










Preview text:
HỌC VIỆN NGÂN HÀNG
KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
Học phần: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC Đ
Ề
TÀI : Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về giải quyết
vấn đề dân tộc trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Sự vận dụng của
Đảng và Nhà nước ta trong xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc.
Giảng viên h ư ớng dẫn : TS. Nguyễn Lệ Thu
Sinh viên thực hiện : Nguyễn Thanh Mai Lớp : F16B Mã sinh viên : F16-039
Hà nội, ngày tháng năm 2025 Mục lục
NỘI DUNG...............................................................................................................5
Phần 1: Lý luận chung ................................................................................................ 6
thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ............................................................................6
1.2. Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc trong quá trình xây dựng xã hội chủ nghĩa
.....................................................................................................................................7
1.3. Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về dân tộc và giải quyết vấn đề dân tộc
trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ...................................................................7
Phần 2: Liên hệ thực tiễn ............................................................................................ 8
2.1. Vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và Hồ Chí Minh trong thực tiễn xây
dựng khối đại đoàn kết dân tộc ở Việt Nam ................................................................8
2.2. Thực trạng xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc tại Việt Nam trong giai đoạn hiện
nay.....................................................................................................8 ........................8
2.3. Liên hệ bản thân: Nhận thức và đóng góp của sinh viên trong xây dựng khối đại đoàn
kết dân tộc ...................................................................................................................9
1.1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về giải quyết vấn đề dân tộc trong
KẾT LUẬN.............................................................................................................10
TÀI LIỆU THAM KHẢO.......................................................................................12 LỜI MỞ ĐẦU
Vấn đề dân tộc luôn là một vấn đề trọng yếu trong quá trình xây dựng và phát triển
xã hội, đặc biệt là trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Theo quan điểm của
chủ nghĩa Mác - Lênin, giải quyết vấn đề dân tộc không chỉ là giải quyết các mâu
thuẫn sắc tộc mà còn là một nhiệm vụ chính trị và xã hội quan trọng, nhằm thúc đẩy
sự phát triển đồng đều và hài hòa giữa các dân tộc trong xã hội. Chủ nghĩa Mác -
Lênin khẳng định rằng giải quyết vấn đề dân tộc là một phần không thể tách rời trong
công cuộc giải phóng các dân tộc bị áp bức và xây dựng xã hội cộng sản không có
sự phân biệt giữa các dân tộc.
Trong bối cảnh đó, Đảng Cộng sản Việt Nam, với tư tưởng Hồ Chí Minh và đường
lối cách mạng, đã vận dụng sáng tạo các quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin vào
thực tiễn của cách mạng Việt Nam. Đặc biệt, việc xây dựng khối đại đoàn kết toàn
dân tộc là một trong những nhiệm vụ chiến lược hàng đầu, nhằm đảm bảo sự phát
triển toàn diện và bền vững của đất nước, bảo vệ độc lập, chủ quyền và phát triển xã hội chủ nghĩa.
Vấn đề đoàn kết dân tộc trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội không chỉ là việc
tập hợp các tầng lớp nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng, mà còn là việc giải quyết
các vấn đề liên quan đến sự công bằng, bình đẳng và sự phát triển toàn diện của mọi
dân tộc, trong đó có các dân tộc thiểu số. Từ đó, xây dựng một xã hội hòa hợp, thống
nhất, nhưng cũng đa dạng và phát triển mạnh mẽ.
Chủ đề này sẽ phân tích quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về giải quyết vấn đề
dân tộc trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, đồng thời làm rõ sự vận dụng của
Đảng và Nhà nước ta trong xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, tạo nền tảng cho sự
phát triển bền vững và thịnh vượng của đất nước trong thời kỳ mới.
