ươ
- Cho n•n:
- Sự s‡ng t o kh™ng ch n t qu‡ tr“nh t o ra s n ph m mˆ c˜n n t qu‡ tr“nh c m th ạ ỉ đế ừ ạ ả ẩ đế ừ ả ụ
sản ph m ( — lˆ th‡i con ng i i v i c v t/di v t). ẩ đ độ ườ đố ớ ổ ậ ậ
- T‡c ph m ngh thu t kh™ng c˜n lˆ s st o ra t con ng i mˆ d ng nh n m trong s ẩ ệ ậ ự ạ ừ ườ ườ ư ằ ự
đ ả ậ ủ ườ ợ ụ ợ‡nh gi‡ c m nh n c a con ng i vˆ hoˆn toˆn kh™ng mang t’nh l i ’ch, v l i.
- Kh™ng c— qu‡ tr“nh lao ng t o ra s n ph m c a con ng i, kh™ng c— qu‡ tr“nh t o ra gi‡ độ ạ ả ẩ ủ ườ ạ
trị s d ng (c™ng n ng s d ng) th“ kh™ng c— t‡c ph m ngh thu t. ử ụ ă ử ụ ẩ ệ ậ
- T‡c ph m ngh thu t kh™ng c˜n lˆ ho t ng th c™ng, mˆ tr thˆnh ho t ng s‡ng t o ẩ ệ ậ ạ độ ủ ở ạ độ ạ
tinh th n, b t u h“nh thˆnh n•n c‡c ( ngh a c— trong t ng i t ng). ầ ắ đầ bi ngểu trư ý ĩ ừ đố ượ
- Ng™n ng kh™ng ch gi i h n trong ti ng n—i vˆ ch vi t v“ ng™n ng c˜n bi u hi n trong ữ ỉ ớ ạ ế ữ ế ữ ể ệ
c‡c h“nh t ng, nghi l , th n tho i. ượ ễ ầ ạ
- Người c m nh n ngh thu t kh™ng ph thu c vˆo ch t li u ngh thu t mˆ d a vˆo ả ậ ệ ậ ụ ộ ấ ệ ệ ậ ự ý
nghĩa ngh thu t bi u hi n th™ng qua t‡c ph m. ệ ậ ể ệ ẩ
3. Ti•u ch’ ‡nh gi‡ t‡c ph m ngh thuđ ẩ ệ ật: thời gian vˆ c™ng chœng
-Thực th t‡c ph m — c ghi nh n trong i s ng x‹ h i, c th a nh n lˆ m t ph n ể ẩ đ đượ ậ đờ ố ộ đượ ừ ậ ộ ầ
của x‹ h i, c con ng i ph n nh vˆ khai th‡c. ộ đượ ườ ả ả
-T‡c ph m ngh thu t ph i ch a ng nh lˆ m t s ph n ‡nh m t ph n hi n th c i ẩ ệ ậ ả ứ đự ư ộ ự ả ộ ầ ệ ự đờ
sống
-T‡c ph m ngh thu t lˆ k t qu t“nh y•u c a ng i ngh s , lˆ a con tinh th n, lˆ s k t ẩ ệ ậ ế ả ủ ườ ệ ĩ đứ ầ ự ế
tinh gi a th gi i quan s‡ng t‡c, th ph‡p s‡ng t‡c v i s s‡ng t o c a ng i ngh s ữ ế ớ ủ ớ ự ạ ủ ườ ệ ĩ
trong vi c x‰y d ng l•n h“nh t ng b ng s li•n k t ng™n ng ngh thu t t o n•n m t ệ ự ượ ằ ự ế ữ ệ ậ ạ ộ
chỉnh th trong c m nh n c a kh‡n gi . ể ả ậ ủ ả
Nghệ thu t lˆ t“nh y•u i v i cu c s ng, m t cu c s ng kh™ng p nh ng ngh thu t ậ đố ớ ộ ố ộ ộ ố đạ ư ệ ậ
phải p m c d• trong khi t‡i t o hi n th c cu c s ng vˆo trong ngh thu t, ng i ngh s đẹ ặ ạ ệ ự ộ ố ệ ậ ườ ệ ĩ
kh™ng ch t‡i t o m t t i mˆ c˜n gi‡n ti c ti p t‡i t o n•n m t m ng s‡ng c a cu c s ng ỉ ạ ặ ố ếp/trự ế ạ ộ ả ủ ộ ố
vˆo trong ngh thu t. Cho n•n t’nh ph• ph‡n trong ngh thu t lˆ m t s ph• ph‡n nh m i ệ ậ ệ ậ ộ ự ằ đ
đế ệ đơ ầ đ đế ỷ ệ ấ ấn sự hoˆn thi n chứ kh™ng n thu n lˆ ph• ph‡n i n sự hu di t. T t nhi•n c‡i x u
cần c hu di t, nh ng hu di t lˆm g“ th“ c‰u h i nˆy ngh thu t c n c— tr‡ch nhi m đượ ỷ ệ ữ ỷ ệ để ỏ ệ ậ ầ ệ
trả l i. ờ
7
mỹ học đại cương lê hồng mai trúc
Tr•n c s nˆy, chœng ta c— th i n nh ngh a v ngh thu t nh sau: ơ ở ể đ đế đị ĩ ề ệ ậ ư
-Nghệ thu t lˆ s ph n ‡nh hi n th c cu c s ng b ng t“nh y•u r ng l n vˆ t“nh y•u i v i ậ ự ả ệ ự ộ ố ằ ộ ớ đố ớ
c‡i p. đẹ
-Diễn ra trong ba m i quan h : gi a con ng i v i t nhi•n, v i ng i kh‡c (quan h x‹ ố ệ ữ ườ ớ ự ớ ườ ệ
hội) vˆ v i ch’nh b n th‰n. Ch’nh lˆ ph n ‡nh toˆn b nh ng g“ di n ra trong ba m i quan ớ ả ả ộ ữ ễ ố
hệ nˆy. — ch’nh lˆ c s ng c a con ng i). Do —, ph m vi Đ nội dung c a ngh thu t ủ ệ ậ (cuộ ố ủ ườ đ ạ
phản ‡nh c a ngh thu t v™ c•ng r ng. ủ ệ ậ ộ
-V“ y•u cu c s ng n•n ng i ngh s lu™n mong cu c s ng hoˆn thi n, mu n t‡i t o l i ộ ố ườ ệ ĩ ộ ố ệ ố ạ ạ
cuộc s ng v m t hi n th c ph• h p v i mong mu n, c m , kh‡t v ng c a con ng i. ố ề ộ ệ ự ợ ớ ố ướ ơ ọ ủ ườ
4. Bản ch t c a ngh thu t, i t ng c a ngh thu t ấ ủ ệ ậ đố ượ ủ ệ ậ (lˆ i s ng ngh thu t c a con đờ ố ệ ậ ủ
người)
Nghệ thu t lˆ s Òt n t i ’ch th cÓ. ậ ự ồ ạ đ ự
Nội dung c a ngh thu t lˆ hi u c cu c s ng: t‡i hi n c cu c s ng vˆ t“nh y•u i ủ ệ ậ ể đượ ộ ố ệ đượ ộ ố đố
với cu c s ng (hi n trong c‡i p - ộ ố ệ đẹ c cảm n ng hă ọ ) đờ ố ộ ườ đời s ng n i t‰m của con ng i ( i
sống tinh th n c a c‡ nh‰n con ng ầ ủ ười) c b c l ra b i bi u hi n c a ngh thuđượ ộ ộ ở ể ệ ủ ệ ật.
