Tiểu luận môn Tư tưởng Hồ Chí Minh –Trường Đại học Hoa Sen

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC HOA SEN
BÀI TIỂU LUẬN MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH NGUYỄN YẾN LINH Mã số SV: 22200471
Ngành : Ngôn ngữ Anh Lớp MH: DC143DL01
Giảng viên phụ trách lớp: Th.S Hồ Thị Trinh 1
Tp. Hồ Chí Minh, Tháng 9 năm 2023 MỤC LỤC A. Lời mở đầu B. Nội dung
Phần 1: Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hoá
1.Quan niệm của Hồ Chí Minh về văn hoá
2.Quan điểm của Hồ Chí Minh về quan hệ giữa văn hoá với các lĩnh vực khác. 3.
Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của văn hoá
Phần 2: Vai trò của văn hoá trong giai đoạn hiện nay. C. Tổng kết D.
Tài liệu tham khảo 2 LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam kết bài tiểu luận của tôi bảo đảm được bảo mật, tuyệt đối không chia sẻ
bài cho sinh viên khác. Kết quả bài tiểu luận của tôi do tôi tự thực hiện dựa trên bài
giảng, powerpoint, các thông tin từ giảng viên và tham khảo từ các nguồn trích dẫn
trong bài Tiểu luận Tư tưởng Hồ Chí Minh.
Tôi xin cam đoan rằng mọi thông tin trích dẫn trong bài tiểu luận đã được chỉ rõ nguồn gốc.
Sinh viên thực hiện bài tiểu luận
(Ký và ghi rõ họ tên) 3 LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên, em xin chân thành gửi lời cảm ơn đến Quý Nhà Trường Đại học Hoa
Sen đã đưa môn Tư tưởng Hồ Chí Minh vào chương trình giảng dạy. Sau khi hoàn
thành khoá học, em đã nhận thấy tính cấp thiết của môn học, đồng thời môn
học Tư tưởng Hồ Chí Minh gắn liền với nhu cầu thực tiễn trong đời sống. Và
những kiến thức quý báu này sẽ là hành trang để em có thể vững vàng bước tiếp trong tương lai.
Trong quá trình học, em đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình từ giảng viên bộ môn
– cô Hồ Thị Trinh. Cô đã giúp đỡ em trong suốt thời gian học tập, mặc dù lớp học
trực tuyến có những bất lợi nhưng cô vẫn tận tình giúp đỡ và giải đáp thắc mắc của
các học viên thông qua các giờ học trực tuyến. Nhờ cô, em đã có kiến thức vững
chắc và tầm nhìn sâu rộng hơn về Tư tưởng Hồ Chí Minh và qua đó nhận thức
được các vấn đề thực tiễn trong cuộc sống khi tham gia các hoạt động kinh tế - xã hội.
Em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến cô vì đã cung cấp đầy đủ các kiến thức, thông
tin để em có thể hoàn thành bài tiểu luận này. Nhưng vì chưa có nhiều kinh
nghiệm và vốn kiến thức còn hạn hẹp nên không tránh khỏi những thiếu sót, em
mong cô có thể đưa ra những nhận xét, phê bình và đánh giá để bài tiểu luận này
của em được hoàn thiện hơn.
Em xin kính chúc Cô và Quý Nhà Trường nhiều sức khoẻ, thành công trên con
đường sự nghiệp sắp tới ạ! 4 LỜI MỞ ĐẦU
Hồ Chí Minh là một trong những nhà tư tưởng, một lãnh tụ cách mạng thể giới
đã bàn nhiều về vấn đề đạo đức và giáo dục đạo đức. Tư tưởng đạo đức Hồ Chí
Minh rất sâu sắc phong phú cả về lý luận và thực tiễn, đã trở thành một bộ phận
vô giá của văn hóa dân tộc và nhân loại, một sức mạnh to lớn làm nên mọi thắng
lợi của cách mạng Việt Nam.
UNESCO – Tổ chức giáo dục, Khoa học và Văn hoá liên hợp quốc đã ghi nhận
Hồ Chí Minh là một Anh hùng giải phóng dân tộc, Nhà văn hoá kiệt xuất Việt
Nam trong Nghị quyết 24C/ 18.6.5 của Khoá họp 24 Đại hội đồng UNESCO từ
ngày 20/10 đến ngày 20/11/1987. Nghị quyết đã khẳng định: Chủ tịch Hồ Chí
Minh đã để lại một dấu ấn trong quá trình phát triển của một dân tộc vì hoà bình,
độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội. Người đã có công lao tô lớn trong
việc phát triển các lĩnh vực văn hoá, giáo dục, nghệ thuật. Nền văn hoá mà Chủ
tịch Hồ Chí Minh kết hợp những truyền thống tốt đẹp của nền văn hoá dân dộc
Việt Nam được đúc kết từ hàng ngàn năm, thông qua đó phát triển nền văn hoá và
nâng cao với tinh thần văn hoá của nhân loại. Sự cống hiến của Người còn được
thể hiện ở khía cạnh sáng tạo văn hoá, văn nghệ, xác lập các hệ thống quan
điểm về văn hoá xây dựng nền văn hoá mới ở Việt Nam và đồng thời khẳng định
bản sắc dân tộc ta để thuận tiện cho việc thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau.Nền văn 5
hoá dân tộc được Nhà văn hoá kiệt xuất Hồ Chí Minh chủ trương thấm nhuần
tình yêu bản sắc dân tộc, chủ nghĩa dân tộc và chủ nghĩa yêu nước sâu sắc.
