Trình bày các vấn đề nguyên tắc trong hoạt động của đảng cộng sản Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh môn Kinh tế chính trị | Trường đại học Mở Hà Nội

lOMoAR cPSD| 48704538
TRÌNH BÀY CÁC VẤN ĐỀ NGUYÊN TẮC TRONG HOẠT ĐỘNG
CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Câu dẫn mở đầu: Là người sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam, Hồ Chí
Minh đã xây dựng và rèn luyện Đảng Cộng sản thành một đảng cách mạng
chân chính, bộ tham mưu sáng suốt và kiên cường của giai cấp công nhân
và dân tộc Việt Nam. Trong những di sản tư tưởng mà Người để lại, những
luận điểm của Người về Đảng Cộng sản, về xây dựng Đảng, đặc biệt là
những nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng Cộng sản Việt Nam là
một phần vô cùng quan trọng . Chính nhờ những luận điểm rõ ràng, sáng
rõ của Hồ Chí Minh về vấn đề này đã góp phần xây dựng và củng cố Đảng,
làm cho Đảng thật sự trong sạch vững mạnh, xứng đáng là lực lượng chính
trị lãnh đạo toàn xã hội. Thấy được vai trò lớn lao đó, trong bài tập này
nhóm em xin được trình bày vấn đề : “Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của
Đảng Cộng sản Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh”
ĐCS VN là đảng cầm quyền và là chính đảng duy nhất được phép hoạt động
tại VN theo Hiến pháp. Theo Cương lĩnh và Điều lệ chính thức hiện nay, Đảng
là đại diện của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc, lấy
chủ nghĩa Mac-Lênin và Tư tưởng HCM làm kim chỉ nam cho mọi hoạt động. I.
QUAN NIỆM CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ ĐCS
1. Sự ra đời
- Khi đề cập các yếu tố cho sự ra đời của Đảng Cộng sản, Lênin nêu lên hai
yếu tố, đó là sự kết hợp chủ nghĩa Mac với phong trào công nhân.
- Hồ Chí Minh thấy rõ vai trò to lớn của chủ nghĩa Mac – Lênin đối với
cách mạng Việt Nam và đối với quá trình hình thành Đảng cộng sản
Việt Nam. Người cũng đánh giá cao vị trí,vai trò lãnh đạo của giai cấp công
nhân Việt Nam trong sắp xếp lực lượng cách mạng
- Hồ Chí Minh nêu thêm yếu tố phong trào yêu nước, coi nó là một trong
ba yếu tố kết hợp dẫn đến việc hình thành Đảng Cộng sản Việt Nam vì những lý do sau đây:
+ Phong trào yêu nước có vị trí, vai trò cực kỳ to lớn trong quá trình phát
triển của dân tộc Việt Nam. lOMoAR cPSD| 48704538
+ Phong trào công nhân kết hợp được với phong trào yêu nước vì hai phong
trào đó đều có mục tiêu chung
+ Phong trào nông dân kết hợp với phong trào công nhân
+ Phong trào yêu nước của trí thức Việt Nam là nhân tố quan trọng thúc đẩy
sự kết hợp các yếu tố cho sự ra đời của Đảng cộng sản Việt Nam
Sự ra đời của Đảng là sản phẩm của sự kết hợp chủ nghĩa Mac-Lênin với
phong trào công nhân và phong trào yêu nước của nhân dân VN. Chủ
tịch HCM là hiện thân trọn vẹn nhất cho sự kết hợp đó, là tiêu biểu sáng
ngời cho sự kết hợp giai cấp và dân tộc, dân tộc và quốc tế, độc lập dân
tộc với chủ nghĩa xã hội. 2. Vai trò -
Hồ Chí Minh khẳng định: “lực lượng của giai cấp công nhân và nhân dân
lao động là rất to lớn là vô cùng, vô tận. Nhưng lực lượng ấy cần có Đảng lãnh
đạo mới chắc chắn thắng lợi”, giai cấp mà không có Đảng lãnh đạo thì không làm cách mạng được. -
Từ cuốn sách “Đường cách mệnh” xuất bản năm 1927, HCM cho rằng :
“Muốn khỏi đi lạc phương hướng, quần chúng phải có Đảng lãnh đạo để nhận
rõ tình hình, đường lối và định phương châm cho đúng”. -
Cách mạng là cuôc đấu tranh rất gian khổ. Lực lượng kẻ đich rất mạnh.