Việc nghiên cứu vấn đề dân tộc trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là hết sức
cấp thiết, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang trong quá trình xây dựng chủ nghĩa
xã hội với sự phát triển toàn diện cả về kinh tế, xã hội và văn hóa. Vấn đề dân tộc có
ảnh hưởng sâu rộng đến mọi mặt đời sống xã hội và là yếu tố quan trọng quyết định
sự thành công của công cuộc đổi mới đất nước. Tính cấp thiết của vấn đề này được
thể hiện rõ qua việc xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, để tạo ra một xã hội bình
đẳng, công bằng, trong đó mọi dân tộc đều được phát triển và góp phần vào sự nghiệp
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Mục đích nghiên cứu của đề tài là làm rõ quan điểm của chủ nghĩa Mác Lênin về
giải quyết vấn đề dân tộc, từ đó rút ra những bài học và sự vận dụng sáng tạo của
Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc. Đề tài sẽ
phân tích quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về vấn đề dân tộc và tự do dân tộc
tự quyết, từ đó làm rõ các nguyên tắc cơ bản và cách thức giải quyết vấn đề dân tộc
trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Đồng thời, đề tài cũng sẽ vận dụng tư
tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam vào thực tiễn xây
dựng khối đại đoàn kết dân tộc tại Việt Nam, thể hiện rõ sự kết hợp lý luận với thực
tiễn trong việc thúc đẩy sự đoàn kết các dân tộc Việt Nam. Cuối cùng, đề tài sẽ đánh
giá thực trạng xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc trong giai đoạn hiện nay, chỉ ra
những vấn đề còn tồn tại và đề xuất các giải pháp để khắc phục, nhằm xây dựng một
xã hội hòa hợp và phát triển bền vững trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế.
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là vấn đề dân tộc trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa
xã hội, với trọng tâm là nghiên cứu về quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư
tưởng Hồ Chí Minh và chính sách dân tộc của Đảng Cộng sản
Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu của đề tài tập trung vào Việt Nam, với thời gian
nghiên cứu từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam tiến hành xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc cho đến nay.
Cơ sở lý luận của đề tài dựa trên các quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác Lênin về
dân tộc và quyền tự quyết dân tộc, tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết dân tộc, cùng
các nghị quyết, chỉ thị của Đảng Cộng sản Việt Nam về vấn đề dân tộc. Đề tài sử
dụng phương pháp luận biện chứng duy vật kết hợp với các phương pháp phân tích,
tổng hợp, khái quát hóa và lịch sử để làm sáng tỏ các vấn đề lý luận và thực tiễn
trong công tác giải quyết vấn đề dân tộc.
Về mặt lý luận, đề tài sẽ góp phần làm rõ thêm các quan điểm của chủ nghĩa Mác -
Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc, đồng thời phản ánh thực tiễn của
Việt Nam trong việc xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc. Đề tài cũng sẽ cung cấp cái
nhìn sâu sắc về các chính sách dân tộc và những giải pháp thực tiễn cần được áp
dụng trong bối cảnh hiện nay.
Về mặt thực tiễn, nghiên cứu này có ý nghĩa lớn trong việc định hướng các chính
sách về dân tộc, hỗ trợ công tác xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc và nâng cao ý
thức đoàn kết dân tộc trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam. NỘI DUNG
Phần 1: Lý luận chung
1.1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về giải quyết vấn đề dân tộc
trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Trong chủ nghĩa Mác - Lênin, vấn đề dân tộc không chỉ là vấn đề chính trị mà còn
là vấn đề kinh tế, xã hội có ảnh hưởng sâu rộng đến sự nghiệp cách mạng. Chủ nghĩa
Mác – Lênin đã nêu rõ, dân tộc là một quá trình phát triển lâu dài của xã hội loài
người, trải qua các hình thức cộng đồng từ thấp đến cao như: thị tộc, bộ lạc, bộ tộc
và dân tộc. Mỗi dân tộc có sự phát triển độc lập và có quyền tự quyết về chính trị,
kinh tế và văn hóa, nhưng cũng cần phải hiểu rằng, các dân tộc có thể sống và phát
triển trong sự đoàn kết, hợp tác (Nguyễn Ngọc Hà, 2020).
Chủ nghĩa Mác – Lênin khẳng định rằng các dân tộc có quyền bình đẳng và tự quyết,
nghĩa là mọi dân tộc, dù có đặc điểm lịch sử, văn hóa, hay trình độ phát triển khác
nhau, đều có quyền chọn lựa con đường phát triển của riêng mình. Tuy nhiên, việc
thực hiện quyền bình đẳng và tự quyết dân tộc không phải là tự nhiên, mà phải dựa
trên quá trình đấu tranh lâu dài của các dân tộc để xóa bỏ áp bức, bóc lột, và giải
phóng mọi giai cấp trong xã hội.
