BÀI 2. CỰC T
RỊ CỦA HÀM SỐ
A.
KIẾN THỨC CƠ BẢN CẦN NẮM
1.
Kh
ái
niệm cực trị của hàm số
Định nghĩa
Giả sử hàm số f xác định trên

KK và
0
x
K
a)
0
x
được gọi là điểm cực đại của hàm số f nếu tồn tại một khoảng
;ab K
chứa điểm
0
x
sao
cho
00
,;\.
f
xfx xabx
Khi đó
0
f
x được gọi là giá trị cực đại của hàm số f.
b)
0
x
được gọi là điểm cực tiểu của hàm số f nếu tồn tại một khoảng
;ab K
chứa điểm
0
x
sao
cho

00
,;\.
f
xfx xabx
Khi đó

0
f
x được gọi là giá trị cực tiểu của hàm số f.
Chú ý:
1) Điểm cực đại (cực tiểu)
0
x
được gọi chung là điểm cực trị. Giá trị cực đại (cực tiểu)
0
x
của hàm
số được gọi chung là cực trị. Hàm số có thể đạt cực đại hoặc cực tiểu tại nhiều điểm trên tập hợp K.
2)
Nói chung, giá trị cực đại (cực tiểu)
0
f
x không phải là giá trị lớn nhất (nhỏ nhất) của hàm số f trên
tập K;
0
f
x chỉ là giá trị lớn nhất (nhỏ nhất) của hàm số f trên một khoảng
;ab chứa
0
x
.
3) Nếu
0
x
là một điểm cực trị của hàm số f thì điểm
00
;
x
fx được gọi là điểm cực trị của đồ thị hàm
số f.
2. Điều kiện cần để hàm số đạt cực trị
Định lí 1
Giả sử hàm số
f đạt cực trị tại điểm
0
x
. Khi đó, nếu f có đạo hàm tại điểm
0
x
thì
0
0.fx
Chú ý:
1) Điều ngược lại có thể k
hông đúng. Đạo hàm
f
có thể bằng 0 tại điểm
0
x
nhưng hàm số f không đạt
cực trị tại điểm
0
x
.
2) Hàm số có thể đạt cực trị tại một điểm mà tại đó hàm số không có đạo hàm.
3. Điều kiện đủ để hàm số đạt cực trị
Định lí 2
a) Nếu

f
x
đổi dấu từ âm sang dương khi x đi qua điểm
0
x
(theo chiều tăng) thì hàm số đạt cực tiểu tại
điểm
0
x
.
b) Nếu
f
x
đổi dấu từ dương sang âm khi x đi qua điểm
0
x
(theo chiều tăng) thì hàm số đạt cực đại tại
điểm
0
x
.
Định lí 3
Giả sử hàm
số
f có đạo hàm cấp một trên khoảng
;ab
chứa điểm
00
,0xfx
và f có đạo hàm cấp hai
khác 0 tại điểm
0
x
.
a) Nếu
0
0fx

thì hàm số f đạt cực đại tại điểm
0
.
x
b)
Nếu
0
0fx

thì hàm số f đạt cực tiểu tại điểm
0
.
x
Nếu
0
0fx

thì ta chưa thể kết luận được, cần lập bảng biến thiên hoặc bảng xét dấu đạo hàm.
B. PHÂN LOẠI VÀ PHƯƠNG PHÁP BÀI TẬP
Dạng 1: Cho hàm số
()
fx hoặc
()
'fx. Tìm điểm cực trị, giá trị cực trị
1. Phương pháp
Cách 1: Lập bảng biến thiên hoặc bảng xét dấu
Bước 1.
Tìm
f
x
Bước 2. Tìm các điểm

1,2,...
i
xi
tại đó đạo hàm bằng không hoặc hàm số liên tục nhưng không có đạo
hàm.
Bước 3. Xét dấu

f
x
. Nếu

f
x
đổi dấu khi x qua điểm
i
x
thì hàm số đạt cực trị tại điểm
i
x
.
Cách 2: Dùng định lý 3
Bước 1:
Tìm

f
x
Bước 2: Tìm các nghiệm

1,2,...
i
xi
của phương trình
0.fx
Bước 3: Tính
i
f
x

Nếu
0
i
fx

thì hàm số f đạt cực đại tại điểm.
i
x
Nếu
0
i
fx

thì hàm số f đạt cực tiểu tại điểm
.
i
x
Nếu
0
i
fx

thì ta lập bảng biến thiên để xác định điểm cực trị.
* Tìm (điểm) cực trị thông qua đạo hàm
f
x
: Ta đi đếm số nghiệm bội lẻ của phương trình đạo hàm
2. Bài tập
Bài tậ
p 1:
Giá trị cực đại của hàm số

2
21fx x x

là số nào dưới đây?
A.
3
.
3
B. 3. C. 3. D.
3
.
3
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Hàm số đã cho xác định trên .
Ta có:

2
2
1.
1
x
fx
x

Từ đó:

2
22
20
3
012 .
3
14
x
fx x x x
xx


Bảng biến thiên:
Vậy hà
m số đạt cực đại tại điểm
3
3
x
, giá trị cực đại của hàm số là
3
3.
3
f





Bài tập 2: Các điểm cực đại của hàm số
2sin
f
xx x có dạng (với k
)
A.
2.
3
xk

B.
2.
3
x
k

C.
2.
6
xk
 D. 2.
6
x
k

Hướng dẫn giải
Chọn A.
Hàm số đã cho xác định trên .
Ta có:
12cosxfx

. Khi đó
 
1
0cosx 2,
23
fx x k k

2sin
f
xx

Vì
22sin 22sin0
333
fk k




 


nên
2
3
x
k

là điểm cực tiểu.
Vì
2 2sin 2 2sin 2sin 0
3333
fk k




 


nên
2
3
x
k

là điểm cực đại
Bài tập 3: Cho hàm số (x)yf
có đạo hàm
23 2
(x) (x 1)(x 3x 2)(x 2x)f
 .
Số điểm cực trị của hàm số
(x)yf
là
A. 6. B. 2. C. 3. D. 5.
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Ta có:
3
(x) (x 2)(x 1) x(x 1)(x 2)f
 và
(x) 0f
có 5 nghiệm bội lẻ nên có 5 điểm cực trị.
Bài tập 4: Cho hàm số
(x)yf
có đạo hàm
22
(x) x (x 1)(x 4)f
. Tìm số điểm cực trị của hàm số
2
(x )yf .
A. 1. B. 2. C. 3. D. 4.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Ta có:
225222
(x ) 2x.f (x ) 2x (x 1)(x 4)f



Phương trìn
h
2
(x ) 0f


có 3 nghiệm bội lẻ là
x0,x 1

nên số điểm cực trị của hàm số
2
(x )yf
là 3.
Chú ý:
Đạo hàm của hàm số hợp






.
f
ux f ux u x
hay
..
x
ux
f
fu
Bài tập 5: Cho hàm số (x)yf
liên tục trên , có
2
17
(x) 3x , x 0
x2
f
.
Mệnh
đề nào dưới đây đúng?
A. Hàm số có đúng một điểm cực trị trên .
B.
Hàm số có ít nhất một điểm cực trị trên (0; )
.
C.
Hàm số không có điểm cực trị nào trên
(0; )
.
D.
Hàm số có đúng hai điểm cực trị trên .
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Với
x0
ta có:
2
3
22
173 3 17 3 7
(x) 3x x x 3 0
x22 2 x2 2 2
f




.
Vậy hàm số không có cực trị trên
(0; ) .
Bài tập 6: Cho hàm số
(x)yf
liên tục trên
, có đạo hàm
232
(x) (x x 2)(x 6x 11x 6) (x)
f
g
  với
(x)
g
là hàm đa thức
có đồ thị như hình vẽ dưới đây (
(x)
g
đồng biến trên (;1)
 và
trên
(2; )
. Số điểm cực trị của hàm số
(x)yf
là
A.
5. B. 2.
C.
3. D. 4.
Hướng dẫn giải
Chọ
n D.
Dựa vào đồ thị, phương trình (x) 0g có 3 nghiệm bội lẻ là x 0, x 1, x 2
và một nghiệm bội chẵn là
x1 .
Tóm lại, phương trình
'0y
chỉ có
x1,x0,x2

và
x3
là nghiệm bội lẻ, nên hàm số có 4
điểm cực trị.
Dạng 2. Tìm (điểm) cực trị thông qua bảng xét dấu, bảng biến thiên của đạo hàm
Bài tập 1: Cho hàm số (x)yf liên tục trên và có bảng xét dấu đạo hàm như hình vẽ dưới đây.
Số điểm cực tiểu của h
à
m số
(x)yf
là
A. 1. B. 3. C. 2. D. 0.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Đạo hàm đổi dấu từ âm sang dương 1 lần nên có 1 điểm cực tiểu.
Bài tập 2: Cho hàm số (x)yf
liên tục trên và có bảng xét dấu đạo hàm như hình vẽ dưới đây
Số điểm cực trị của hà
m số
(x)yf
là
A. 1. B. 3. C. 2. D. 4.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Đạo hàm đổi dấu hai lần nên có hai điểm cực trị.
Bài tập 3: Cho hàm số
(x)yf
liên tục trên
và có bảng xét dấu đạo hàm như hình vẽ dưới đây
Số điểm cực trị của h
à
m số
(x)yf là
A. 1. B. 3. C. 2. D. 4.
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Chắc chắn hàm số có 3 điểm cực trị là x1,x2,x3
 .
Xét tại điểm
x0 , đạo hàm đổi dấu, hàm số không có đạo hàm tại điểm x0
, nhưng theo đề bài, hàm
số liên tục trên nên (0)
f
xác định. Vậy hàm số có tổng cộng 4 điểm cực trị.
Bài tập 4: Cho hàm số
(x)yf
liên tục trên
\1 và có bảng xét dấu đạo hàm như hình vẽ dưới đây
Số điểm cực trị của h
à
m số
(x)yf
là
A. 1. B. 3. C. 2. D. 4.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Hàm số có 3 điểm cực trị là x2,x2,x3 (hàm số không đạt cực trị tại điểm x1 vì hàm số không
xác định tại điểm
x1 ).
Bài tập 5: Cho hàm số (x)yf
có bảng biến thiên của (x)f
như hình vẽ dưới đây
Số điểm cực trị của h
à
m số (x)
yf là
A. 4 B. 2 C. 3 D. 5
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Dễ thấy phương trình
(x) 0f
có ba nghiệm bội lẻ nên hàm số có 3 điểm cực trị.
Dạng 3. Tìm (điểm) cực trị thông qua đồ thị

,,
f
ff
Bài tập 1: Cho hàm số (x)yf có đạo hàm đến cấp hai trên và có đồ thị hàm số
yfx

như hình
vẽ dưới đây (đồ thị
(x)yf

chỉ có 3 điểm chung với trục hoành như hình vẽ). Số điểm cực trị tối đa
của hàm số là
A. 1. B. 4. C. 3. D. 2.
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Ta có bảng biến thiên của hàm số
(x)yf
như sau
Nhận th
ấy trục hoành cắt đồ thị hàm số
(x)yf
tại tối đa 2 điểm nên
(x) 0f
có tối đa 2 nghiệm phân
biệt. Vậy hàm số (x)
yf có tối đa 2 điểm cực trị.
Bài tập 2: Cho hàm số (x)yf
là hàm đa thức. Trên hình vẽ là đồ thị hàm số (x)yf trên ( ; ]a
(và
hàm số
(x)yf nghịch biến trên
;1
), đồ thị của hàm số
(x)yf
trên
;ab
(và
0
(x ) 0f
), đồ
thị của hàm số (x)
yf

trên
;b 
(và hàm số (x)yf
luôn đồng biến trên
;b 
,
1
(x ) 0f
).
Hỏi hàm số (x)
yf có tối đa bao nhiêu điểm cực trị?
A. 1. B. 6. C. 5. D. 3.
Hướng dẫn giải
Chọn D
Bảng xét dấu bên dưới được lập từ các suy luận sau:
* Hà
m số (x)
yf nghịch biến trên

;1
nên
(x) 0, x ; 1f

và đồng biến trên
1; a
nên
(x) 0, x 1;
f
a

.
* Hàm số
(x)yf
có
0
(x) 0, x ;xfa

và
0
(x) 0, x x ;
f
b

0
(x) 0, x x ; .
f
b

* Hàm số (x)
yf

có
1
(x) 0, x ;xfb


mà
1
() 0 (x)<0, x ;xfb f b


Lại có
1
(x) 0, x x ;f

 . Vậy trong khoảng
1
x;
, phương trình
(x) 0f
có tối đa 1 nghiệm,
và nếu có đúng 1 nghiệm thì
(x)f
đổi dấu khi qua nghiệm ấy.
Vậy
(x)f
có tối đa 3 nghiệm (bội lẻ) nên hàm số (x)yf
có tối đa 3 điểm cực trị.
Bài tập 3: Cho hàm số (x)yf có đạo hàm cấp hai liên tục trên . Trên hình vẽ là đồ thị hàm số
(x)
yf trên đoạn

2;3 , đồ thị của hàm số (x)yf
trên
;2
 , đồ thị của hàm số (x)yf
trên
3;  . Hỏi hàm số (x)yf có tối đa bao nhiêu điểm cực trị?
A. 7. B. 6. C. 5. D. 4.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Bảng xét dấu bên dưới được lập từ các suy luận sau:
+ Đồ thị của hàm số (x)
yf

trên
3;
cắt trục hoành tại điểm 5, (x) 0xf

khi
x3;5 và
(x) 0f

khi
x5;
.
+ Đồ thị của hàm số ()
yfx
trên
;2
cắt trục hoành tại điểm x 5, (x) 0f
khi
x;5
và
() 0
fx
khi
x5;2 .
+ Đồ thị hàm số
(x)yf
trên đoạn

2;3 : hàm số đồng biến trên
2; 1
và
2;3 ; hàm số nghịch biến
trên
1; 2
Từ bảng xé
t dấu trên, đồ thị (x)
f
cắt trục hoành tối đa tại 2 điểm trên
3;
, khi đó trên
2;
thì
(x)
f
đổi dấu 2 lần, trên
;2 thì (x)f
đổi dấu 3 lần nên hàm số (x)
yf
có tối đa 5 điểm cực trị.
Dạng 4: Cực trị hàm bậc ba
1. Phương pháp
Bước 1.
Hàm số đạt cực đại (cực tiểu) tại điểm
0
x
thì
0
0fx
, tìm được tham số.
Bước 2. Với giá trị tham số tìm được, ta thế vào hàm số ban đầu để thử lại.
Chú ý: Đối với hàm bậc ba, ta có thể làm trắc nghiệm như sau:
+) Hàm số đạt cực tiểu tại

0
0
0
0
.
0
fx
xx
fx


+) Hàm
số đạt cực đại tại


0
0
0
0
.
0
fx
xx
fx


2. Bài tập
Bài tậ
p 1:
Tìm m để hàm số

322
1
43
3
yxmxm xđạt cực đại tại điểm x = 3.
A.
1.m  B. 5.m  C. 5.m
D. 1.m
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Ta có
22
2422.yx mxm y xm


Hàm số đạt cực đại tại
3
x
thì

2
1
30 6 50 .
5
m
ymm
m
 
Với
1, 3 2.3 2.1 4 0my


suy ra
3
x
là điểm cực tiểu.
Với
5, 3 2.3 2.5 4 0my


suy ra 3x
là điểm cực đại.
Bài tập 2: Hàm số
32
5yax x xbđạt cực tiểu tại 1
x
và giá trị cực tiểu bằng 2, giá trị của
4Hab
là
A.
1.
H
B.
1.
H 
C.
2.
H
D.
3.
H
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Ta có:
2
325 62.yax x y ax


+) Hàm số đạt cực tiểu tại

110 1.xy a

+) Thay
1a ta thấy
16280y


nên 1
x
là điểm cực tiểu.
+) Mặt khác ta có:
12115 2 5.ybb
Vậy
4.1 5 1.H 
Bài tập 3: Hàm số
32
f
xaxbxcxdđạt cực tiểu tại điểm
0, 0 0xf
và đạt cực đại tại
điểm
1, 1 1xf. Giá trị của biểu thức 23Ta b cd
là
A. 2.T B. 3.T C. 4.T
D. 0.T
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Ta có
2
32.
f
xaxbxc

Do hàm số đạt cực tiểu tại điểm
0, 0 0xfvà đạt cực đại tại điểm
1, 1 1xf
nên ta có hệ phương
trình



00
0
00
02
4.
320 3
10
1
11
f
c
f
da
T
ab b
f
ab
f







Bài tập 4: Giá trị của m để hàm số
3
1yx mx có cực đại và cực tiểu là
A. 0.m B. 0.m C. 0.m D. 0.m
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Hàm số
3
1yx mx có cực đại và cực tiểu khi và chỉ khi 0y
có hai nghiệm phân biệt hay
2
30xm
có hai nghiệm phân biệt.
Do đó
0.m
Chú ý: Do hàm bậc ba có đạo hàm là tam thức bậc hai nên các yêu cầu sau: hàm số có cực trị, hàm số có
cực đại và cực tiểu, hàm số có hai cực trị có cách làm giống nhau, tức là
0y
có hai nghiệm phân biệt.
Bài tập 5: Với giá trị nào của m thì hàm số
32
7
3
m
yxxx
 có cực trị?
A.
1; 0 .m  B. 1.m
C.

;1 \ 0 .m  D. 1.m
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Ta có:
2
21.ymx x

+) Với
0m , hàm số trở thành
2
7yx x, đồ thị là một parabol nên hiển nhiên có cực trị.
Vậy
0m thỏa mãn yêu cầu.
+) Xét
0m , để hàm số có cực trị thì 0y
có hai nghiệm phân biệt 0

10 1mm .
Hợp cả hai trưởng hợp, khi
1m
thì hàm số có cực trị.
Chú ý:
Với bài toán hỏi “có cực trị” và hệ số của bậc ba (bậc cao nhất) có chứa tham số thì nên chia hai
trường hợp: Hệ số của bậc cao nhất bằng 0 và khác 0.
Bài tập 6: Tìm các giá trị của m để hàm số
32
312ymx mx m x
không có cực trị.
A.
1
0.
4
m
B.
1
0.
4
m
C.
1
0.
4
m
D.
1
0.
4
m
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Ta có:
2
36 1.ymxmxm

+) Với
0m , hàm số trở thành 2yxlà hàm đồng biến trên nên không có cực trị, nhận 0m
.
+) Xét
0m , hàm số không có cực trị khi 0y
có nghiệm kép hoặc vô nghiệm

22
1
931 012300 .
4
mmm mm m

Hợp cả hai trường hợp, khi
1
0
4
m
thì hàm số không có cực trị.
Bài tập 7: Số giá trị nguyên của tham số
20;20m  để hàm số

32 22
1
491
3
m
yxmxmx




có hai điểm cực trị trái dấu là
A. 18. B. 17. C. 19. D. 16.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
22 2
12 4 9.ymx m xm

Hàm số có hai điểm cực trị trái dấu khi
0y
có hai nghiệm trái dấu


2
3
190 .
13
m
mm
m



Vậy
20; 19;...; 4;2m  , có 18 giá trị của m.
Bài tập 8: Có bao nhiêu giá trị nguyên của m để hàm số
32
111
y
mx m m x m x

có hai điểm
cực trị đối nhau?
A. 0. B. 2. C. 1. D. 3.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Ta có:
2
32 1 1.ymx mmxm

Hàm số có hai điểm cực trị đối nhau 0y
có hai nghiệm đối nhau
 
2
2
0
30
013101.
0
10
m
m
mm mm m
S
m




Bài tập 9: Giá trị của m để đồ thị hàm số

32
126
3
m
yxmxmx
  có hai điểm cực trị có hoành
độ dương là
A.
1
.
4
m
B.
1
0.
4
m
C.
0.m
D.
1
0.
4
m
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Ta có:
2
21 2.ymx m xm

Đồ thị hàm số có hai điểm cực trị có hoành độ dương
0y
có hai nghiệm phân biệt dương


2
1
120
4
0
1
1
00010.
4
0
2
0
0
2
m
mmm
m
Smm
m
P
m
m
m
m










Bài tập 10: Cho hàm số
32
12 2 2yx mx mxm . các giá trị của m để đồ thị hàm số có điểm
cực đại, cực tiểu, đồng thời hoành độ của điểm cực tiểu nhỏ hơn 1 là
A.
1
.
57
45
m
m


B.
1
.
58
45
m
m


C.
1
.
57
45
m
m

D.
2
.
35
22
m
m


Hướng dẫn giải
Chọn A.
Ta có:
2
32(12)2yx mx m
 .
Đồ thị hàm số có điểm cực đại, cực tiểu khi phương trình 0y
có hai nghiệm phân biệt
22
1
(1 2 ) 3(2 ) 0 4 5 0 .
5
4
m
mmmm
m

Khi đó, giả sử
1
x
,
2
x
(với
12
x
x
) là hai nghiệm của phương trình
0y
.
Bảng biến thiên
Khi
đó, yêu cầu bài toán trở thành:
2
2
2
214 5
114542
3
mmm
x
mm m

 
22
2
42 0
7
.
7
5
4541616
5
m
m
m
m
mm m m




Kết hợp điều kiện có cực trị thì
1m 
và
57
45
m
thỏa mãn yêu cầu.
Chú ý:
Có thể dùng Vi-ét để lời giải đơn giản hơn như sau:
Xét
12
1xx
12
12
2
(1)(1)0
xx
xx


213
22(12)30
m
mm


2
7
7
5
5
m
m
m

Bài tập 11: Tìm các giá trị thực của tham số m sao cho điểm cực tiểu của đồ thị hàm số
32
1yx x mx nằm bên phải trục tung.
A. 0m . B.
1
0
3
m
.
C.
1
3
m
. D. Không tồn tại.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Ta có:
2
32yx xm
.
Đồ thị hàm số có điểm cực tiểu khi phương trình
0y
có hai nghiệm phân biệt
1
13 0 (1).
3
mm

Khi đó, giả sử
1
x
,
2
x
(với
12
x
x ) là hai nghiệm của phương trình 0y
thì
12
12
2
3
.
.
3
xx
m
xx

Bảng biến thiên
Do
12
2
0
3
xx
nên điểm cực tiểu của đồ thị hàm số
32
1yx x mx

nằm bên phải trục tung
12
.0 0 0
3
m
xx m
(2).
Từ (1), (2) ta có
0m
Bài tập 12: Giá trị của m để hàm số
32
1
(2) (48) 1
3
xm x mxm có hai điểm cực trị
1
x
,
2
x
thỏa
mãn
12
2
x
x
là
A. m < 2. B. m < 2 hoặc m > 6.
C.
3
2
m hoặc m > 6.
D.
3
.
2
m
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Ta có:
2
2( 2) (4 8)yx m x m
 .
Yêu cầu bài toán trở thành
12
3
( 2)( 2)0 (4 8)4( 2)40
2
xx m m m  
Bài tập 13: Gọi S là tập các giá trị thực của tham số m để hàm số
2
()(2 1)yxmx xm
 có hai điểm
cực trị
1
x
,
2
x
thỏa
12
.1xx
. Tổng tất cả các phần tử của S bằng
A. 2. B. – 2. C. 4. D. 0.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Ta có:
2
32(2) 1yx mxm
.
Hàm số có hai điểm cực trị khi
0y
có hai nghiệm phân biệt
2
70mm
 (luôn đúng).
Theo định lí Vi-ét ta có:
12 12
4
1
..113
2
3
m
m
xx xx m
m

.
Vậy tổng cần tìm bằng 4 ( 2) 2 .
Bài tập 14: Có bao nhiêu giá trị nguyên của
20;20m  để hàm số
32
1
1
3
y x mx mx
 có hai điểm
cực trị
1
x
,
2
x
sao cho
12
26xx ?
A. 38. B. 35. C. 34. D. 37.
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Ta có
2
2yx mxm

.
Hàm số có hai điểm cực trị khi
0y
có hai nghiệm phân biệt
2
0mm

(*).
Theo định lí Vi-ét ta có
12
12
2
.
x
xm
xx m

.
Khi đó
22
12 12 12
3
2 6 ( ) 4 . 24 4 4 24
2
m
xx xx xx m m
m

(thỏa mãn(*)).
Do m nguyên và
20;20m 
nên
20; 19;...; 2;3;4;...;20m 
.
Vậy có 37 giá trị của m.
Bài tập 15: Cho hàm số
32
3( 1) 9yx m x xm
. Tổng tất cả các giá trị của tham số m thỏa mãn hàm
số đạt cực trị tại hai điểm
1
x
,
2
x
sao cho
12
32 6xxm
 là
A. 0. B. 1. C. – 2. D. – 3.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Ta có:
2
36(1)9yx mx

Hàm số có hai điểm cực trị khi 0y
có hai nghiệm phân biệt
22
9( 1) 27 0 ( 1) 3mm
 (*).
Theo định lí Vi-ét ta có
12
12
2( 1)
.3
xx m
xx

.
Từ
12 1
12 2
2( 1) 2
32 6
xx m xm
xxm xm





thế vào
12
.3xx
ta được
1
(2)3
3
m
mm
m


thỏa mãn (*).
Bài tập 16: Có bao nhiêu giá trị của tham số m để hàm số
322
29 12yx mx mx có điểm cực đại
CD
x
,
điểm cực tiểu
CT
x
thỏa mãn
2
CD CT
x
x ?
A. 1. B. 0. C. 3. D. 2.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Ta có:
22
618 12 6( )(2)yx mxm xmxm
 .
Hàm số có hai điểm cực trị khi
0y
có hai nghiệm phân biệt 0m
(*)
Trường hợp 1: m < 0 khi đó, lập bảng xét dấu đạo hàm dễ thấy
,2
CD CT
x
mx m 
Khi đó:
22
22
CD CT
xx m mm
(thỏa mãn).
Trường hợp 2: m > 0 lập bảng xét dấu đạo hàm ta có 2 ,
CD CT
x
mx m
.
22
1
4
4
CD CT
xx mmm
, loại.
Vậy
2m  thỏa mãn đề bài.
Bài tập 17: Có bao nhiêu giá trị nguyên của
18;18m  để đồ thị hàm số
2
121yx x mx
có hai
điểm cực trị nằm về hai phía trục hoành?
A. 34. B. 30. C. 25. D. 19.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Bảng biến thiên của hàm số bậc ba khi có hai cực trị và hai điểm cực trị của đồ thị nằm về hai phía trục
hoành là
Để đồ thị hàm
số có hai điểm cực trị nằm về hai phía trục hoành thì
0y có ba nghiệm phân
biệt
2
210xmx có hai nghiệm phân biệt khác 1
2
2
1
12.110
1
.
10
1
m
m
m
m
m







Do m ngu
yên và
18;18m 
nên
18; 17;....; 2;2;3;....;18m 
Vậy có 34
giá trị của m thỏa mãn đề.
Bài tập 18: Cho hàm số
32
23yx mxxm
. Gọi S là tập hợp các giá trị nguyên của tham số m trong
khoảng
10;10 để đồ thị hàm số đã cho có hai điểm cực trị nằm về hai phía của đường thẳng 6yx
.
Số phần tử của tập S là
A. 9. B. 12. C. 7. D. 11.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Đặt
32
23 6.fx x mx m
Ta có


32
0
023 60 .
x
fx x mx m
x
m
 
Xét
6gx gx x
. Đồ thị hàm số đã cho có hai cực trị nằm về hai phía đường thẳng
6yx


3
0
0
.
0. 0 12 12 0
m
m
ggm m m




Do
m và thuộc
10;10 nên
3;4;.......9m .
Bài tập 19: Cho hàm số
322
342yx mx m có đồ thị (C) và điểm
1; 4C
. Tổng các giá trị nguyên
dương của m để (C) có hai điểm cực trị A, B sao cho tam giác ABC có diện tích bằng 4 là
A.
6. B. 5. C. 3. D. 2.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Ta có
2
0
03 6 0 .
2
x
yxmx
x
m
 
Đồ thị (C) luôn có hai điểm cực trị với mọi m nguyên dương (vì m là số nguyên dương nên phương trình
0y
luôn có hai nghiệm phân biệt).
Khi đó
232
0;42,2;442Am Bmmm
26 4
416 241.AB m m m m

2
22
3
42
0
:2420.
20 4
ym
x
AB m x y m
mm



Thế tọa độ C vào phương trình đường thẳng (AB), dễ thấy
CAB .