Muốn thắng lợi thì quần chúng phải tổ chức rất chặt chẽ, ý chí phải kiên quyết.
Vì vậy, phải có Đảng để tổ chức và giáo dục nhân dân thành một đội quân thật
mạnh để đánh đổ kẻ địch, tranh lấy chính quyền. - Cách mạng thắng lợi rồi,
quần chúng vẫn cần có Đảng lãnh đạo. 3. Bản chất -
Là Đảng của giai cấp công nhân, đội tiên phong của giai cấp công
nhân,mang bản chất của giai cấp công nhân: Hồ Chí Minh khẳng định: Đảng
Cộng sản Việt Nam là Đảng của giai cấp công nhân, đội tiên phong của giai
cấp công nhân, mang bản chất giai cấp công nhân. Giữ vững và nâng cao bản
chất giai cấp công nhân của Đảng ta là điều kiện tiên quyết, bảo đảm cho sự
thành công của cách mạng. -
Là Đảng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động: +
Đại hội II của Đảng năm 1951 đã khẳng định: "Đảng Lao động Việt Nam là
Đảng của giai cấp công nhân Việt Nam và nhân dân lao động Việt Nam. lOMoAR cPSD| 48704538
Mục đích của Đảng là phát triển chế độ dân chủ nhân dân của Đảng tiến lên
chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, để thực hiện tự do, hạnh phúc cho giai
cấp công nhân, nhân dân lao động và tất cả các dân tộc đa số, thiểu số ở Việt Nam”.
+ Đảng không chỉ đấu tranh vì lợi ích của giai cấp công nhân mà còn đấu tranh
cho quyền lợi của tập thể, của cả dân tộc. Sức mạnh của Đảng không chỉ bắt
nguồn từ giai cấp công nhân mà còn bắt nguồn từ các tầng lớp nhân dân lao động khác. -
Tính dân tộc sâu sắc không xóa nhòa bản chất giai cấp của Đảng :
Bản chất giai cấp công nhân, tính dân tộc, tính nhân dân của quân đội ta là một
thể thống nhất bền vững. Trong mục tiêu cách mạng do Đảng ta xác định, lợi
ích giai cấp công nhân gắn liền với lợi ích của dân tộc và lợi ích của các tầng
lớp nhân dân lao động khác. Các lợi ích này cơ bản là thống nhất, không đối lập nhau.
Làm giàu cho học thuyết của chủ nghĩa Mác về Đảng Cộng sản góp phần
tránh bênh tả khuynh và hữu khuynh.
Tạo nên sức mạnh to lớn của Đảng và sức mạnh toàn dân tộc. II.
Các nguyên tắc tổ chức
1. Nguyên tắc tập trung dân chủ (có từ khi thành lập Đảng năm 1930) Đây
là nguyên tắc cơ bản trong xây dựng Đảng. Giữa “tập trung” và “dân
chủ” có mối quan hệ khắng khít với nhau, đó là hai vế của một nguyên tắc.
Hồ Chí Minh viết về quan hệ đó như sau: Tập trung trên nền tảng dân chủ;
dân chủ dưới sự chỉ đạo tập trung. Hoặc Người viết: “chế độ ta là chế độ
dân chủ, tư tưởng phải được tự do. Tự do là thế nào? Đối với mọi vấn đề,
mọi người tự do bày tỏ ý kiến của mình, góp phần tìm ra chân lý. Đó là một
quyền lợi mà cũng là một nghĩa vụ của mọi người. Khi mọi người đã phát
biểu ý kiến, đã tìm thấy chân lý, lúc đó quyền tự do tư tưởng hóa ra quyền
tự do phục tùng chân lý”.
2. Nguyên tắc tự phê bình và phê bình (được bổ sung ở Đại hội II năm 1951
, tại Kim Bình, Chiêm Hóa, Tuyên Quang ).