Người đã cho rằng: phải làm cho văn hoá đi sâu vào tâm lý quốc dân, đi vào
cuộc sống mới; văn hoá phải sửa đổi tham nhũng, lười biếng, phù hoa, xa xỉ; văn
hoá phải làm thế nào cho người dân Việt Nam từ già đến trẻ, cả đàn ông và đàn
bà, ai cũng phải hiểu nhiệm vụ của mình và biết hưởng hạnh phúc mà mình nên được hưởng.
Vì tính cấp thiết và nhìn thấy tầm quan trọng của học thuyết này, em xin đưa ra
những nhận định của mình trong đề tài tiểu luận:
“ Theo tư tưởng Hồ Chí Minh: văn hoá là mục tiêu và là động lực của sự
nghiệp cách mạng. Anh/chị hãy chứng minh trong giai đoạn hiện nay ” 5 NỘI DUNG
PHẦN 1: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HOÁ
1.QUAN NIỆM CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HOÁ
Theo Hồ Chí Minh, có bốn cách tiếp cận chủ yếu về văn hoá:
Tiếp cận theo nghĩa rộng, tổng hợp mọi phương thức sinh hoạt của con người.
Tiếp cận theo nghĩa hẹp, đời sống tinh thần của xã hội, thuộc kiến trúc thượng tầng.
Tiếp cận theo nghĩa hẹp hơn, đến các trường học, số người đi học, xoá nạn mù chữ,
biết đọc, biết viết ( thường xuất hiện trong các bài nói với đồng bào miền núi.
Tiếp cận theo “ phương thức sử dụng công cụ sinh hoạt”.
Người viết: “ Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng
tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn
học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về mặc, ăn, ở, và các
phương thức sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hoá.
Văn hoá là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó
mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi
của sự sinh tồn”. Được viết trong quá trình Hồ Chí Minh còn ở trong nhà tù của
Tưởng Giới Thạch vào tháng 8 năm 1943. 6
Quan niệm này được xuất hiện trong một hoàn cảnh đặc biệt. Trước khi UNESCO
được thành lập, đây là quan niệm văn hoá duy nhất theo nghĩa rộng vì trước đó cả
nước ta đang tập trung cho nhiệm vụ giải phóng dân tộc. Tuy nhiên, Hồ Chí Minh
chỉ bàn đến văn hoá theo nghĩa hẹp, với ý nghĩa kiến trúc thượng tầng, là toàn bộ
đời sống tinh thần của xã hội.
2.QUAN ĐIỂM CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ QUAN HỆ GIỮA VĂN HOÁ
VỚI CÁC LĨNH VỰC KHÁC
QUAN HỆ GIỮA VĂN HOÁ VỚI CHÍNH TRỊ: Người đã nhấn mạnh có bốn vấn
đề trong đời sống cần được coi trọng ngang nhau và có sự tác động qua lại lẫn nhau: chính 6
trị, kinh tế, văn hoá và xã hội. Tuy nhiên, trong giai đoạn kháng chiến giành lại độc
lập, thống nhất lãnh thổ phải được ưu tiên. Đồng thời xoá ách nô lệ, tiến hành cách
mạng giải phóng dân tộc, thiết lập nhà nước của dân, do dân, vì dân. Đó cũng
chính là sự giải phóng chính trị để mở đường cho văn hoá phát triển. Nhưng văn
hoá không thể đứng ngoài mà phải ở trong chính trị, tức là văn hoá phải phục vụ
nhiệm vụ chính trị; đồng thời mọi hoạt động của tổ chức và chính trị phải có hàm lượng văn hoá.
QUAN HỆ GIỮA VĂN HOÁ VỚI KINH TẾ: Trong mối quan hệ với kinh tế, Hồ
Chí Minh đã giải thích như sau: văn hoá thuộc kiến trúc thượng tầng, mà xã hội đã
kiến thiết rồi, thì văn hoá mới kiến thức được. Vì vậy, văn hoá nằm trong xã hội,
và nằm trong kinh tế. Tuy nhiên, văn hoá không hoàn toàn phụ thuộc vào kinh tế
mà có vai trò tác động trở lại kinh tế. Chúng tác động lẫn nhau và mở đường cho
kính tế xã hội và văn hoá phát triển.