22 2
44
24422 3
,.
41 41
mm m
dCAB
mm




2
4
4
23
11
.. , 4 .2.4 1. 4
22
41
ABC
m
SABdCAB mm
m

2 642
32 6 9 40mm m m m 

2
22
1
140 .
2
m
mm
m



Do m nguyên dương nên ta nhận được
1, 2mm
. Tổng là 3.
Chú ý: Học sinh nên kiểm tra điều kiện để hàm số có hai điểm cực trị và điều kiện để ba điểm A, B, C
không thẳng hàng (dù trong bài toán này, nếu “quên” thì không ảnh hưởng đến kết quả).
Ta c
ó thể tính nhanh diện tích như sau:
Ta có
2
0; 4 2OA m

và
32
2;4 4 2OB m m m

Khi đó:

2
1
24 2 4
2
ABC
Smm
Bài tập 20: Có bao nhiêu giá trị thực của tham số m để hàm số

32 2
1
3
3
yxxm x có hai điểm cực
trị
12
,
x
x sao cho giá trị biểu thức
12 2
22 1Pxx xđạt giá trị lớn nhất?
A. 2. B. 1. C. 4. D. 3.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Ta có
22
23.yx xm

Hàm số có hai điểm cực trị khi
2
13022.mm
Theo định lí Vi-ét
12
2
12
2
.
.3
xx
xx m


12 2 12 1 2
22 1 2 2Pxx x xx xx
22
32.22 9 9.mm
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi
0m
(thỏa mãn).
Bài tập 21: Gọi
12
,
x
x là hai điểm cực trị của
32
11
410
32
yx mxx
. Giá trị lớn nhất của
22
12
116Sx x là
A. 16. B. 32. C. 4. D. 0.
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Ta có
2
4yxmx
 . Do 1, 4actrái dấu nhau nên 0y
luôn có hai nghiệm trái dấu hay hàm số
luôn có hai điểm cực trị.
Theo định lí Vi-ét:
12
12
.
.4
x
xm
xx


Khi đó


22
22 22
12 1 2 12 1 2
16 16 2 16 . 16 0.Sxx xx xx xx
Dấu “=” xảy ra khi
22
12 2 1
16 4 3.xx x x m
Bài tập 21: Tìm m để đồ thị hàm số
32
:3296Cyx m x m xm
 có hai điểm cực trị và
khoảng cách từ gốc tọa độ O đến đường thẳng qua hai điểm cực trị đạt giá trị lớn nhất
A.
33
6;6 .
22
m

 


B.
33
3;3 .
22
m
 

C.
362;362.m  D.
662;662.m
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Ta có
22
y3 2 3 2 9 3 6 9 2 2
x
mxm xx mxm

13 92 .
x
xm
Hàm số có hai cực trị khi 0y
có hai nghiệm phân biệt
392 0 6mm

Một trong hai điểm cực trị là
1;1A
và
1;1 2OA OA

và

1.
OA
k
Đường thẳng
d qua hai điểm cực trị có hệ số góc là

2
22
29 3
39
d
kmm

Ta có
;2.dOd OA
Dấu “=” xảy ra khi


2
22
.1 29 31
39
d
OA
dOA kk m m




3
6.
2
m
Bài tập 22: Giả sử A, B là hai điểm cực trị của đồ thị hàm số
32
y x ax bx c
và đường thẳng (AB) đi
qua gốc tọa độ. Giá trị lớn nhất
min
P
của
P
abc ab c
bằng
A.
min
9.P  B.
min
1.P
C.
min
16
.
25
P 
D.
min
25
.
9
P 
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Đường thẳng qua hai cực trị là

2
22
:.
39 9
aab
AB y b x c




Do (AB) qua gốc O nên
09.
9
ab
cabc
Khi đó
2
2
52525
910 3 , .
39 9
P abc ab c c c c c




Vậy
min
25
9
P 
khi
5
.
9
5
c
ab


Bài tập 23: Biết rằng đồ thị hàm số
3
32yx mx
có hai điểm cực trị A, B. Gọi M, N là hai giao điểm
của đường thẳng (AB) và đường tròn

22
:1 13Cx y
 . Biết MN lớn nhất. Khoảng cách từ điểm

3;1E
đến

A
B
bằng
A.
3.
B.
2.
C.
23.
D.
22.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Ta có:
2
33.yxm

Hàm số có hai điểm cực trị
0y

có hai nghiệm phân biệt 0.m
Viết hàm số dưới dạng

2
3322 22
33
xx
yxmmx ymx

Suy ra đường thẳng đi qua hai điểm cực trị của đồ thị hàm số đã cho là
:22.AB y mx

Đường thẳng
A
B luôn đi qua điểm cố định là
0; 2 .M
Đường tròn
C tâm
1;1I , bán kính 3R và
;13dI AB IM R



nên đường thẳng luôn cắt
đường tròn tại hai điểm M, N.
Giả sử

1
1;1 1 2 2 .
2
IAB mm
Vậy khi
1
2
m (thỏa mãn hàm số có hai điểm cực trị) thì (AB) qua
1;1I , cắt đường tròn
C tại hai điểm
M, N với
2
M
NR là lớn nhất. Khi đó:
3;1 ; : 2 0 2.dE AB y x 

Dạng 5. Cực trị hàm bậc bốn trùng phương
1. Phương pháp
Xét hàm số
42
yax bx c,
0a
, có đạo hàm là
32
4222yaxbxxaxb
 .
Đồ thị hàm số có ba điểm cực trị khi và chỉ khi
0y
có ba nghiệm phân biệt
0ab
.
Đồ thị hàm số có đúng một điểm cực trị khi và chỉ khi 0y
có đúng một nghiệm
0ab.
Đồ thị hàm số hoặc có đúng một điểm cực trị hoặc có ba điểm cực trị, và luôn có một điểm
cực trị nằm trên trục tung.
Đồ thị hàm số có ba cực trị:
Nếu
0a
hàm
số có hai điểm cực tiểu và một điểm cực đại;
Nếu
0a hàm số có hai điểm cực đại và một điểm cực tiểu.
Chú ý rằng ba điểm cực trị của đồ thị hàm số luôn tạo thành một tam giác cân.
Khi hàm số có một cực trị:
0a thì điểm cực trị là điểm cực tiểu;
0a thì điểm cực trị là điểm cực đại.
Đồ thị hàm số
42
yaxbx c có nhiều điểm cực trị nhất (bảy cực trị) khi đồ thị hàm số
42
f
xaxbxc
có ba điểm cực trị và đồ thị của nó cắt trục hoành tại bốn điểm phân
biệt.
Đồ thị hàm số
42
yaxbx c có ít điểm cực trị nhất (một cực trị) khi đồ thị hàm số
42
f
xaxbxc
có một điểm cực trị và đồ thị của nó không có điểm chung hoặc chỉ
tiếp xúc với trục hoành.
2. Bài tập
Bài tập 1.
Có bao nhiêu số nguyên
20;20m 
để đồ thị hàm số
42 2
91ymx m x
 có ba điểm
cự
c trị?
A. 20. B. 19. C. 18. D. 17.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Ta có
32 22
42922 9ymx m xxmxm



.
22
0
0
290
x
y
mx m



1
.
Hàm số có ba điểm cực trị khi và chỉ khi
0y
có ba nghiệm phân biệt hay
1
có hai nghiệm phân biệt
khác 0

2
3
290
03
m
mm
m



.
Vậy có 19 giá trị của
m thỏa mãn đề bài.
Bài tập 2. Tập hợp các giá trị của tham số m để đồ thị hàm số
42
34yx mx
 có ba điểm cực trị phân
biệt và hoành độ của chúng trong khoảng
2; 2
là
A.
8
;0
3



.
B.
8
0;
3



.
C.
3
;0
2



.
D.
3
0;
2



.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Ta có
3
46yxmx
 . Cho
2
0
0
23
x
y
x
m


2
.
Để thỏa mãn đề bài phương trình
2
có hai nghiệm phân biệt khác 0 và thuộc khoảng
2; 2
38
040
23
m
m  .
Bài tập 3. Biết rằng hàm số
422
212yx m x có điểm cực tiểu. Giá trị lớn nhất của cực tiểu là
A. 1. B. -1. C. 0. D. 2.
Hướng dẫn giải
Chọn A.

32
22
0
44 1 0
1
x
yx m xy
xm


.
Rõ ràng phương trình
0y
luôn có ba nghiệm phân biệt.
Lập bảng biến thiên, dễ thấy
2
1xm là các điểm cực tiểu của đồ thị hàm số.
Giá trị cực tiểu là
2
242
21121
CT
ym mm (dấu " "
xảy ra khi
0m
).
Bài tập 4. Với giá trị nào của k thì hàm số
42
112ykx k x k
 chỉ có một cực trị?
A. 01k. B. 01k. C.
1
0
k
k
.
D.
1
0
k
k
.
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Với
0k
, hàm số trở thành
2
1yx

có đồ thị là một parabol nên có đúng một cực trị. Do đó
0k thỏa mãn đề bài.
Với 0k . Ta có
32
42122 1ykx kxxkxk
 .
Để thỏa mãn yêu cầu đề bài thì phương trình
2
210kx k

vô nghiệm hoặc có nghiệm

1
010
0
k
xkk
k
 
.
Kết hợp hai trường hợp ta được các giá trị cần tìm là
1k
hoặc
0k
.
Chú ý: x=0 là nghiệm của phương trình
2
210kx k

Bài tập 5. Giá trị của
m
để hàm số
42 4
12 2ym x mx mm
đạt cực đại tại
2x
là
A.
4
3
m
.
B.
4
3
m 
.
C.
3
4
m
.
D.
.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Ta có:
32
41 4 121 4
y
mxmxy mxm


.
Để hàm số đạt cực đại tại
2x thì

4
2032 18 0
3
ymmm

.
Với
4
3
m  thì

2
44
212 1.24 0
33
y





, suy ra
2x
là điểm cực đại.
Chú ý: Nếu
(
)
(
)
00
'''0fx f x==
thì ta lập bảng biến thiên hoặc bảng xét dấu đạo hàm để kiểm tra.
Bài tập 6. Cho hàm số
42
13
22
yx mxx có
x
m
là một điểm cực trị. Tổng các giá trị của m là
A.
1
. B.
1
2
.
C.
1
. D.
1
2
.
Hướng dẫn giải
Chọn D.
32
23 1 63yxmx y xm

 .
Hàm số đạt cực trị tại điểm

1
0
1
2
m
xm ym
m

.
Với
1m
, ta có:
1630y


1
x
là điểm cực tiểu (cực trị) nên
1m
thỏa mãn.
Với
1
2
m 
, ta có:
133
0
222
y





1
2
x
là điểm cực tiểu (cực trị) nên
1
2
m
thỏa
mãn.
Vậy tổng các giá
trị của
m
thỏa mãn điều kiện trên là
11
1
22




.
Bài tập 7. Biết đồ thị hàm số
42
yax bx c có hai điểm cực trị là
0; 2A ,
2; 14B . Giá trị của

1
y
là
A.
15y  . B.

14y  . C.
12y
. D.

10y .
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Ta có
3
42yaxbx
.
Các điểm
0; 2A
,
2; 14B
thuộc đồ thị hàm số nên
2
16 4 14
c
abc

1
.
Mặt khác, hàm số đạt cực trị tại điểm
2x
, suy ra 32 4 0ab
2 .
Từ
1
;
2
ta có
42
82yx x .
Dễ thấy hàm số có các điểm cực trị là
0; 2A ,
2; 14B nên
42
82yx x
 là hàm số cần tìm.
Khi đó
15y 
.
Bài tập 8. Biết rằng đồ thị hàm số
42
21 3yx m x m có
A
là điểm cực đại và
B
, C là hai điểm
cực tiểu. Giá trị nhỏ nhất của biểu thức
12
POA
BC

là
A. 9. B. 8. C. 12. D. 15.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Ta có:
3
44 1yx mx

. Cho
2
0
0
1
x
y
xm

.
Hàm số có ba điểm cực trị nên
1m
.
Khi đó tọa độ ba điểm cực trị là

0;3
A
m ,
2
1;5 1Bm mm
 và
2
1;5 1Cm mm
. Suy ra
3OA m
, 21BC m.
Ta có

12 6 3 3
331 3
111
POA m m
BC
mmm



2
3
3
333 1 12
1
m
m




.
Dấu " " xảy ra khi

3
31 2
1
mm
m

.
Bài tập 9. Cho đồ thị hàm số
42
1
:Cyfxxaxb

và đồ thị hàm số
32
2
:Cygxxmxnxp như hình vẽ dưới. Gọi
B
, D là hai điểm cực tiểu của
1
C và
A
, C
lần lượt là điểm cực đại và
điểm cực tiểu của
2
C
(
A
,
C
đối xứng nhau qua UOy ). Biết hoành độ
của
A
,
B
bằng nhau và hoành độ của C , D bằng nhau. Có bao nhiêu giá trị nguyên của a để 3AB
?
A.
1. B. 2. C. 3. D. 4.
Phân tích: dựa vào đồ thị ta có bp và 0m
. Khi đó:
3
2
:Cyxnxb

Ta cần tìm tung độ của điểm
A
và B (theo a ).
Hướng dẫn giải
Chọn B.

2
0
0
2
x
fx
a
x

và

2
0
3
n
gx x
 .
Theo đề bài ta có , 0an và
3
23 2
an
na


.
Khi đó:
2
24
B
aa
yf b





;
32
A
na
yg ba





.
2
43
2. 2
422
aaa
A
Btt

 trong đó 0
2
a
t
.
Xét
43
3231 1 2
2
a
AB t t t a
 
.
Do
0a
nên
2; 1a  .
Bài tập 10. Cho hai hàm đa thức
yfx ,
ygx có đồ thị là hai đường cong như hình vẽ. Biết rằng
đồ thị hàm số
y
fx
có đúng một điểm cực trị là
A
, đồ thị hàm số
y
gx
có đúng một điểm cực
trị là
B
(với
A
B
x
x
) và
7
2
AB
. Có bao nhiêu giá trị nguyên của
10;10m 
để hàm số
yfxgxm có đúng bảy điểm cực trị?
A. 5. B. 6. C. 3. D. 4.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Gọi
1
x
,
2
x
với
12
x
x là hoành độ giao điểm của đồ thị
yfx và
ygx (dựa vào đồ thị đã
cho, hai đồ thị chỉ có hai giao điểm đã kể trên, tức là
 
1
2
0
x
x
fx gx
x
x

.
Xét
hx f x gx m
.
Ta có:
  
 
.
f
xgx
hx f x gx
f
xgx




.
Cho
0
A
B
hx x x x

. Ta có bảng biến thiên của
hx
như sau
Dựa vào bảng biến thiên của
hx, yêu cầu bài toán trở thành
77
00
22
mm m
.
Do
m nguyên và
10;10m  nên
3; 2; 1m
 .
Bài tập 11. Tìm các giá trị của tham số
m
để đồ thị
422
21yx mx

có ba điểm cực trị tạo thành một
tam giác vuông cân.
A. 1m  . B. 0m . C. 2m
. D. 1m .
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Ta có
32
44yxmx
 ;
22
0
0
x
y
x
m

.
Hàm số có ba cực trị khi và chỉ khi
0m
.
Khi đó tọa độ ba điểm cực trị là
0;1A ,
4
;1Bm m
,
4
;1Cmm

4
;
A
Bmm

,
4
;
A
Cmm

, dễ thấy
A
BAC
.
Do đó tam giác
A
BC vuông cân tại
A
khi và chỉ khi .0AB AC

28
01mm m 
(do
0m
).
Bài tập 12. Giá trị của tham số
m
để đồ thị hàm số
42
21 3yx m x m có ba điểm cực trị tạo thành
một tam giác có góc bằng
60
thuộc khoảng nào sau đây?
A.
513
;
25



.
B.
12 5
;
52



.
C.
11
2;
5



.
D.
11 12
;
55



.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Ta có
3
44 1yx mx

. Xét
2
0
0
1
x
y
xm


2
.
Hàm số có ba điểm cực trị khi
1m .
Khi đó tọa độ ba điểm cực trị là
0;3
A
m ,
2
1;5 m 1Bm m
 và
2
1;5 m 1Cm m
.
Suy ra

4
22
11AB AC m m
;
21BC m
.
Tam giác
A
BC là tam giác cân tại
A
, có một góc bằng 60 nên là tam giác đều

4
3
1141 13AB BC m m m m
.
Bài tập 13. Có tất cả bao nhiêu giá trị của tham số m để đồ thị hàm số
42
24 1yx mx
 có ba điểm cực
trị tạo thành một tam giác có một góc bằng
30 ?
A. 1. B. 2. C. 3. D. 4.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Ta có
3
88yxmx
 ;
2
0
0
x
y
x
m

.
Hàm số có ba cực trị khi và chỉ khi
0m .
Khi
đó tọa độ ba điểm cực trị là
0;1A
,
2
;2 1Bm m
,
2
;2 1Cmm

22 4
4
A
BACmm, 2
B
Cm .
Do đó tam giác
A
BC
cân tại
A
.
Trường hợp 1:
30BAC , ta có

22
22
2
2
cos 2 3
2
AB BC
B
AC AB BC
AB


4
3
2342
42 3 3
mm m
m


.
Phương trình này có đúng một nghiệm thực.
Trường hợp 2:
30ABC , khi đó
22 4 3
3. 3 3 12 4 12 1BC AB AB BC m m m m
.
Phương trình này có đúng một nghiệm thực.
Bài tập 14. Cho đồ thị hàm số
4224
:21Cyx m x m . Gọi
A
, B , C là ba điểm cực trị của
C
và
1
S ,
2
S lần lượt là phần diện tích phía trên và phía dưới trục hoành của tam giác
A
BC . Có bao nhiêu
giá trị của tham số
m sao cho
1
2
1
3
S
S
?
A. 1. B. 2. C. 4. D. 0.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Ta có:
32
44 1yx m x

.
Cho
4
22 2
0
0
121
xym
y
xm y m



.
Hàm số luôn có ba điểm cực trị với mọi tham số
m
.
Gọi
4
0;
A
m
,
22
1; 2 1Bm m
,
22
1; 2 1Cm m

là ba điểm cực trị của đồ thị hàm số.
Ta có
4
OA m ,
42
;21hdABC m m
2
42
1
1
4
21 1
121
34 4 2
3
ABC ABC
SS S
Shmm
SS SOA m


 


42
210 12mm m .
Vậy có hai giá trị của tham số thỏa mãn đề bài.
Lưu ý: Do hai tam giác đồng dạng nên tỉ lệ diện tích bằng bình phương tỉ lệ đồng dạng, với tỉ lệ đồng
dạng là tỉ lệ đường cao.
Bài tập 15 . Cho hàm số
 
3
32
1
12
33
m
fx x m x mm x
có đồ thị
C
với m là tham số. Gọi
S
là tập tất cả c
ác giá trị của tham số
m
để đồ thị
C và parabol
2
:28
P
yx mx
 có chung một
điểm cực trị. Tổng bình phương tất cả các phần tử của
S
là
A. 8. B. 10. C. 16. D. 18.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
P
có điểm cực trị là
2
;8Mm m.
2
21 2fx x m xmm



2
;
0
22;
B
xm Amm
fx
x
mBmyM



.
Vì hai đồ thị hàm số có chung một điểm cực trị nên
22
82AM m m m

.
Bài tập 16. Biết hai hàm số
32
21
f
xxax x
và
32
31
g
xxbxx

có chung ít nhất một
điểm cực trị. Giá trị nhỏ nhất của biểu thức
P
ab
là
A. 30 . B. 26. C. 36 . D. 33.
Hướng dẫn giải
Chọ
n A.
Giả sử điểm cực trị chung của
f
x
và
g
x
là
0
0x
, suy ra


0
2
0
0
00
2
0
00
0
0
12
3
20
32 20
0
3230
13
3
2
ax
x
fx
xax
gx
xbx
bx
x












.
Khi đó
00
00
12 1
33
2
Pab x x
x
x





00
00
151 5
6.26.30
22
AM GM
xx
xx





.
Dấu
"" xảy ra khi
00
0
530
6
6
xx
x

.
Khi đó
930
20
a
và
11 30
20
b
.
Chú
ý:
Khi
A
và
B
c
ù
ng dấu thì
A
BAB. Hiển
nhiên
0
x
và
0
1
x
cùng
dấu.
Bất đẳng thức
A
MGM
:
2,,0
2
xy
xy x y

Dấu
""
xảy ra
x
y
.
Dạng 6. Cực trị hàm phân thức
1. Phương pháp
Xét

ux
y
vx
. Ta có

2
..uxvx vxux
y
vx

.
Gọi

00
;
M
xy là điểm cực trị. Khi đó
0
0yx
.
Suy ra
 


00
00 00 0
00
..0
ux u x
ux vx vx ux y
vx v x


.
Đường cong qua các điểm cực trị (nếu có) của đồ thị hàm số

ux
y
vx
là

ux
y
vx
.
Nói riêng, đường thẳng qua các điểm cực trị (nếu có) của đồ thị hàm số
2
ax bx c
y
dx e
là
2ax b
y
d
.
Chú ý:


11 11 11
2
2
2
2
22 22 22
111
2 2
2
2
222
222
2
2
.
ab ac bc
bc
xx
adx aex
ab ac bc
de
ax bx cax bx c
dx e a x b x c
dx e
ax bx c












.
2. Bài tập
Bài tậ
p 1.
Giá trị của
m
để hàm số
2
31xmxm
y
x

có cực trị là
A.
1
3
m .
B.
1
3
m .
C.
1
3
m
. D.
1
3
m .
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Điều kiện 0x . Ta có
2
2
31xm
y
x

.
Hàm số có cực trị khi
2
310xm
có hai nghiệm phân biệt khác 0
1
310
3
mm.
Bài tập 2. Giá trị của m để hàm số
2
1
x
mx
y
x
m
đạt cực đại tại 1
x
là
A. 2m . B. 1m  . C. 2m
. D. 1m .
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Điều kiện:
x
m .
Ta có

22
2
21xmxm
y
xm

;
1
0
1
xm
y
xm



.
Bảng b
iến th
iên
Dựa vào bảng biến thiên, hàm số đạt cực đại tại
111 2xm m
  .
Bài tập 3. Cho hàm số
1
q
yxp
x

(với
p
,
q
là tham số thực). Biết hàm số đạt cực đại tại 2x
,
giá trị cực đại bằng
2 . Tổng 2Sp q bằng
A.
2S
. B.
0S
. C.
1S
. D.
3S
.
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Điều kiện: 1x  .
Ta có:

2
1
1
q
y
x

.
Hàm số đạt cực đại tại điểm 2x  , giá trị cực đại bằng 2
nên
10 1
221
qq
pq p





.
Thử lại 1pq thỏa mãn nên 1 2 3S  .
Bài tập 4. Giá trị của m để khoảng cách giữa hai điểm cực trị của đồ thị hàm số
2
1
x
mx
y
x
bằng 10 là
A. 10m . B. 8m . C. 4m
. D. 2m .
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Điều kiện:
1
x
.
Ta có

2
2
2
1
x
xm
y
x

.
Hàm số có hai cực trị khi
2
20xxm  có hai nghiệm phân biệt
1
x
,
2
x
khác
12 0
1
10
m
m
m



.
Khi đó theo định lý Vi-ét ta có
12
12
2
.
xx
x
xm

.
Đường thẳng
qua hai điểm cực trị của đồ thị là
:2dy xm

.
Tọa độ hai điểm cực trị của đồ thị là
11
;2
A
xxm
,
22
;2
B
xxm

211 2
;2 2
A
Bxxx x

.
Theo yêu cầu của đề bài ta có

22 2
12 12 12 12
4 100 4 . 20xx xx xx xx
44 20m
4m
.
Bài tập 5. Có bao nhiêu giá trị nguyên của m để đồ thị hàm số
1
ymx
x
có hai điểm cực trị và tất cả
các điểm cực trị đều thuộc hình tròn tâm
O , bán kính 6?
A. 10. B. 8. C. 9. D. 7.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Điều kiện:
0x
. Ta có:
2
1
ym
x
 .
Hàm số có hai điểm cực trị khi
0m . Khi đó
1
0
1
x
m
y
x
m


.
Tọa độ hai điểm cực trị của đồ thị là
1
;2
A
m
m



,
1
;2
B
m
m




.
Theo đề bài ta có
22 2
1
4364 3610OA OB m m m
m
.
Do
m , 0m nên
1;2;3...;8m
.
Vậy có 8 giá trị nguyên của
m
thỏa mãn.
Bài tập 6. Có bao nhiêu giá trị của m để đồ thị hàm số
2
4xmx
y
xm
có hai điểm cực trị
A
,
B
và ba
điểm
A
,
B
,
4; 2C phân biệt thẳng hàng?
A. 0. B. 2. C. 3. D. 1.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Điều kiện:
x
m .
Ta có


2
22
22
4
24
xm
xmxm
y
xm xm




.
Cho

2
24
040
24
xm ym
yxm
xm ym

 

.
Do
22mm , m nên 0y
luôn có hai nghiệm phân biệt.
Do đó đồ thị hàm số luôn có hai điểm cực trị. Khi đó đường thẳng qua hai điểm cực trị là
:2
A
By xm. Ba điểm
A
,
B
,
4; 2C phân biệt thẳng hàng khi và chỉ khi
6
4; 2
24 2
24 6
m
CAB
mm
mm







.
Suy ra không có giá trị nào của
m thỏa mãn đề bài.
Bài tập 7. Cho hàm số

22
21 4
:
2
x
mxmm
Cy
x

. Có bao nhiêu giá trị thực của
m
để đồ thị
hàm số
C có điểm cực đại, cực tiểu
A
, B sao cho tam giác OAB vuông?
A. 4. B. 2. C. 3. D. 1.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Điều kiện: 2x  . Ta có

22
2
44
2
x
xm
y
x

.
Ta có
22
2
44 0
2
xm
xx m
xm



.
Hàm số có điểm cực đại, cực tiểu khi và chỉ khi
0m
.
Tọa độ các điểm cực trị của đồ thị là
2; 2Am
,
2; 4 2 2 ; 4
B
mm ABmm

Dễ thấy
OA

, OB

, 0AB

.
Trường hợp 1: Tam giác
OAB vuông tại O
2
.0 880 426OA OB m m m

(thỏa mãn)
Trường hợp 2: Tam giác
OAB vuông tại
A
.0OA AB

222.40 240 6mm m m m
(thỏa mãn)
Trường h
ợp 3: Tam
giác
OAB
vuông tại
B
.0OB AB

 
2
2 24240 22420
3
mm m m m m m (thỏa mãn)
Vậy có bốn giá trị thực của
m
thỏa mãn đề bài.
Bài tập 8. Cho hàm số

2
2
1
:
1
x
mx
Cy
x

với
m là tham số. Giá trị thực của m để đồ thị hàm số
C
có hai điểm cực trị
A
,
B
sao cho đường thẳng
A
B đi qua điểm
1; 2M là
A. 8m . B. 6m . C. 4m
. D. 2m .
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Tập xác định: D . Ta có

2
2
2
4
1
mx x m
y
x
.
Hàm số có hai điểm cực trị khi và chỉ khi
2
40mx x m

có hai nghiệm phân biệt
2
0
0
40
m
m
m


.
Đường cong qua hai điểm cực trị có phương trình là
2
2
x
m
y
x
.
Ta viết phương trình đường cong dưới dạng
2
24
2
x
mkmx xm
y
x

.
Ta chọn
k sao cho nghiệm của mẫu là nghiệm của tử để có thể rút gọn thành hàm số bậc nhất. Vì
0x
là nghiệm của mẫu, nên thế
0x
vào tử ta được
01mk m k

.
Với
1k  :

2
24
1: 1
22 2
xmmx xm m m
yxAByx
x

.
Điểm
1; 2M

21 6
2
m
AB m (thỏa mãn) .
Dạng 7: Cực trị của hàm chứa căn
Bài tập 1. Có bao nhiêu giá trị nguyên của
10;10m  để hàm số
2
22 45yx mxx
 có cực
tiểu?
A. 7. B. 16. C. 8. D. 14.
Hướng dẫn giải
Chọ
n C.
Hàm số xác định trên .
Ta có
2
2
2.
45
x
ym
xx


và

3
2
45
m
y
xx


.
 