Bản ch t c a ngh thu t: ấ ủ ệ ậ
-Lˆ nh ng thu c t’nh, nh ng y u t s t n t i b n ch t c a ngh thu t, kh™ng c— nh ng ữ ộ ữ ế ố ự ồ ạ ả ấ ủ ệ ậ ữ
thuộc t’nh vˆ y u t nˆy th“ b n ch t c a ngh thu t kh™ng t n t i. ế ố ả ấ ủ ệ ậ ồ ạ
-Lˆ nh ng y u t thu c t’nh quy nh cho s t n t i, ph‡t tri n c a ngh thu t. ữ ế ố ộ đị ự ồ ạ ể ủ ệ ậ
-C‡i p c t o ra mang gi‡ tr c a ngh thu t (ph thu c vˆo th hi u th m m c a con đẹ đượ ạ ị ủ ệ ậ ụ ộ ị ể ẩ ỹ ủ
người) lˆ c‡i p c s th a nh n c a c™ng chœng. đẹ đượ ự ừ ậ ủ
-Lˆ nh ng gi‡ tr x‹ h i c ‡nh gi‡ theo s thi t nh c a c‡i p. ữ ị ộ đượ đ ự ế đị ủ đẹ
Gi‡ tr x‹ h i lˆ c‡c gi‡ tr v n h c, cu c s ng, kinh t , x‹ h i, o c, th m m ,É n—i ị ộ ị ă ọ ộ ố ế ộ đạ đứ ẩ ỹ
l•n gi‡ tr c a con ng i, n—i l•n nhu c u, nh ng g“ ‡p ng nhu c u, kh‡t v ng s ng c a ị ủ ườ ầ ữ đ ứ ầ ọ ố ủ
con ng i. ườ
-Lˆ gi‡ tr c a gi‡ tr . ị ủ ị
-Lˆ nh ng gi‡ tr x‹ h i c ‡nh gi‡ theo quy nh ri•ng c a t“nh c m. ữ ị ộ đượ đ đị ủ ả
C— ki n cho r ng, Ò lˆ ý ế ằ Bản ch t c a ngh thu t lˆ t’nh d‰n t c, n i dung, giai c pÓ ấ ủ ệ ậ ộ ộ ấ
sai v“ c‡c thu c t’nh nˆy thu c v ch’nh tr h c, lˆ nh ng thu c t’nh ph‡i sinh c a ngh ộ ộ ề ị ọ ữ ộ ủ ệ
thuật khi x‹ h i ‹ c— giai c p vˆ u tranh giai c p. ộ đ ấ đấ ấ
VII./ H“nh t ng ngh thu t: ượ ệ ậ
Phương th c ph n ‡nh c a ngh thu t: ứ ả ủ ệ ậ
- Trong h“nh t ng ngh thu t lˆ s t ng h p n i dung ngh thu t, b n ch t ngh thu t vˆ ượ ệ ậ ự ổ ợ ộ ệ ậ ả ấ ệ ậ
đố ượ ệ ậi t ng ngh thu t.