Cương lĩnh dân tộc của chủ nghĩa Mác – Lênin yêu cầu xóa bỏ tình trạng nô dịch
giữa các dân tộc và nhấn mạnh việc thực hiện quyền bình đẳng về chính trị, văn hóa,
và kinh tế giữa các dân tộc. Quyền tự quyết dân tộc là quyền quyết định chế độ chính
trị và con đường phát triển của dân tộc, không bị áp đặt hay chi phối bởi bất kỳ thế
lực ngoại bang hay chính quyền đế quốc nào.
Theo quan điểm Mác – Lênin, mâu thuẫn dân tộc có thể phát sinh từ sự áp bức, xâm
lược, hoặc bất bình đẳng giữa các dân tộc. Vì vậy, việc giải quyết vấn đề dân tộc
không chỉ nằm trong phạm vi một quốc gia mà còn là phần của cuộc đấu tranh giai
cấp quốc tế. Chủ nghĩa Mác – Lênin khuyến khích sự liên kết và đoàn kết của các
dân tộc trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc và vì sự tiến bộ xã hội (Nguyễn Ngọc Hà, 2020).
1.2. Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc trong quá trình xây dựng xã hội chủ nghĩa
1.3. Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về dân tộc và giải quyết vấn đề
dân tộc trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về vấn đề dân tộc được hình thành từ những
nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Đảng ta luôn
xác định, vấn đề dân tộc là vấn đề chiến lược lâu dài và có tầm quan trọng lớn trong
công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa.
Đảng Cộng sản Việt Nam nhận thức rõ rằng, việc giải quyết vấn đề dân tộc không
chỉ là một yêu cầu lý luận mà còn là vấn đề thực tiễn trong quá trình xây dựng đất
nước, đặc biệt trong bối cảnh các dân tộc ở Việt Nam có nền văn hóa và phong tục
tập quán đa dạng. Đảng ta chủ trương phát triển toàn diện về chính trị, kinh tế, văn
hóa, xã hội và an ninh quốc phòng trên toàn bộ lãnh thổ Việt Nam, bao gồm cả vùng
đồng bào dân tộc thiểu số. Chính sách của Đảng là đảm bảo quyền bình đẳng cho tất
cả các dân tộc, không phân biệt tôn giáo, văn hóa hay ngôn ngữ (Nguyễn Ngọc Hà, 2020)..
Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, Đảng Cộng sản Việt Nam đặc biệt chú
trọng vào việc thực hiện các chính sách dân tộc nhằm xây dựng khối đại đoàn kết
dân tộc. Đảng khẳng định rằng, các dân tộc trong đại gia đình Việt Nam có quyền
bình đẳng, đoàn kết, tương trợ, giúp đỡ nhau trong quá trình phát triển. Chính sách
của Đảng không chỉ chú trọng đến việc nâng cao đời sống vật chất của đồng bào dân
tộc mà còn phát huy giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc, bảo tồn và phát
triển các ngôn ngữ, phong tục tập quán của từng dân tộc (Nguyễn Ngọc Hà, 2020).
Đảng Cộng sản Việt Nam cũng nhận thức rằng, trong quá trình xây dựng xã hội chủ
nghĩa, các dân tộc cần phải có sự đoàn kết chặt chẽ, làm nền tảng vững chắc cho sự
nghiệp phát triển đất nước. Sự đoàn kết giữa các dân tộc được coi là yếu tố quyết
định trong việc thực hiện thắng lợi công cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa.
Phần 2: Liên hệ thực tiễn
2.1. Vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và Hồ Chí Minh
trong thực tiễn xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc ở Việt Nam
Trong quá trình xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, Đảng Cộng sản Việt
Nam đã vận dụng sáng tạo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí
Minh. Chủ nghĩa Mác - Lênin khẳng định rằng các dân tộc trong xã hội phải bình
đẳng, tôn trọng quyền tự quyết và phát triển theo khả năng của mình, đồng thời nhấn
mạnh sự đoàn kết giữa các dân tộc trong đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng
xã hội mới. Hồ Chí Minh, trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, đã vận dụng
quan điểm này để phát triển khối đại đoàn kết toàn dân tộc, coi đó là yếu tố quyết
định thắng lợi trong cuộc kháng chiến chống thực dân, đế quốc. Tư tưởng "Đoàn kết,
đoàn kết, đại đoàn kết" của Hồ Chí Minh đã thực sự trở thành kim chỉ nam cho công
cuộc xây dựng đất nước. Đặc biệt, trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, việc
xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc được xác định là nhiệm vụ chiến lược lâu dài.
Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định rõ nhiệm vụ phát huy sự đoàn kết giữa các dân
tộc, từ đó đảm bảo sự phát triển ổn định, bền vững và bảo vệ độc lập, chủ quyền
quốc gia (Trường Đảng Cộng sản Việt Nam, 2019; Nguyễn, 2020)..
2.2. Thực trạng xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc tại Việt Nam trong giai đoạn hiện nay
Tại Việt Nam, khối đại đoàn kết dân tộc đã đạt được những thành tựu đáng kể trong
suốt quá trình xây dựng và phát triển. Đảng Cộng sản Việt Nam luôn coi vấn đề dân
tộc là một trong những yếu tố quyết định thắng lợi của cách mạng. Các chính sách
dân tộc của Đảng và Nhà nước đã thúc đẩy sự phát triển đồng đều giữa các dân tộc,
bảo vệ quyền lợi của đồng bào các dân tộc thiểu số, cũng như khuyến khích sự phát
triển mạnh mẽ trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội. Tuy nhiên,
thực trạng xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc hiện nay vẫn còn gặp phải một số vấn
đề. Mặc dù Đảng đã đề ra nhiều chính sách quan trọng để giải quyết bất bình đẳng
giữa các dân tộc, nhưng một số dân tộc thiểu số vẫn còn đối mặt với tình trạng nghèo
đói, trình độ phát triển không đồng đều, và cơ hội tiếp cận các dịch vụ công còn hạn
chế. Bên cạnh đó, một số vấn đề xã hội như kỳ thị chủng tộc, sự phân biệt giữa các
dân tộc vẫn còn tồn tại ở một số vùng, gây cản trở trong việc xây dựng một xã hội
thực sự đoàn kết, hòa nhập. Điều này đòi hỏi Đảng và Nhà nước tiếp tục đẩy mạnh
các chính sách về phát triển kinh tế, giáo dục, y tế, và bảo vệ môi trường sống cho
đồng bào các dân tộc thiểu số (Ủy ban Dân tộc, 2021; Đảng Cộng sản Việt Nam, 2013).
2.3. Liên hệ bản thân: Nhận thức và đóng góp của sinh viên trong xây dựng
khối đại đoàn kết dân tộc
Với tư cách là sinh viên của Học viện Ngân hàng, tôi nhận thức rằng xây dựng khối
đại đoàn kết dân tộc không chỉ là trách nhiệm của các nhà lãnh đạo mà còn là nhiệm
vụ của mỗi cá nhân trong xã hội, trong đó có tôi. Là một sinh viên, tôi có thể đóng
góp vào công cuộc này bằng cách học hỏi và nâng cao nhận thức về sự đa dạng văn
hóa, tôn trọng sự khác biệt giữa các dân tộc, và tham gia tích cực vào các hoạt động
xây dựng tình đoàn kết, sự hiểu biết lẫn nhau. Đồng thời, tôi sẽ chú trọng vào việc
phát huy vai trò của giáo dục, vận động các sinh viên cùng trường xây dựng cộng
đồng học thuật đa dạng, cởi mở và công bằng. Hơn nữa, thông qua việc tham gia các
hoạt động tình nguyện, nghiên cứu và chia sẻ thông tin, tôi hy vọng có thể góp phần
tuyên truyền về sự quan trọng của đoàn kết dân tộc trong xây dựng một xã hội tiến
bộ, công bằng và bình đẳng.
Với những hiểu biết về lý luận, tôi cam kết sẽ không ngừng nâng cao kiến thức và
kỹ năng để đóng góp vào việc thực hiện các chính sách dân tộc của Đảng và Nhà
nước, đồng thời tham gia vào các hoạt động cụ thể giúp giảm thiểu sự phân biệt và
xóa bỏ những rào cản giữa các dân tộc, xây dựng một đất nước Việt Nam hùng mạnh và đoàn kết. KẾT LUẬN
Trong suốt quá trình nghiên cứu về vấn đề dân tộc và tôn giáo trong thời kỳ quá độ
lên chủ nghĩa xã hội, đặc biệt là qua việc vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác -
Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, ta có thể rút ra được một số kết luận quan trọng.