2
2
2
20
02 21 2
424
mx
yxmx
mx




1
.
Hàm
số có cực tiểu khi và chỉ khi
1
có nghiệm
2
2
40
2
m
m
m

.
Khi đó,
1 có hai nghiệm phân biệt là
1;2
2
2
2
4
x
m

.
Với 2m , thì
1
2
2
2
4
x
m

thỏa mãn
1
0yx
và
1
0yx

,
suy ra
1
x
là điểm cực tiểu, nhận 2m .
Chú ý:
Để làm trắc
nghiệm ta có thể làm như
sau: Hàm số đạt cực tiểu
khi hệ sau có nghiệm:
0
0
y
y

Với
2m 
, thì
2
2
2
2
4
x
m

thỏa mãn
2
0yx
và
2
0yx

,
suy ra
2
x
là điểm cực đại, loại, do
2m
.
Do
m
nguyên,
2m
và
10;10m 
nên
3;4;...;9;10m
.


2
2
20
424
0
mx
mx
m


2
0, 2
2
40
mx
m
m



Bài tập 2. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số
m
để đồ thị hàm số
2
.1yxmx
 có điểm cực trị
và tất cả các điểm cực trị thuộc hình tròn tâm
O , bán kính
82
3
?
A. 4. B. 2. C. 3. D. 1.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Tập xác định: D .
Ta có
2
1.
1
x
ym
x

.
Cho
2
1
0
x
ym
x

, (
0x
).
Xét
 
2
22
11
0
.1
x
gx g x
x
xx

,
0x
.
Ta có
lim 1
x
gx


;
lim 1
x
gx

;
0
lim
x
gx

;
0
lim
x
gx

.
Bảng biến thiên:
Hàm số có cực trị khi
\1;1m 
.
Gọi
;
A
ab là điểm cực trị của đồ thị hàm số.
Khi đó
2
1a
m
a
 và
2
11 1
;
a
ba Aa
aa a




.
Ta có:
22
2
1821
9
39
OA a a
a
 .
Vậy
2
2
1110
1;10
3
a
m
aa




.
Kết hợp với các điều kiện
m ,
\1;1m  , ta được
3; 2; 2;3m  .
Bài tập 3. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để đồ thị hàm số
2
2
2
mx
yx
x

có điểm cực trị
và tất cả các điểm cực trị thuộc hình tròn tâm
O , bán kính 68 ?
A. 16. B. 10. C. 12. D. 4.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Tập xác định:
D
.
Ta có:
2
2
2
mx
yx
x

3
2
2
2
2
m
y
x

,
x
.
2
3
02yx m
 .
Hàm số có cực trị khi và chỉ khi
3
222mm .
Gọi
;
A
ab ( 0a ) là điểm cực trị của đồ thị hàm số, khi đó:
2
3
2am và

3
223
3
2
222
2
ma ma
ba a a m aa a
m
a
 
.
Theo đề bài ta có
22 26 2
68 68 68 4OA a b a a a
.
Ta có:
22
3
042 262 666 22aa m m
.
Vì
m và 66 22m nên
14; 13;...; 4; 3m

.
Vậy có 12 giá trị của tham số
m thỏa mãn đề bài.
Chú ý:
Hàm số
không thể đạt cực
trị tại điểm
0x
.
Dạng 8: Cực trị của hàm bậc cao và hàm lượng giác
Bài tập 1. Biết rằng tồn tại các số thực a , b , c sao cho hàm số
642
3
f
x x ax bx x c
 đạt cực trị
tại điểm
2x . Hệ số góc tiếp tuyến của đồ thị hàm số
f
x tại điểm có hoành độ 2x  là
A. 0. B.
3
.
C. 3. D. 6.
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Ta có:
53
64 23
f
xxaxbx
 .
Hàm số đạt cực trị tại điểm
2x nên
53
206.24..2430fab

.
Hệ số góc tiếp tuyến của đồ thị hàm số
f
x tại điểm có hoành độ 2x
là
53 53
2 0 6.2 4. .2 4 3 3 6.2 4. .2 4 6fabab
 .
Bài tập 2. Biết rằng tồn tại các số thực
a
,
b
,
c
sao cho hàm số
2
.sin .cos3
f
xa xb xxc
 đạt cực
trị tại điểm
6
x

. Hệ số góc tiếp tuyến của đồ thị hàm số
f
x
tại điểm có hoành độ
6
x
là
A. 0. B.
1
.
C. 2. D.
2
.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Ta có:

.sin2 3 .sin3 1
f
xa xb x

.
Hàm số đạt cực trị tại điểm
6
x

, suy ra
0.sin3.sin10
632
fab





.
Hệ số góc tiếp tuyến của đồ thị hàm số
f
x
tại điểm có hoành độ
6
x
là
.sin 3 .sin 1 2
632
fa b





.
Bài tập 3. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để hàm số
8524
4161yx m x m x

đạt
cự
c t
iểu tại điểm
0x
?
A. 8. B. Vô số. C. 7. D. 9.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Ta có:
7423
85 4 4 16yx m x m x



34 2 3
85 44 16 .
x
xmxm xgx



Với


42
85 44 16gx x m x m . Ta xét các trường hợp sau:
- Nếu
2
16 0 4mm.
+ Khi
4m ta có
7
80yx x
 là điểm cực tiểu.
+ Khi
4m 
ta có
43
840 0yx x x
 không là điểm cực tiểu.
- Nếu
2
16 0 4 0 0mmg .
Hàm số đạt cực tiểu tại điểm
0x
Đạo hàm
đổi dấu từ âm sang dương khi đi qua điểm
0x


0
0
0
lim 0
lim 0
lim 0
x
x
x
gx
gx
gx

22
4160 1604 4 3;2;1;0;1;2;3mm mm  .
Tổng h
ợp cá
c trường hợp ta có:
3; 2; 1; 0;1; 2;3; 4m  .
Vậy có tám giá trị nguyên của
m thỏa mãn yêu cầu.
Bài tập 4. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số
m
để hàm số
8524
241yx m x m x
 đạt
cự
c t
iểu tại
0x
?
A. 3. B. 5. C. 4. D. Vô số.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Ta có:
74233
85 2 4 4 .yx m x m xxhx
 với
42
85 24 4hx x m x m
 .
Ta xét các trường hợp sau:
Nếu
2
40 2mm
.
- Kh
i
2m
thì
7
80yx x

là điểm cực tiểu nên
2m
thỏa mãn.
- Khi
2m 
thì
43
820 0yx x x
 không là điểm cực tiểu.
Nếu
2
40 2 0 0mmh .
Hàm số đạt cực tiểu tại điểm
0x
khi và chỉ khi giá trị đạo hàm đổi dấu từ âm sang dương khi đi qua
điểm
0x .
Do đó


0
0
0
lim 0
lim 0
lim 0
x
x
x
hx
hx
hx

2
4402 2 1;0;1mmm  .
Tổng hợp các trường hợp ta có
1; 0; 1; 2m  .
Vậy có bốn giá trị nguyên của
m thỏa mãn yêu cầu.
Dạng9:Tìm cực trị của hàm số chứa trị tuyệt đối
1. Phương pháp
Bước 1.
Tập xác định và tính đạo hàm
Đạo hàm hàm chứa trị tuyệt đối với công thức:

2
.
.
uu
uu
u

Chú ý:
khi 0
khi 0.
uu
u
uu

Bước 2. Giải phương trình đạo hàm bằng 0 và tìm những điểm làm cho đạo hàm không xác định (nhưng
hàm số xác định tại những điểm đó).
Bước 3. Lập bảng biến thiên hoặc bảng xét dấu đạo hàm.
2. Bài tập:
Bài tậ
p 1.
Số điểm cực đại của hàm số
2
() 2 2 2fx x x x
là
A. 1. B. 3. C. 2. D. 0.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Hàm số liên tục trên
có

2
12
22
x
x
x
fx
xx

Hàm s
ố không có đạo hàm tại điểm
0x
.
Khi
0x ta có

2
1
2
1
33
02222 .
3
3620
x
f
xxxx x x
xx




Khi
0x ta có

2
2
2
1
33
02222 .
3
3620
x
f
xxxx x x
xx


Bảng xét dấu y
:
Vậy hà
m số có hai điểm cực đại.
Bài tập 2. Số điểm cực trị của hàm số
12yx x
 là
A. 1. B. 4. C. 2. D. 3.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Ta có đồ thị của hàm số
12yx x như sau.
Vì


12,2
12
12,2
xx x
yx x
xx x



nên để vẽ đồ thị hàm số đã cho, ta giữ nguyên đồ
thị
12yx x
khi 2x và lấy đối xứng qua
trục hoành phần đồ thị

12yx x ứng với
2x
.
Dễ thấy hà
m số

12yx x có hai điểm cực trị (xem hình vẽ dưới đây):
Dạng 10: Tìm cực trị của hàm số trị tuyệt đối nếu biết bảng biến thiên hoặc đồ thị
1. Phương pháp
Khi cho trước bảng biến thiên của hàm số, tìm cực trị của hàm số chứa giá trị tuyệt đối:
Ta dùng các phép biến đổi đồ thị chứa giá trị tuyệt đối để lập bảng biến thiên hoặc bảng xét dấu.
Chú ý:
Cách nhẩm nhanh số điểm cực trị của hàm số.
Bước 1. Tìm số điểm cực trị của hàm số
yfx .
Bước 2. Tìm số nghiệm bội lẻ của phương trình
0fx
Bước 3. Số điểm cực trị của hàm số
yfx
là tổng số điểm của cả hai bước trên.
Ví dụ: Cho hàm số

yfx có bảng biến thiên như hình vẽ dưới đây.
Tìm số điểm cực trị của hàm số
yfx .
Hướng dẫn giải
Dễ thấy trục hoành cắt đồ thị
yfx
tại ba điểm phân biệt.
Bảng biến thiên của
yfx :
Suy r
a hàm số có 5 điểm cực trị.
Nhẩm nhanh số cực trị
Dựa vào bảng b
iến thiên ta thấy hàm số
yfx
có hai điểm cực trị.
Dễ thấy trục hoành cắt đồ thị

yfx tại ba điểm phân biệt. Số nghiệm bội lẻ của phương trình

0fx
là 3.
Suy ra hàm số có năm điểm cực trị.
2. Bài tập
Bài tậ
p 1.
Cho hàm số
yfx
có bảng biến thiên như hình vẽ dưới
đây:
Số cực trị của hà
m số
yfx là
A. 5. B. 4. C. 3. D. 6.
Hướng dẫn giải
Chọn A
Khi 0x thì
f
xfx nên bảng biến thiên của
yfx
trên
0;  cũng chính là bảng biến thiên của
yfx
trên
0;
.
Do đồ thị
yfx nhận trục tung làm trục đối xứng nên ta có bảng
biến thiên của
yfx trên như sau:
Suy ra hàm
số có 5 điểm cực trị.
Chú ý:
Có thể nhẩm nhanh
số điểm cực trị như sau:
Số điểm cực trị của hàm
yfx
bằng hai lần số
điểm cực trị dương của hàm
số

yfx rồi cộng thêm 1.
Bài tập 2. Cho hàm số
yfx
có bảng biến thiên như hình vẽ dưới
đây:
Biết
00,50ff. Số điểm cực trị của hàm số
yfx là
A. 8. B. 9. C. 10. D. 11.
Hướng dẫn giải
Chọn D
Hàm số đã cho đồng biến trên

1;1
nên
00,5ff
.
Bài tập 3. Cho hàm số
2
3fx xxcó đồ thị như hình vẽ
Gọi số điểm cực trị của hàm
số

33gx xx x và

2
33hx x x x lần lượt là m , n .
Giá trị của mn là
A. 7. B. 5. C. 4. D. 6.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
+) Xét


2
2
(3), 3
33
(3), 3
xx x
gx xx x
xx x



, suy ra đồ thị của
g
x
gồm hai phần được suy
ra từ đồ thị ban đầu như sau:
+ Phần 1: là đồ thị hàm

f
x tương ứng với 3x .
+ Phần 2: là phần đối xứng với phần đồ thị hàm
f
x qua trục Ox khi 3x . Đồ thị hàm số
g
x là
đường n
ét liền ở hình dưới đây.
Từ đồ thị hàm số
g
x , ta có số điểm cực trị là 3 hay
3m
.
+) Xét



2
2
2
(3), ;30;
33
(3),0;3.
xx x
hx x x x
xx x



Suy ra đồ thị của
hx gồm 2 phần được suy ra từ đồ thị
ban đầu như sau:
+ Phần 1: đồ thị hàm

f
x
ứng với 3x và với 0x
.
+ Ph
ần
2: là phần đối xứng với phần đồ thị hàm
f
x
khi
03x .
Đồ thị hàm số
hx
là đường nét liền ở hình dưới đây.
Từ đồ thị hàm số

hx, ta có số điểm cực trị là 4 hay
4n .
Vậy
347mn.
Bài tập 4. Cho hàm số

yfx
có đồ thị như hình vẽ
Số điểm cực trị của h
à
m số

yfx trên
4; 4
là
A. 5. B. 7. C. 9. D. 3.
Hướng dẫn giải
Chọn B
Ta có đồ thị

yfx như sau:
Vậy số điểm cực trị của hàm
số
yfx trên
4; 4
là 7.
Chú ý:
Đề bài hỏi số điểm cực trị
trong khoảng

4; 4
nên các
điểm
4x 
không là điểm
cực trị.
Dạng 11: Một số bài toán sử dụng phép dịch chuyển đồ thị
1. Phương pháp
Cho đồ thị hàm số

():Cy fx
Đồ thị hàm số
1
():Cyfxa
có được bằng cách dịch chuyển đồ thị hàm số
()C qua bên phải
a đơn vị nếu 0a và dịch qua trái a đơn vị nếu 0a
.
Đồ thị hàm số

2
():Cyfxb có được bằng cách dịch chuyển đồ thị hàm số
()C
lên trên b
đơn vị nếu
0b và dịch xuống dưới b đơn vị nếu 0b
.
Chú ý : Khi tịnh tiến đồ thị lên – xuống, trái – phải thì số điểm cực trị của hàm số ()C ,
1
()C ,
2
()C là
bằng nhau.
Chú ý : Số điểm cực trị của các hàm số sau là bằng nhau:

ymfxpq tn (1);
ymfxpq t (2);
yfxpqt (3);
yfxqt
(4);
Từ (1) qua (2): dịch chuyển lên xuống không làm thay đổi số điểm cực trị.
Từ (2) qua (3): phóng to và thu nhỏ không làm thay đổi số điểm cực trị.
Từ (3) qua (4): dịch trái phải không làm thay đổi số điểm cực trị.
Để tìm số điểm cực trị của hàm số, ta có thể làm như sau:
Bước 1. Tìm hàm số có cùng số điểm cực trị với hàm ban đầu.
Bước 2. Dựa vào đồ thị, bảng biến thiên, bảng xét dấu đạo hàm của đề bài mà suy ra số điểm cực trị của
hàm tìm được ở bước 1.
2.Bài tập:
Bài tập 1.
Cho hàm số
yfx
có bảng biến thiên như hình vẽ dưới đây.
Số điểm cực trị của h
à
m số
39yfx
là
A. 4. B. 3. C. 2. D. 5.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Số điểm cực trị của các hàm số sau đây là như nhau:
39yfx;
9yfx. Ta có bảng biến thiên của hàm số
9yfx
là
Suy r
a số điểm cực trị của hàm số
9yfx là 4.
Bài tập 2. Cho hàm số

yfx
xác định trên
\0
và liên tục trên từng khoảng xác định, có bảng
biến thiên như hình vẽ.
Đồ thị hàm
số
2( 1)11yfx có bao nhiêu điểm cực trị?
A. 3. B. 4. C. 5. D. 6.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Số điểm cực trị của các hàm số sau đây là như nhau:
2( 1)11yfx; 2( 1)1yfx; (1)1yfx
; () 1yfx
Hàm
s
ố
1yfx có bảng biến thiên như hình vẽ:
Suy r
a số điểm cực trị của hàm
() 1yfx
là 4.
Vậy hàm số
2( 1)11yfx có 4 điểm cực trị.
Bài tập 3. Cho hàm số
yfx xác định trên
\1
và liên tục trên từng khoảng xác định, có bảng
biến thiên như hình vẽ.
Đồ thị hàm
số
221yfx
có bao nhiêu điểm cực trị?
A. 5. B. 9, C. 7. D. 6.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Số điểm cực trị của các hàm số sau đây là như nhau:

221yfx
;

1
2
2
yfx
;

1
2
yfx
Ta có bảng biến thiên của h
àm số

1
2
yfx
là
Từ đó suy
ra số cực trị của hàm số

1
2
yfx
là 9 nên số cực trị của hàm số
221yfx
cũng là 9.
Bài tập 4. Cho hàm số
yfx
xác định trên
\1
và liên tục trên từng khoảng xác định, có bảng
biến thiên như hình vẽ.
Hàm
s
ố
223yfx
có bao nhiêu điểm cực trị?
A. 3. B. 4. C. 5. D. 6.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Số điểm cực trị của các hàm số sau đây là như nhau:
223yfx;
22yfx;
2yfx
;
yfx
(vì ba hàm đầu có số nghiệm của đạo hàm là như nhau; từ hàm thứ tư, ta dịch qua phải 2 đơn vị sẽ
được đồ thị hàm thứ ba).
Từ bảng biến thiên đã cho, suy ra bảng biến thiên của hàm số
yfx :
Dựa vào bảng
b
iến thiên, ta có hàm số
yfx có 3 điểm cực trị.
Do đó hàm số
223yfx
có 3 điểm cực trị.
Bài tập 5. Cho hàm số
yfx
xác định trên
\1
và liên tục trên từng khoảng xác định, có bảng
biến thiên như hình vẽ.
Biết
0. 1 0ff . Số điểm cực trị của đồ thị hàm số
223yfx

là
A. 5. B. 9. C. 7. D. 6.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Quan sát bảng biến thiên, rõ ràng hàm số đã cho đồng biến trên
(1;3)
, suy ra
01
f
f . Lại do
0. 1 0ff
nên
00 1
f
f
.
Tương tự như ở Bài tập 4, số điểm cực trị của hàm
223yfx
 bằng với số cực trị của hàm

yfx .
Bảng biến thiên của hàm số
yfx là:
Đến đây
, ta dễ dàng suy ra được số điểm cực trị của hàm
yfx là 7.
Vậy hàm số
223yfx có 7 điểm cực trị.
Chú ý: Nếu
(
)
0fx³
thì hàm số
223yfxchỉ có 5 điểm cực trị.
Bài tập 6. Cho hàm số
yfx xác định trên
\1
và liên tục trên từng khoảng xác định, có bảng
biến thiên như hình vẽ. Đồ thị hàm số
321yfx
 có bao nhiêu điểm cực trị?
A. 3. B. 4. C. 5. D. 2.
Hướng dẫn giải
Chọn A
Số điểm cực trị của các hàm số sau đây là như nhau:
321yfx;
32yfx và
2yfx
.
Để vẽ được bảng biến thiên hoặc đồ thị của hàm số
2yfx
, ta dịch bảng biến thiên (đồ thị) của
hà
m số
yfx qua phải 2 đơn vị rồi lấy đối xứng phần bên phải trục Oy qua Oy (bỏ phần bên trái
Oy).
Sau đây lần lượt là bảng biến thiên của
2yfx
và
2yfx
Vậy h
à
m số ban đầu có 3 điểm cực trị.
Dạng 12: Định tham số để hàm số chứa dấu trị tuyệt đối có n điểm cực trị
1. Phương pháp
Xét bài toán:
Định tham số để đồ thị hàm số
yfx
hoặc
yfx
có n điểm cực trị.
Bước 1. Lập bảng biến thiên của hàm số
yfx
Bước 2. Dựa vào bảng biến thiên, suy ra tham số thỏa mãn yêu cầu đề bài
2. Bài tập
Bài tậ
p 1
.
Có bao nhiêu giá trị nguyên của
5;5m  để hàm số
Lời bình: Ta có thể nhìn
32
69 22yx x mx m có 5 điểm cực trị?
A. 6. B. 8 C. 5. D. 7.
Hướng dẫn giải
Chọn B
Xét
32
69 22fx x x mx m
Cho
32
069 220fx x x mx m


32
2
2
692 20
241 0
2
41 0
xxx mxm
xxxm
x
xx m



Hàm số
32
69 22yx x mx m có 5 điểm cực trị khi
0fx
có 3 nghiệm phân biệt và chỉ khi
2
41 0xx m

có 2 nghiệm phân biệt
khác 2
2
4(1 ) 0
3
3.
3
24.21 0
m
m
m
m
m






Do
m nguyên
5;5m 
nên
2; 1; 0;1; 2;3;4;5m 
.
Vậy có 8 giá trị của
m thỏa mãn đề bài.
rõ những kết luận này từ
việc biến đổi đồ thị.
Từ đồ thị
yfx
suy
ra đồ thị
yfx
Bài tập 2.
Có bao nhiêu giá trị của m để hàm số

3
2
21 3 5yx m x mx có 5 điểm cực trị.
A.
1
0;
4
m



.
B.

1
0; 1;
4
m




.
C.
1;m 
. D.
;0m 
.
Hướng dẫn giải
Chọn B
Xét
32
(2 1) 3 5
f
xx m x mx
.
Suy ra
2
32(21)3
f
xx mxm
 .
Hàm số

3
2
21 3 5yx m x mx có 5 điểm cực trị khi và chỉ khi
hàm số
yfx có 2 điểm cực trị dương
0fx
có 2 nghiệm phân
biệt dương
Lời bình: Ta có thể nhìn
rõ những kết luận này từ
việc biến đổi đồ thị.
Từ đồ thị
yfx
suy
ra đồ thị
yfx .

2
2
219 0
1
4510
210
1
0
0
0
4
mm
m
mm
m
m
m
m






Bài tập 3.
Có bao nhiêu số nguyên của tham số
2021;2020m để hàm số
2
2 2020 2021fx x mx m
có 3 điểm cực trị?
A. 1009. B. 2020. C. 2019. D. 1008
Hướng dẫn giải
Chọn A.

2 2 , 2020 0
2020
22
2 2 , 2020 0.
2020
xmxm
xm
fx x m
xmxm
xm





Dễ thấy hàm số không có đạo hàm tại điểm
2020xm
.
Ta có:

22 0
2020 0
0
22 0
2020 0
xm
xm
fx
xm
xm





, 1010.
2 2020 0
xm
xm
xm
xmm
m




Nếu
1010m thì
0fx
x
m và không có đạo hàm tại điểm 2020xm
nên không có đủ
3 điểm cực trị. Do đó loại trường hợp này.
Khi
1010m , ta có bảng xét dấu đạo hàm như sau:
Vậy hà
m số có 3 điểm cực trị với
1010m .
Mà
2021;2020m 
nên
1011;1012;...;2019m
.
Vậy có 1009 số thỏa mãn đề bài.
Bài tập 4. Cho hàm số
32
2fx x mx nx với m, n là các số thực thỏa mãn
1
25
mn
mn


. Số điểm
cực trị của hàm số
yfx là
A. 1. B. 3. C. 5. D. 2.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Hàm s
ố
32
2fx x mx nx
liên tục trên
.






lim
lim . 2 0
284222(2 5)0
2. 1 0
11 2 10
(1). lim 0
lim
x
x
x
x
fx
fxf
fmnmn
ff
fmnmn
ffx
fx









 



Suy ra phương trình
0fx
có ít nhất 3 nghiệm. Mà
0fx
là phương trình bậc 3 nên có tối đa 3
nghiệm. Vậy
0fx có đúng 3 nghiệm phân biệt.
Vậy hàm số
yfx có đúng 5 điểm cực trị.
Bài tập 5. Cho hàm số
32
1
1
3
yxmxx với m là tham số thực. Đồ thị của hàm số đã cho có nhiều
nhất bao nhiêu điểm cực trị?
A. 5. B. 3. C. 4. D. 2.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Xét

32
1
1
3
fx x mxx có tập xác định D
.
Ta có

2
2
2
21
1
x
fx x m
x

;
 
22
2
1
0
21
xx
f
xm gx
x

.
Ta có

42
222
232
(2 1) 1
xx x
gx
xx


. Bảng biến thiên
g
x :
Dựa vào bảng
biến thiên ta có
0fx
có tối đa 2 nghiệm khác 0 khi 0m
. Do hàm số
f
x liên
tục trên
nên
0fx
có tối đa 3 nghiệm phân biệt. Nếu tồn tại giá trị của tham số m sao cho
phương trình
0fx có đúng 3 nghiệm phân biệt thì hàm số
32
1
1
3
yxmxx

có 5 điểm cực trị.
Ta có


22
0
0
31.2
x
fx
xmx


Khi
0m thì (2)
4222
990xmxm luôn có 2 nghiệm phân biệt khác 0.
Vậy phương trình
0fx
có đúng 3 nghiệm phân biệt nếu
0m
.
Vậy số điểm cực trị tối đa của hàm số
32
1
1
3
yxmxx
 là 5.
Bài tập 6. Có bao nhiêu số nguyên của
0;2021m để hàm số

3
1yx m x có đúng một điểm cực
trị?
A. 2021. B. 2022. C. 21. D. 20.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Ta sẽ chứng minh hàm số trên luôn có đúng 1 điểm cực trị với mọi tham số m.
Hiển nhiên hàm số liên tục trên
.
Ta có:
2
3
2
31,0
3
1
31,0.
xm x
x
ym
x
xm x



Đạo hàm không xác định tại điểm
0x
.
+) Khi
1m thì
2
2
3, 0
3, 0
xx
y
xx
Hàm số không có đạo hàm tại điểm
0x
và đạo hàm đổi dấu khi đi qua điểm 0x
(vì
00
lim 0, lim 0
xx
yy




).
Vậy hàm số chỉ đạt cực trị tại
0x .
+) Khi
1m , ta có 0, 0yx
 và
0
lim 0
x
y
.
Cho
1
0
3
m
yx
 và đạo hàm đổi dấu khi đi qua điểm đó nên hàm số cũng chỉ có 1 điểm cực
trị.
+) Tương tự với
1m , hàm số cũng chỉ đạt cực trị tại điểm
1
3
m
x
.
Vậy hàm số luôn có 1 điểm cực trị với mọi tham số m.
Do m nguyên và
0;2021m
nên có 2022 giá trị của m.
Dạng 13: Cho bảng biến thiên, định giá trị tham số để hàm số trị tuyệt đối có n điểm cực trị
1. Phương pháp
Bài toán:
Cho bảng biến thiên của hàm số
yfx hoặc cho bảng biến thiên, bảng xét dấu của
f
x
.
Yêu cầu tìm giá trị của tham số m để hàm số
,
g
xm
có n điểm cực trị.
Đưa hàm số
,
g
xm về hàm số đơn giản hơn (nếu có thể). Sau đó sử dụng các phép biến đổi đồ thị hàm
trị tuyệt đối.
2. Bài tập
Bài tậ
p 1.
Cho hàm số
y
fx
liên tục trên
\1
, có đạo hàm trên
\1
và có bảng biến thiên của
hàm số
yfx
như sau
Có bao nhiêu giá
trị nguyên của tham số
20;20m  để hàm số
2020
22gx f x m có nhiều
điểm cực trị nh
ất?
A. 21. B. 19. C. 22. D. 20.
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Số điểm cực trị của
2020
22gx f x m bằng với số điểm cực trị của hàm số
hx f x m.
Ta có


x
hx f x m
x


.
Hiển nhiên hàm số không có đạo hàm tại điểm
0x
.
Cho

11
0
0
1.
xm xm
hx
x
mx x x m






Hàm số
hx f x m có nhiều điểm cực trị nhất khi và chỉ khi
0hx
có nhiều nghiệm dương
nhất hay
0 m .
Do m nguyên và

20;20m  nên
1;2;3;...;20m .
Bài tập 2. Cho hàm số

y
fx có đạo hàm trên và có bảng biến thiên của hàm số
y
fx
như
sau:
Số giá trị ng
uyên của tham số m để hàm số

42
4
g
xfx xm có nhiều điểm cực trị nhất?
A. 2. B. 4. C. 3. D. 5.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Ta có



42
342
42
4
48 4
4
xxm
g
xxx fxxm
xxm




.
Ta có
42
40xxm.
Dựa vào bảng biến thiên, suy ra
42
40fx x m
 vô nghiệm (*).
Hàm
số
g
x
có nhiều điểm cực trị nhất khi
0gx
có nhiều nghiệm phân biệt nhất.
Kết hợp với (*), ta có hệ phương trình
42
3
40
480
xxm
xx


có nhiều nghiệm phân biệt nhất
42
40xxm
có nhiều nghiệm nhất và tất cả các nghiệm đều khác 0 và khác
2
(vì
3
480xx luôn có ba nghiệm phân biệt là 0; 2 )
42
4mx x có nhiều nghiệm nhất và tất cả
các nghiệm đều khác 0 và khác
2 (**).
Lập bảng biến thiên của
42
4yx x ta có:
Do đó (**) 04m .
Vậy có ba giá trị nguyên là
1; 2; 3m .
Dạng 14: Cho đồ thị, định tham số để có hàm số có n điểm cực trị
1. Phương pháp
Bước 1.
Tìm hàm số đơn giản hơn có cùng số điểm cực trị với hàm ban đầu
Bước 2.
Dựa vào đồ thị, xác định số cực trị của hàm đơn giản ở bước 1.
2. Bài tập
Bài tậ
p 1.
Cho đường cong như hình vẽ là đồ thị của hàm số
yfx
. Tìm tập hợp tất cả các giá trị
thực của tham số m để hàm số
3yfx m có 5 điểm cực trị.
A.
;1m 
. B.
1;1m 
.
C.