Mục đích của tự phê bình và phê bình là để làm cho phần tốt trong mỗi con
người nảy nở như hoa mùa xuân, làm cho mỗi tổ chức tốt lên, phần xấu bị mất
dần đi, tức là nói đến sự vươn tới chân, thiện, mỹ. Mục đích này được quy định
bởi tính tất yếu trong quá trình họat động của Đảng ta. Bởi vì, Đảng là một lOMoAR cPSD| 48704538
thực thể xã hội, Đảng bao gồm các tầng lớp xã hội, đội ngũ của Đảng bao gồm
những người ưu tú, nhưng trong Đảng cũng không tránh khỏi những khuyết
điểm, không phải mọi người đều tốt, mọi việc đều hay, mỗi con người đều có
cái thiện và cái ác ở trong lòng. Chính vì vậy, Hồ Chí Minh cho rằng, thang
thuốc tốt nhất là tự phê bình và phê bình. Thái độ, phương pháp tụ phê bình và
phê bình được Hồ Chí Minh nêu rõ ở những điểm như: phải tiến hành thường
xuyên như người ta rửa mặt hàng ngày; phải thẳng thắn, chân thành, trung thực,
không nể nang, không dấu diếm và cũng không thêm bớt khuyết điểm; “phải
có tình thương yêu lẫn nhau”.
3. Nguyên tắc đoàn kết thống nhất trong Đảng (bổ sung ở Đại hội III, năm 1960).
Sự đoàn kết, thống nhất của Đảng phải dựa trên cơ sở lý luận của Đảng là chủ
nghĩa Mac – Lênin; cương lĩnh, điều lệ Đảng; đường lối, quan điểm của Đảng;
nghị quyết của tổ chức Đảng các cấp. Đồng thời, muốn đoàn kết thống nhất
trong Đảng phải thực hành dân chủ rộng rãi ở trong Đảng, thường xuyên và
nghiêm chỉnh tự phê bình và phê bình, thường xuyên tu dưỡng đạo đức cách
mạng, chống chủ nghĩa cá nhân và các biểu hiện tiêu cực khác, phải “sống với
nhau có tình, có nghĩa”. Có đoàn kết tốt thì mới tạo ra cơ sở vững chắc để thống
nhát ý chí và hành động, làm cho “Đảng ta tuy đông người nhưng khi tiến đánh
chỉ như là một người”.
4. Nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách (bổ sung ở Đại hội X, năm 2006).
Hồ Chí Minh giải thích về tập thể lãnh đạo như sau: “Vì sao cần phải có tập
thể lãnh đạo? Vì một người dù khôn ngoan tài giỏi mấy, nhiều kinh nghiệm
đến đâu, cũng chỉ trông thấy, chỉ xem xét được một hoặc nhiều mặt của một
vấn đề, không thể trông thấy và xem xét tất cả mọi mặt của một vấn đề. Vì
vậy, cần phải có nhiều người. Nhiều người thì nhiều kinh nghiệm. Người thì
thấy rõ mặt này, người thì trông thấy rõ mặt khác của vấn đề đó. Góp kinh
nghiệm và sự xem xét của nhiều người, thì vấn đề đó được thấy rõ khắp mọi
mặt, thì vấn đề ấy mới được giải quyết chu đáo, khỏi sai lầm”. Về cá nhân phụ
trách, Hồ Chí Minh cho rằng: “Việc gì đã được đông người bàn bạc kỹ lưỡng
rồi, kế hoạch định ràng rồi, thì cần phải giao cho một người hoặc một nhóm ít
người phụ trách theo kế hoạch đó mà thi hành. Như thế mới có chuyên trách,
công việc mới chạy. Nếu không có cá nhân phụ trách thì sẽ sinh cái tệ người
này ủy cho người kia, người kia ủy cho người nọ, kết quả là không ai thi hành.
Như thế việc gì cũng không xong”. Thực hiện nguyên tắc này trong công tác lOMoAR cPSD| 48704538
xây dựng Đảng phải chú ý khắc phục tệ độc đoán, chuyên quyền, đồng thời
phải chống lại cả tình trạng dựa dẫm tập thể, không dám quyết đoán, không dám chịu trách nhiệm.
5. Nguyên tắc kỷ luật nghiêm minh, tự giác (Đảng hoạt động trong khuôn
khổ Hiến pháp, pháp luật) (bổ sung ở Đại hội X, năm 2006).