QUAN HỆ GIỮA VĂN HOÁ VỚI XÃ HỘI: Giải phóng chính trị cũng đồng thời
là giải phóng xã hội, từ đó mà văn hoá mới có khả năng phát triển. Cũng có thể
nói, xã hội phản ánh văn hoá và tương tự ngược lại. Văn hoá Việt Nam được xem
là một nền văn hoá phát triển phong phú, nhưng trong chế độ nô lệ bị áp bức, thì
văn hoá, nghệ thuật cũng bị áp bức. Vì vậy, giải phóng dân tộc cũng chính là giải
phóng xã hội, từ đó văn hoá mới có được điều kiện phát triển.
VỀ BẢO VỆ VĂN HOÁ: Bản sắc dân tộc chứa đựng giá trị to lớn và có ý nghĩa
quan trọng trong việc giữ gìn và xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Vì vậy, trách nhiệm
dân tộc Việt Nam phải bảo vệ Tổ quốc, và có trách nhiệm phải khai thác, gìn giữ,
bảo vệ và phát huy những giá trị văn hoá tốt đẹp của dân tộc; đáp ứng yêu cầu,
nhiệm vụ cách mạng của từng giai đoạn lịch sử. 1.
QUAN ĐIỂM CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ VAI TRÒ CỦA VĂN HOÁ
a) Văn hoá là mục tiêu, động lực của sự nghiệp cách mạng
- Văn hoá là mục tiêu của cách mạng Việt Nam. Mục tiêu của cách mạng Việt
Nam là độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Vì thế, kinh tế - chính trị - xã hội – văn hoá nằm 7
đều nằm trong mục tiêu chung của quá trình cách mạng.
Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, văn hoá là mục tiêu, là quyền sống, quyền sung
sướng, quyền tự do, quyền mưu cầu hạnh phúc; là khát vọng của nhân dân về các
giá trị chân – thiện – mỹ. Đó là công bằng, văn minh, ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai
cũng được học hành; một xã hội mà đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân
luôn được quan tâm và không ngừng nâng cao, con người có điều kiện phát triển toàn diện.
Với ba tiêu chí được xem là trụ cột để phát triển một đất nước được Hồ Chí Minh
đặt ra là kinh tế, xã hội, môi trường. Chúng ta có thể nhận thức ở những mức độ
khác nhau trong di sản Hồ Chí Minh về các mục tiêu của Chương trình nghị sự
XXI, một phần quan trọng của chiến lược phát triển bền vững.
- Văn hoá là động lực. Động lực cũng chính là tác nhân thúc đẩy sự phát triển. Di
sản Hồ Chí Minh đã cho thấy động lực có nhiều khía cạnh: nội lực và ngoại lực;
động lực vật chất và tinh thần; động lực cộng đồng và cá nhân. Tuy nhiên, động
lực cũng có thể xem xét ở các khía cạnh khác nhau:
Văn hoá chính trị. Đây là văn hoá tạo động lực soi đường cho quốc dân đi, lãnh
đạo quốc dân để thực hiện độc lập, tự cường, tự chủ
Văn hoá văn nghệ. Giúp nâng cao tinh thần yêu nước, lý tưởng cách mạng, ý chí
quyết tâm giành độc lập, và niềm tin vào thắng lợi của cách mạng.
Văn hoá giáo dục. Giúp xoá nạn mù chữ, tuyên truyền sứ mệnh xoá nạn dốt. Với
sứ mệnh “ trồng người”, văn hoá giáo dục đào tạo nguồn nhân lực mới phục vụ cách mạng.
Văn hoá đạo đức, lối sống nâng cao phẩm giá. Theo Hồ Chí Minh, đạo đức là gốc
con người. Mọi việc thành hay bại, là do người đó có đạo đức hay không. Với sự
nhận thức này, con người hướng đến sự chân – thiện – mỹ trong nhân dân và tiến
đến phục vụ cho cách mạng.
Văn hoá pháp luật bảo đảm dân chủ, trật tự, kỷ cương, phép nước. 8
Phần 2: Vai trò của văn hoá trong giai đoạn hiện nay
Trải qua quá trình 35 đổi mới đất nước, Việt Nam ta đã đạt được những kết quả
nhất định trong việc xây dựng văn hoá, đổi mới đất nước. Tuy nhiên, vẫn còn một
số khuyết điểm tồn động. Đại hội đại biểu
toàn quốc lần thứ XIII của Đảng chỉ rõ: “ Văn hoá chưa được quan tâm tương
xứng với kinh tế và chính trị, chưa thật sự trở thành nguồn lực, động lực nội sinh
của sự phát triển bền vững đất nước. Vai trò của văn hoá trong xây dựng con người
chưa được xác định đúng tầm, còn có chiều hướng coi trọng chức năng giải trí đơn
thuần… Môi trường văn hoá, xã hội tiếp tục bị ô nhiễm bởi các tệ nạn xã hội, tham
nhũng, tiêu cực. Chênh lệch về hưởng thụ văn hoá giữa các vùng, miền còn lớn;
đời sống văn hoá ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa còn nhiều
khó khăn”. Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong Đảng
và trong xã hội còn có xu hướng tăng . Vì vậy, chúng ta cần phải chú trọng hơn
nữa trong việc xây dựng văn hoá, đạo đức, con người để đáp ứng yêu cầu phát
triển nhanh và bền vững trong giai đoạn hiện nay.
Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương khoá VIII về xây
dựng và phát triển văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc tháng 7 năm
1998 đã nêu ra những quan điểm chỉ đạo cơ bản: Văn hoá chính là nền tảng tinh
thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã
hội; nền văn hoá mà chúng ta xây dựng là nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc
dân tộc; thống nhất mà đa dạng trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam; xây dựng
phát triển văn hoá là sự nghiệp của toàn dân do Đảng lãnh đạo, trong đó đội ngũ trí
thức giữ vai trò quan trọng; văn hoá là một mặt trận; xây dựng và phát triển văn
hoá là một sự nghiệp cách mạng lâu dài, đòi hỏi phải có ý chí cách mạng và sự kiên trì.
Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ( bổ sung
và phát triển năm 2011) đã khẳng định phải xây dựng Việt Nam dựa trên nền văn
hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, phát triển toàn diện, thống nhất trong đa
dạng, thấm nhuần sâu sắc tinh thần nhân văn, dân chủ, tiến bộ. Làm cho văn hoá
thấm sâu vào các tầng lớp xã hội, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, trở thành
sức mạnh, tiềm lực cho sự phát triển bển vững. Kế thừa và phát triển các giá trị văn
hoá tốt đẹp của dân tộc Việt Nam, tiếp thu những tinh hoa của nhân loại, xây dựng
một xã hội dân chủ, công bằng, văn minh vì lợi ích của mỗi người dân Việt Nam.
Phát triển sáng tạo văn hoá, nghệ thuật; đề cao và tuyên dương các giá trị tốt đẹp,
đồng thời phê phán những cái xấu, lỗi thời, thấp kém, phản văn hoá. Bảo vệ quyền
tự do, quyền được thông tin và tự do sáng tạo của công dân. Phát triển các thông tin đại chúng 9
hiện đại, thông tin chân thực, đa dạng, kịp thời để phục vụ cho sứ mệnh xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Theo nghị quyết của Đảng, chúng ta cần nhận thức đúng đắn vai trò và sứ mệnh
của văn hoá đối với sự phát triển của đất nước. Văn hoá còn thì chế độ còn, văn
hoá mất thì chế độ mất; không gì đáng sợ bằng văn hoá lâm nguy.
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 9 khoá XI về xây dựng và phát triển văn hoá, con
người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nuớc ( Nghị quyết số 33
– NQ/TW ngày 9/6/2014) và Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII
của Đảng định hướng : “ Phát triển con người toàn diện và xây dựng nền văn hoá
Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc để văn hoá, con người Việt Nam thực
sự trở thành sức mạnh nội sinh, động lực phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc.
Tăng đầu tư cho phát triển sự nghiệp văn hoá. Xây dựng, phát triển, tạo môi trường
và điều kiện xã hội thuận lợi nhất để khơi dậy truyền thống yêu nước, niềm tự hào
dân tộc, niềm tin, khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc, tài năng, trí
tuệ, phẩm chất của con người Việt Nam là trung tâm, mục tiêu và động lực phát
triển quan trọng nhất của đất nước”
Đại hội XII nêu các nhiệm vụ cụ thể:
Xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện là mục tiêu của chiến lược phát triển.
Xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh, phù hợp với bối cảnh phát triển kinh tế 15
thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Xây dựng môi trường
văn hoá trong hệ thống chính trị, trong các địa phương, làng bạn…
Xây dựng văn hoá trong chính trị và kinh tế. Chú trọng chăm lo xây dựng văn hoá
trong Đảng, trong các cơ quan nhà nước và các đoàn thể. Coi đây là nhân tố quan
trọng để xây dựng hệ thống chính trị trong sạch. -
Nâng cao chất lượng hoạt động văn hoá. -
Làm tốt công tác lãnh đạo, quản lý báo chí, xuất bản. -
Phát triển công nghiệp văn hoá đi đôi với xây dựng, hoàn thiện, thị
trường dịch vụ và sản phẩm văn hoá. -
Chủ động hội nhập quốc tế văn hoá, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại. -
Tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng và nâng cao hiệu
lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với lĩnh vực văn hoá. 10 16