VD: c‡c t‡c ph m v n h c lˆ s t ng h p h“nh t ng t o n•n ch nh th t‡c ph m. ẩ ă ọ ự ổ ợ ượ ạ ỉ ể ẩ
- C‡c n i dung nˆy bi u hi n qua c‡c c p v th gi i quan vˆ nh‰n sinh quan, t o n•n ộ ể ệ ấ độ ề ế ớ ạ
một h th ng t t ng ch . Mˆ h th ng t t ng ch nˆy lˆ m t h th ng m vˆ ệ ố ư ưở ủ đề ệ ố ư ưở ủ đề ộ ệ ố ở
thường xuy•n c th™ng di n. đượ ễ
- C‡c c p v t‰m l c— th c ph i bˆy ho c n tˆng, c‡c c p th m m ph thu c ấ độ ề ý ể đượ ơ ặ ẩ ấ độ ẩ ỹ ụ ộ
vˆo y u t c m xœc c a c™ng chœng vˆ s m r ng c‡c gi‡ tr c a h“nh t ng. ế ố ả ủ ự ở ộ ị ủ ượ
8
mỹ học đại cương lê hồng mai trúc
- C‡c c p tr•n c ph n ‡nh m t c‡ch tr c quan th™ng qua c‡c th ph‡p ngh thu t t ấ độ đượ ả ộ ự ủ ệ ậ ừ
trừu t ng n c th . ượ đế ụ ể Lˆm cho m t th ph bi n c th nh t thˆnh n gi n nh t. ộ ứ ổ ế ụ ể ấ đơ ả ấ
C‡c n nh t vˆ c‡i c th l i lˆ bao hˆm c s a d ng vˆ ph qu‡t.đơ ấ ụ ể ạ đượ ự đ ạ ổ
VIII./ Ch c n ng ngh thu t ứ ă ệ ậ
- Nghệ thu t lˆ m t m—n quˆ do con ng i t o ra vˆ trao t ng l i cho ch’nh m“nh, ngh ậ ộ ườ ạ ặ ạ ệ
thuật ch’nh lˆ th lˆm th ng hoa cho cu c s ng. ứ ă ộ ố
- Nghệ thu t c— trang b cho cu c s ng con ng i (chœc n ng nh n th c vˆ s hi u bi t, ậ ị ộ ố ườ ă ậ ứ ự ể ế
gi‡o d c truy n t i c i thi n, d b‡o d a vˆo tr c gi‡c). ụ ề ả ả ệ ự ự ự
Ch c n ng c a ngh thu t lˆ gi i tr’, giœp con ng i tho‡t ra kh i ‡p l c cu c s ng ứ ă ủ ệ ậ ả ườ ỏ ự ộ ố
vˆ t o l p s c‰n b ng v t‰m l . N—i c‡ch kh‡c, n— lˆm con ng i vui s ng. ạ ậ ự ằ ề ý ườ ố
Gi i ph—ng t t ng i ng. ả ư ưở đ đến hˆnh độ
9

Tài liệu khác của Trường Đại học Khoa Học Xã Hội và Nhân Văn, Đại học Quốc gia Hà Nội

Preview text:

mỹ học đại cương lê hồng mai trúc MỸ HỌC I C ĐẠ ƯƠNG
I./ KHçI QUçT VỀ MỸ HỌC 1. Hai v n ấ c đề ơ b n c ả ủa m h ỹ c ọ C‡i đẹp - ÒMỹ h c lˆ khoa h ọ c v ọ
ề c‡i đẹpÓ - Baumgarten.
- Mỹ học lˆ khoa h c nh‰n ọ
văn, bởi v“ c‡i đẹp lˆ m t ph ộ
ạm tr• mang t’nh nh‰n văn, hướng tới vẻ đẹp c a con ng ủ ười.
- C‡i đẹp mang t’nh ch quan, v“ ủ c•ng m t s
ộ ự vật hiện tượng, m i ng ỗ
ười c— thể c— những ý
kiến, nhận định kh‡c nhau. - Khoa h c c ọ ủa m h ỹ c h“nh thˆnh ọ để trả lời c‰u h i:
ỏ ÒЉu lˆ c‡i đẹp kh‡ch quan?Ó. Nghệ thu t ậ - Nghệ thuật lˆ nơi h i ộ t ụ c a
ủ c‡i đẹp, t‡c phẩm nghệ thuật được tạo ra từ cảm hứng s‡ng tạo c a
ủ người nghệ sĩ. Mˆ cảm hứng nˆy lˆ kh‡c nhau ở m i
ỗ người vˆ mang t’nh ch ủ quan. Do —, c đ
ảm hứng s‡ng t‡c kh™ng mang t’nh quy luật. 2. Tại sao m h ỹ c nghi•n c ọ ứu c‡i p vˆ ngh đẹ ệ thu t? ậ - Mỹ h c ọ lˆ m t ộ bước trung gian, m ỹ h c
ọ nghi•n cứu về c‡i đẹp, mˆ nghệ thuật lˆ nơi tập trung c‡i đẹp.
- C‡i đẹp vˆ nghệ thuật mang đến cảm xœc t’ch cực cho người tiếp nhận. Đ— lˆ cảm n ng ă
học, c‡i mˆ m h ỹ c h ọ ướng đến. 3. Triết h c lˆ c ọ ơ sở của m h ỹ c ọ - Triết h c
ọ c— ba đặc trưng lˆ t’nh trừu tượng, lu™n lu™n đặt c‰u h i ỏ để i vˆo th đ ực chất c a ủ
vấn đề vˆ cho con người nhiều g—c nh“n từ — x‡c đ định vˆ lựa ch n th‡i ọ . độ
- Từ ba đặc trưng tr•n, triết h c m ọ ở ra ba chiều k’ch: ¥ Bản thể h c:
ọ ÒThực ch t lˆ g“?Ó ấ
¥ T‰m thức luận: ÒTa c— thể biết g“?Ó ¥ Ng™n ngữ h c:
ọ ÒTa c— thể hiểu g“?Ó -Đặt ra ba c‰u h i cho m ỏ h ỹ c: ọ ¥ ÒThực ch t c ấ a c‡i ủ
đẹp vˆ nghệ thu t lˆ g“?Ó ậ
¥ ÒLˆm thế nˆo để biết — lˆ c‡i đ đẹp/nghệ thu t? ậ
¥ ÒLˆm thế nˆo để hiểu — lˆ c‡i đ đẹp/nghệ thu t? ậ
4. Đối tượng nghi•n cứu của m h ỹ c ọ
Đối tượng nghi•n cứu của mỹ học lˆ quan hệ thẩm mỹ. 1 mỹ học đại cương lê hồng mai trúc hể hủ thể th ẩ m mỹ nghi•n cứu tương t‡c c‡c loại h“nh Quan hệ th m m ẩ ỹ h‡ch thể th m m ẩ ỹ c‡i bi thuhật g n c‡i hˆi gi‡o dục th m m ẩ ỹ II./ QUAN HỆ THẨM MỸ - Lˆ m t trong nh ộ
ững dạng thức quan hệ c a
ủ con người với tự nhi•n, với người kh‡c vˆ với
ch’nh bản th‰n tr•n phương diện thẩm m . ỹ
- Tr•n những phương diệ
n nˆy, con người lấy những gi‡ trị thẩm m ỹ lˆm ti•u ch’ thẩm định.