1;m . D.
;1m
 .
Hướng dẫn giả
i
Chọn D.
Số điểm cực trị của hàm số
3yfx m bằng với số điểm cực trị của hàm số
g
xfxm.
Ta có


.
x
g
xfxm
x


.
Dựa vào đồ thị, ta có
 
11
0*
11
xm x m
gx
xm x m






(chú ý rằng hàm số

g
x không có đạo hàm tại điểm
0x
).
Hàm số
3yfx m có 5 điểm cực trị
g
xfxm
 có 5 điểm cực trị
(*) có 4
nghiệm phân biệt
10 1mm .
Bài tập 2. Cho hàm số

yfx liên tục trên
và có đồ thị như hình vẽ. Tìm tất cả các giá trị của tham
số m để hàm số
yfxm có nhiều điểm cực trị nhất.
A.

2; 2m  . B.
2; 2m  .
C.
1;1m  . D.
1;1m  .
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Đồ thị hàm
số

yfxm có nhiều điểm cực trị nhất khi và chỉ khi
yfxm
cắt trục hoành tại
nhiều điểm nhất
22m .
Bài tập 3. Cho hàm số
yfx có đồ thị như hình vẽ.
Gọi S là t
ập hợp các số nguyên dương của m để hàm số

2
1
2020
3
yfx m có 5 điểm cực trị. Tổng
tất cả các phần tử của S là
A. 5. B. 10. C. 6. D. 7.
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Ta có số điểm cực trị của hàm

2
1
2020
3
yfx m bằng số điểm cực trị của hàm

2
1
3
yfx m.
Xét hàm
 
2
1
3
g
xfx m.
Dựa vào đồ thị ta có số điểm cực trị của hàm
g
x bằng số điểm cực trị của hàm
f
x và bằng 3.
Suy ra hàm số

2
1
2020
3
yfx m có 5 điểm cực trị thì số giao điểm của
g
x với trục Ox
(không kể các điểm tiếp xúc) là 2.
2
2
2
1
2
332
3
918
1
32 3.
63
3
m
m
m
m
m





Do m nguyên dương nên
3; 4m .
Vậy tổng các giá trị là 7.
Bài tập 4. Cho hàm số
yfx
có đồ thị như hình vẽ bên dưới. Số giá trị nguyên của tham số m để đồ
thị hàm số
3
3
g
xfx fxm có đúng 9 điểm cực trị là
A. 16. B. 17. C. 15. D. 18.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Xét
3
3hx f x f x m.
Suy ra
2
03 10hx f x f x




.
Dựa vào
đồ thị, ta
có

0
0
2
x
fx
x


1
2
3
2
12;0
0
xx
fx x x
xx



(đạo hàm đều đổi dấu khi đi qua cả 3 nghiệm đều là nghiệm đơn và khác
2 nghiệm trên).

43
1
2
x
xx
fx
x



(trong đó
4
x
x
là nghiệm đơn
2x
là nghiệm kép).
Ta tính các giá trị:
123
2hx hx hx m
4
22hx h m
và
018hm
Bảng biến thiên
hx
:
Suy ra hàm
số
hx luôn có 6 điểm cực trị.
Đồ thị hàm số
3
3
g
xfx fxm có đúng 9 điểm cực trị tương đương đồ thị
yhx cắt
trục hoành tại đúng 3 điểm (không kể những điểm tiếp xúc)
2 0 18 18 2mmm

.
Vậy
17; 16;...; 2m 
hay có 16 giá trị nguyên của m.
Dạng 15. Biết được đồ thị của hàm số
f
x
tìm (số điểm) cực trị của hàm ẩn
1. Phương pháp
Bước 1.
Tìm đạo hàm của hàm số
y
fux
:
y
ux.fux

.
Bước 2. Từ đồ thị hàm số, xác định số nghiệm bội lẻ của phương trình 0y
.
Bước 3. Kết luận cực trị của hàm số
yfux .
2. Bài tập
Bài tậ
p 1.
Cho hàm số
yfx có đạo hàm trên
và có đồ thị như hình vẽ
dưới (chỉ đạt cực trị tại 3 điểm và cũng chỉ có 3 điểm chung với trục hoành).
Số điểm cực trị của hàm số

2
g
xfx

là
A. 5. B. 4.
C.
3. D. 6.
Hướng dẫn giải
Chọ
n A.
Ta có:
2
g
xfx.fx.

Cho


0
0
0
fx
gx
fx

(1)
(2).
Dựa vào đồ thị trên, ta có:
1
2
(1) 0
x
x
x
x
x

(các nghiệm đều là nghiệm bội lẻ).
2
(2) 3
0
x
x
x


(trong đó
0x
nghiệm kép,hai nghiệm kia là nghiệm đơn).
Vậy phương trình
0gx
có 5 nghiệm bội lẻ.
Do vậy số điểm cực trị của hàm số
 
2
g
xfx
là 5.
Bài tập 2. Cho hàm số
y
fx
có đạo hàm trên
và có đồ thị như hình vẽ bên dưới (chỉ đạt cực
trị tại 3 điểm và cũng chỉ có 3 điểm chung với
trục hoành). Số điểm cực trị của hàm số
g
xffx

là
A. 6 B. 7
Chú ý:
Chỉ cần quan tâm
đến nghiệm bội lẻ hoặc
nghiệm mà đạo hàm đổi
dấu khi đi qua của
phương trình
(
)
'0fx=
C. 8 D. 9
Hướng dẫn giải
Chọn D
Ta có:
..
g
xfxffx



Cho


0
0
0
fx
gx
ffx



(1)
(2)
Dựa vào đồ thị trên ta có:
1
2
(1) 0
x
x
x
x
x

(các nghiệm đều là nghiệm bội lẻ).


1
2
(2) 0
.
f
xx
fx
f
xx

Phương trình
1
f
xx với

1
2; 1x  có 2 nghiệm đơn khác với 3
nghiệm
12
;0;
x
xx x x
.
Phương trình
0fx có 2 nghiệm đơn là 2, 3xx
 (khác với 5 nghiệm
đơn trên) và nghiệm kép
0x .
Phương trình

2
f
xx với

2
2;3x có 2 nghiệm đơn khác với tất cả các
nghiệm trên.
Vậy phương trình
0gx
có tổng cộng 9 nghiệm bội lẻ nên hàm số
g
xffx

có tổng cộng 9 điểm cực trị.
Bài tập 3.
Cho hàm số

yfx xác định, liên tục trên và có đúng 2
điểm cực trị 1, 1
x
x có đồ thị như hình vẽ sau:
Hỏi hàm số
32
3 6 9 1 2020yfx x x có bao nhiêu điểm cực trị?
A. 2. B. 3.
C.
4. D. 5.
Hướng dẫn giải
Chọn C
Do hàm số

yfx
có đúng hai điểm cực trị 1, 1
x
x
 nên phương trình

0fx
có hai nghiệm
bội lẻ phân biệt
1, 1
x
x .
Ta có:
()( )
232
'33 12 9 ' 6 9 1yxxfxxx=-+ -++


2
32
0
32
2
1
3
31290
06911 1;0
6911
30.
x
x
xx
yxxx xx
xxx
xx





Vì
0y
có các nghiệm lẻ là
0
,1
x
xx
và
3x
nên hàm số
32
3 6 9 1 2020yfx x x
có tất cả
4 điểm cực trị.
Bài tập 4. Biết rằng hàm số

f
x
xác định, liên tục trên
có đồ thị được cho
như hình vẽ bên. Số điểm cực trị của hàm số
53120yffx


là
A. 6. B. 5.
C.
3. D. 4.
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Số điểm cực trị của hàm số
53120yffx


bằng với số điểm cực trị của
hàm số
31yffx


và cũng bằng với số điểm cực trị của hàm số

g
xffx


.
Ta có:
.
g
xfxffx



.


0
0
0
fx
gx
ffx




1
2
Dựa vào đồ thị, ta có

0
1
2
x
x
(trong đó
0x
và 2x là nghiệm bội lẻ).


0
2
2
fx
fx

3
4

33x (nghiệm đơn) hoặc 0x (nghiệm kép).
0
43xx (nghiệm đơn).
Vậy phương trình
0gx
có 4 nghiệm bội lẻ nên
g
x
có 4 điểm cực trị
Suy ra hàm số
53120yffx

cũng có 4 điểm cực trị.
Dạng16. Tìm (số điểm) cực trị hàm ẩn biết đồ thị của hàm số
f
x
1. Phương pháp
Bài toá
n: Cho trước đồ thị của hàm số
f
x
. Tìm (số điểm) cực trị của (đồ thị) hàm số
f
u
.
+ Nếu
0fx
có các nghiệm
i
x
, thì
0.
i
f
uux

+ Chúng ta c
hỉ cần quan tâm đến các nghiệm bội lẻ của phương trình.
2. Bài tập mẫu
Bài tậ
p 1.
Cho hàm số
yfx
có
đạo hàm liên tục trên
. Hàm số
y
fx
có đồ thị như hình vẽ.
Hàm số

2
3
g
xf x đạt cực tiểu
tại đ
iểm
A. 0.x B. 2.x
C. 2.x  D. 2.x 
Hướng dẫn giải
Chọ
n A.
Phương trình
'0fx có 2 nghiệm bội lẻ là 1, 3.xx

Ta có:

 
22
32.3.
g
xfx xf x




Cho

22
22
00
03 1 4
33 0
xx
gx x x
xx








Suy ra
0gx
có 3 nghiệm bội lẻ là 0, 2xx
 .
Vì
36.60gf

 nên ta có bảng xét dấu
g
x như sau:
Bài tập 2. Cho hàm số
yfx có đạo hàm liên tục trên . Hàm
số
yfx
có đồ thị như hình vẽ.
Lưu ý: Do các nghiệm đều là
nghiệm bội lẻ, nên
(
)
'
g
x đổi
dấu khi đi qua mỗi nghiệm ấy.
Chính vì vậy mà ta chỉ cần biết
dấu của một khoảng nào đó sẽ
suy ra dấu ở các khoảng còn
lại. Do hàm số liên tục, nên chỉ
cần biết dấu tại 1 điểm, ta sẽ
biết dấu ở khoảng chứa điểm
đó.
Ở bài này, ta xét tại điểm
()
32;x =Î +¥.
Số cực trị của hà
m số

2
2hx f x x là
A. 2. B. 4.
C.
3. D. 5.
Hướng dẫn giải
Chọ
n C.
Ta có:
2
h22. 2.


x
xfxx
Dựa vào đồ thị, ta
có

2
2
1
h0 21
23.


x
xxx
xx
Phương trình trên chỉ có 3 nghiệm bội lẻ là
1, 3
xx
nên hàm số
hx chỉ có 3 điểm cực trị.
Chú ý: Ta chỉ cần quan tâm
đến nghiệm bội lẻ, nên trong
bài này ta bỏ qua nghiệm x=0
của phương trình
(
)
'0fx=
(là nghiệm bội chẵn nên đạo
hàm không đổi dấu khi qua
nghiệm này). Ta cũng không
cần xét đến phương trình
2
21xx

Bài tập 3. Cho hàm số
yfx
có đồ thị hàm số
yfx
như hình vẽ:
Biết
0; 0 .
f
afc fb fe
Số điểm cực trị của hàm số

2



gx f x m là
A. 5. B. 7. C. 6. D. 8.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Từ đồ thị của đạo hàm, ta có bảng biến thiên sau:
Dựa và
o bảng biến thiên, ta thấy
yfx
có 4 điểm cực trị, suy ra hàm số
yfxm
cũng có 4 điểm
cực trị và
0
fxm có 4 nghiệm bội lẻ phân biệt. Khi
0; 0
f
afc fb fe thì đồ thị
hàm số
yfx
cắt trục hoành tại 3 điểm phân biệt nên đồ thị hàm số
yfxm
cũng cắt trục hoành
tại 3 điểm phân biệt.
Ta có
 
2
2..

 

g
x fxm gx fxmfxm
Cho


0
0
0



fxm
gx
fx m

1
2.
Phương trình

1
có 4 nghiệm phân biệt, phương trình
2
có 3 nghiệm phân biệt khác với 4 nghiệm của
phương trình

1 . Vậy
g
x có 7 nghiệm (bội lẻ) phân biệt hay
g
x có 7 điểm cực trị.
Bài tập 4. Cho hàm số
yfx có đạo hàm liên tục trên
, hàm số
2
yfx có đồ thị như hình
dưới. Số điểm cực trị của hàm số
y
fx
là
A. 1. B. 2. C. 0. D. 3.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Ta có số điểm cực trị của hàm số
yfxbằng với số điểm cực trị của
2yfx . Vì hàm số
2yfx
có 2 điểm cực trị nên hàm số
yfx
có 2 điểm cực trị.
Bài tập 5. Cho hàm số
y
fx liên tục trên có đồ thị
2
yfx như hình vẽ. Số điểm cực trị
của hàm số
234yfx là
A. 4. B. 5. C. 3. D. 2.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Nhận xét: Số điểm cực trị của hàm số
234
yfx bằng với số điểm cực trị của hàm số
y
fx
và bằng với số điểm cực trị của hàm số
2
yfx
. Ta có đồ thị hàm số

2
yfx
cắt trục hoành
tại 4 điểm phân biệt nên hàm số

2yfx có 4 điểm cực trị. Vậy hàm số

234
yfx có 4 điểm
cực trị.
Dạng 17. Biết được

f
x hoặc bảng xét dấu, bảng biến thiên của
f
x , tìm số điểm cực trị của
hàm ẩn
Bài tập 1. Cho hàm số

y
fx
có đạo hàm
3
412
f
xxx x
, .x
Số điểm cực trị của
hàm số
24
g
xfx xm
là
A. 2. B. 3. C. 4. D. 1.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Ta có

26 2 3 26
24 12 4 24 1gx x x x x x x x x



.

0
01
2.
x
gx x
x


Lập bảng xét dấu

g
x
:
Dựa vào bảng x
ét dấu, ta có hàm số

g
x
có 2 điểm cực tiểu.
Lưu ý: Khi làm trắc nghiệm, ta có thể lập bảng xét dấu thu gọn như sau:
Bài tập 2. Cho hàm số

yfx có đạo hàm

4
2
12fx xx x
,
.x
Số điểm cực trị của
hàm số
2
1gx f x x là
A. 2. B. 3. C. 4. D. 1.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Ta có:

2
21 1gx x f x x



24
222
21 1 2 3xxx xx xx   
Dễ thấy

0gx
có 3 nghiệm đơn là
1
2, , 1
2
x
xx

nên hàm số có 3 điểm cực trị.
Bài tập 3. Cho hàm số

yfx có bảng xét dấu đạo hàm như sau:
Số điểm cực trị của h
à
m số
 
32
3
6 2020
2
gx f x x x x là
A. 3. B. 2.
C.
1. D. 4.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Ta có:
2
32.gx f x x x


Nhận xét:

120.gg


Khi
2
1
x
x

thì


2
0
0
320
fx
gx
xx


.
Khi
12x thì


2
0
0
320
fx
gx
xx


.
Tức là
g
x
đổi dấu khi đi qua 2 điểm 1x
và 2x
.
Vậy hàm số
g
x
có hai điểm cực trị.
Bài tập 4. Cho hàm số
yfx có đạo hàm

2
2
12
f
xx xx
 với
.x
Có bao nhiêu giá trị
nguyên dương của tham số
m để hàm số
2
8
f
xxm có 5 điểm cực trị?
A. 17. B. 16.
C.
14. D. 15.
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Đặt
2
8
g
xfx xm
.
Ta có:

2
12fx x xx
 suy ra
2
28 8
g
xxfxxm



2
222
28 8 1 8 8 2.xxxm xxmxxm







2
2
2
2
4
8101
0
802
8203
x
xxm
gx
xxm
xxm




Các phương trình

1 ,
2 ,
3 không có nghiệm chung từng đôi một và
1 nếu có các nghiệm thì
nghiệm ấy là nghiệm bội chẵn.
Suy ra
g
x
có 5 điểm cực trị khi và chỉ khi
2
và
3
đều có 2 nghiệm phân biệt khác 4
16 0 16
16 2 0 18
16.
16 32 0 16
16 32 2 0 18
mm
mm
m
mm
mm








Do
m
nguyên dương và
16m
nên có 15 giá trị
m
cần tìm.
Bài tập 5. Cho hàm số
yfx có đạo hàm

2
2
123 25fx x x x x mx
  với mọi
x . Có bao nhiêu số nguyên 20m  để hàm số
g
xfx có đúng 5 điểm cực trị?
A. 6. B. 7. C. 9. D. 5.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Do tính chất đối xứng qua trục Oy của đồ thị hàm số
x nên hàm số
g
xfx có đúng 5 điểm
cự
c trị
f
x
có 2 điểm cực trị dương
0fx
có 2 nghiệm bội lẻ phân biệt và dương
*
.
Xét



2
2
1
2
0
30
2501.
x
x
fx
x
xmx



Để thỏa mã
n
* ta có các trường hợp sau:
+)
1 có nghiệm kép hoặc vô nghiệm khi và chỉ khi
2
50 5 5mm
 .
Do m nguyên âm nên
2; 1;0;1; 2m 
.
+)
1 có 2 nghiệm dương phân biệt, trong đó có 1 nghiệm bằng 1, nghiệm còn lại khác 2.
Ta có
1
nhận
1
x
là nghiệm khi
2
12.1. 50 3mm

. Khi
3m
, thế vào
1
ta thấy
phương trình có 2 nghiệm dương phân biệt là
1
x
và 5x
. Vậy 3m
thỏa mãn.
+)
1
có 2 nghiệm dương phân biệt, trong đó có 1 nghiệm bằng 2, nghiệm còn lại khác 1.
Nếu
1 nhận 2x là nghiệm thì
2
9
22.2. 50
4
mm
.
Trường hợp này không có giá trị nguyên của
m thỏa mãn.
Vậy
3; 2; 1; 0;1; 2 .m
Bài tập 6. Cho hàm số
y
fx
có đạo hàm liên tục trên và bảng xét dấu đạo hàm như sau:
Hàm s
ố
42 64 2
3462312
g
xfxx xx x có tất cả bao nhiêu điểm cực tiểu?
A. 3. B. 0. C. 1. D. 2.
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Ta có:

 

2
222
12 2 2 2 1 .gx xx f x x


 


Dựa vào bảng xét dấu, ta có
0, ; 2 2; .fx x

Ta có
2
2
222x nên
2
2
220.fx




Suy ra
2
22
22 10,.fx x x




Do đó

0
0
2
x
gx
x


, cả 3 nghiệm đều là nghiệm bội lẻ.
Vì
2
22
12 2 2 1 0fx x
  nên
g
x
cùng dấu với
2
2hx xx
nên dễ thấy hàm số
g
x có 2 điểm cực tiểu.
Bài tập 7. Cho hàm số
yfx có bảng biến thiên như sau:
Số cực đại của hà
m số

2
2
2
g
xfxx



là
A. 3. B. 2. C. 1. D. 4.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Ta có

 

22 2
2
1
4
2. 4 1 . 2 . 2 0 2 0
20.
x
gx x f xxfxx f xx
fxx



Dựa vào bảng biến thiên, ta có

2
2
2
1
22
20
1
.
21
2
x
xx
fxx
x
xx




Dựa vào bảng
b
iến thiên ta có phương trình
0
01.fx x x

Khi đó
22
0
202 0.fxx xxx
Vì

0
20ac x nên phương trình này luôn có 2 nghiệm trái dấu là
00
12
18 18
11
;.
44 44
x
x
xx

 
Ta có
1
118
1
44
x
  và
20
1181
,1
442
xx
 .
Ta có bảng xét dấu của
g
x
:
Từ đó suy
ra hàm số

g
x chỉ có 2 điểm cực đại.
Bài tập 8. Cho hàm số
y
fx liên tục trên , có bảng biến thiên
f
x
như hình vẽ dưới đây
Số điểm cực trị của hàm số


353
12
3320
53
gx f x x x x x
trên đoạn
1; 2 là
A. 3. B. 2. C. 1. D. 4.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Ta có:


232
13 3 3.gx x f x x x




Dễ thấy khi

1; 2x 
thì
3
32;2xx
và khi ấy
3
33;1fx x

.
Suy ra
32
33 30fx x x
.
Dấu
""
x
ảy ra
khi

3
2
31
01
0
fx x
f
x


(vô lí).
Vậy
32
33 30,1;2fx x x x
.
Khi đó

01gx x

(đều có 2 nghiệm đơn).
Bảng xét dấu

,1;2gxx
 là
Vậy hà
m số


353
12
3320
53
gx f x x x x x trên đoạn
1; 2 chỉ có 1 điểm cực trị.
Bài tập 9. Cho hàm số

yfx có đạo hàm
1245fxxxxx
 với x . Có bao
nhiêu giá trị nguyên của tham số m để hàm số
g
xfxmxcó 4 điểm cực trị?
A. 5. B. 6.
C.
7. D. 8.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Ta có:

x.
g
fx m


Cho
22
x0 0 65 68 0.gfxmxxxxm

 
Đặt

2
3tx , 0t , phương trình trở thành:

2
41 0 54 0tt m ttm
1.
Hàm số
g
xfxmx
có 4 điểm cực trị khi và chỉ khi
1
có 2 nghiệm dương phân biệt
25 4 4 0
9
50 4.
4
40
m
Sm
Pm



Do
m
nguyên và
9
;4
4
m




nên
2; 1; 0;1; 2;3 .m 
Bài tập 10. Cho hàm số
yfx có đạo hàm

2
8, 8;8.fx x x x

Có tất cả bao nhiêu giá
trị nguyên của tham số
m
để hàm số
2
2
g
xfxmxmcó 2 điểm cực trị?
A. 3. B. 4. C. 5. D. 2.
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Hàm số
2
2
g
xfxmxm
xác định trên
8; 8
.
Đạo hàm

222
x8
g
fx m x x m

.
Hàm số
2
2
g
xfxmxm
có 2 điểm cực trị khi
0gx
có 2 nghiệm phân biệt và
g
x
đổi
dấu qua các nghiệm đó

1.
Ta có:
22 2 2
808
x
xm x x m
*.
Xét hàm số

2
8, 8;8.hx x x x



Có

2
2
82
.
8
x
hx
x
Cho
02.hx x

Bảng biến thiên của hàm
hx:
Dựa vào bảng b
iến thiên, suy ra
* có tối đa 2 nghiệm hay
0gx
có tối đa 2 nghiệm.
Vậy

2
22
10 4
0.
m
m
m

 
Vì
m nguyên nên
1;1 .m 

Preview text:

BÀI 2. CỰC TRỊ CỦA HÀM SỐ
A. KIẾN THỨC CƠ BẢN CẦN NẮM
1. Khái niệm cực trị của hàm số Định nghĩa
Giả sử hàm số f xác định trên K K   và x K 0
a) x được gọi là điểm cực đại của hàm số f nếu tồn tại một khoảng  ;
a b  K chứa điểm x sao 0 0
cho f x  f x , x   ; a b \ x . 0     0
Khi đó f x được gọi là giá trị cực đại của hàm số f. 0 
b) x được gọi là điểm cực tiểu của hàm số f nếu tồn tại một khoảng a;b  K chứa điểm x sao 0 0
cho f x  f x , x
  a;b \ x . 0     0
Khi đó f x được gọi là giá trị cực tiểu của hàm số f. 0  Chú ý:
1) Điểm cực đại (cực tiểu) x được gọi chung là điểm cực trị. Giá trị cực đại (cực tiểu) f x của hàm 0  0
số được gọi chung là cực trị. Hàm số có thể đạt cực đại hoặc cực tiểu tại nhiều điểm trên tập hợp K.
2) Nói chung, giá trị cực đại (cực tiểu) f x không phải là giá trị lớn nhất (nhỏ nhất) của hàm số f trên 0 
tập K; f x chỉ là giá trị lớn nhất (nhỏ nhất) của hàm số f trên một khoảng a;bchứa x . 0  0
3) Nếu x là một điểm cực trị của hàm số f thì điểm x ; f x được gọi là điểm cực trị của đồ thị hàm 0  0  0 số f.
2. Điều kiện cần để hàm số đạt cực trị Định lí 1
Giả sử hàm số f đạt cực trị tại điểm x . Khi đó, nếu f có đạo hàm tại điểm x thì f  x  0. 0  0 0 Chú ý:
1) Điều ngược lại có thể không đúng. Đạo hàm f  có thể bằng 0 tại điểm x nhưng hàm số f không đạt 0
cực trị tại điểm x . 0 2)
Hàm số có thể đạt cực trị tại một điểm mà tại đó hàm số không có đạo hàm.
3. Điều kiện đủ để hàm số đạt cực trị Định lí 2
a) Nếu f  x đổi dấu từ âm sang dương khi x đi qua điểm x (theo chiều tăng) thì hàm số đạt cực tiểu tại 0 điểm x . 0
b) Nếu f  x đổi dấu từ dương sang âm khi x đi qua điểm x (theo chiều tăng) thì hàm số đạt cực đại tại 0 điểm x . 0 Định lí 3
Giả sử hàm số f có đạo hàm cấp một trên khoảng a;bchứa điểm x , f x  0 và f có đạo hàm cấp hai 0  0 
khác 0 tại điểm x . 0
a) Nếu f  x  0 thì hàm số f đạt cực đại tại điểm x . 0  0
b) Nếu f  x  0thì hàm số f đạt cực tiểu tại điểm x . 0  0
Nếu f  x  0thì ta chưa thể kết luận được, cần lập bảng biến thiên hoặc bảng xét dấu đạo hàm. 0 
B. PHÂN LOẠI VÀ PHƯƠNG PHÁP BÀI TẬP
Dạng 1: Cho hàm số f (x) hoặc f '(x) . Tìm điểm cực trị, giá trị cực trị 1. Phương pháp
Cách 1: Lập bảng biến thiên hoặc bảng xét dấu
Bước 1. Tìm f  x
Bước 2. Tìm các điểm x i 1, 2,... tại đó đạo hàm bằng không hoặc hàm số liên tục nhưng không có đạo i  hàm.
Bước 3. Xét dấu f  x . Nếu f  x đổi dấu khi x qua điểm x thì hàm số đạt cực trị tại điểm x . i i
Cách 2: Dùng định lý 3
Bước 1: Tìm f  x
Bước 2: Tìm các nghiệm x i 1, 2,... của phương trình f  x  0. i
Bước 3: Tính f  x i
 Nếu f x   0 thì hàm số f đạt cực đại tại điểm x . i i
 Nếu f x   0 thì hàm số f đạt cực tiểu tại điểm x . i i
Nếu f  x   0 thì ta lập bảng biến thiên để xác định điểm cực trị. i
* Tìm (điểm) cực trị thông qua đạo hàm f  x : Ta đi đếm số nghiệm bội lẻ của phương trình đạo hàm 2. Bài tập
Bài tập 1: Giá trị cực đại của hàm số f x 2
x  2 x 1 là số nào dưới đây? 3 3 A. . B. 3. C.  3. D.  . 3 3
Hướng dẫn giải Chọn C.
Hàm số đã cho xác định trên .  2x
Ta có: f  x 1 . 2 x 1 2x  0 3
Từ đó: f  x 2
 0  x 1  2x    x  . 2 2 x 1  4x 3 Bảng biến thiên: 3  3 
Vậy hàm số đạt cực đại tại điểm x
, giá trị cực đại của hàm số là f     3. 3  3   
Bài tập 2: Các điểm cực đại của hàm số f x  x  2sin x có dạng (với k  )  
A. x    k2. B. x   k2. 3 3  
C. x    k2. D. x   k2. 6 6
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Hàm số đã cho xác định trên .  1 
Ta có: f  x 1 2cosx . Khi đó f  x  0  cosx   x    k2 ,k  2 3
f  x  2sin x         Vì f   k2  2sin
k2  2sin  0     nên x
k2 là điểm cực tiểu.  3   3  3 3           
Vì f    k2  2sin   k2  2sin   2s  in  0      
nên x    k2 là điểm cực đại  3   3   3  3 3
Bài tập 3: Cho hàm số y f (x) có đạo hàm 2 3 2 f (x
 )  (x 1)(x  3x  2)(x  2x) .
Số điểm cực trị của hàm số y f (x) là A. 6. B. 2. C. 3. D. 5.
Hướng dẫn giải Chọn D. Ta có: 3 f (x
 )  (x  2)(x 1) x(x 1)(x  2) và f (x) 
 0 có 5 nghiệm bội lẻ nên có 5 điểm cực trị.
Bài tập 4: Cho hàm số y f (x) có đạo hàm 2 2 f (
 x)  x (x 1)(x  4) . Tìm số điểm cực trị của hàm số 2 y f (x ) . A. 1. B. 2. C. 3. D. 4.
Hướng dẫn giải Chọn C. Ta có: 2  2 5 2 2 2
f (x )  2x.f (x  )  2x (x 1)(x  4)   Phương trình 2 f (x )     0  
có 3 nghiệm bội lẻ là x  0, x  1
 nên số điểm cực trị của hàm số 2 y f (x ) là 3. Chú ý:
Đạo hàm của hàm số hợp f u x  f ux.ux hay f   f .u. x u x 1 7
Bài tập 5: Cho hàm số y f (x) liên tục trên  , có f (x  )  3x   , x   0 . 2 x 2
Mệnh đề nào dưới đây đúng?
A. Hàm số có đúng một điểm cực trị trên  .
B. Hàm số có ít nhất một điểm cực trị trên (0; ) .
C. Hàm số không có điểm cực trị nào trên (0;) .
D. Hàm số có đúng hai điểm cực trị trên  .
Hướng dẫn giải Chọn C. 2 1 7 3 3 1 7  3  7 Với x   0 ta có:  3 f (x)  3x    x  x    3   0 . 2 2   x 2 2 2 x 2  2  2
Vậy hàm số không có cực trị trên (0;) .
Bài tập 6: Cho hàm số y f (x) liên tục trên  , có đạo hàm 2 3 2 f (
 x)  (x  x  2)(x  6x 11x  6)g(x) với g(x) là hàm đa thức
có đồ thị như hình vẽ dưới đây ( g(x) đồng biến trên ( ;  1  ) và
trên (2;) . Số điểm cực trị của hàm số y f (x) là A. 5. B. 2. C. 3. D. 4.
Hướng dẫn giải Chọn D.
Dựa vào đồ thị, phương trình g(x)  0 có 3 nghiệm bội lẻ là x  0, x  1, x  2 và một nghiệm bội chẵn là x  1  .
Tóm lại, phương trình y '  0 chỉ có x  1
 , x  0, x  2 và x  3 là nghiệm bội lẻ, nên hàm số có 4 điểm cực trị.
Dạng 2. Tìm (điểm) cực trị thông qua bảng xét dấu, bảng biến thiên của đạo hàm
Bài tập 1: Cho hàm số y f (x) liên tục trên  và có bảng xét dấu đạo hàm như hình vẽ dưới đây.
Số điểm cực tiểu của hàm số y f (x) là A. 1. B. 3. C. 2. D. 0.
Hướng dẫn giải Chọn A.
Đạo hàm đổi dấu từ âm sang dương 1 lần nên có 1 điểm cực tiểu.
Bài tập 2: Cho hàm số (x) y f
liên tục trên  và có bảng xét dấu đạo hàm như hình vẽ dưới đây
Số điểm cực trị của hàm số y f (x) là A. 1. B. 3. C. 2. D. 4.
Hướng dẫn giải Chọn C.
Đạo hàm đổi dấu hai lần nên có hai điểm cực trị.
Bài tập 3: Cho hàm số y f (x) liên tục trên  và có bảng xét dấu đạo hàm như hình vẽ dưới đây
Số điểm cực trị của hàm số y f (x) là A. 1. B. 3. C. 2. D. 4.
Hướng dẫn giải Chọn D.
Chắc chắn hàm số có 3 điểm cực trị là x  1  , x  2, x  3.
Xét tại điểm x  0 , đạo hàm đổi dấu, hàm số không có đạo hàm tại điểm x  0 , nhưng theo đề bài, hàm
số liên tục trên  nên f (0) xác định. Vậy hàm số có tổng cộng 4 điểm cực trị.
Bài tập 4: Cho hàm số y f (x) liên tục trên  \ 
1 và có bảng xét dấu đạo hàm như hình vẽ dưới đây
Số điểm cực trị của hàm số y f (x) là A. 1. B. 3. C. 2. D. 4.
Hướng dẫn giải Chọn B.
Hàm số có 3 điểm cực trị là x  2
 , x  2, x  3 (hàm số không đạt cực trị tại điểm x 1 vì hàm số không
xác định tại điểm x  1).
Bài tập 5: Cho hàm số (x) y f
có bảng biến thiên của (
f  x) như hình vẽ dưới đây
Số điểm cực trị của hàm số (x y f ) là A. 4 B. 2 C. 3 D. 5
Hướng dẫn giải Chọn C.
Dễ thấy phương trình f (x
 )  0 có ba nghiệm bội lẻ nên hàm số có 3 điểm cực trị.
Dạng 3. Tìm (điểm) cực trị thông qua đồ thị f , f , f 
Bài tập 1: Cho hàm số (x) y f
có đạo hàm đến cấp hai trên  và có đồ thị hàm số y f  x như hình
vẽ dưới đây (đồ thị y f (x) 
chỉ có 3 điểm chung với trục hoành như hình vẽ). Số điểm cực trị tối đa của hàm số là A. 1. B. 4. C. 3. D. 2.
Hướng dẫn giải Chọn D.
Ta có bảng biến thiên của hàm số y f (x  ) như sau
Nhận thấy trục hoành cắt đồ thị hàm số y f (x) 
tại tối đa 2 điểm nên f (x) 
 0 có tối đa 2 nghiệm phân
biệt. Vậy hàm số y f (x) có tối đa 2 điểm cực trị.
Bài tập 2: Cho hàm số (x) y f
là hàm đa thức. Trên hình vẽ là đồ thị hàm số (x) y f trên ( ;  a] (và
hàm số y f (x) nghịch biến trên  ;   
1 ), đồ thị của hàm số y f (x)  trên  ; a b (và f (x  )  0 ), đồ 0 thị của hàm số (x
y f  ) trên  ;
b  (và hàm số (x y f
) luôn đồng biến trên  ;
b  , f  (x  )  0 ). 1 Hỏi hàm số (x) y f
có tối đa bao nhiêu điểm cực trị? A. 1. B. 6. C. 5. D. 3.
Hướng dẫn giải Chọn D
Bảng xét dấu bên dưới được lập từ các suy luận sau: * Hàm số (x y f ) nghịch biến trên  ;    1 nên f (x)   0, x   ;   
1 và đồng biến trên  1  ;a nên f (x  )  0, x   1  ;a .
* Hàm số y f (x)  có f (x  )  0, x   ; a x và f (x)   0, x  x ;b 0  0  f (x  )  0, x  x ;b . 0  * Hàm số (x) y f  có f (x  )  0, x   ; b x mà f (
b)  0  f (x)<0, x   ; b x 1  1  Lại có f (x)   0, x
 x ; . Vậy trong khoảng x ; , phương trình f (x) 
 0 có tối đa 1 nghiệm, 1  1 
và nếu có đúng 1 nghiệm thì f (x
 ) đổi dấu khi qua nghiệm ấy. Vậy f (x
 ) có tối đa 3 nghiệm (bội lẻ) nên hàm số y f (x) có tối đa 3 điểm cực trị.
Bài tập 3: Cho hàm số y f (x) có đạo hàm cấp hai liên tục trên  . Trên hình vẽ là đồ thị hàm số
y f (x) trên đoạn 2; 
3, đồ thị của hàm số (x) y f  trên  ;  2
 , đồ thị của hàm số (x) y f
trên3; . Hỏi hàm số (x) y f
có tối đa bao nhiêu điểm cực trị? A. 7. B. 6. C. 5. D. 4.
Hướng dẫn giải Chọn C.
Bảng xét dấu bên dưới được lập từ các suy luận sau:
+ Đồ thị của hàm số (x
y f  ) trên 3; cắt trục hoành tại điểm 5 x  , f (
 x)  0 khi x 3;5 và f (x
 )  0khi x 5; . + Đồ thị của hàm số y f (  x) trên  ;  2
  cắt trục hoành tại điểm x  5
 , f (x)  0 khi x  ;  5   và f (
x)  0 khi x  5  ; 2  .
+ Đồ thị hàm số y f (x) trên đoạn  2; 
3 : hàm số đồng biến trên  2;   
1 và 2;3; hàm số nghịch biến trên  1  ;2
Từ bảng xét dấu trên, đồ thị (x) f
cắt trục hoành tối đa tại 2 điểm trên 3; , khi đó trên 2; thì f (x
 ) đổi dấu 2 lần, trên  ;  2 thì (
f  x) đổi dấu 3 lần nên hàm số (x) y f
có tối đa 5 điểm cực trị.
Dạng 4: Cực trị hàm bậc ba 1. Phương pháp
Bước 1. Hàm số đạt cực đại (cực tiểu) tại điểm x thì f  x  0 , tìm được tham số. 0  0
Bước 2. Với giá trị tham số tìm được, ta thế vào hàm số ban đầu để thử lại.
Chú ý: Đối với hàm bậc ba, ta có thể làm trắc nghiệm như sau:  f    x  0 0 
+) Hàm số đạt cực tiểu tại x x   . 0  f   x  0 0   f    x  0 0 
+) Hàm số đạt cực đại tại x x   . 0  f   x  0 0  2. Bài tập 1
Bài tập 1: Tìm m để hàm số 3 2
y x mx   2
m  4 x  3 đạt cực đại tại điểm x = 3. 3 A. m  1. B. m  5. C. m  5. D. m  1.
Hướng dẫn giải Chọn C. Ta có 2 2
y  x  2mx m  4  y  2x  2 . m
Hàm số đạt cực đại tại x  3 thì  m y 3 1 2
 0  m  6m  5  0  .  m  5
 Với m 1, y3  2.3 2.1  4  0 suy ra x  3là điểm cực tiểu.
 Với m  5, y3  2.3 2.5  4
  0 suy ra x  3là điểm cực đại.
Bài tập 2: Hàm số 3 2
y ax x  5x b đạt cực tiểu tại x  1và giá trị cực tiểu bằng 2, giá trị của
H  4a b là A. H  1. B. H  1.  C. H  2.  D. H  3.
Hướng dẫn giải Chọn B. Ta có: 2
y  3ax  2x  5  y  6ax  2.
+) Hàm số đạt cực tiểu tại x  1 y  1  0  a  1.
+) Thay a  1 ta thấy y 
1  6  2  8  0 nên x  1 là điểm cực tiểu.
+) Mặt khác ta có: y  
1  2  11 5  b  2  b  5.
Vậy H  4.1 5  1.
Bài tập 3: Hàm số   3 2
f x ax bx cx d đạt cực tiểu tại điểm x  0, f 0  0 và đạt cực đại tại
điểm x  1, f  
1  1 . Giá trị của biểu thức T a  2b  3c d là A. T  2. B. T  3. C. T  4. D. T  0.
Hướng dẫn giải Chọn C.
Ta có f  x 2
 3ax  2bx  . c
Do hàm số đạt cực tiểu tại điểm x  0, f 0  0 và đạt cực đại tại điểm x 1, f  
1  1 nên ta có hệ phương trình  f 0  0 c  0   f 0 0   d  0 a  2         f     T 4. 1  0 3a  2b  0 b    3  f      a b 1 1 1
Bài tập 4: Giá trị của m để hàm số 3
y x mx 1có cực đại và cực tiểu là A. m  0. B. m  0. C. m  0. D. m  0.
Hướng dẫn giải Chọn D. Hàm số 3
y x mx 1có cực đại và cực tiểu khi và chỉ khi y  0 có hai nghiệm phân biệt hay 2
3x m  0 có hai nghiệm phân biệt. Do đó m  0.
Chú ý: Do hàm bậc ba có đạo hàm là tam thức bậc hai nên các yêu cầu sau: hàm số có cực trị, hàm số có
cực đại và cực tiểu, hàm số có hai cực trị có cách làm giống nhau, tức là y  0 có hai nghiệm phân biệt. m
Bài tập 5: Với giá trị nào của m thì hàm số 3 2 y
x x x  7 có cực trị? 3
A. m 1;   0 . B. m  1.
C. m   ;1 \  0 . D. m  1.
Hướng dẫn giải Chọn B. Ta có: 2
y  mx  2x 1.
+) Với m  0 , hàm số trở thành 2
y x x  7 , đồ thị là một parabol nên hiển nhiên có cực trị.
Vậy m  0 thỏa mãn yêu cầu.
+) Xét m  0 , để hàm số có cực trị thì y  0 có hai nghiệm phân biệt    0
 1 m  0  m 1.
Hợp cả hai trưởng hợp, khi m  1thì hàm số có cực trị.
Chú ý: Với bài toán hỏi “có cực trị” và hệ số của bậc ba (bậc cao nhất) có chứa tham số thì nên chia hai
trường hợp: Hệ số của bậc cao nhất bằng 0 và khác 0.
Bài tập 6: Tìm các giá trị của m để hàm số 3 2
y mx  3mx  m  
1 x  2 không có cực trị. 1 1
A. 0  m  .
B. 0  m  . 4 4 1 1 C. 0  m  . D. 0  m  . 4 4
Hướng dẫn giải Chọn C. Ta có: 2
y  3mx  6mx m 1.
+) Với m  0 , hàm số trở thành y x  2 là hàm đồng biến trên  nên không có cực trị, nhận m  0 .
+) Xét m  0 , hàm số không có cực trị khi y  0 có nghiệm kép hoặc vô nghiệm 1 2
   9m  3m1 m 2
 0  12m  3m  0  0  m  . 4 1
Hợp cả hai trường hợp, khi 0  m  thì hàm số không có cực trị. 4
Bài tập 7: Số giá trị nguyên của tham số m  20  ;20 để hàm số  m 1 3 y x     2 m  4 2 x   2
m  9 x 1 có hai điểm cực trị trái dấu là  3  A. 18. B. 17. C. 19. D. 16.
Hướng dẫn giải Chọn A.
y  m   2 x   2
m   x   2 1 2 4 m  9.
Hàm số có hai điểm cực trị trái dấu khi y  0 có hai nghiệm trái dấu     m   m 1  3 2 m  9  0  . 1    m  3 Vậy m  20  ; 19  ;...; 4  ; 
2 , có 18 giá trị của m.
Bài tập 8: Có bao nhiêu giá trị nguyên của m để hàm số 3
y mx mm   2
1 x  m  
1 x 1 có hai điểm cực trị đối nhau? A. 0. B. 2. C. 1. D. 3.
Hướng dẫn giải Chọn C. Ta có: 2
y  3mx  2mm  
1 x  m   1 .
Hàm số có hai điểm cực trị đối nhau  y  0 có hai nghiệm đối nhau   m  0 3m 0  
   0  m m  2 2
1  3mm   1  0  m  1. S 0    m 1  0  m
Bài tập 9: Giá trị của m để đồ thị hàm số 3 y
x  m   2
1 x  m  2 x  6 có hai điểm cực trị có hoành 3 độ dương là 1 1 1 A. m  . B. 0  m  . C. m  0.
D.   m  0. 4 4 4
Hướng dẫn giải Chọn B. Ta có: 2
y  mx  2m  
1 x m  2.
Đồ thị hàm số có hai điểm cực trị có hoành độ dương  y  0 có hai nghiệm phân biệt dương   1    2 1    2  0 m m m m     4 0   m   1  1  S  0    0
 0  m 1 0  m  . m 4 P 0     m  2 m  0  0  m   m  2
Bài tập 10: Cho hàm số 3
y x    m 2 1 2
x  2  mx m  2. các giá trị của m để đồ thị hàm số có điểm
cực đại, cực tiểu, đồng thời hoành độ của điểm cực tiểu nhỏ hơn 1 là m  1  m  1  m  1  m  2  A.  5 7 .     B. 5 8 . C. 5 7 . D. 3 5 .  m    m    m    m  4 5 4 5 4 5 2 2
Hướng dẫn giải Chọn A. Ta có: 2
y  3x  2(1 2m)x  2  m .
Đồ thị hàm số có điểm cực đại, cực tiểu khi phương trình y  0 có hai nghiệm phân biệt m  1  2 2
   (1 2m)  3(2  m)  0  4m m  5  0   5 . m   4
Khi đó, giả sử x , x (với x x ) là hai nghiệm của phương trình y  0 . 1 2 1 2 Bảng biến thiên
Khi đó, yêu cầu bài toán trở thành: 2
2m 1 4m m  5 2 x  1 
1  4m m  5  4  2m 2 3 m  2 4  2m  0  7     7  m  . 2 2
4m m  5  4m 16m 16 m  5  5 5 7
Kết hợp điều kiện có cực trị thì m  1
 và  m  thỏa mãn yêu cầu. 4 5
Chú ý: Có thể dùng Vi-ét để lời giải đơn giản hơn như sau:
Xét x x  1 1 2 x x  2 1 2
 (x 1)(x 1)  0  1 2 2m 1 3
 2m2(12m)30 m  2  7   7  m m  5  5
Bài tập 11: Tìm các giá trị thực của tham số m sao cho điểm cực tiểu của đồ thị hàm số 3 2
y x x mx 1 nằm bên phải trục tung. 1 1 A. m  0 . B. 0  m  . C. m  . D. Không tồn tại. 3 3
Hướng dẫn giải Chọn A. Ta có: 2
y  3x  2x m .
Đồ thị hàm số có điểm cực tiểu khi phương trình y  0 có hai nghiệm phân biệt 1
   1 3m  0  m  (1). 3
Khi đó, giả sử x , x (với x x ) là hai nghiệm của phương trình y  0 thì 1 2 1 2  2 x x    1 2  3  . mx .x  1 2  3 Bảng biến thiên 2
Do x x    0 nên điểm cực tiểu của đồ thị hàm số 3 2
y x x mx 1 nằm bên phải trục tung 1 2 3 m
x .x  0   0  m  0 (2). 1 2 3
Từ (1), (2) ta có m  0 1
Bài tập 12: Giá trị của m để hàm số 3 2
x  (m  2)x  (4m 8)x m 1 có hai điểm cực trị x , x thỏa 3 1 2 mãn x  2   x là 1 2 A. m < 2.
B. m < 2 hoặc m > 6. 3 3
C. m  hoặc m > 6. D. m  . 2 2
Hướng dẫn giải Chọn D. Ta có: 2
y  x  2(m  2)x  (4m  8) .
Yêu cầu bài toán trở thành 3
(x  2)(x  2)  0  (4m  8)  4(m  2)  4  0  m  1 2 2
Bài tập 13: Gọi S là tập các giá trị thực của tham số m để hàm số 2
y  (x m)(x  2x m 1) có hai điểm
cực trị x , x thỏa x .x  1. Tổng tất cả các phần tử của S bằng 1 2 1 2 A. 2. B. – 2. C. 4. D. 0.
Hướng dẫn giải Chọn A. Ta có: 2
y  3x  2(m  2)x m 1 .
Hàm số có hai điểm cực trị khi y  0 có hai nghiệm phân biệt 2
   m m  7  0 (luôn đúng).
Theo định lí Vi-ét ta có: m 1 m  4 x .x
x .x 1  m 1  3  . 1 2 1 2 3  m  2 
Vậy tổng cần tìm bằng 4  ( 2)   2 . 1
Bài tập 14: Có bao nhiêu giá trị nguyên của m  20  ;20 để hàm số 3 2
y x mx mx 1 có hai điểm 3
cực trị x , x sao cho x x  2 6 ? 1 2 1 2 A. 38. B. 35. C. 34. D. 37.
Hướng dẫn giải Chọn D. Ta có 2
y  x  2mx m .
Hàm số có hai điểm cực trị khi y  0 có hai nghiệm phân biệt 2
   m m  0 (*).
x x  2m
Theo định lí Vi-ét ta có 1 2  .
x .x m  1 2 Khi đó m  3 2 2
x x  2 6  (x x )  4x .x  24  4m  4m  24  (thỏa mãn(*)). 1 2 1 2 1 2  m  2 
Do m nguyên và m  20
 ;20 nên m 20  ; 19  ;...; 2  ;3;4;...;  20 .
Vậy có 37 giá trị của m.
Bài tập 15: Cho hàm số 3 2
y x  3(m 1)x  9x m . Tổng tất cả các giá trị của tham số m thỏa mãn hàm
số đạt cực trị tại hai điểm x , x sao cho 3x  2x m  6 là 1 2 1 2 A. 0. B. 1. C. – 2. D. – 3.
Hướng dẫn giải Chọn C. Ta có: 2
y  3x  6(m 1)x  9
Hàm số có hai điểm cực trị khi y  0 có hai nghiệm phân biệt 2 2
   9(m 1)  27  0  (m 1)  3 (*).
x x  2(m 1)
Theo định lí Vi-ét ta có 1 2  . x .x  3  1 2
x x  2(m 1) x m  2 Từ 1 2 1   
thế vào x .x  3 ta được
3x  2x m  6 x m  1 2 1 2  2 m 1
m(m  2)  3   thỏa mãn (*). m  3 
Bài tập 16: Có bao nhiêu giá trị của tham số m để hàm số 3 2 2
y  2x  9mx 12m x có điểm cực đại x , CD
điểm cực tiểu x thỏa mãn 2 xx ? CT CD CT A. 1. B. 0. C. 3. D. 2.
Hướng dẫn giải Chọn A. Ta có: 2 2
y  6x 18mx 12m  6(x m)(x  2m) .
Hàm số có hai điểm cực trị khi y  0 có hai nghiệm phân biệt  m  0 (*)
Trường hợp 1: m < 0 khi đó, lập bảng xét dấu đạo hàm dễ thấy x
 m, x  2  m CD CT Khi đó: 2 2 x
x m  2
m m  2  (thỏa mãn). CD CT
Trường hợp 2: m > 0 lập bảng xét dấu đạo hàm ta có x  2 , m x  m . CD CT 1 2 2 x
x  4m  m m   , loại. CD CT 4 Vậy m  2  thỏa mãn đề bài.
Bài tập 17: Có bao nhiêu giá trị nguyên của m  18
 ;18 để đồ thị hàm số y  x   2
1 x  2mx   1 có hai
điểm cực trị nằm về hai phía trục hoành? A. 34. B. 30. C. 25. D. 19.
Hướng dẫn giải Chọn A.
Bảng biến thiên của hàm số bậc ba khi có hai cực trị và hai điểm cực trị của đồ thị nằm về hai phía trục hoành là
Để đồ thị hàm số có hai điểm cực trị nằm về hai phía trục hoành thì y  0 có ba nghiệm phân biệt 2
x  2mx 1  0 có hai nghiệm phân biệt khác 1 m  1 2 1   2 . m 11  0     m 1 2
  m 1  0 .  m  1 
Do m nguyên và m  18
 ;18 nên m 18  ; 17  ;....; 2  ;2;3;  ....;18
Vậy có 34 giá trị của m thỏa mãn đề.
Bài tập 18: Cho hàm số 3 2
y  2x  3mx x m . Gọi S là tập hợp các giá trị nguyên của tham số m trong khoảng  10
 ;10để đồ thị hàm số đã cho có hai điểm cực trị nằm về hai phía của đường thẳng y x  6 .
Số phần tử của tập S là A. 9. B. 12. C. 7. D. 11.
Hướng dẫn giải Chọn C.
Đặt f x 3 2
 2x  3mx m  6.  x  0
Ta có f  x  0   3 2
2x  3mx m  6  0  .  x m
Xét g x  g x  x  6 . Đồ thị hàm số đã cho có hai cực trị nằm về hai phía đường thẳng y x  6 m  0 m  0       g
 0.g m  0 m 12     . 3 m 12  0
Do m   và thuộc  10
 ;10 nên m3;4;  .......9 .