Chủ nghĩa Mác - Lênin đã khẳng định rằng giải quyết vấn đề dân tộc là một nhiệm
vụ không thể thiếu trong việc xây dựng một xã hội công bằng và không có sự phân
biệt giữa các dân tộc. Cùng với đó, tư tưởng Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh tầm quan
trọng của đoàn kết dân tộc, khẳng định rằng tất cả các dân tộc đều có quyền bình
đẳng và quyền tự quyết, và chính những yếu tố này tạo nên sức mạnh cho cuộc đấu
tranh giành độc lập dân tộc và xây dựng xã hội chủ nghĩa.
Đảng Cộng sản Việt Nam, dựa trên các nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư
tưởng Hồ Chí Minh, đã vận dụng một cách sáng tạo các quan điểm này vào thực tiễn.
Việc xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, đặc biệt là giữa các dân tộc thiểu số và dân
tộc Kinh, là nền tảng để đạt được các mục tiêu cách mạng và phát triển bền vững đất
nước. Mặc dù đã đạt được những thành tựu quan trọng trong quá trình xây dựng và
bảo vệ đất nước, nhưng thực tế vẫn còn tồn tại một số thách thức trong việc giải
quyết các bất bình đẳng giữa các dân tộc, cũng như duy trì sự đoàn kết trong xã hội.
Để tiếp tục phát huy những thành tựu đã đạt được và khắc phục những khó khăn còn
tồn tại, tôi đề xuất một số giải pháp. Trước hết, cần tăng cường các chính sách phát
triển kinh tế, giáo dục và y tế cho các dân tộc thiểu số, từ đó thu hẹp khoảng cách
phát triển giữa các vùng miền và các dân tộc, giúp các dân tộc thiểu số có cơ hội tiếp
cận những dịch vụ cơ bản và nâng cao chất lượng sống. Thứ hai, cần đẩy mạnh tuyên
truyền và giáo dục về đoàn kết dân tộc để tạo ra một cộng đồng hiểu biết và tôn trọng
lẫn nhau, góp phần duy trì sự hòa hợp trong xã hội. Cuối cùng, cần xây dựng và thực
hiện các chương trình hỗ trợ nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số,
giúp họ có khả năng lãnh đạo và quản lý tốt hơn tại các địa phương, đảm bảo sự phát
triển bền vững của các vùng dân tộc thiểu số.
Tôi tin rằng, với sự lãnh đạo của Đảng và nỗ lực của toàn xã hội, Việt Nam sẽ tiếp
tục xây dựng thành công khối đại đoàn kết dân tộc, từ đó góp phần đạt được các mục
tiêu trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và phát triển đất nước một cách bền
vững, công bằng và thịnh vượng.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tài liệu tiếng Việt
Ủy ban Dân tộc (2021). Chương trình Mục tiêu Quốc gia Phát triển Kinh tế Xã hội
Vùng Dân tộc Thiểu Số và Miền Núi Giai đoạn 2021-2030. Hà Nội: Ủy ban Dân tộc.
Đảng Cộng sản Việt Nam (2013). Nghị quyết Hội nghị Trung ương 7, khóa XI về
công tác dân tộc. Hà Nội: NXB Chính trị Quốc gia Sự thật.
Nguyễn Ngọc Hà (2020). Chủ nghĩa xã hội khoa học – Giáo trình dùng cho hệ đào
tạo đại học. Hà Nội: Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội.
Hồ Chí Minh (2000). Toàn tập, tập 11. Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia.
Trường Đảng Cộng sản Việt Nam (2019). Lý luận về chủ nghĩa xã hội và cách mạng
dân tộc trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Hà Nội:
Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia.
Tài liệu tiếng nước ngoài
Nguyễn, H. (2020). Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc. Tạp chí Lý luận Chính trị, 15(2), 45-58.
Tài liệu trực tuyến
Đảng Cộng sản Việt Nam. Nghị quyết Hội nghị Trung ương 7, khóa XI về công tác
dân tộc. Truy cập từ https://www.dangcongsan.vn