- Con người t‡ch ra khỏi giới tự nhi•n, tạo thˆnh m t ộ ch ủ thể, chủ ng độ t‡c ng độ vˆo tự
nhi•n để thoả m‹n những nhu cầu c a m“nh, ủ ng th đồ
ời dựa vˆo tự nhi•n để tạo ra nhu cầu
mˆ tự nhi•n kh™ng c— sẵn (nh‰n tạo). Con ng ự T ườ nhi•n i (chủ thể)
(kh‡ch thể)
v•ng quan t‰m c a ch ủ th ủ ể
¥Đối tượng: lˆ kh‡ch thể được t“m hiểu về n i dung, b ộ ản chất,É
¥Đối tượng bị chiếm lĩnh: bị ng ho‡ b đồ ởi tinh thần c a con ng ủ ười ( i t đố ượng thẩm m ). ỹ
1. Đối tượng thẩm m ỹ
Đồng ho‡ tinh thần
chủ thể th m m ẩ ỹ i t đố ượng th m m ẩ ỹ Lao động chủ thể kh‡ch thể con người
giới tự nhi•n
2. Lao động lˆ ngu n g ồ c, lˆ c ố
ơ sở h“nh thˆnh quan hệ th m m ẩ ỹ
- Qu‡ tr“nh lao động em đ
lại sự hoˆn thiện về cả k
ỹ năng (bˆn tay) vˆ c‡c gi‡c quan (mắt, tai) cho con người.
- Qu‡ tr“nh con người t‡c ng vˆo t độ
ự nhi•n để nu™i s ng b ố
ản th‰n (h‡i lượm săn bắt canh t‡c bˆn tay). 2 mỹ học đại cương lê hồng mai trúc
-Đ™i tay con người vừa lˆ c™ng c ụ lao ng độ vừa lˆ quan lao ng độ tạo ra sản phẩm mang t’nh thực d ng cho nhu c ụ
ầu vật chất vˆ mang t’nh thẩm m cao. ỹ VD: Đồ th
ủ c™ng mỹ nghệ lˆ c‡c t‡c ph m ẩ nghệ thu t ậ mang t’nh th m ẩ mỹ cao, lˆ s n ả phẩm t o ạ ra bởi n ng ă lực tinh th n, ầ kỹ n ng, ă kỹ x o ả vˆ th
ủ ph‡p nghệ thu t. ậ Th™ng qua c‡c s n ả ph m ẩ nˆy, c m ả xœc c a
ủ người s‡ng t o
ạ được truyền t
đạ đến người tiếp nhận.
- Mắt vˆ tai lˆ hai gi‡c quan quan tr ng nh ọ
ất trong qu‡ tr“nh thẩm m c ỹ a con ng ủ ười. Lao ng độ lˆ ngu n ồ g c,
ố cơ sở h“nh thˆnh quan hệ th m
ẩ mỹ vˆ g—p phần h“nh thˆnh
hai gi‡c quan vˆ ™i bˆn tay đ .
3. Nội dung của quan hệ thẩm m -
ỹ Đồng ho‡ tinh th n ầ
Đồng ho‡ tinh thần lˆ ă n ng lực chiếm lĩ đố
nh i tượng của chủ thể trong lĩnh vực tinh thần, lˆm chob i đố tượ ng đ — c— nă
ng lực, phẩm chất như chủ thể mong muố n. Đối tượ ng trở
thˆnh phương tiện để vật chất ho‡ t“nh cảm con người. 4. Hệ qu c
ả ủa quan hệ th m m ẩ - Gi‡ tr ỹ ị th m m ẩ ỹ
- Gi‡ trị phản ‡nh qua mức độ ‡p đ
ứng được nhu cầu s ng, ố t n ồ tại c a
ủ loˆi người. Gi‡ trị
thẩm mỹ lˆ gi‡ trị mˆ qua — đ ‡p đ
ứng được nhu cầu thẩm m c ỹ a ủ con người, ‡p đ ứng cho
sự thiết định của c‡i đẹp.
- Gi‡ trị phản ‡nh nhu cầu, nhu cầu thay i th“ đổ gi‡ trị sẽ thay i, nhu đổ cầu mất i đ gi‡ trị sẽ mất i. đ - Con người tiế p nhận th™ng tin, sau —
đ t‡i hiện lại th™ng tin vˆ cảm xœc th™ng qua sự
tưởng tượng, đồng thời t‡i hiện lại th™ng tin v n c—, ố ™i lœc đ
ph—ng đại n— l•n. Gi‡o d c lˆ ụ
nghệ thuật ph‡t huy năng lực vˆ phẩm chất c a con ng ủ ười.
Đồng ho‡ tinh thần lˆ thẩm mỹ ắ g n liề ớ
n v i t™n gi‡o. III./ CçI ĐẸP 1. C‡i p trong l đẹ ịch sử
Quan niệm về c‡i đẹp trong lịch sử phương Đ™ng ¥ Trung Qu c: ố
- Theo Kinh dịch: C‡i sinh mệnh (sự s ng) ố c a ủ con người bắt ngu n
ồ từ sự vận động, biến
đổi của trời đất, đ‰y ch’nh lˆ ả
b n chất của sinh mệnh. B•n cạnh đ— lˆ sự thống ấ nh t hˆi
hoˆ tam tˆi, Thi•n - Địa - Nh‰n, ‰y lˆ y•u c đ ầu c a sinh m ủ ệnh. - Sự vận ng độ biến i đổ ph i ố hợp với sự th ng ố
nhất hˆi hoˆ dẫn đến đạo åm - Dương hoˆ hợp.
- Nghệ thuật trong tranh vẽ, văn chương của TQ th ng ố nhất m t ộ quy luật chung: Dương hiện åm ẩn.
Người TQ quan niệm về c‡i đẹp: Chœ trọ ng c‡i đẹ
p ở con người, quan niệm rằ ng c‡c phẩm chất cầ n c— c a ủ c‡i đẹ p lˆ:
Nguy•n - Hanh - Lợi - Trinh. Nghĩa lˆ:
¥ Nguy•n: Bản nguy•n, c‡i thiện đứng đầu, gi‡o d c b ụ ản sắc theo tự nhi•n.
¥ Hanh: Hanh th™ng, điều kiện thuận lợi cho sự ph‡t triển, g m
ồ cả h“nh thức vˆ n i ộ dung
(văn ho‡ ứng xử vˆ văn ho‡ tinh thần.
¥ Lợi: Lợi ’ch, lợi m“nh lợi người.
¥ Trinh: Giữ vững ch’nh đạo, đảm bảo trạng th‡i hˆi hoˆ. 3 mỹ học đại cương lê hồng mai trúc ¥Ấn Độ
Thờ ba vị thần ch’nh lˆ Brahama, Shiva, Vishiu, ngoˆi ra c˜n thờ thần Agai.