Bài tập 19: Cho hàm số 3 2 2
y x  3mx  4m  2 có đồ thị (C) và điểm C 1;4 . Tổng các giá trị nguyên
dương của m để (C) có hai điểm cực trị A, B sao cho tam giác ABC có diện tích bằng 4 là A. 6. B. 5. C. 3. D. 2.
Hướng dẫn giải Chọn C. x  0 Ta có 2
y  0  3x  6mx  0  .  x  2m
Đồ thị (C) luôn có hai điểm cực trị với mọi m nguyên dương (vì m là số nguyên dương nên phương trình
y  0 luôn có hai nghiệm phân biệt). Khi đó A 2 m   B 3 2 0; 4 2 , 2 ; m 4
m  4m  2 2 6 4
AB  4m 16m  2 m 4m 1. x  0 y   2 4m  2  AB 2 2 : 
 2m x y  4m  2  0. 3 2m  0 4  m
Thế tọa độ C vào phương trình đường thẳng (AB), dễ thấy C  AB . 2 2 2    
d C AB 2m 4 4m 2 2 m 3 ,   . 4 4 4m 1 4m 1 2 1 m S  .A . B d C AB   m m   ABC  ,  1 2 3 4 4 .2 . 4 1. 4 4 2 2 4m 1  m 2 m   6 4 2
3  2  m  6m  9m  4  0      m  2 m 1 2 1  2 m  4  0  .  m  2 
Do m nguyên dương nên ta nhận được m  1, m  2 . Tổng là 3.
Chú ý: Học sinh nên kiểm tra điều kiện để hàm số có hai điểm cực trị và điều kiện để ba điểm A, B, C
không thẳng hàng (dù trong bài toán này, nếu “quên” thì không ảnh hưởng đến kết quả).
Ta có thể tính nhanh diện tích như sau:   Ta có OA   2
0; 4m  2 và OB   3 2 2 ; m 4
m  4m  2 1 Khi đó: S  2m m   ABC  2 4 2 4 2 1
Bài tập 20: Có bao nhiêu giá trị thực của tham số m để hàm số 3 2
y x x   2
m  3 x có hai điểm cực 3
trị x , x sao cho giá trị biểu thức P x x  2  2 x 1 đạt giá trị lớn nhất? 1  2   2  1 2 A. 2. B. 1. C. 4. D. 3.
Hướng dẫn giải Chọn B. Ta có 2 2
y  x  2x m  3.
Hàm số có hai điểm cực trị khi   2 1 m  3  0  2   m  2. x x  2 Theo định lí Vi-ét 1 2  . 2
x .x m  3  1 2
P x x  2  2 x 1  x x  2 x x  2 1  2   2  1 2  1 2 2 2
m  3  2.2  2  m  9  9.
Dấu “=” xảy ra khi và chỉ khi m  0 (thỏa mãn). 1 1
Bài tập 21: Gọi x , x là hai điểm cực trị của 3 2
y x mx  4x 10 . Giá trị lớn nhất của 1 2 3 2 S   2 x   1  2 x 16 là 1 2  A. 16. B. 32. C. 4. D. 0.
Hướng dẫn giải Chọn D. Ta có 2
y  x mx  4 . Do a  1,c  4
 trái dấu nhau nên y  0 luôn có hai nghiệm trái dấu hay hàm số
luôn có hai điểm cực trị.
x x m Theo định lí Vi-ét: 1 2  . x .x  4   1 2
Khi đó S   x x 2  16x x  16  x x 2 2 2 2 2
 2 16x .x 16  0. 1 2 1 2 1 2 1 2 Dấu “=” xảy ra khi 2 2
16x x x  4
x m  3.  1 2 2 1
Bài tập 21: Tìm m để đồ thị hàm số C 3
y x  m   2 :
3 x  2m  9 x m  6 có hai điểm cực trị và
khoảng cách từ gốc tọa độ O đến đường thẳng qua hai điểm cực trị đạt giá trị lớn nhất  3 3   3 3  A. m   6   ; 6   . B. m   3   ; 3   .  2 2   2 2  C. m  3   6 2; 3   6 2. D. m  6   6 2; 6   6 2.
Hướng dẫn giải Chọn A. Ta có 2
  x  m   x m    2 y 3 2 3 2 9
3x  6x  9  2mx  2m  x  
1 3x  9  2m.
Hàm số có hai cực trị khi y  0 có hai nghiệm phân biệt  3  9  2m  0  m  6  
Một trong hai điểm cực trị là A1;  1 và OA  1;  1  OA  2 và k  1. OA 2 2 
Đường thẳng d qua hai điểm cực trị có hệ số góc là k   m   m d 2 9  32 3 9    Ta có d  ;
O d   OA  2. 2 2 
Dấu “=” xảy ra khi d OA k .k  1    m   m    d OA 2 9  32   1 3 9    3  m  6   . 2
Bài tập 22: Giả sử A, B là hai điểm cực trị của đồ thị hàm số 3 2
y x ax bx c và đường thẳng (AB) đi
qua gốc tọa độ. Giá trị lớn nhất P của P abc ab c bằng min A. P  9.  B. P  1. min min 16 25 C. P   . D. P   . min 25 min 9
Hướng dẫn giải Chọn D. 2  2 2a ab
Đường thẳng qua hai cực trị là  AB : y   b   x c  .  3 9  9 ab
Do (AB) qua gốc O nên c   0  ab  9 . c 9 2  5  25 25 Khi đó 2
P abc ab c  9c 10c  3c     , c   .     3  9 9  5 25 c   Vậy P   khi  9 . min 9 ab  5 
Bài tập 23: Biết rằng đồ thị hàm số 3
y x  3mx  2 có hai điểm cực trị A, B. Gọi M, N là hai giao điểm
của đường thẳng (AB) và đường tròn C  x  2   y  2 : 1
1  3. Biết MN lớn nhất. Khoảng cách từ điểm E 3; 
1 đến  AB bằng A. 3. B. 2. C. 2 3. D. 2 2.
Hướng dẫn giải Chọn B. Ta có: 2
y  3x  3 . m
Hàm số có hai điểm cực trị  y  0 có hai nghiệm phân biệt  m  0. x x
Viết hàm số dưới dạng y   2
3x  3m  2mx  2  y  2mx  2 3 3
Suy ra đường thẳng đi qua hai điểm cực trị của đồ thị hàm số đã cho là  AB : y  2  mx  2.
Đường thẳng  AB luôn đi qua điểm cố định là M 0;2.
Đường tròn C tâm I 1; 
1 , bán kính R  3 và d I;
  AB  IM 1  3  R
nên đường thẳng luôn cắt
đường tròn tại hai điểm M, N.
Giả sử I   AB 1 1;1  1  2
m  2  m  . 2 1
Vậy khi m  (thỏa mãn hàm số có hai điểm cực trị) thì (AB) qua I 1; 
1 , cắt đường tròn C tại hai điểm 2
M, N với MN  2R là lớn nhất. Khi đó: d E  3; 
1 ; AB : y x  2  0  2. 
Dạng 5. Cực trị hàm bậc bốn trùng phương 1. Phương pháp Xét hàm số 4 2
y ax bx c , a  0 , có đạo hàm là 3
y  ax bx x  2 4 2 2 2ax b.
 Đồ thị hàm số có ba điểm cực trị khi và chỉ khi y  0 có ba nghiệm phân biệt  ab  0 .
 Đồ thị hàm số có đúng một điểm cực trị khi và chỉ khi y  0 có đúng một nghiệm  ab  0 .
 Đồ thị hàm số hoặc có đúng một điểm cực trị hoặc có ba điểm cực trị, và luôn có một điểm
cực trị nằm trên trục tung.
 Đồ thị hàm số có ba cực trị:
 Nếu a  0 hàm số có hai điểm cực tiểu và một điểm cực đại;
 Nếu a  0 hàm số có hai điểm cực đại và một điểm cực tiểu.
Chú ý rằng ba điểm cực trị của đồ thị hàm số luôn tạo thành một tam giác cân.
 Khi hàm số có một cực trị:
a  0 thì điểm cực trị là điểm cực tiểu;
a  0 thì điểm cực trị là điểm cực đại.  Đồ thị hàm số 4 2
y ax bx c có nhiều điểm cực trị nhất (bảy cực trị) khi đồ thị hàm số   4 2
f x ax bx c có ba điểm cực trị và đồ thị của nó cắt trục hoành tại bốn điểm phân biệt.  Đồ thị hàm số 4 2
y ax bx c có ít điểm cực trị nhất (một cực trị) khi đồ thị hàm số   4 2
f x ax bx c có một điểm cực trị và đồ thị của nó không có điểm chung hoặc chỉ
tiếp xúc với trục hoành. 2. Bài tập
Bài tập 1. Có bao nhiêu số nguyên m  20
 ;20 để đồ thị hàm số 4
y mx   2 m   2 9 x 1 có ba điểm cực trị? A. 20. B. 19. C. 18. D. 17.
Hướng dẫn giải Chọn B. Ta có 3
y  mx   2 m   2
x x mx    2 4 2 9 2 2 m  9. x  0 y  0   . 2 2
2mx m  9  0  1
Hàm số có ba điểm cực trị khi và chỉ khi y  0 có ba nghiệm phân biệt hay  
1 có hai nghiệm phân biệt m  3  khác 0  2m 2
m  9  0   . 0  m  3
Vậy có 19 giá trị của m thỏa mãn đề bài.
Bài tập 2. Tập hợp các giá trị của tham số m để đồ thị hàm số 4 2
y x  3mx  4 có ba điểm cực trị phân
biệt và hoành độ của chúng trong khoảng 2;2 là  8   8   3   3  A.  ;0   . B. 0;   . C.  ;0   . D. 0;   .  3   3   2   2 
Hướng dẫn giải Chọn A. x  0 Ta có 3
y  4x  6mx . Cho y  0   . 2 2x  3  m 2
Để thỏa mãn đề bài phương trình 2 có hai nghiệm phân biệt khác 0 và thuộc khoảng  2;  2 3m 8  0  
 4  0  m   . 2 3
Bài tập 3. Biết rằng hàm số 4
y x   2 m   2 2
1 x  2 có điểm cực tiểu. Giá trị lớn nhất của cực tiểu là A. 1. B. -1. C. 0. D. 2.
Hướng dẫn giải Chọn A. x  0 3
y  4x  4 2 m  
1 x y  0   . 2 2 x m 1
Rõ ràng phương trình y  0 luôn có ba nghiệm phân biệt.
Lập bảng biến thiên, dễ thấy 2
x   m 1 là các điểm cực tiểu của đồ thị hàm số. 2
Giá trị cực tiểu là y    2 m      4 2 2 1 1
m  2m  1 (dấu "  " xảy ra khi m  0 ). CT
Bài tập 4. Với giá trị nào của k thì hàm số 4
y kx  k   2
1 x 1 2k chỉ có một cực trị? k  1 k  1
A. 0  k  1.
B. 0  k  1. C.  . D.  . k  0 k  0
Hướng dẫn giải Chọn D.
 Với k  0 , hàm số trở thành 2
y  x 1 có đồ thị là một parabol nên có đúng một cực trị. Do đó
k  0 thỏa mãn đề bài.
 Với k  0 . Ta có 3
y  kx  k   x x 2 4 2 1
2 2kx k   1 .
Để thỏa mãn yêu cầu đề bài thì phương trình 2
2kx k 1  0 vô nghiệm hoặc có nghiệm  
x   k k   k 1 0 1  0   . k  0
Kết hợp hai trường hợp ta được các giá trị cần tìm là k  1 hoặc k  0 .
Chú ý: x=0 là nghiệm của phương trình 2
2kx k 1  0
Bài tập 5. Giá trị của m để hàm số y  m   4 2 4
1 x  2mx  2m m đạt cực đại tại x  2 là 4 4 3 A. m  . B. m   . C. m   . D.  . 3 3 4
Hướng dẫn giải Chọn B.
Ta có: y  m   3
x mx y  m   2 4 1 4 12 1 x  4m .
Để hàm số đạt cực đại tại x  2 thì y    m   4 2 0 32
1  8m  0  m   . 3 4  4   4 
Với m   thì y2 2  12  1 .2  4   0    
, suy ra x  2 là điểm cực đại. 3  3   3 
Chú ý: Nếu f '(x = f ' x = 0 thì ta lập bảng biến thiên hoặc bảng xét dấu đạo hàm để kiểm tra. 0 ) ( 0) 1 3
Bài tập 6. Cho hàm số 4 2
y x mx x có x m là một điểm cực trị. Tổng các giá trị của m là 2 2 1 1 A.1. B.  . C. 1  . D. . 2 2
Hướng dẫn giải Chọn D. 3 2
y  2x  3mx 1  y  6x  3m . m 1
Hàm số đạt cực trị tại điểm x m ym  0   1 . m    2
 Với m  1, ta có: y 
1  6  3  0 x  1 là điểm cực tiểu (cực trị) nên m  1 thỏa mãn.  1  1  3 3 1 1
Với m   , ta có: y     0  
x   là điểm cực tiểu (cực trị) nên m   thỏa 2  2  2 2 2 2 mãn.  1  1
Vậy tổng các giá trị của m thỏa mãn điều kiện trên là 1     .  2  2
Bài tập 7. Biết đồ thị hàm số 4 2
y ax bx c có hai điểm cực trị là A0;2 , B 2; 1  4. Giá trị của y   1 là A. y   1  5  . B. y   1  4  . C. y   1  2  . D. y   1  0 .
Hướng dẫn giải Chọn A. Ta có 3
y  4ax  2bx . c  2
Các điểm A0;2 , B 2; 1
 4 thuộc đồ thị hàm số nên   1 . 16
a  4b c  14 
Mặt khác, hàm số đạt cực trị tại điểm x  2 , suy ra 32a  4b  0 2 . Từ   1 ; 2 ta có 4 2
y x  8x  2 .
Dễ thấy hàm số có các điểm cực trị là A0;2 , B 2; 1  4 nên 4 2
y x  8x  2 là hàm số cần tìm. Khi đó y   1  5  .
Bài tập 8. Biết rằng đồ thị hàm số 4
y x  m   2 2
1 x  3m có A là điểm cực đại và B , C là hai điểm 12
cực tiểu. Giá trị nhỏ nhất của biểu thức P OA  là BC A. 9. B. 8. C. 12. D. 15.
Hướng dẫn giải Chọn C. x  0 Ta có: 3
y  4x  4m  
1 x . Cho y  0   . 2 x m 1
Hàm số có ba điểm cực trị nên m  1.
Khi đó tọa độ ba điểm cực trị là A0;3m , B  2
m 1;5m m   1 và C  2
m 1;5m m   1 . Suy ra
OA  3m , BC  2 m 1 . 12 6  3 3 
Ta có P OA   3m   3  m   1    3 BCm 1  m 1 m 1 2  3  3
 3  3 3m   1  12   .  m 1 
Dấu "  " xảy ra khi m   3 3 1   m  2 . m 1
Bài tập 9. Cho đồ thị hàm số C  : y f x 4 2
x ax b và đồ thị hàm số 1
C : y g x 3 2
x mx nx p như hình vẽ dưới. Gọi B , D là hai điểm cực tiểu của C và A , C 1  2
lần lượt là điểm cực đại và điểm cực tiểu của C ( A , C đối xứng nhau qua U Oy ). Biết hoành độ 2 
của A , B bằng nhau và hoành độ của C , D bằng nhau. Có bao nhiêu giá trị nguyên của a để AB  3 ? A. 1. B. 2. C. 3. D. 4.
Phân tích: dựa vào đồ thị ta có b p và m  0 . Khi đó: C  3
: y x nx b 2
Ta cần tìm tung độ của điểm A và B (theo a ).
Hướng dẫn giải Chọn B. x  0 n
f  x  0  
a và g x 2  0  x  . 2 x  3  2 a n 3
Theo đề bài ta có a, n  0 và   n a . 2 3 2 Khi đó: 2  a a  n  a y f     b
; y g     b a . B  2  4 A     3 2   2 aa a  4 3 a AB   2 .
t  2t trong đó t   0 . 4 2 2 2 a Xét 4 3
AB  3  t  2t  3  t  1  1  a  2  . 2
Do a  0 nên a  2;    1 .
Bài tập 10. Cho hai hàm đa thức y f x , y g x có đồ thị là hai đường cong như hình vẽ. Biết rằng
đồ thị hàm số y f x có đúng một điểm cực trị là A , đồ thị hàm số y g x có đúng một điểm cực 7
trị là B (với x x ) và AB  . Có bao nhiêu giá trị nguyên của m  10  ;10 để hàm số A B 2
y f x  g x  m có đúng bảy điểm cực trị? A. 5. B. 6. C. 3. D. 4.
Hướng dẫn giải Chọn C.
Gọi x , x với x x là hoành độ giao điểm của đồ thị y f x và y g x (dựa vào đồ thị đã 1 2 1 2
cho, hai đồ thị chỉ có hai giao điểm đã kể trên, tức là  
f x  g xx x1  0   . x x  2
Xét h x  f x  g x  m . f x g x
Ta có: h x   f
  x  g x     .  .
f x  g x
Cho h x  0  x x x . Ta có bảng biến thiên của hx như sau A B 7 7
Dựa vào bảng biến thiên của h x , yêu cầu bài toán trở thành m  0  m     m  0 . 2 2 Do
m nguyên và m  10
 ;10 nên m 3;  2  ;  1 .
Bài tập 11. Tìm các giá trị của tham số m để đồ thị 4 2 2
y x  2m x 1 có ba điểm cực trị tạo thành một tam giác vuông cân. A. m  1  . B. m  0 . C. m  2  . D. m  1.
Hướng dẫn giải Chọn A. x  0 Ta có 3 2
y  4x  4m x ; y  0   . 2 2 x m
Hàm số có ba cực trị khi và chỉ khi m  0 .
Khi đó tọa độ ba điểm cực trị là A0;  1 , B  4 ; m m   1 , C  4  ; m m   1    AB   4 ;
m m  , AC   4  ;
m m  , dễ thấy AB AC .  
Do đó tam giác ABC vuông cân tại A khi và chỉ khi . AB AC  0 2 8
 m m  0  m  1  (do m  0 ).
Bài tập 12. Giá trị của tham số m để đồ thị hàm số 4
y x  m   2 2
1 x  3m có ba điểm cực trị tạo thành
một tam giác có góc bằng 60 thuộc khoảng nào sau đây?  5 13  12 5   11 11 12  A. ;   . B. ;   . C. 2;   . D. ;   .  2 5   5 2   5   5 5 
Hướng dẫn giải Chọn B. x  0 Ta có 3
y  4x  4m  
1 x . Xét y  0   . 2 x m 1 2
Hàm số có ba điểm cực trị khi m  1.
Khi đó tọa độ ba điểm cực trị là A0;3m , B  2
m 1;5 m m   1 và C  2
m 1;5m m   1 .
Suy ra AB AC  m    m  4 2 2 1
1 ; BC  2 m 1 .
Tam giác ABC là tam giác cân tại A , có một góc bằng 60 nên là tam giác đều
AB BC  m    m  4  m   3 1 1 4 1  m  1 3 .
Bài tập 13. Có tất cả bao nhiêu giá trị của tham số m để đồ thị hàm số 4 2
y  2x  4mx 1 có ba điểm cực
trị tạo thành một tam giác có một góc bằng 30 ? A. 1. B. 2. C. 3. D. 4.
Hướng dẫn giải Chọn B. x  0 Ta có 3
y  8x  8mx ; y  0   . 2 x m
Hàm số có ba cực trị khi và chỉ khi m  0 .
Khi đó tọa độ ba điểm cực trị là A0;  1 , B  2 m; 2  m   1 , C  2  m; 2  m   1 2 2 4
AB AC m  4m , BC  2 m .
Do đó tam giác ABC cân tại A . 2 2   2AB BC Trường hợp 1: BAC  30 , ta có  cos BAC   2  3 2 2 AB BC 2 2AB  2 3 4
m  4m   2m.  42 3 3 m  3
Phương trình này có đúng một nghiệm thực.
Trường hợp 2:
ABC  30 , khi đó 2 2 4 3
BC  3.AB  3AB BC  3m 12m  4m  12m  1.
Phương trình này có đúng một nghiệm thực.
Bài tập 14. Cho đồ thị hàm số C 4
y x   2 m   2 4 : 2
1 x m . Gọi A , B , C là ba điểm cực trị của C
và S , S lần lượt là phần diện tích phía trên và phía dưới trục hoành của tam giác ABC . Có bao nhiêu 1 2 S 1
giá trị của tham số m sao cho 1  ? S 3 2 A. 1. B. 2. C. 4. D. 0.
Hướng dẫn giải Chọn B. Ta có: 3
y  x   2 4 4 m   1 x . 4
x  0  y m Cho y  0   . 2 2 2
x m 1 y  2  m 1
Hàm số luôn có ba điểm cực trị với mọi tham số m . Gọi A 4 0; m , B 2 2 m 1; 2
m  1, C 2 2  m 1; 2
m  1 là ba điểm cực trị của đồ thị hàm số. Ta có 4
OA m , h d A BC 4 2 ;
m  2m 1 2 4 2 S 1 SS Sh m  2m 1 1 ABC 1    3 ABC   4   4   2   4 S 3 S SOA m 2 1 1 4 2
m  2m 1  0  m   1 2 .
Vậy có hai giá trị của tham số thỏa mãn đề bài.
Lưu ý: Do hai tam giác đồng dạng nên tỉ lệ diện tích bằng bình phương tỉ lệ đồng dạng, với tỉ lệ đồng
dạng là tỉ lệ đường cao. 3 1 m
Bài tập 15 . Cho hàm số f x 3
x  m   2
1 x mm  2 x
có đồ thị C với m là tham số. Gọi 3 3
S là tập tất cả các giá trị của tham số m để đồ thị C và parabol P 2
: y x  2mx  8 có chung một
điểm cực trị. Tổng bình phương tất cả các phần tử của S là A. 8. B. 10. C. 16. D. 18.
Hướng dẫn giải Chọn A.
 P có điểm cực trị là M  2 ; m m  8.  f  x 2
x  2m  
1 x mm  2
x m A 2 ; m m
f x  0   .
x m  2  B
m  2; y M B
Vì hai đồ thị hàm số có chung một điểm cực trị nên 2 2
A M m  m  8  m  2  .
Bài tập 16. Biết hai hàm số f x 3 2
x ax  2x 1 và g x 3 2
 x bx  3x 1 có chung ít nhất một
điểm cực trị. Giá trị nhỏ nhất của biểu thức P a b là A. 30 . B. 2 6 . C. 3  6 . D. 3 3 .
Hướng dẫn giải Chọn A.
Giả sử điểm cực trị chung của f x và g x là x  0 , suy ra 0
Chú ý: Khi A và B  1  2        cùng dấu thì f    a 3x x  0 3
 x  2ax  2  0 2 x 0  0 2 0 0   0       .
A B A B . Hiển g   x  2  0  3
x  2bx  3  0     0 0 0 1 3 b  3x  1 0   2 x nhiên x và cùng   0 0  x0 1  2 1  dấu.
Khi đó P a b   3x   3 x  0 0  2  x x   Bất đẳng thức 0 0  AM GM : 1  5  AM GM 1 5  6 x    .2 6 x .  30 . x y 0 0 2  x  2 x   2 xy, x  , y  0 0  0 2 5 30 Dấu "  " xảy ra
Dấu "  " xảy ra khi 6 x   x  . 0 0 x 6  x y . 0 9 30 11 30 Khi đó a  và b  . 20 20
Dạng 6. Cực trị hàm phân thức 1. Phương pháp u x
u x.vx  v x.u x Xét y  . Ta có y  . v x 2 v x
Gọi M x ; y là điểm cực trị. Khi đó y x  0 . 0  0 0  u x ux 0  0 
Suy ra u x .v x vx .u x  0  y   . 0   0  0   0   0 v x vx 0   0  u xu x
 Đường cong qua các điểm cực trị (nếu có) của đồ thị hàm số y  là y  . v xv x 2    ax bx c
Nói riêng, đường thẳng qua các điểm cực trị (nếu có) của đồ thị hàm số y  là dx e 2ax b y  . d Chú ý: b c a b a c b c 2 1 1 2 1 1 1 1 adx  2aex x  2 x  2  2
ax bx c
d e a x b x c   a b a c b c 1 1 1 2 2 2 2 2 2    .   .  dx e  dx e2 2
a x b x c    2 2 2 2
a x b x c 2 2 2 2 2. Bài tập 2
x mx  3m 1
Bài tập 1. Giá trị của m để hàm số y  có cực trị là x 1 1 1 1 A. m  . B. m  . C. m  . D. m  . 3 3 3 3
Hướng dẫn giải Chọn A. 2 x  3m 1
Điều kiện x  0 . Ta có y  . 2 x
Hàm số có cực trị khi 2
x  3m 1  0 có hai nghiệm phân biệt khác 0 1
 3m 1  0  m  . 3 2 x mx 1
Bài tập 2. Giá trị của m để hàm số y
đạt cực đại tại x  1 là x m A. m  2 . B. m  1. C. m  2 . D. m  1.
Hướng dẫn giải Chọn C.
Điều kiện: x  m . 2 2
x  2mx m 1
x  m 1 Ta có y  ; y  0  .   x m2
x  m 1 Bảng biến thiên
Dựa vào bảng biến thiên, hàm số đạt cực đại tại x  1  m 1  1  m  2  . q
Bài tập 3. Cho hàm số y x p
(với p , q là tham số thực). Biết hàm số đạt cực đại tại x  2  , x 1
giá trị cực đại bằng 2
 . Tổng S p  2q bằng A. S  2 . B. S  0 . C. S  1. D. S  3.
Hướng dẫn giải Chọn D. Điều kiện: x  1  . q Ta có: y  1 . x  2 1
Hàm số đạt cực đại tại điểm x  2
 , giá trị cực đại bằng 2  nên 1   q  0 q 1    .  2
  p q  2   p 1 Thử lại 1
p q  thỏa mãn nên S  1 2  3 . 2 x mx
Bài tập 4. Giá trị của m để khoảng cách giữa hai điểm cực trị của đồ thị hàm số y  bằng 10 là 1 x A. m  10 . B. m  8 . C. m  4 . D. m  2 .
Hướng dẫn giải Chọn C.
Điều kiện: x  1. 2
x  2x m Ta có y  . 1 x2
Hàm số có hai cực trị khi 2
x  2x m  0 có hai nghiệm phân biệt x , x khác 1 2  1   2  m  0    m  1  .
  1 m  0 x x  2
Khi đó theo định lý Vi-ét ta có 1 2  .
x .x  m  1 2
Đường thẳng qua hai điểm cực trị của đồ thị là d  : y  2  x m .
Tọa độ hai điểm cực trị của đồ thị là Ax ; 2
x m , B x ; 2  x m 2 2  1 1  
AB  x x ;2x  2x . 2 1 1 2 
Theo yêu cầu của đề bài ta có
x x 2  4x x 2 100  x x 2  4x .x  20 1 2 1 2 1 2 1 2  4  4m  20  m  4 . 1
Bài tập 5. Có bao nhiêu giá trị nguyên của m để đồ thị hàm số y mx  có hai điểm cực trị và tất cả x
các điểm cực trị đều thuộc hình tròn tâm O , bán kính 6? A. 10. B. 8. C. 9. D. 7.
Hướng dẫn giải Chọn B. 1
Điều kiện: x  0 . Ta có: y  m  . 2 x  1 x   m
Hàm số có hai điểm cực trị khi m  0 . Khi đó y  0   . 1 x    m  1   1 
Tọa độ hai điểm cực trị của đồ thị là A ; 2 m   , B  ; 2  m   .  m   m  1 Theo đề bài ta có 2 2 2 OA OB
 4m  36  4m  36m 1 0 . m
Do m   , m  0 nên m 1;2;3...;  8 .
Vậy có 8 giá trị nguyên của m thỏa mãn. 2 x m x  4
Bài tập 6. Có bao nhiêu giá trị của m để đồ thị hàm số y
có hai điểm cực trị A , B và ba x m
điểm A , B , C 4;2 phân biệt thẳng hàng? A. 0. B. 2. C. 3. D. 1.
Hướng dẫn giải Chọn A.
Điều kiện: x m .
x  2 m x m  4 x m 2 2 2  4 Ta có y    . x m 2 xm 2
x m   y m
Cho y   x m 2 2 4 0  4  0   .
x m  2  y m  4 
Do m  2  m  2 , m
 nên y  0 luôn có hai nghiệm phân biệt.
Do đó đồ thị hàm số luôn có hai điểm cực trị. Khi đó đường thẳng qua hai điểm cực trị là
AB: y  2x m . Ba điểm A, B , C 4;2 phân biệt thẳng hàng khi và chỉ khi C
 4;2 AB  m  6    m  2  4   m  2.   m  2  4 m  6  
Suy ra không có giá trị nào của m thỏa mãn đề bài. 2 2
x  2 m 1 x m  4m
Bài tập 7. Cho hàm số C   : y
. Có bao nhiêu giá trị thực của m để đồ thị x  2
hàm số C có điểm cực đại, cực tiểu A , B sao cho tam giác OAB vuông? A. 4. B. 2. C. 3. D. 1.
Hướng dẫn giải Chọn A. 2 2
x  4x  4  m Điều kiện: x  2  . Ta có y  . x  22 x m  2 Ta có 2 2
x  4x  4  m  0   .
x  m  2
Hàm số có điểm cực đại, cực tiểu khi và chỉ khi m  0 .
Tọa độ các điểm cực trị của đồ thị là 
Am  2; 2
  , Bm  2;4m  2  AB  2 ; m 4m
   