Sức mạnh của một tổ chức cộng sản và của mỗi đảng viên bắt nguồn từ ý thức
tổ chức kỷ luật nghiêm minh, tự giác. Tính nghiêm minh của kỷ luật Đảng đòi
hỏi tất cả các tổ chức Đảng, tất cả mọi đảng viên đều phải bình đẳng trước điều
lệ Đảng, trước pháp luật của nhà nước, trước mọi quyết định của Đảng. Đồng
thời, Đảng ta là một tổ chức gồm những người tự nguyện phấn đấu cho lý tưởng
cộng sản chủ nghĩa cho nên tính tự giác là một yêu cầu bắt buộc đói với mọi
tổ chức Đảng và đảng viên. Tính nghiêm minh, tự giác đòi hỏi đảng viên phải
gương mẫu trong cuộc sống, công tác. Uy tín của Đảng bắt nguồn từ sự gương
mẫu của mỗi đảng viên trong việc tự giác tuân thủ kỷ luật của Đảng, của nhà
nước, của đoàn thể nhân dân. 6. Nguyên tắc đoàn kết quốc tế
Đảng phải chú trọng giữ vững và tăng cường mqh quốc tế trong sáng. Điều
này xuất phát từ tính chất quốc tế của giai cấp công nhân mà C.Mác, Ph,
Ăngghen, V.I.Lênin đã nhiều lần đề cập. Đối với nguyên tắc này, HCM coi
cách mạng VN là 1 bộ phận khắng khít của CM thế giới. Trong Di chúc, Người
mong Đảng “sẽ ra sức hoạt động, góp phần đắc lực vào việc khôi phục lại khối
đoàn kết giữa các đảng anh em trên nền tảng chủ nghĩa Mác-Lênin và chủ nghĩa
quốc tế vô sản, có lý có tình.
III. Đánh giá về các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng
Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, mỗi nguyên tắc lại giữ vai trò khác nhau trong
quá trình hoạt động và tổ chức Đảng. Giữ vai trò quan trọng và cơ bản nhất
trong quá trình hoạt động của Đảng là nguyên tắc tập trung dân chủ. Như
trên đã đề cập, đây được coi là nguyên tắc tổ chức của Đảng. Sở dĩ nó được
đánh giá là nguyên tắc cơ bản vì: nó là nguyên tắc làm nên tổ chức có tính kỉ
luật chặt chẽ, nó loại trừ được sự chia rẽ bè phái, đảm bảo được tập trung thống
nhất tạo nên sức mạnh của Đảng. Nếu nguyên tắc này không được đảm bảo thì
Đảng sẽ không thể trở thành tổ chức đoàn kết thống nhất, rất dễ dẫn đến tình
trạng lỏng lẻo, vô tổ chức, hoặc tình trạng độc đoán, chuyên quyền. Có thể
thấy, thực tế này đã xảy ra ở Trung Quốc, dưới thời Chủ tịch Mao Trạch Đông,
trong quá trình xây dựng đất nước, Trung Quốc phải trả giá khá đắt bằng tính
mạng của gần 60 triệu người dân Trung Quốc Đại tá Tân Tử Lăng, Mao Trạch lOMoAR cPSD| 48704538
Đông - Ngàn năm Công tội. , bắt đầu từ sai lầm, chia rẽ trong nội bộ Đảng và
đường lối lãnh đạo. Đồng thời nguyên tắc này thể hiện tinh thần chuyên chính
của Đảng, phản ánh đúng bản chất của giai cấp công nhân. Kết hợp đồng bộ
với các nguyên tắc khác, nguyên tắc tập trung dân chủ giúp cho Đảng ngày
một hoàn thiện và giữ vững vị trí lãnh đạo đất nước trong quá trình xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc. Các nguyên tắc này có mối liên hệ mật thiết với
nhau trong một hệ thống nhất định, ví dụ: khi liên hệ giữa vấn đề dân chủ
tập trung với tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, Người đã có một sự giải thích
rất mới mẻ: “Tập thể lãnh đạo là dân chủ. Cá nhân phụ trách là tập trung. Tập
thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, tức là dân chủ tập trung”. Hoặc, để nhấn mạnh
vai trò của nguyên tắc tự phê bình và phê bình, Người đã nhấn mạnh: “Muốn
đoàn kết chặt chẽ trong Đảng, ắt phải thống nhất tư tưởng, mở rộng dân chủ
nội bộ, mở rộng tự phê bình và phê bình”.