Người Ấn Độ quan niệm rằng, con người phải giải ph—ng từ t‰m linh c a ch’nh ủ m“nh, vˆ
trong con người c— 2 Òc‡i taÓ (c‡i t™i), m t ộ ta thật vˆ m t
ộ ta giả - lˆm những g“ kh™ng thật với ch’nh m“nh. C ng t ũ ừ ‰y đ
tạo ta nghiệt, sinh ra khổ, v“ thế con người phải tu tập, t“m đến
thiền định, t“m thấy được c‡i an b“nh tĩnh l ng
ặ trong t‰m h n,
ồ để c— thể trở về với c‡i ta thật c a ch’nh m“nh. ủ
Quan niệm triết h c
ọ Ấn Độ c ổ đại:
-C‡i đẹp bản chất (ch‰n thực) đằng sau v™ vˆn c‡i đẹp h n t
ỗ ạp, mˆ chỉ th™ng qua tu tập mới gi‡c ng ộ được.
-C‡i đẹp nˆy lu™n trong tiềm thức c a con ng ủ
ười nhưng phải tự gi‡c ng l ộ ấy.
Tạm kết: Trong quan niệm c‡i đẹp Triết h c ọ Đ™ng phương:
-Trung Qu c: c‡i ố đẹp chœ tr ng ọ
đạo đức con người: n— lˆ c‡i thiện, h“nh thức lˆ c‡i m . ỹ
-Ấn Độ: c‡i đẹp mang ý ĩ
ngh a t™n gi‡o, c‡i đẹp mang t’nh chất thi•ng li•ng đầy ế y u tố t‰m linh.
Quan niệm về c‡i đẹp trong lịch sử phương T‰y ¥ Về m t b ặ n th ả ể h c: ọ
Vấn đề: Thực ch t c‡i ấ đẹp lˆ g“? Theo quan niệm c a
ủ Plato: Đẹp lˆ ý niệm - giữ
ý niệm b•n trong vˆ kh™ng thể bị phai
mờ. C˜n trong quan niệm c a
ủ Aristotle: Đẹp lˆ thực thể -
thể hiện ra b•n ngoˆi, lˆ c‡i c— thể
nh“n thấy vˆ thay i theo th đổ ời gian.
¥ Về m t t‰m th ặ ức luận
Vấn đề: Lˆm thế nˆo t™i biết — lˆ đ đẹp? C‡i g“ g‰y cho ta m t
ộ cảm xœc vui sướng vˆ sự h‰n hoan ch’nh lˆ c‡i đẹp. Љy lˆ c‡i đẹp
kh™ng nghĩ về lợi ’ch mˆ ph thu ụ c vˆo t‰m ộ , c ý ảm xœc
¥ Lˆm thế nˆo để hiểu về c‡i đẹp
-Đến giai đoạn nˆy, sự thể hiện c a
ủ c‡i đẹp bắt đầu mở r ng ộ về chiều s‰u l ý t’nh. Hiểu về
c‡i đẹp lˆ hiểu về nghệ thuật, hiểu về nghệ thuật lˆ hiểu được ng™n ngữ c a ủ nghệ thuật,
tạo h“nh vˆ biểu hiện c a ngh ủ
ệ thuật (văn chương). - Hiểu về chiều s‰u l ý t’nh lˆ hiểu được
ý tượng s‰u xa, thấy được ý nghĩa tho‡t ra từ i đố tượng.
2. Quan niệm về c‡i p đẹ đương đại
C‡i đẹp biểu trưng cho những gi‡ trị s ng ố c a con ủ người, em l đ
ại cho con người cảm xœc
t’ch cực, định hướng cho con người s ng vˆ s‡ng t ố ạo.
Biểu trưng lˆ ý niệm tho‡t ra từ i t
đố ượng chứ kh™ng ph i lˆ ả i t đố ượng. 3. Ph‰n lo i c‡i ạ p đẹ
C‡i đẹp trong tự nhi•n
- Chỉ đẹp khi vˆ chỉ khi được thừa nhận bởi con người. 4 mỹ học đại cương lê hồng mai trúc Sự v t - hi ậ
ện tượng tự nhi•n Đẹp
Được thừa nh n b ậ
ởi con người Thực thể
Thuộc t’nh kh‡ch quan
C— gi‡ trị dưới nhu c u s ầ ng c ố a ủ
con người về m t th ặ m m ẩ ỹ
C‡i đẹp trong x‹ h i ộ
Con người lˆ thực thể th ng nh ố
ất về mặt sinh h c v‹ x‹ h ọ i. ộ ý biểu thị trực tiếp Văn ho‡ đ ạ o n v n ( ă ý)
gợi l•n c m xœc t’ch c ả ực x‰y dựng ẩn d ụ - Hoạt ng s độ ng c ố a con ng ủ ười bao g m: lao ồ ng, hˆnh vi vˆ giao ti độ ếp. ¥ Lao ng độ đẹp lˆ lao ng độ tho‡t ra kh i ỏ ‡p bức b—c l t, ộ lao ng độ
bằng sự tự gi‡c, bằng
niệm vui sướng c a s‡ng ủ
tạo kh™ng chỉ hướng về sự ‡p đ ứng nhu c u th ầ ể x‡c mˆ
cao hơn lˆ tho‡t ra kh i ỏ —
đ để lao ng theo s độ
ự thiết định của c‡i đẹp.
¥ Hˆnh vi đẹp trong giao tiếp lˆ hˆnh vi thể hiện sự tr‰n tr ng ọ c a ủ i đố tượng m t ộ c‡ch
ch‰n thˆnh, kh™ng giả d i. ố Học tập lˆ lao ng d độ ự trữ, dự trữ t t s
ố ẽ mang lại hiệu quả cao vˆ ngược lại.
C‡i đẹp trong nghệ thu t ậ
Lˆ c‡i đẹp trong sự s‡ng t o c ạ
ủa người nghệ sĩ.