Dễ thấy OA , OB , AB  0 .
Trường hợp 1: Tam giác OAB vuông tại O   2  .
OA OB  0  m  8m  8  0  m  4   2 6 (thỏa mãn)  
Trường hợp 2: Tam giác OAB vuông tại A  . OA AB  0
 2mm  2  2.4m  0  m  2  4  0  m  6  (thỏa mãn)  
Trường hợp 3: Tam giác OAB vuông tại B  . OB AB  0
mm     m   m   m    m   2 2 2 4 2 4 0 2 2 4
2  0  m  (thỏa mãn) 3
Vậy có bốn giá trị thực của m thỏa mãn đề bài. 2 x mx 1
Bài tập 8. Cho hàm số C : y
với m là tham số. Giá trị thực của m để đồ thị hàm số C 2 x 1
có hai điểm cực trị A , B sao cho đường thẳng  AB đi qua điểm M 1;2 là A. m  8 . B. m  6 . C. m  4 . D. m  2 .
Hướng dẫn giải Chọn B. 2
mx  4x m
Tập xác định: D   . Ta có y   . x  2 2 1
Hàm số có hai điểm cực trị khi và chỉ khi 2
mx  4x m  0 có hai nghiệm phân biệt m  0    m  0 . 2
  4  m  0 2x m
Đường cong qua hai điểm cực trị có phương trình là y  . 2x
x m k  2 2
mx  4x m
Ta viết phương trình đường cong dưới dạng y  . 2x
Ta chọn k sao cho nghiệm của mẫu là nghiệm của tử để có thể rút gọn thành hàm số bậc nhất. Vì
x  0 là nghiệm của mẫu, nên thế x  0 vào tử ta được m k m  0  k  1  . 2
2x m mx  4x m m m
Với k  1: y
  x 1  AB : y   x 1. 2x 2 2 m
Điểm M 1;2  AB  2 
1  m  6 (thỏa mãn) . 2
Dạng 7: Cực trị của hàm chứa căn
Bài tập 1. Có bao nhiêu giá trị nguyên của m 10;10 để hàm số 2 y  2
x  2  m x  4x  5 có cực tiểu? A. 7. B. 16. C. 8. D. 14.
Hướng dẫn giải Chọn C.
Hàm số xác định trên  . x  2 m Ta có y  2   . m và y  . 2 x  4x  5
x x 3 2 4 5
mx  2  0 
y  0  2  x  22 1  mx  2   . m  4     x22 2  4 1 m  2
Chú ý: Để làm trắc
Hàm số có cực tiểu khi và chỉ khi   1 có nghiệm 2
m  4  0   .
nghiệm ta có thể làm như m  2 
sau: Hàm số đạt cực tiểu 2 Khi đó,  
1 có hai nghiệm phân biệt là x  2  .
khi hệ sau có nghiệm: 1;2 2 m  4 y  0   2 Với 2
m  , thì x  2 
thỏa mãn y x  0 và y x  0 , y  0 1  1  1 2 m  4
suy ra x là điểm cực tiểu, nhận m  2 . 1  2
mx  2
Với m  2 , thì x  2 
thỏa mãn y x  0 và y x  0 ,  0 2  2  2 2 m  4 
  m  4x  22 2  4
suy ra x là điểm cực đại, loại, do m  2  .  2 m  0 
Do m nguyên, m  2 và m  10
 ;10 nên m3;4;...;9;  10 .
m  0, x  2    m  2 2 m  4  0
Bài tập 2. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để đồ thị hàm số 2 y x  .
m x 1 có điểm cực trị 82
và tất cả các điểm cực trị thuộc hình tròn tâm O , bán kính ? 3 A. 4. B. 2. C. 3. D. 1.
Hướng dẫn giải Chọn A.
Tập xác định: D   . x Ta có y  1 . m . 2 x 1 2 x 1
Cho y  0  m   , ( x  0 ). x 2 x 1 1
Xét g x  
gx   0 , x   0 . 2 2 x x . x 1
Ta có lim g x  1; lim g x  1; lim g x   ; lim g x   . x x x 0  x 0  Bảng biến thiên:
Hàm số có cực trị khi m   \ 1;  1 . Gọi A ;
a b là điểm cực trị của đồ thị hàm số. 2 a 1 2 a 1 1  1  Khi đó m   và b a     A a;   . a a aa  1 82 1 Ta có: 2 2 OA a     a  9 . 2 a 3 9 2 a 1 1  10  Vậy m   1   ; 10 . 2 a a 3  
Kết hợp với các điều kiện m   , m   \ 1; 
1 , ta được m 3;2;2;  3 . mx
Bài tập 3. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để đồ thị hàm số y  2x  có điểm cực trị 2 x  2
và tất cả các điểm cực trị thuộc hình tròn tâm O , bán kính 68 ? A. 16. B. 10. C. 12. D. 4.
Hướng dẫn giải Chọn C.
Tập xác định: D   . mx 2m
Ta có: y  2x   y  2  , x    . 2 x  2  x 23 2 2 3
y  0  x  2   m .
Hàm số có cực trị khi và chỉ khi 3
m  2  m  2  2 . Chú ý: Hàm số không thể đạt cực
Gọi Aa;b ( a  0 ) là điểm cực trị của đồ thị hàm số, khi đó:
trị tại điểm x  0 . ma ma 2 3
a  2   m và b  2a   2a
a 2  m a a  a . 2  3 2  2 3 3 a  2  m Theo đề bài ta có 2 2 2 6 2
OA  68  a b  68  a a  68  a  4 . Ta có: 2 2 3
0  a  4  2  a  2  6  2   m  6  6  6  m  2  2 . Vì m   và 6  6  m  2
 2 nên m 14;13;...;4;  3 .
Vậy có 12 giá trị của tham số m thỏa mãn đề bài.
Dạng 8: Cực trị của hàm bậc cao và hàm lượng giác
Bài tập 1. Biết rằng tồn tại các số thực a , b , c sao cho hàm số f x 6 4 2
x ax bx  3x c đạt cực trị
tại điểm x  2 . Hệ số góc tiếp tuyến của đồ thị hàm số f x tại điểm có hoành độ x  2  là A. 0. B. 3  . C. 3. D. 6.
Hướng dẫn giải Chọn D.
Ta có: f  x 5 3
 6x  4ax  2bx  3 .
Hàm số đạt cực trị tại điểm x  2 nên f   5 3 2  0  6.2  4. .
a 2  4b  3  0 .
Hệ số góc tiếp tuyến của đồ thị hàm số f x tại điểm có hoành độ x  2  là f   5 3     ab     5 3 2 0 6.2 4. .2 4 3 3 6.2  4. .2 a  4b  6 .
Bài tập 2. Biết rằng tồn tại các số thực a , b , c sao cho hàm số f x 2  .s a in x  .
b cos 3x x c đạt cực  
trị tại điểm x   . Hệ số góc tiếp tuyến của đồ thị hàm số f x tại điểm có hoành độ x  là 6 6 A. 0. B. 1  . C. 2. D. 2  .
Hướng dẫn giải Chọn C.
Ta có: f  x  .s a in 2x  3 .s b in 3x 1.      
Hàm số đạt cực trị tại điểm x   , suy ra f    0   . a sin  3 . b sin 1  0   . 6  6  3 2 
Hệ số góc tiếp tuyến của đồ thị hàm số f x tại điểm có hoành độ x  là 6      f   .s a in  3 . b sin 1  2   .  6  3 2
Bài tập 3. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để hàm số 8
y x  m   5 x   2 m   4 4 16 x 1 đạt
cực tiểu tại điểm x  0 ? A. 8. B. Vô số. C. 7. D. 9.
Hướng dẫn giải Chọn A. Ta có: 7
y  x  m   4 x   2 m   3 8 5 4 4 16 x 3 4
x x  m   x    2 m   3 8 5 4 4
16   x .g x 
 Với g x 4
x  m   x   2 8 5 4
4 m 16 . Ta xét các trường hợp sau: - Nếu 2
m 16  0  m  4  . + Khi m  4 ta có 7
y  8x x  0 là điểm cực tiểu.
+ Khi m  4 ta có 4 y  x  3
8x  40  x  0 không là điểm cực tiểu. - Nếu 2
m 16  0  m  4  g 0  0.
Hàm số đạt cực tiểu tại điểm x  0
 Đạo hàm đổi dấu từ âm sang dương khi đi qua điểm x  0
lim g x  0 x0  
 lim g x  lim g  x 0 x0  0 x0    2 m   2 4
16  0  m 16  0  4
  m  4  m  3  ; 2  ; 1  ;0;1;2;  3 .
Tổng hợp các trường hợp ta có: m 3; 2  ;1;0;1;2;3;  4 .
Vậy có tám giá trị nguyên của m thỏa mãn yêu cầu.
Bài tập 4. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để hàm số 8
y x  m   5 x   2 m   4 2 4 x 1 đạt
cực tiểu tại x  0 ? A. 3. B. 5. C. 4. D. Vô số.
Hướng dẫn giải Chọn C. Ta có: 7
y  x  m   4 x   2 m   3 3 8 5 2 4
4 x x .hx với hx 4
x  m   x   2 8 5 2 4 m  4 .
Ta xét các trường hợp sau:  Nếu 2
m  4  0  m  2  . - Khi m  2 thì 7
y  8x x  0 là điểm cực tiểu nên m  2 thỏa mãn. - Khi m  2 thì 4 y  x  3
8x  20  x  0 không là điểm cực tiểu.  Nếu 2
m  4  0  m  2  h 0  0.
Hàm số đạt cực tiểu tại điểm x  0 khi và chỉ khi giá trị đạo hàm đổi dấu từ âm sang dương khi đi qua điểm x  0 .
lim hx  0   Do đó x0 
 lim hx  lim h  x 0 x0  0 x0    2
4 m  4  0  2
  m  2  m  1  ;0;  1 .
Tổng hợp các trường hợp ta có m 1;0;1;  2 .
Vậy có bốn giá trị nguyên của m thỏa mãn yêu cầu.
Dạng 9:Tìm cực trị của hàm số chứa trị tuyệt đối 1. Phương pháp
Bước 1. Tập xác định và tính đạo hàm
Đạo hàm hàm chứa trị tuyệt đối với công thức:    u    u .u 2 u   . u u  khi 0 u
Chú ý: u   ukhi 0 u  .
Bước 2. Giải phương trình đạo hàm bằng 0 và tìm những điểm làm cho đạo hàm không xác định (nhưng
hàm số xác định tại những điểm đó).
Bước 3. Lập bảng biến thiên hoặc bảng xét dấu đạo hàm. 2. Bài tập:
Bài tập 1. Số điểm cực đại của hàm số 2
f (x)  x  2 x  2 x  2 là A. 1. B. 3. C. 2. D. 0.
Hướng dẫn giải Chọn C. x x x
Hàm số liên tục trên  có f  x  1 2 2 x  2 x  2
Hàm số không có đạo hàm tại điểm x  0 .  Khi x  0 ta có      f  xx 1 3 3 2
 0  x  2x  2  2x  2    x   x . 2 1 3
x  6x  2  0 3  Khi x  0 ta có    f  xx 1 3 3 2
 0  x  2x  2  2x  2    x   x . 2 2 3
x  6x  2  0 3
Bảng xét dấu y :
Vậy hàm số có hai điểm cực đại.
Bài tập 2. Số điểm cực trị của hàm số y   x   1 x  2 là A. 1. B. 4. C. 2. D. 3.
Hướng dẫn giải Chọn C.
Ta có đồ thị của hàm số y   x  
1  x  2 như sau.   x  
1x  2, x  2
Vì y   x  
1 x  2  x 1x2, x  2
nên để vẽ đồ thị hàm số đã cho, ta giữ nguyên đồ
thị y   x  
1  x  2 khi x  2 và lấy đối xứng qua
trục hoành phần đồ thị y   x  
1  x  2 ứng với x  2 .
Dễ thấy hàm số y   x  
1 x  2 có hai điểm cực trị (xem hình vẽ dưới đây):
Dạng 10: Tìm cực trị của hàm số trị tuyệt đối nếu biết bảng biến thiên hoặc đồ thị 1. Phương pháp
Khi cho trước bảng biến thiên của hàm số, tìm cực trị của hàm số chứa giá trị tuyệt đối:
Ta dùng các phép biến đổi đồ thị chứa giá trị tuyệt đối để lập bảng biến thiên hoặc bảng xét dấu.
Chú ý: Cách nhẩm nhanh số điểm cực trị của hàm số.
Bước 1. Tìm số điểm cực trị của hàm số y f x .
Bước 2. Tìm số nghiệm bội lẻ của phương trình f x  0
Bước 3. Số điểm cực trị của hàm số y f x là tổng số điểm của cả hai bước trên.
Ví dụ: Cho hàm số y f x có bảng biến thiên như hình vẽ dưới đây.
Tìm số điểm cực trị của hàm số y f x .
Hướng dẫn giải
Dễ thấy trục hoành cắt đồ thị y f x tại ba điểm phân biệt.
Bảng biến thiên của y f x :
Suy ra hàm số có 5 điểm cực trị.
Nhẩm nhanh số cực trị
Dựa vào bảng biến thiên ta thấy hàm số y f x có hai điểm cực trị.
Dễ thấy trục hoành cắt đồ thị y f x tại ba điểm phân biệt. Số nghiệm bội lẻ của phương trình
f x  0 là 3.
Suy ra hàm số có năm điểm cực trị. 2. Bài tập
Bài tập 1. Cho hàm số y f x có bảng biến thiên như hình vẽ dưới Chú ý: Có thể nhẩm nhanh đây:
số điểm cực trị như sau:
Số điểm cực trị của hàm
y f x bằng hai lần số
điểm cực trị dương của hàm
số y f xrồi cộng thêm 1.
Số cực trị của hàm số y f x  là A. 5. B. 4. C. 3. D. 6.
Hướng dẫn giải Chọn A
Khi x  0 thì f x   f x nên bảng biến thiên của y f x trên
0;   cũng chính là bảng biến thiên của y f x  trên 0;  .
Do đồ thị y f x  nhận trục tung làm trục đối xứng nên ta có bảng
biến thiên của y f x  trên  như sau:
Suy ra hàm số có 5 điểm cực trị.
Bài tập 2. Cho hàm số y f x có bảng biến thiên như hình vẽ dưới đây:
Biết f 0  f 0,5  0 . Số điểm cực trị của hàm số y f x  là A. 8. B. 9. C. 10. D. 11.
Hướng dẫn giải Chọn D
Hàm số đã cho đồng biến trên  1;  
1 nên f 0  f 0,5 .
Bài tập 3. Cho hàm số f x  x 2
x  3 có đồ thị như hình vẽ
Gọi số điểm cực trị của hàm số g x  xx  3 x  3 và hx  x   2
3 x x 3 lần lượt là m , n .
Giá trị của m n là A. 7. B. 5. C. 4. D. 6.
Hướng dẫn giải Chọn A.
x(x 3), x  3
+) Xét g x  xx  3 2 x  3  
, suy ra đồ thị của g x gồm hai phần được suy 2
x(x  3), x  3
ra từ đồ thị ban đầu như sau:
+ Phần 1: là đồ thị hàm f x tương ứng với x  3 .
+ Phần 2: là phần đối xứng với phần đồ thị hàm f x qua trục Ox khi x  3 . Đồ thị hàm số g x là
đường nét liền ở hình dưới đây.
Từ đồ thị hàm số g x , ta có số điểm cực trị là 3 hay m  3 . 2
x(x 3), x  ;  3  0;  
+) Xét hx  x  3    2
x x 3   2
x(x  3), x   0; 3.
Suy ra đồ thị của h x gồm 2 phần được suy ra từ đồ thị ban đầu như sau:
+ Phần 1: đồ thị hàm f x ứng với x  3 và với x  0 .
+ Phần 2: là phần đối xứng với phần đồ thị hàm f x khi 0  x  3 .
Đồ thị hàm số hx là đường nét liền ở hình dưới đây.
Từ đồ thị hàm số h x , ta có số điểm cực trị là 4 hay n  4 .
Vậy m n  3  4  7 .
Bài tập 4. Cho hàm số y f x có đồ thị như hình vẽ Chú ý:
Đề bài hỏi số điểm cực trị
trong khoảng 4;4 nên các điểm x  4  không là điểm cực trị.
Số điểm cực trị của hàm số y f x  trên 4;4 là A. 5. B. 7. C. 9. D. 3.
Hướng dẫn giải Chọn B
Ta có đồ thị y f x  như sau:
Vậy số điểm cực trị của hàm số y f x  trên 4;4 là 7.
Dạng 11: Một số bài toán sử dụng phép dịch chuyển đồ thị 1. Phương pháp
Cho đồ thị hàm số (C) : y f x
 Đồ thị hàm số (C ) : y f x a có được bằng cách dịch chuyển đồ thị hàm số (C) qua bên phải 1  
a đơn vị nếu a  0 và dịch qua trái a đơn vị nếu a  0 .
 Đồ thị hàm số (C ) : y f x b có được bằng cách dịch chuyển đồ thị hàm số (C) lên trên b 2  
đơn vị nếu b  0 và dịch xuống dưới b đơn vị nếu b  0 .
Chú ý : Khi tịnh tiến đồ thị lên – xuống, trái – phải thì số điểm cực trị của hàm số (C) , (C ) , (C ) là 1 2 bằng nhau.
Chú ý : Số điểm cực trị của các hàm số sau là bằng nhau:
y m f x p q  t n (1);
y m f x p q  t (2);
y f x p q  t (3);
y f x q  t (4);
Từ (1) qua (2): dịch chuyển lên xuống không làm thay đổi số điểm cực trị.
Từ (2) qua (3): phóng to và thu nhỏ không làm thay đổi số điểm cực trị.
Từ (3) qua (4): dịch trái phải không làm thay đổi số điểm cực trị.
Để tìm số điểm cực trị của hàm số, ta có thể làm như sau:
Bước 1. Tìm hàm số có cùng số điểm cực trị với hàm ban đầu.
Bước 2. Dựa vào đồ thị, bảng biến thiên, bảng xét dấu đạo hàm của đề bài mà suy ra số điểm cực trị của
hàm tìm được ở bước 1. 2.Bài tập:
Bài tập 1. Cho hàm số y f x có bảng biến thiên như hình vẽ dưới đây.
Số điểm cực trị của hàm số y f x  3  9 là A. 4. B. 3. C. 2. D. 5.
Hướng dẫn giải Chọn A.
Số điểm cực trị của các hàm số sau đây là như nhau:
y f x  3  9 ; y f x  9 . Ta có bảng biến thiên của hàm số y f x  9 là
Suy ra số điểm cực trị của hàm số y f x  9 là 4.
Bài tập 2. Cho hàm số y f x xác định trên  \ 
0 và liên tục trên từng khoảng xác định, có bảng
biến thiên như hình vẽ.
Đồ thị hàm số y  2 f (x 1) 1 1 có bao nhiêu điểm cực trị? A. 3. B. 4. C. 5. D. 6.
Hướng dẫn giải Chọn B.
Số điểm cực trị của các hàm số sau đây là như nhau:
y  2 f (x 1) 1 1; y  2 f (x 1) 1 ; y f (x 1) 1 ; y f (x) 1
Hàm số y f x 1 có bảng biến thiên như hình vẽ:
Suy ra số điểm cực trị của hàm y f (x) 1 là 4.
Vậy hàm số y  2 f (x 1) 1 1 có 4 điểm cực trị.
Bài tập 3. Cho hàm số y f x xác định trên  \ 
1 và liên tục trên từng khoảng xác định, có bảng
biến thiên như hình vẽ.
Đồ thị hàm số y  2 f x  2 1 có bao nhiêu điểm cực trị? A. 5. B. 9, C. 7. D. 6.
Hướng dẫn giải Chọn B.
Số điểm cực trị của các hàm số sau đây là như nhau:
y  2 f x  2 1 ; y f x   1 2 
; y f x 1  2 2
Ta có bảng biến thiên của hàm số y f x 1  là 2
Từ đó suy ra số cực trị của hàm số y f x 1
 là 9 nên số cực trị của hàm số y  2 f x  2 1 2 cũng là 9.
Bài tập 4. Cho hàm số y f x xác định trên  \  1
 và liên tục trên từng khoảng xác định, có bảng
biến thiên như hình vẽ.
Hàm số y  2 f x  2   3 có bao nhiêu điểm cực trị? A. 3. B. 4. C. 5. D. 6.
Hướng dẫn giải Chọn A.
Số điểm cực trị của các hàm số sau đây là như nhau:
y  2 f x  2   3; y  2 f x  2  ; y f x  2  ; y f x
(vì ba hàm đầu có số nghiệm của đạo hàm là như nhau; từ hàm thứ tư, ta dịch qua phải 2 đơn vị sẽ
được đồ thị hàm thứ ba).
Từ bảng biến thiên đã cho, suy ra bảng biến thiên của hàm số y f x  :
Dựa vào bảng biến thiên, ta có hàm số y f x  có 3 điểm cực trị.
Do đó hàm số y  2 f x  2   3 có 3 điểm cực trị.
Bài tập 5. Cho hàm số y f x xác định trên  \ 
1 và liên tục trên từng khoảng xác định, có bảng
biến thiên như hình vẽ.
Biết f 0. f  
1  0 . Số điểm cực trị của đồ thị hàm số y  2 f x  2   3 là A. 5. B. 9. C. 7. D. 6.
Hướng dẫn giải Chọn C.
Quan sát bảng biến thiên, rõ ràng hàm số đã cho đồng biến trên ( 1
 ;3) , suy ra f 0  f   1 . Lại do
f 0. f  
1  0 nên f 0  0  f   1 .
Tương tự như ở Bài tập 4, số điểm cực trị của hàm y  2 f x  2   3 bằng với số cực trị của hàm
y f x  .
Bảng biến thiên của hàm số y f x  là:
Đến đây, ta dễ dàng suy ra được số điểm cực trị của hàm y f x  là 7.
Vậy hàm số y  2 f x  2   3 có 7 điểm cực trị.
Chú ý: Nếu f (x)³ 0 thì hàm số y  2 f x  2   3 chỉ có 5 điểm cực trị.
Bài tập 6. Cho hàm số y f x xác định trên  \ 
1 và liên tục trên từng khoảng xác định, có bảng
biến thiên như hình vẽ. Đồ thị hàm số y  3 f x  2 1 có bao nhiêu điểm cực trị? A. 3. B. 4. C. 5. D. 2.
Hướng dẫn giải Chọn A
Số điểm cực trị của các hàm số sau đây là như nhau:
y  3 f x  2 1; y  3 f x  2 và y f x  2 .
Để vẽ được bảng biến thiên hoặc đồ thị của hàm số y f x  2 , ta dịch bảng biến thiên (đồ thị) của
hàm số y f x qua phải 2 đơn vị rồi lấy đối xứng phần bên phải trục Oy qua Oy (bỏ phần bên trái Oy).
Sau đây lần lượt là bảng biến thiên của y f x  2 và y f x  2
Vậy hàm số ban đầu có 3 điểm cực trị.
Dạng 12: Định tham số để hàm số chứa dấu trị tuyệt đối có n điểm cực trị 1. Phương pháp
Xét bài toán: Định tham số để đồ thị hàm số y f x  hoặc y f x  có n điểm cực trị.
Bước 1. Lập bảng biến thiên của hàm số y f x
Bước 2. Dựa vào bảng biến thiên, suy ra tham số thỏa mãn yêu cầu đề bài 2. Bài tập
Bài tập 1. Có bao nhiêu giá trị nguyên của m 5;5 để hàm số Lời bình: Ta có thể nhìn 3 2
y x  6x  9  mx  2m  2 có 5 điểm cực trị?
rõ những kết luận này từ
việc biến đổi đồ thị. A. 6. B. 8 C. 5. D. 7. 
Hướng dẫn giải Từ đồ thị y
f x suy Chọn B
ra đồ thị y f x Xét f x 3 2
x  6x  9  mx  2m  2 Cho f x 3 2
 0  x  6x  9  mx  2m  2  0 3 2
x  6x  9x  2  mx  2m  0  x  2 2
x  4x 1 m  0 x  2   2
x  4x 1 m  0 Hàm số 3 2
y x  6x  9  mx  2m  2 có 5 điểm cực trị khi f x  0
có 3 nghiệm phân biệt và chỉ khi 2
x  4x 1 m  0 có 2 nghiệm phân biệt khác 2
  4  (1 m)  0 m  3       m  3.  2
2  4.2 1 m  0 m  3 
Do m nguyên m 5;5 nên m2;1;0;1;2;3;4;  5 .
Vậy có 8 giá trị của m thỏa mãn đề bài.
Bài tập 2. Có bao nhiêu giá trị của
m để hàm số Lời bình: Ta có thể nhìn 3
y x   m   2 2
1 x  3m x  5 có 5 điểm cực trị.
rõ những kết luận này từ
việc biến đổi đồ thị.  1   1  A. m  0; 
 . B. m  0; 1;   .  4   4 
Từ đồ thị y f x suy
C. m 1; .
D. m  ;0   .
ra đồ thị y f x  .
Hướng dẫn giải Chọn B Xét f x 3 2
x  (2m 1)x  3mx  5 .
Suy ra f  x 2
 3x  2(2m 1)x  3m . Hàm số 3
y x   m   2 2
1 x  3m x  5 có 5 điểm cực trị khi và chỉ khi
hàm số y f x có 2 điểm cực trị dương  f  x  0 có 2 nghiệm phân biệt dương
  2m  2 1  9m  0 m 1 2 
4m  5m 1  0   2m 1 0     1  m  0 0  m m 0    4 
Bài tập 3. Có bao nhiêu số nguyên của tham số m 2021;2020 để hàm số f x 2
x  2m x m  2020  2021 có 3 điểm cực trị? A. 1009. B. 2020. C. 2019. D. 1008
Hướng dẫn giải Chọn A.        f  xx m 2020
2x 2m, x m 2020 0  2x  2m   x m  2020
2x  2m, x m  2020  0.
Dễ thấy hàm số không có đạo hàm tại điểm x m  2020 .
2x  2m  0 
x m  2020  0
Ta có: f  x  0  2x2m  0 
x m  2020  0 x m  x m
 x  m    
x  m, m 1010.
2m 2020  0
Nếu m  1010 thì f  x  0  x m và không có đạo hàm tại điểm x m  2020 nên không có đủ
3 điểm cực trị. Do đó loại trường hợp này.
Khi m  1010 , ta có bảng xét dấu đạo hàm như sau:
Vậy hàm số có 3 điểm cực trị với m  1010 .
Mà m 2021;2020 nên m 1011;1012;...;201  9 .
Vậy có 1009 số thỏa mãn đề bài. m n 1
Bài tập 4. Cho hàm số f x 3 2
x mx nx  2 với m, n là các số thực thỏa mãn  . Số điểm
2m n  5
cực trị của hàm số y f x là A. 1. B. 3. C. 5. D. 2.
Hướng dẫn giải Chọn C.
Hàm số f x 3 2
x mx nx  2 liên tục trên  .
 lim f x   x 
 lim f x. f  2    0  f   2    8
  4m  2n  2  2(2m n  5)  0 x     f  2  . f    f    1 0
1  1 m n  2  m n 1  0
f (1). lim f x   f x 0 lim  x   x
Suy ra phương trình f x  0 có ít nhất 3 nghiệm. Mà f x  0 là phương trình bậc 3 nên có tối đa 3
nghiệm. Vậy f x  0 có đúng 3 nghiệm phân biệt.
Vậy hàm số y f x có đúng 5 điểm cực trị. 1
Bài tập 5. Cho hàm số 3 2 y
x mx x 1 với m là tham số thực. Đồ thị của hàm số đã cho có nhiều 3
nhất bao nhiêu điểm cực trị? A. 5. B. 3. C. 4. D. 2.
Hướng dẫn giải Chọn A. 1 Xét f x 3 2
x mx x 1 có tập xác định D   . 3 2 2x 1 2 2 x x 1
Ta có f  x 2  x m
; f  x  0  m    g x . 2   2 x 1 2x 1 x  4 2
2x  3x  2
Ta có g x 
. Bảng biến thiên g x : 2 2 2 (2x 1) x 1
Dựa vào bảng biến thiên ta có f  x  0 có tối đa 2 nghiệm khác 0 khi m  0 . Do hàm số f x liên
tục trên  nên f x  0 có tối đa 3 nghiệm phân biệt. Nếu tồn tại giá trị của tham số m sao cho 1
phương trình f x  0 có đúng 3 nghiệm phân biệt thì hàm số 3 2 y
x mx x 1 có 5 điểm cực trị. 3 x  0
Ta có f x  0   2 2 x  3  m x 1.  2 Khi m  0 thì (2) 4 2 2 2
x  9m x  9m  0 luôn có 2 nghiệm phân biệt khác 0.