KẾT LUẬN Từ khi ra đời Đảng Cộng sản Việt Nam được trang bị lí luận
khoa học, đặc biệt được xây dựng theo những nguyên tắc Đảng kiểu mới
của giai cấp vô sản, theo tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng đã có đủ khả năng
phân tích đúng đắn những đặc điểm kinh tế, chính trị, xã hội, các giai cấp,
tầng lớp…từ đó có thể trở thành nhân tố quyết định hàng đầu đưa Việt Nam
đến thắng lợi cuối cùng trong sự nghiệp xây dựng mới. Nói cách khác, Đảng
Cộng sản Việt Nam đã có đủ khả năng để đề ra đường lối và phương pháp
cách mạng đúng đắn, đoàn kết, tập hợp các tầng lớp nhân dân tham gia bảo
vệ, xây dựng đất nước. Không phải chỉ trong quá trình làm cách mạng giải
phóng dân tộc, mà cho đến ngày nay, đất nước hoàn toàn thống nhất, trải qua
70 năm hoàn thiện và phát triển, Đảng Cộng sản Việt Nam chưa khi nào rời xa
các nguyên tắc hoạt động và tổ chức Đảng. Có thể nói khi nào còn chủ nghĩa
xã hội, còn Đảng Cộng sản lãnh đạo thì khi đó các nguyên tắc trên vẫn là kim
chỉ nam dẫn dắt quá trình hoạt động và tổ chức của Đảng.
IV. Biện pháp nâng cao hiệu quả của tổ chức Đảng
Quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng Cộng sản Việt Nam đẩy mạnh công
tác xây dựng Đảng về mọi mặt, nhằm làm cho Đảng thực sự trong sạch ,vững
mạnh; phát huy được những thành quả đã đạt được, khắc phục, ngăn chặn, tiến
tới đẩy lùi những hạn chế, yếu kém; để lấy lại niềm tin trong nhân dân, xứng
đáng với vai trò người lãnh đạo duy nhất của Việt Nam. Cụ thể: lOMoAR cPSD| 48704538
1. Thứ nhất, tăng cường giáo dục động cơ, bồi dưỡng kỹ năng, xây dựng
tinh thần tự giác học tập, tu dưỡng ,rèn luyện cho đội ngũ đảng viên nhằm
đáp ứng tốt yêu cầu, đòi hỏi mới của xã hội.
2. Thứ hai, mỗi đảng viên cần tự xác định rõ về mình và tích cực giải quyết
những mâu thuẫn giữa yêu cầu nhiệm vụ của cách mạng, của địa phương,
của ngành, của cơ quan, đơn vị mình với trình độ bất cập của bản thân
để xây dựng kế hoạch xác định ý chí quyết tâm thường xuyên tự học tập, tu dưỡng rèn luyện
3. Thứ ba, tạo môi trường, điều kiện rèn luyện thực tiễn và phong trào tự
giác học tập, tu dưỡng, rèn luyện của đội ngũ đảng viên với cuộc vận
động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” Câu hỏi củng cố
Câu 1 Trong 05 nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng thì nguyên tắc tập
trung nào được xác định là nguyên tắc tổ chức cơ bản, quan trọng nhất:
A. Nguyên tắc tập trung dân chủ
B. Nguyên tắc tự phê bình và phê bình
C. Nguyên tắc đoàn kết thống nhất trong Đảng
D. Nguyên tắc Đảng gắn bó mật thiết với nhân dân
E. Nguyên tắc Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp, pháp luật
Đáp án A: Nguyên tắc tập trung dân chủ quy định những nội dung cơ bản,quan
trọng nhất, bảo đảm cho Đảng trở thành một tổ chức chặt chẽ, đoàn kết, thống
nhất ý chí và hành động; là cơ sở để phân biệt giữa Đảng Cộng sản và các
đảng không phải ĐCS
Câu 2 Khi bàn về nguyên tắc tự phê bình và phê bình, Hồ Chí Minh cho rằng:
“Mục đích phê bình cốt để giúp nhau…, giúp nhau….Cốt để sửa đổi cách làm
việc cho tốt hơn, đúng hơn.Cốt đoàn kết và thống nhất nội bộ”. A. sửa chữa/ tiến bộ B. tiến bộ/ vững mạnh C. rèn luyện/ tiến bộ
D. sửa chữa/ khắc phục lOMoAR cPSD| 48704538
Câu 3 Trong các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng thì nguyên tắc tập
trung nào được xác định là nguyên tắc tổ chức cơ bản, quan trọng nhất Câu 4.
Nguyên tắc đoàn kết thống nhất được bổ sung vào năm bao nhiêu?