C‡i xấu khi được x‰y dựng, s‡ng tạo trong nghệ thuật em đ
lại cảm xœc ch‰n thực, tạo ra một hiệu ứng t‰m l ý (khiế n người tiếp nhậ
n căm giận, bˆi trừ thậm ch’ phản kh‡ng, đấu tranh ch ng l ố
ại c‡i xấu), th“ c‡i xấu —
đ được c™ng nhận lˆ đẹp trong nghệ thuật.
IV./ CçI BI - BI KỊCH 1. Định nghĩa - Lˆ phạm tr• m ỹ h c
ọ d•ng để chỉ hiện tượng x‹ h i ộ mˆ hậu quả c a ủ n— thường mang lại
c‡i chết, d• c‡i chết kh™ng phải lœc nˆo c ng ũ
lˆ c‡i bi. V“ thựuc chất c‡i bi lˆ c‡i đẹp bị
thất bại, bị huỷ diệt trong qu‡ tr“nh đấu tranh với c‡i xấu. 2. Hệ qu ả - C‡i bi tạo ra sự a
đ dạng về mặt cảm xœc (sợ h‹i, t’ch cực, vui vẻ, căm giận,É). Nhưng những cảm x‡c —
đ hoˆn toˆn mang t’nh t’ch cực v“ n —
đ lˆ sự thăng hoa từ những gi‡ trị
thẩm mỹ c‡i bi mang lại.
Trạng th‡i: thanh l c, thanh t ọ ẩy. Khi m t ộ gi t n ọ ước mắt nh xu ỏ ng ố
x—t thương cho c‡i đẹp bị thất bại, h y di ủ ệt, nghĩa lˆ ở — đ đ‹ sinh ra sự ả
ph n đối, kh™ng đồng t“nh ớ v i c‡i ấ
x u, đấu tranh ti•u diệt c‡i ấ x u, ụ ph c sinh c‡i đẹp.
Nguy•n nh‰n của c‡i bi? Sự xung đột giữa c‡i thiện vˆ c‡i ‡c (sự xung t nˆy độ xuất hiện
trong cả đời s ng c‡ nh‰n ố đến x‹ h i). ộ 5 mỹ học đại cương lê hồng mai trúc 3. Biểu hiện
- Bi của c‡i cũ: những lực lượng x‹ h i ộ ‹ x‡c đ
lập được vị thế trong lịch sử, vẫn c˜n năng
lực thœc đẩy sự ph‡t triển c a x‹ ủ h i nh ộ ưng v“ m t l’ ộ do nˆo — đ bị thất bại, hu di ỷ ệt từ — đ
nảy sinh c‡i bi.
- Bi của c‡i mới: những con người x‹ h i,
ộ c‡ nh‰n đại diện cho m t ộ trˆo lưu tiến b ộ mở
đường cho sự ph‡t triển, tuy nhi•n trong qu‡ tr“nh ph‡t triển lại ị b c‡i ấ x u chống đối ti•u
diệt dẫn đến thất bại (Òchết trong b“nh minhÓ). - C‡i bi l m l ầ
ạc: sự hạn chế năng lực c a nh ủ ận thức
V./ CçI HËI - HËI KỊCH 1. Định nghĩa C‡i hˆi lừ m t
ộ hiện tượng trong đời s ng ố x‹ h i ộ mˆ hệ quả c a ủ n— thường em đ lại tiếng
cười. Tuy nhi•n kh™ng phải tiếng cười nˆo c ng ũ lˆ hệ quả c a
ủ c‡i hˆi. C— những tiếng cười bắt ngu n t ồ ừ t‰m sinh l hay b ý ệnh l . Do ý —, ti đ
ếng cười từ c‡i hˆi lˆ tiếng cười:
- Của tr’ tuệ: v“ thực chất c‡i hˆi lˆ kết quả c a ủ sự ph‡t hiện m t ộ n i ộ dung xấu được ngu ỵ
tạo bởi h“nh thức đẹp. C‡i đẹp h“nh thức che gi u c‡i x ấ u c ấ
ủa n i dung, ph ộ i c— ả tr’
tuệ để ph‡t hiện.
- Của chiến thắng: v“ ph‡t hiện ra c‡i hˆi th“ người ph‡t hiện ‹ đ đẩy i
đố tượng vˆo thế bị động v“ phải chố đỡ ng tiếng cười.
- Của sự khoan dung: sự b qua, kh™ng c˜n quan t‰m ỏ đến.
- Tiếng cười từ c‡i hˆi lˆ th‡i bi
độ ểu hiện c‡i xấu m t c‡ch vui v ộ ẻ từ ‰y bi đ ết đến biểu
hiện tiếng cười như thế nˆo. Do —, ti đ
ếng cười c a c‡i hˆi c˜n lˆ m ủ t v ộ kh’ ph• ph‡n. ũ
C‡i hˆi lˆ m t ộ gi‡ trị x‹ h i,
ộ khi ph‡t hiện c‡i x u
ấ th“ ch• cười c‡i x u, ấ kh™ng
chấp nh n c‡i x ậ u. ấ 2. Cấp độ
- Tự trˆo bằng c‡ch thừa nhận khuyết điểm c a m“nh vˆ ng ủ
ừoi th‰n, n—i qu‡ l•n để lˆm cho m“nh t n t ồ ại. - Ch‰m biếm, mỉa mai, t ỏ th‡i
độ nghi•m khắc, kh™ng ng đồ t“nh, ph• ph‡n i đố tượng m t ộ c‡ch s‰u cay.
-Đả k’ch ph• ph‡n bằng th‡i quy độ
ết liệt, đấu tranh kh™ng chấp nhận c‡i xấu.