Vậy phương trình f x  0 có đúng 3 nghiệm phân biệt nếu m  0 . 1
Vậy số điểm cực trị tối đa của hàm số 3 2 y
x mx x 1 là 5. 3
Bài tập 6. Có bao nhiêu số nguyên của m 0;  2021 để hàm số 3
y x  m  
1 x có đúng một điểm cực trị? A. 2021. B. 2022. C. 21. D. 20.
Hướng dẫn giải Chọn B.
Ta sẽ chứng minh hàm số trên luôn có đúng 1 điểm cực trị với mọi tham số m.
Hiển nhiên hàm số liên tục trên  . 3 2 3x 3
 x m 1, x  0 Ta có: y   m 1   2 x  3
x m 1, x  0.
Đạo hàm không xác định tại điểm x  0 . 2 3
 x , x  0
+) Khi m  1 thì y   2  3  x , x  0
Hàm số không có đạo hàm tại điểm x  0 và đạo hàm đổi dấu khi đi qua điểm x  0 (vì
lim y  0, lim y  0 ). x 0 x 0  
Vậy hàm số chỉ đạt cực trị tại x  0 .
+) Khi m  1, ta có y  0, x
  0 và lim y  0 . x 0  m 1
Cho y  0  x  
và đạo hàm đổi dấu khi đi qua điểm đó nên hàm số cũng chỉ có 1 điểm cực 3 trị. 1 m
+) Tương tự với m  1, hàm số cũng chỉ đạt cực trị tại điểm x  . 3
Vậy hàm số luôn có 1 điểm cực trị với mọi tham số m.
Do m nguyên và m 0; 
2021 nên có 2022 giá trị của m.
Dạng 13: Cho bảng biến thiên, định giá trị tham số để hàm số trị tuyệt đối có n điểm cực trị 1. Phương pháp
Bài toán: Cho bảng biến thiên của hàm số y f x hoặc cho bảng biến thiên, bảng xét dấu của f  x .
Yêu cầu tìm giá trị của tham số m để hàm số g x, m có n điểm cực trị.
Đưa hàm số g x,m về hàm số đơn giản hơn (nếu có thể). Sau đó sử dụng các phép biến đổi đồ thị hàm trị tuyệt đối. 2. Bài tập
Bài tập 1. Cho hàm số y f x liên tục trên  \ 
1 , có đạo hàm trên  \  
1 và có bảng biến thiên của
hàm số y f  x như sau
Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m  20
 ;20 để hàm số g x  f x m 2020 2  2 có nhiều điểm cực trị nhất? A. 21. B. 19. C. 22. D. 20.
Hướng dẫn giải Chọn D.
Số điểm cực trị của g x  f x m 2020 2  2
bằng với số điểm cực trị của hàm số hx  f x m . x
Ta có h x 
f  x m . x
Hiển nhiên hàm số không có đạo hàm tại điểm x  0 .
x m  0  x m
Cho h x  0    
x m x 1 
x x  . m 1  1
Hàm số hx  f x m có nhiều điểm cực trị nhất khi và chỉ khi h x  0 có nhiều nghiệm dương nhất hay 0  m .
Do m nguyên và m  20
 ;20 nên m1;2;3;...;2  0 .
Bài tập 2. Cho hàm số y f x có đạo hàm trên  và có bảng biến thiên của hàm số y f  x như sau:
Số giá trị nguyên của tham số m để hàm số g x  f  4 2
x  4x m  có nhiều điểm cực trị nhất? A. 2. B. 4. C. 3. D. 5.
Hướng dẫn giải Chọn C. 4 2
x  4x m
Ta có g x   3 4x  8xf  4 2
x  4x m . 4 2 
x  4x m Ta có 4 2
x  4x m  0 .
Dựa vào bảng biến thiên, suy ra f  4 2
x  4x m   0 vô nghiệm (*).
Hàm số g x có nhiều điểm cực trị nhất khi g x  0 có nhiều nghiệm phân biệt nhất. 4 2
x  4x m  0
Kết hợp với (*), ta có hệ phương trình 
có nhiều nghiệm phân biệt nhất 3
4x 8x  0 4 2
x  4x m  0 có nhiều nghiệm nhất và tất cả các nghiệm đều khác 0 và khác  2 (vì 3
4x  8x  0 luôn có ba nghiệm phân biệt là 0;  2 ) 4 2
m  x  4x có nhiều nghiệm nhất và tất cả
các nghiệm đều khác 0 và khác  2 (**).
Lập bảng biến thiên của 4 2
y  x  4x ta có:
Do đó (**)  0  m  4 .
Vậy có ba giá trị nguyên là m 1;2;  3 .
Dạng 14: Cho đồ thị, định tham số để có hàm số có n điểm cực trị 1. Phương pháp
Bước 1. Tìm hàm số đơn giản hơn có cùng số điểm cực trị với hàm ban đầu
Bước 2. Dựa vào đồ thị, xác định số cực trị của hàm đơn giản ở bước 1. 2. Bài tập
Bài tập 1. Cho đường cong như hình vẽ là đồ thị của hàm số y f x . Tìm tập hợp tất cả các giá trị
thực của tham số m để hàm số y f x  3  m có 5 điểm cực trị. A. m  ;    1 . B. m  1;   1 .
C. m 1; . D. m  ;    1 .
Hướng dẫn giải Chọn D.
Số điểm cực trị của hàm số y f x  3  m bằng với số điểm cực trị của hàm số g x  f x m . x
Ta có g x 
. f  x m . x
x m  1  x  1 m
Dựa vào đồ thị, ta có g x  0     *
x m  1    x  1   m
(chú ý rằng hàm số g x không có đạo hàm tại điểm x  0 ).
Hàm số y f x  3  m có 5 điểm cực trị  g x  f x m có 5 điểm cực trị  (*) có 4
nghiệm phân biệt  1 m  0  m  1  .
Bài tập 2. Cho hàm số y f x liên tục trên  và có đồ thị như hình vẽ. Tìm tất cả các giá trị của tham
số m để hàm số y f x  m có nhiều điểm cực trị nhất. A. m  2;  2 . B. m  2;  2 . C. m  1;   1 . D. m  1;   1 .
Hướng dẫn giải Chọn A.
Đồ thị hàm số y f x  m có nhiều điểm cực trị nhất khi và chỉ khi y f x  m cắt trục hoành tại
nhiều điểm nhất  2  m  2 .
Bài tập 3. Cho hàm số y f x có đồ thị như hình vẽ. 1
Gọi S là tập hợp các số nguyên dương của m để hàm số y f x  2020 2
m có 5 điểm cực trị. Tổng 3
tất cả các phần tử của S là A. 5. B. 10. C. 6. D. 7.
Hướng dẫn giải Chọn D. 1
Ta có số điểm cực trị của hàm y f x  2020 2
m bằng số điểm cực trị của hàm 3
y f x 1 2  m . 3 1
Xét hàm g x  f x 2  m . 3
Dựa vào đồ thị ta có số điểm cực trị của hàm g x bằng số điểm cực trị của hàm f x và bằng 3. 1
Suy ra hàm số y f x  2020 2
m có 5 điểm cực trị thì số giao điểm của g x với trục Ox 3
(không kể các điểm tiếp xúc) là 2.  1 2  m  2  3  m  3 2 3 2  
 9  m 18   1  2        3  2  m  3  . 6 m 3  3
Do m nguyên dương nên m 3;  4 .
Vậy tổng các giá trị là 7.
Bài tập 4. Cho hàm số y f x có đồ thị như hình vẽ bên dưới. Số giá trị nguyên của tham số m để đồ
thị hàm số g x 3
f x 3 f x  m có đúng 9 điểm cực trị là A. 16. B. 17. C. 15. D. 18.
Hướng dẫn giải Chọn A. Xét h x 3
f x 3 f x  m .
Suy ra h x   f  x 2 0 3
f x 1  0   . x
Dựa vào đồ thị, ta có f  x 0
 0  x  2 x x  2  1 
f x  1  x x  2  ;0 
(đạo hàm đều đổi dấu khi đi qua cả 3 nghiệm đều là nghiệm đơn và khác 2   x x  0  3 2 nghiệm trên).    f xx x x 4 3  1   
(trong đó x x là nghiệm đơn x  2  là nghiệm kép). x  2  4 Ta tính các giá trị:
h x h x h x m  2 1   2   3
h x h 2
  m  2 và h0  m 18 4   
Bảng biến thiên h x :
Suy ra hàm số h x luôn có 6 điểm cực trị.
Đồ thị hàm số g x 3
f x 3 f x  m có đúng 9 điểm cực trị tương đương đồ thị y hx cắt
trục hoành tại đúng 3 điểm (không kể những điểm tiếp xúc)  m  2  0  18  m  18   m  2  . Vậy m  17  ; 16  ;...; 
2 hay có 16 giá trị nguyên của m.
Dạng 15. Biết được đồ thị của hàm số f xtìm (số điểm) cực trị của hàm ẩn 1. Phương pháp
Bước 1. Tìm đạo hàm của hàm số y f u x : y  ux.f u x.
Bước 2. Từ đồ thị hàm số, xác định số nghiệm bội lẻ của phương trình y  0 .
Bước 3. Kết luận cực trị của hàm số y f u x . 2. Bài tập
Bài tập 1. Cho hàm số y f x có đạo hàm trên  và có đồ thị như hình vẽ
dưới (chỉ đạt cực trị tại 3 điểm và cũng chỉ có 3 điểm chung với trục hoành).
Số điểm cực trị của hàm số       2 g x f x    là A. 5. B. 4. C. 3. D. 6.
Hướng dẫn giải Chọn A.
f x  0 (1)
Ta có: g x  2 f  x.f x.Cho g x  0   f x0 (2).
Dựa vào đồ thị trên, ta có: x x1 (1)   x  0 
(các nghiệm đều là nghiệm bội lẻ). x x  2 x  2  (2)   x  3 
(trong đó x  0 nghiệm kép,hai nghiệm kia là nghiệm đơn). x  0 
Vậy phương trình g x  0 có 5 nghiệm bội lẻ.
Do vậy số điểm cực trị của hàm số       2 g x f x    là 5.
Bài tập 2. Cho hàm số y f x có đạo hàm trên
Chú ý: Chỉ cần quan tâm
 và có đồ thị như hình vẽ bên dưới (chỉ đạt cực
đến nghiệm bội lẻ hoặc
trị tại 3 điểm và cũng chỉ có 3 điểm chung với
nghiệm mà đạo hàm đổi
trục hoành). Số điểm cực trị của hàm số
dấu khi đi qua của
phương trình f '(x)= 0
g x  f f x   là A. 6 B. 7 C. 8 D. 9
Hướng dẫn giải Chọn D
Ta có: g x  f  x. f   f   x. 
f x  0 (1)
Cho g x  0   f  f
   x  0  (2)
Dựa vào đồ thị trên ta có: x x1 (1)   x  0 
(các nghiệm đều là nghiệm bội lẻ). x x  2
f x  x1 
(2)   f x  0  f
  x  x .2
Phương trình f x  x với x  2;  1
 có 2 nghiệm đơn khác với 3 1   1
nghiệm x x ; x  0; x x . 1 2
Phương trình f x  0 có 2 nghiệm đơn là x  2,
x  3 (khác với 5 nghiệm
đơn trên) và nghiệm kép x  0 .
Phương trình f x  x với x  2;3 có 2 nghiệm đơn khác với tất cả các 2   2 nghiệm trên.
Vậy phương trình g x  0 có tổng cộng 9 nghiệm bội lẻ nên hàm số
g x  f f x 
 có tổng cộng 9 điểm cực trị.
Bài tập 3. Cho hàm số y f x xác định, liên tục trên  và có đúng 2 điểm cực trị 1,
x   x  1 có đồ thị như hình vẽ sau:
Hỏi hàm số y f  3 2 3
x  6x  9x  
1  2020 có bao nhiêu điểm cực trị? A. 2. B. 3. C. 4. D. 5.
Hướng dẫn giải Chọn C
Do hàm số y f x có đúng hai điểm cực trị x  1,
x 1 nên phương trình f x  0 có hai nghiệm
bội lẻ phân biệt x  1,  x 1. Ta có: y = ( 2
x - x + ) f ( 3 2 ' 3 3 12 9
' x -6x + 9x + ) 1 x 1  2
3x 12x  9  0   x  3  3 2
y  0  x  6x  9x 1  1 
  x x  1  ;0  0     3 2
x  6x  9x 1  1  
x x  32  0.  
Vì y  0 có các nghiệm lẻ là x x , x  1 và x  3 nên hàm số y f  3 2 3
x  6x  9x   1  2020 có tất cả 0 4 điểm cực trị.
Bài tập 4. Biết rằng hàm số f x xác định, liên tục trên  có đồ thị được cho
như hình vẽ bên. Số điểm cực trị của hàm số y  5 f f
  x  3 1  20  là A. 6. B. 5. C. 3. D. 4. Hướng dẫn giải Chọn D.
Số điểm cực trị của hàm số y  5 f f
  x  3 1  20 
bằng với số điểm cực trị của
hàm số y f f x  3 1 
 và cũng bằng với số điểm cực trị của hàm số g x  f f x   .
Ta có: g x  f  x. f  f x   .
f x  0   1
g x  0    f   f
   x  0  2
Dựa vào đồ thị, ta có   x  0 1  
(trong đó x  0 và x  2 là nghiệm bội lẻ). x  2  f x 3    0 2    f
  x  2 4
3  x  3 (nghiệm đơn) hoặc x  0 (nghiệm kép).
4  x x  3 (nghiệm đơn). 0
Vậy phương trình g x  0 có 4 nghiệm bội lẻ nên g x có 4 điểm cực trị
Suy ra hàm số y  5 f f
  x  3 1  20 
cũng có 4 điểm cực trị.
Dạng 16. Tìm (số điểm) cực trị hàm ẩn biết đồ thị của hàm số f  x1. Phương pháp
Bài toán: Cho trước đồ thị của hàm số f  x . Tìm (số điểm) cực trị của (đồ thị) hàm số f u .
+ Nếu f  x  0 có các nghiệm x , thì f u  0  u x . i i
+ Chúng ta chỉ cần quan tâm đến các nghiệm bội lẻ của phương trình. 2. Bài tập mẫu
Bài tập 1. Cho hàm số y f x có
đạo hàm liên tục trên  . Hàm số
y f  x có đồ thị như hình vẽ.
Hàm số g x  f  2
3  x  đạt cực tiểu tại điểm A. x  0. B. x  2. C. x  2.  D. x  2. 
Hướng dẫn giải
Lưu ý: Do các nghiệm đều là Chọn A.
nghiệm bội lẻ, nên g '(x)đổi
Phương trình f ' x  0 có 2 nghiệm bội lẻ là x  1,  x  3.
dấu khi đi qua mỗi nghiệm ấy.
Chính vì vậy mà ta chỉ cần biết
Ta có: g x   f   2
x    x f    2 3 2 . 3  x .
dấu của một khoảng nào đó sẽ x  0 x  0  
suy ra dấu ở các khoảng còn Cho g x 2 2  0  3  x  1   x  4  
lại. Do hàm số liên tục, nên chỉ 2 2 3 x 3    x  0  
cần biết dấu tại 1 điểm, ta sẽ
Suy ra g x  0 có 3 nghiệm bội lẻ là x  0, x  2  .
biết dấu ở khoảng chứa điểm Vì g3  6
 . f 6  0 nên ta có bảng xét dấu g x như sau: đó.
Ở bài này, ta xét tại điểm
x = 3 Î(2;+¥).
Bài tập 2. Cho hàm số y f x có đạo hàm liên tục trên  . Hàm
số y f  x có đồ thị như hình vẽ.
Số cực trị của hàm số h x  f  2 x  2x là
Chú ý: Ta chỉ cần quan tâm
đến nghiệm bội lẻ, nên trong A. 2. B. 4.
bài này ta bỏ qua nghiệm x=0 C. 3. D. 5.
Hướng dẫn giải
của phương trình f '(x)= 0 Chọn C.
(là nghiệm bội chẵn nên đạo
Ta có:  x   x   f  2 h 2 2 . x  2x.
hàm không đổi dấu khi qua
nghiệm này). Ta cũng không x  1 
cần xét đến phương trình
Dựa vào đồ thị, ta có h x 2
 0  x  2x  1   2 2     x  2x  3. x 2x 1
Phương trình trên chỉ có 3 nghiệm bội lẻ là x  1,
x  3 nên hàm số
h x chỉ có 3 điểm cực trị.
Bài tập 3. Cho hàm số y f x có đồ thị hàm số y f  x như hình vẽ:
Biết f a  f c  0; f b  0  f e.
Số điểm cực trị của hàm số g x  f x m 2      là A. 5. B. 7. C. 6. D. 8.
Hướng dẫn giải Chọn B.
Từ đồ thị của đạo hàm, ta có bảng biến thiên sau:
Dựa vào bảng biến thiên, ta thấy y f x có 4 điểm cực trị, suy ra hàm số y f x m cũng có 4 điểm
cực trị và f  x m  0 có 4 nghiệm bội lẻ phân biệt. Khi f a  f c  0; f b  0  f e thì đồ thị
hàm số y f x cắt trục hoành tại 3 điểm phân biệt nên đồ thị hàm số y f x m cũng cắt trục hoành tại 3 điểm phân biệt.
Ta có g x   f x m 2   g 
x  2 f x m.f x m.
f x m  0   1
Cho g x  0  
 f x m  0 2. Phương trình  
1 có 4 nghiệm phân biệt, phương trình 2 có 3 nghiệm phân biệt khác với 4 nghiệm của phương trình  
1 . Vậy g x có 7 nghiệm (bội lẻ) phân biệt hay g x có 7 điểm cực trị.
Bài tập 4. Cho hàm số y f x có đạo hàm liên tục trên  , hàm số y f  x  2 có đồ thị như hình
dưới. Số điểm cực trị của hàm số y f x là A. 1. B. 2. C. 0. D. 3.
Hướng dẫn giải Chọn B.
Ta có số điểm cực trị của hàm số y f x bằng với số điểm cực trị của y f x  2. Vì hàm số
y f x  2 có 2 điểm cực trị nên hàm số y f x có 2 điểm cực trị.
Bài tập 5. Cho hàm số y f x liên tục trên  có đồ thị y f  x  2 như hình vẽ. Số điểm cực trị
của hàm số y  2 f x  3  4 là A. 4. B. 5. C. 3. D. 2.
Hướng dẫn giải Chọn A.
Nhận xét: Số điểm cực trị của hàm số y  2 f x  3  4 bằng với số điểm cực trị của hàm số y f x
và bằng với số điểm cực trị của hàm số y f x  2. Ta có đồ thị hàm số y f  x  2 cắt trục hoành
tại 4 điểm phân biệt nên hàm số y f x  2 có 4 điểm cực trị. Vậy hàm số y  2 f x  3  4 có 4 điểm cực trị.
Dạng 17. Biết được f  xhoặc bảng xét dấu, bảng biến thiên của f  x , tìm số điểm cực trị của hàm ẩn
Bài tập 1. Cho hàm số y f x có đạo hàm f  x    x 3 4 x   1  2x , x   .
 Số điểm cực trị của
hàm số     2  4 g x
f x x m là A. 2. B. 3. C. 4. D. 1.
Hướng dẫn giải Chọn A.
Ta có g x  x  2  x  6 x   2 3
x   x x 2  x  6 2 4 1 2 4 2 4 x    1. x  0 g x 0     x  1   x  2.  
Lập bảng xét dấu g x :
Dựa vào bảng xét dấu, ta có hàm số g x có 2 điểm cực tiểu.
Lưu ý: Khi làm trắc nghiệm, ta có thể lập bảng xét dấu thu gọn như sau:
Bài tập 2. Cho hàm số y f x có đạo hàm f  x  x x   x  4 2 1 2 , x   .
 Số điểm cực trị của
hàm số g x  f  2 x x   1 là A. 2. B. 3. C. 4. D. 1.
Hướng dẫn giải Chọn B. Ta có:
g x   x   f  2 2 1 x x   1
  x  x x  2 x x  x x  4 2 2 2 2 1 1 2 3 1
Dễ thấy g x  0 có 3 nghiệm đơn là x  2,
x   , x 1 nên hàm số có 3 điểm cực trị. 2
Bài tập 3. Cho hàm số y f x có bảng xét dấu đạo hàm như sau: 3
Số điểm cực trị của hàm số g x  f x 3 2
x x  6x  2020 là 2 A. 3. B. 2. C. 1. D. 4.
Hướng dẫn giải Chọn B.
Ta có: g x  f  x   2
3 x x  2.
Nhận xét: g 
1  g2  0. x  2
f x  0   Khi  thì 
gx  0 . x  1  3
 x x  2   2  0
f x  0   Khi 1
  x  2 thì 
gx  . 3 
 x x  2   0 2  0
Tức là g x đổi dấu khi đi qua 2 điểm x  1  và x  2 .
Vậy hàm số g x có hai điểm cực trị.
Bài tập 4. Cho hàm số y f x có đạo hàm f  x   x  2  2 1
x  2x với x   .  Có bao nhiêu giá trị
nguyên dương của tham số m để hàm số f  2
x  8x m có 5 điểm cực trị? A. 17. B. 16. C. 14. D. 15.
Hướng dẫn giải Chọn D.
Đặt g x  f  2
x  8x m .
Ta có: f  x   x  2
1 x x  2 suy ra
g x   x   f  2 2 8
x  8x m
  x  x x m  2 2
 2x xm 2 2 8 8 1 8
x  8x m  2. x  4 
x 8x m  2 2 1  0   1
g x  0    2
x  8x m  0 2 
 2x 8x m  2  0 3 Các phương trình  
1 , 2 , 3 không có nghiệm chung từng đôi một và  
1 nếu có các nghiệm thì
nghiệm ấy là nghiệm bội chẵn.
Suy ra g x có 5 điểm cực trị khi và chỉ khi 2 và 3 đều có 2 nghiệm phân biệt khác 4 16   m  0 m 16 16  m 2 0     m 18      m 16. 16   32  m  0 m  16  16
  32  m  2  0 m 18
Do m nguyên dương và m  16 nên có 15 giá trị m cần tìm.
Bài tập 5. Cho hàm số y f x có đạo hàm f  x   x   x   x  2  2 1 2 3
x  2mx  5 với mọi
x   . Có bao nhiêu số nguyên m  20
 để hàm số g x  f x  có đúng 5 điểm cực trị? A. 6. B. 7. C. 9. D. 5.
Hướng dẫn giải Chọn A.
Do tính chất đối xứng qua trục Oy của đồ thị hàm số f x  nên hàm số g x  f x  có đúng 5 điểm
cực trị  f x có 2 điểm cực trị dương  f  x  0 có 2 nghiệm bội lẻ phân biệt và dương * . x 1 x  2 
Xét f  x  0  x32  0  2
x  2mx  5  0    1 .
Để thỏa mãn * ta có các trường hợp sau: +)  
1 có nghiệm kép hoặc vô nghiệm khi và chỉ khi 2
  m  5  0   5  m  5 .
Do m nguyên âm nên m  2;  1  ;0;1;  2 . +)  
1 có 2 nghiệm dương phân biệt, trong đó có 1 nghiệm bằng 1, nghiệm còn lại khác 2. Ta có  
1 nhận x  1 là nghiệm khi 2
1  2.1.m  5  0  m  3  . Khi m  3  , thế vào   1 ta thấy
phương trình có 2 nghiệm dương phân biệt là x  1 và x  5 . Vậy m  3  thỏa mãn. +)  
1 có 2 nghiệm dương phân biệt, trong đó có 1 nghiệm bằng 2, nghiệm còn lại khác 1. 9 Nếu  
1 nhận x  2 là nghiệm thì 2
2  2.2.m  5  0  m     . 4
Trường hợp này không có giá trị nguyên của m thỏa mãn. Vậy m  3  ; 2;  1  ;0;1;  2 .
Bài tập 6. Cho hàm số y f x có đạo hàm liên tục trên  và bảng xét dấu đạo hàm như sau:
Hàm số g x  f  4 2
x x   6 4 2 3 4
6  2x  3x 12x có tất cả bao nhiêu điểm cực tiểu? A. 3. B. 0. C. 1. D. 2.
Hướng dẫn giải Chọn D. 2
Ta có: g x   x 2 x    f    2 x    2 12 2 2 2 x   1    . 
Dựa vào bảng xét dấu, ta có f  x  0, x   ;  2   2;.
Ta có   x  2 2 2 2  2
 nên  f   x  2 2 2 2    0.    2 Suy ra f   2x         2 2 2 x   1  0, x   .     x
Do đó g x 0  0  
, cả 3 nghiệm đều là nghiệm bội lẻ. x   2 2 Vì 
f   2x    2 12 2 2 x  
1  0 nên g x cùng dấu với hx  x 2
x  2 nên dễ thấy hàm số
g x có 2 điểm cực tiểu.
Bài tập 7. Cho hàm số y f x có bảng biến thiên như sau:
Số cực đại của hàm số g x   f
  x x 2 2 2  là A. 3. B. 2. C. 1. D. 4.
Hướng dẫn giải Chọn B. Ta có  1 x    4 
g x  2.4x   1 . f  2
2x x. f  2
2x x  0   f  2
2x x  0   f  2
2x x  0. 
Dựa vào bảng biến thiên, ta có x  1 
x x  
f 2x x 2 2 2 2  0     1 2 2x x 1 x  .  2
Dựa vào bảng biến thiên ta có phương trình f x  0  x x 1. 0 Khi đó f  2 2x x 2
 0  2x x x  0. 0
Vì ac  2x  0 nên phương trình này luôn có 2 nghiệm trái dấu là 0  1 1 8x 1 1 8x 0 0 x    ; x    . 1 2 4 4 4 4 1 1 8 1 1 8 1 Ta có x     1  và x     , x   1. 1 4 4 2 0 4 4 2
Ta có bảng xét dấu của g x :
Từ đó suy ra hàm số g x chỉ có 2 điểm cực đại.
Bài tập 8. Cho hàm số y f x liên tục trên  , có bảng biến thiên f  x như hình vẽ dưới đây 1 2
Số điểm cực trị của hàm số g x  f  3 x  3x 5 3
x x  3x  20 trên đoạn  1  ;2 là 5 3 A. 3. B. 2. C. 1. D. 4.
Hướng dẫn giải Chọn C.
Ta có: g x   2
x    f  
 3x x 2 1 3 3  x  3. 
Dễ thấy khi x  1;  2thì  3
x  3x 2
 ;2 và khi ấy f  3
x  3x 3  ;  1 . Suy ra f  3 x x 2 3 3  x  3  0 .
 f  3x 3x 1 Dấu "  " xảy ra khi 
f 0 1 (vô lí). 2 x  0 Vậy f  3 x x 2 3
3  x  3  0, x   1  ;2.
Khi đó g x  0  x  1
 (đều có 2 nghiệm đơn).
Bảng xét dấu g x, x  1  ;2 là 1 2
Vậy hàm số g x  f  3 x  3x 5 3
x x  3x  20 trên đoạn  1
 ;2 chỉ có 1 điểm cực trị. 5 3
Bài tập 9. Cho hàm số y f x có đạo hàm f  x   x  
1  x  2 x  4 x  5 với x   . Có bao
nhiêu giá trị nguyên của tham số m để hàm số g x  f x  mx có 4 điểm cực trị? A. 5. B. 6. C. 7. D. 8.
Hướng dẫn giải Chọn B.
Ta có: gx  f  x  . m
Cho g    f  x  m    2
x x   2 x 0 0 6
5 x  6x  8  m  0.
Đặt t   x  2
3 , t  0 , phương trình trở thành:
t  t   2 4
1  m  0  t  5t  4  m  0   1 .
Hàm số g x  f x  mx có 4 điểm cực trị khi và chỉ khi  
1 có 2 nghiệm dương phân biệt
  25  44  m  0  9  S  5  0    m  4. 4
P  4 m  0   9 
Do m nguyên và m   ;4 
 nên m 2;1;0;1;2;  3 .  4 
Bài tập 10. Cho hàm số y f x có đạo hàm f  x 2
x 8  x , x    8; 8. 
 Có tất cả bao nhiêu giá
trị nguyên của tham số m để hàm số g x  f x 2
m x  2m có 2 điểm cực trị? A. 3. B. 4. C. 5. D. 2.
Hướng dẫn giải Chọn D.
Hàm số g x  f x 2
m x  2m xác định trên  8; 8   .
Đạo hàm g   f  x 2 2 2 x
m x 8  x m .
Hàm số g x  f x 2
m x  2m có 2 điểm cực trị khi gx  0 có 2 nghiệm phân biệt và gx đổi
dấu qua các nghiệm đó   1 . Ta có: 2 2 2 2
x 8  x m  0  x 8  x m *.
Xét hàm số h x 2
x 8  x , x   8; 8.   2 8  2x
Có h x 
. Cho h x  0  x  2  . 2 8  x
Bảng biến thiên của hàm h x :
Dựa vào bảng biến thiên, suy ra * có tối đa 2 nghiệm hay g x  0 có tối đa 2 nghiệm.  2   m  2 Vậy   2
1  0  m  4  m  0.
Vì m nguyên nên m  1;   1 .