C‡i hˆi trong nghệ thu t ậ ph i
ả mang t’nh nh‰n v n,
ă kh™ng cười tr•n n i ỗ b t ấ hạnh
của người kh‡c. VI./ NGHỆ THUẬT
1. Định nghĩa về nghệ thu t ậ Nghệ thuật bắt ngu n t ồ ừ lao ng. độ Nghệ thu t:
ậ hoạt ng th độ c™ng ủ
sản phẩm: c™ng cụ Lao độ ng đ‡p ứ ng h“nh tượng y•u c u c™ng n ầ ă ng
(tri thức, c m xœc) ả Một s n ph ả m ngh ẩ ệ thu t ph ậ i b ả c l ộ ra ngh ộ
ị lực của người s‡ng t o, mang t“nh c ạ m ả
thẩm mỹ trong qu‡ tr“nh s‡ng t o. ạ 6 mỹ học đại cương lê hồng mai trúc c™ng nă ng bị mất i đ
mang gi‡ trị tinh th n ầ S n ph ả ẩm h huật Sả n g n ph ẩm th m m ẩ ỹ vượt tr i ộ
mỹ thu t cao (tinh x ậ o) ả
2. Điều g“ lˆm n•n m t t‡c ph ộ m ngh ẩ ệ thu t ậ
- Lˆ sản phẩm (t‡c phẩm) gợi l•n cảm xœc ‹
đ được người tạo ra n— truyền dẫn.
- Cảm xœc từ sản phẩm nˆy ‹
đ được thăng hoa từ trong qu‡ tr“nh trải nghiệm s ng ố c a con ủ
người, trong tiếp nhận văn ho‡ c a con ng ủ ười.
- Sản phẩm được cảm nhận cao hơn về mặt cảm xœc v“ tạo ra sự li•n tưởng c a ủ con người
trong từ qu‡ khứ, hiện tại đến tương lai. - Cho n•n:
- Sự s‡ng tạo kh™ng chỉ đến từ qu‡ tr“nh tạo ra sản phẩm mˆ c˜n đến từ qu‡ tr“nh cảm th ụ sản phẩm ( — lˆ th‡i đ con ng độ ười i v đố ới c v ổ ật/di vật).
- T‡c phẩm nghệ thuật kh™ng c˜n lˆ sự stạo ra từ con người mˆ dường như nằm trong sự đ ả
‡nh gi‡ c m nhận của con người vˆ hoˆn toˆn kh™ng mang t’nh lợi ’ch, vụ lợi.
- Kh™ng c— qu‡ tr“nh lao ng t độ
ạo ra sản phẩm c a con ng ủ
ười, kh™ng c— qu‡ tr“nh tạo ra gi‡ trị sử d ng (c™ng n ụ
ăng sử d ng) th“ kh™ng c— t‡c ph ụ ẩm nghệ thuật.
- T‡c phẩm nghệ thuật kh™ng c˜n lˆ hoạt ng độ th
ủ c™ng, mˆ trở thˆnh hoạt ng độ s‡ng tạo
tinh thần, bắt đầu h“nh thˆnh n•n c‡c biểu trưng ( ngh ý ĩa c— trong từng i t đố ượng).
- Ng™n ngữ kh™ng chỉ giới hạn trong tiếng n—i vˆ chữ viết v“ ng™n ngữ c˜n biểu hiện trong
c‡c h“nh tượng, nghi lễ, thần thoại. - Người cảm nhậ n nghệ thuật kh™ng phụ thu c ộ vˆo chất liệ
u nghệ thuật mˆ dựa vˆo ý
nghĩa nghệ thuật biểu hiện th™ng qua t‡c phẩm.
3. Ti•u ch’ đ‡nh gi‡ t‡c ph m ngh ẩ
ệ thuật: thời gian vˆ c™ng chœng
-Thực thể t‡c phẩm —
đ được ghi nhận trong đời s ng ố x‹ h i,
ộ được thừa nhận lˆ m t ộ phần của x‹ h i,
ộ được con người phản ảnh vˆ khai th‡c.
-T‡c phẩm nghệ thuật phải chứa đựng như lˆ m t ộ sự phản ‡nh m t
ộ phần hiện thực đời sống
-T‡c phẩm nghệ thuật lˆ kết quả t“nh y•u c a
ủ người nghệ sĩ, lˆ đứa con tinh thần, lˆ sự kết
tinh giữa thế giới quan s‡ng t‡c, th
ủ ph‡p s‡ng t‡c với sự s‡ng tạ o c a ủ người nghệ sĩ
trong việc x‰y dựng l•n h“nh tượng bằng sự li•n kết ng™n ngữ nghệ thuật tạo n•n m t ộ
chỉnh thể trong cảm nhận c a kh‡n gi ủ ả.
Nghệ thuật lˆ t“nh y•u i đố với cu c ộ s ng, ố m t ộ cu c ộ s ng ố
kh™ng đạp nhưng nghệ thuật
phải đẹp mặc d• trong khi t‡i tạo hiện thực cu c ộ s ng ố
vˆo trong nghệ thuật, người nghệ sĩ
kh™ng chỉ t‡i tạo mặt t i mˆ c˜n gi‡n ti ố
ếp/trực tiếp t‡i tạo n•n m t m ộ ảng s‡ng c a cu ủ c s ộ ng ố
vˆo trong nghệ thuật. Cho n•n t’nh ph• ph‡n trong nghệ thuật lˆ m t
ộ sự ph• ph‡n nhằm i đ
đến sự hoˆn thiện chứ kh™ng đơn thuần lˆ ph• ph‡n đi đến sự ỷ
hu diệt. Tất nhi•n c‡i ấ x u cần được hu ỷ diệt, những hu
ỷ diệt để lˆm g“ th“ c‰u h i
ỏ nˆy nghệ thuật cần c— tr‡ch nhiệm trả lời. 7 mỹ học đại cương lê hồng mai trúc
Tr•n cơ sở nˆy, chœng ta c— thể i
đ đến định nghĩa về nghệ thu t nh ậ ư sau:
-Nghệ thuật lˆ sự phản ‡nh hiện thực cu c s ộ ng b ố ằng t“nh y•u r ng l ộ ớn vˆ t“nh y•u i v đố ới c‡i đẹp.
-Diễn ra trong ba m i
ố quan hệ: giữa con người với tự nhi•n, với người kh‡c (quan hệ x‹
hội) vˆ với ch’nh bản th‰n. Ch’nh lˆ phản ‡nh toˆn b nh ộ
ững g“ diễn ra trong ba m i quan ố
hệ nˆy. Đ— ch’nh lˆ nội dung của nghệ thu t ậ (cu c ộ s ng c ố a con ủ người). Do —, đ phạm vi
phản ‡nh của nghệ thuật v™ c•ng r ng. ộ -V“ y•u cu c ộ s ng ố
n•n người nghệ sĩ lu™n mong cu c ộ s ng ố hoˆn thiện, mu n ố t‡i tạo lại cuộc s ng v ố ề m t hi ộ
ện thực ph• hợp với mong mu n, ố ước mơ, kh‡t v ng c ọ a con ng ủ ười. 4. Bản ch t
ấ của nghệ thu t,
ậ đối tượng của nghệ thu t ậ (lˆ đời s ng ố nghệ thuật c a ủ con người) Nghệ thu t lˆ s ậ ự Òt n t ồ i ạ ’ch th đ ựcÓ. Nội dung c a
ủ nghệ thuật lˆ hiểu được cu c ộ s ng: ố t‡i hiện được cu c ộ s ng ố vˆ t“nh y•u i đố với cu c s ộ ng ố
(hiện trong c‡i đẹp - cảm n ng h ă c
ọ ) đời sống nội t‰m của con người (đời
sống tinh thần của c‡ nh‰n con người) được b c l ộ ra b ộ ởi biểu hiện c a ngh ủ ệ thuật. Bản ch t c
ấ ủa nghệ thu t: ậ -Lˆ những thu c ộ t’nh, những yếu t ố sự t n ồ tại bản chất c a
ủ nghệ thuật, kh™ng c— những
thuộc t’nh vˆ yếu t nˆy th“ b ố ản chất c a ngh ủ ệ thuật kh™ng t n t ồ ại. -Lˆ những yếu t thu ố c t’nh quy ộ định cho sự t n t
ồ ại, ph‡t triển c a ngh ủ ệ thuật.
-C‡i đẹp được tạo ra mang gi‡ trị c a ngh ủ ệ thuật (ph thu ụ c
ộ vˆo thị hiểu thẩm m c ỹ a ủ con
người) lˆ c‡i đẹp được sự thừa nhận c a c™ng chœng. ủ
-Lˆ những gi‡ trị x‹ h i
ộ được ‡nh gi‡ theo s đ ự thiết định c a c‡i ủ đẹp.
Gi‡ trị x‹ h i lˆ c‡c gi‡ tr ộ ị v n h ă c, cu ọ c s ộ ng, kinh t ố ế, x‹ h i, ộ o đạ đức, th m m ẩ ỹ,É n—i
l•n gi‡ trị c a con ng ủ
ười, n—i l•n nhu c u, nh ầ ững g“ ‡p đ ứng nhu c u, kh‡t v ầ ng s ọ ng c ố a ủ con người. -Lˆ gi‡ trị c a gi‡ tr ủ ị.
-Lˆ những gi‡ trị x‹ h i
ộ được ‡nh gi‡ theo quy đ định ri•ng c a t“nh c ủ ảm. C—
ý kiến cho rằng, ÒBản ch t ấ c a ủ nghệ thu t
ậ lˆ t’nh d‰n t c, ộ n i ộ dung, giai c pÓ ấ lˆ sai v“ c‡c thu c t’nh ộ nˆy thu c v ộ ề ch’nh trị h c, lˆ ọ những thu c t’nh ộ ph‡i sinh c a ủ nghệ thuật khi x‹ h i ộ ‹ c— giai c đ
ấp vˆ đấu tranh giai cấp.
VII./ H“nh tượng nghệ thuật:
Phương thức ph n ‡nh c ả ủa nghệ thu t: ậ
- Trong h“nh tượng nghệ thuật lˆ sự t ng ổ hợp n i
ộ dung nghệ thuật, bản chất nghệ thuật vˆ đối tượ ệ ng ngh thuật. VD: c‡c t‡c ph m v ẩ n h ă c lˆ s ọ ự t ng h ổ
ợp h“nh tượng t o n•n ch ạ
ỉnh thể t‡c ph m. ẩ - C‡c n i
ộ dung nˆy biểu hiện qua c‡c cấp
độ về thế giới quan vˆ nh‰n sinh quan, tạo n•n một hệ th ng ố
tư tưởng chủ đề. Mˆ hệ th ng ố
tư tưởng chủ đề nˆy lˆ m t ộ hệ th ng ố mở vˆ
thường xuy•n được th™ng diễn. - C‡c cấp độ về t‰m l
ý c— thể được phơi bˆy hoặc ẩn tˆng, c‡c cấp độ thẩm m ỹ ph ụ thu c ộ vˆo yếu t c
ố ảm xœc c a c™ng chœng vˆ s ủ ự mở r ng c‡c gi‡ tr ộ ị c a h“nh t ủ ượng. 8 mỹ học đại cương lê hồng mai trúc - C‡c cấp
độ tr•n được phản ‡nh m t
ộ c‡ch trực quan th™ng qua c‡c th
ủ ph‡p nghệ thuật từ trừu tượng đến c th
ụ ể. Lˆm cho m t th ộ ứ ph bi
ổ ến cụ thể nh t thˆnh ấ đơn gi n nh ả t. ấ
C‡c đơn nh t vˆ c‡i c ấ
ụ thể l i lˆ bao hˆm ạ
được sự a d đ ng vˆ ph ạ qu‡t. ổ VIII./ Chức n ng ngh ă ệ thu t ậ - Nghệ thuật lˆ m t
ộ m—n quˆ do con người tạo ra vˆ trao tặng lại cho ch’nh m“nh, nghệ
thuật ch’nh lˆ thứ lˆm thăng hoa cho cu c s ộ ng. ố
- Nghệ thuật c— trang bị cho cu c ộ s ng ố
con người (chœc năng nhận thức vˆ sự hiểu biết, gi‡o d c truy ụ
ền tải cải thiện, dự b‡o dựa vˆo trực gi‡c). Chức n ng ă c a ủ nghệ thu t ậ lˆ gi i
ả tr’, giœp con người tho‡t ra kh i ỏ ‡p lực cu c ộ s ng ố vˆ t o l ạ p s ậ ự c‰n b ng v ằ
ề t‰m lý. N—i c‡ch kh‡c, n— lˆm con người vui s ng. ố Gi i ph—ng t ả
ư tưởng đi đến hˆnh động. 9

Tài liệu liên quan: