BÀI 6. ĐỒ THỊ HÀ
M SỐ VÀ SỰ TƯƠNG GIAO
Dạng 1: Dựa vào Đồ thị hàm số
Bài tập 1. Hình dạng có thể có của đồ thị hàm số
32
yx bx xd=+ -+
là những hình nào trong các hình sau
đây?
(Hìn
h I) (Hình II) (Hình III) (Hình IV)
A. (I). B. (III). B. (I) hoặc (III). D. (II) hoặc (IV).
Hướng dẫ
n giải.
Chọn A.
Hàm
số
32
yx bx xd=+ -+ có hệ số của
3
x
dương nên loại (II) và (IV).
Xét
2
321yxbx
¢
=+- có
2
30, .
y
bb
¢
¢
D= +> "Î
Do đó hàm số có hai cực trị.
Bài tập 2. Biết rằng hàm số
()
32
0yax bx cxda=++ =/+ có đồ thị là một trong các dạng dưới đây:
(Hìn
h I) (Hình II) (Hình III) (Hình IV)
Mệnh đề nào sau đây là đúng?
A.
Đồ thị như (I) có được khi
0a < và
()
0fx
¢
= có hai nghiệm phân biệt.
B. Đồ th
ị như (II) c
ó được khi
0a >
và
()
0fx
¢
= có hai nghiệm phân biệt.
C. Đồ th
ị như (III) có đư
ợc khi
0a >
và
()
0fx
¢
=
vô nghiệm.
D. Đồ th
ị như (IV) có được khi
0a >
và
()
0fx
¢
= có có nghiệm kép.
Hướng dẫn giải.
Chọn C.
Bài tập 3. Cho hàm số
()
42
yfxaxbxc==++ có đồ thị
như hình bên
()
,, .abcÎ
Tính
()
2.f
A.
()
215.f = B.
()
216.f =
C.
()
217.f = D.
()
2 18.f =
Hướng dẫn giải.
Chọn C.
Ta c
ó
()
()
32
4222 .yfx ax bxxaxb
¢¢
==+= +
Đồ thị hàm
số đi qua các điểm
()( )
0;1 , 1; 1AB-
và đồ thị hàm số đạt cực tiểu tại
()
1; 1B -
nên ta có hệ
phương trình:
()
()
()
01
12
11 1 4.
420 1
10
f
ca
f abc b
ab c
f
ì
ï
=
ìì
==
ïï
ï
ïï
ï
ïï
ï
ïï
=- + + =- =-
íí í
ïï ï
ïï ï
ïï ï+= =
¢
=
ïï
îî
ï
î
Do đó:
() ()
42
241 217.yfx x x f==-+¾¾=
Dạng 2: Bảng biến thiên
Bài tập 1. Cho hà
m số
()
32
yfxaxbxcxd==+++ có bảng biến thiên sau:
Đồ thị nào trong các phương
án A, B, C, D thể hiện hàm số
()
yfx=
?
A B C D
Hướng dẫ
n giải.
Chọn A.
Dựa vào bảng biến thiên, ta thấy:
• H
àm số có giá trị cực đại bằng
2 và giá trị cực tiểu bằng 2.- Loại đáp án B và C.
• Khi
x
+¥
thì y +¥ nên chỉ có đáp án A là phù hợp.
Bài tập 2. Cho hàm số
()
32
yfx xaxbxc==+++
có bảng biến thiên như hình vẽ:
Tính giá
trị của biểu thức
3.Pab c=++
A.
9.P =- B. 3.P =- C. 3.P = D. 9.P =
Hướng dẫn giải.
Chọn B.
Đạo h
àm
2
32 .yxaxb
¢
=++
Phương trình
0y
¢
= có hai nghiệm là 1- và 3
32 0 3
.
27 6 0 9
ab a
ab b
ìì
-+= =-
ïï
ïï

íí
ïï
++= =-
ïï
îî
Lại có
()
324 2793 24 3.fabcc=- ¾¾+++=-¾¾=
Vậy
33.Pab c=++ =-
Bài tập 3. Cho hà
m số
() ( )
42
0yfxaxbxca==++¹ có bảng biến thiên như hình vẽ:
Tính giá
trị của biểu thức
222
.
P
abc=++
A.
2.P = B. 4.P = C. 6.P = D. 8.P =
Hướng dẫn giải.
Chọn C.
Đạo h
àm
()
32
4222 .yaxbxxaxb
¢
=+= +
Phương trình
0y
¢
= có nghiệm
1x =
20.ab+=
()
1
Lại có
()
()
01
1
2
12
f
c
abc
f
ì
ï
=
ì
=
ï
ï
ï
íí
ïï
++=
=
ï
ïî
î
.
()
2
Giải hệ
()
1
và
()
2,
ta được
222
1, 2, 1 6.a b c Pabc=- = = ¾¾= + + =
Bài tập 4.
Cho hàm số
() ( )
42
0yfxaxbxa==+ ¹ có bảng biến thiên như hình vẽ:
Hiệu
ab- bằng
A.
3.-
B.
1.-
C.
1.
D.
3.
Hướng dẫn giải.
Chọn D.
Đạo h
àm
()
()
32
4222 .
f
xaxbxxaxb
¢
=+= +
Từ bảng biến thiên, ta có
()
()
()
10
22 0
1
.
2
11
1
f
ab
a
b
f
ab
ì
¢
ì
ï=
ì
ï+=
=
ï
ï
ïï

íí í
ïï ï
=-
-
+=-
ï
ïï î
î
î
Dạng 3 : Phép suy đồ thị
Bài tập 1. Cho hàm
số
32
69yx x x=- + có đồ thị như Hình 1. Đồ thị Hình 2 là của hàm số nào trong bốn
đáp án A, B, C, D dưới đây?
Hình 1 Hình 2
A.
32
69.yx xx=- + - B.
32
69.yx x x=+ +
C.
32
69.yx x x=- + D.
3
2
69.yx x x=- +
Hướng dẫn giải.
Chọn D.
Nhắc lại lí thuyết: Đồ thị hàm số
()
yfx= được suy ra từ đồ thị hàm số
()
yfx= bằng cách
• G
iữ nguyên phần đồ thị hàm số
()
yfx= với 0.x ³
• Sau
đó lấy đối xứng phần đồ thị vừa giữ ở trên qua trục
Oy .
Bài tậ
p 2. Cho hà
m số
32
32yx x=+ - có đồ thị như Hình 1 . Đồ thị Hình 2 là của hàm số nào dưới đây?
Hình 1 Hình 2
A.
3
2
32.yx x=+- B.
32
32.yx x=+ -
C.
3
2
32.yx x=+- D.
32
32.yxx=- - +
Hướng dẫn giải.
Chọn B.
Nhắc lại
lí thuyết: Đồ thị hàm số
()
yfx=
được suy ra từ đồ thị hàm số
()
yfx=
bằng cách
• G
iữ nguyên phần đồ thị hàm số
()
yfx= với 0.y ³
• Lấy đối xứng ph
ần đồ thị hàm số
()
yfx= với 0y < qua trục .Ox
Bài tập 3. Cho hà
m số
()
()
2
21yx x=- -
có đồ thị
như hình vẽ bên. Hình nào dưới đây là đồ thị của
hàm số
()
2
21yx x=- -?
A.
B. C. D.
Hướng dẫn giải.
Chọn A.
Ta c
ó
()
()
()
()
()
2
2
2
21khi2
.
21
2
khi 2
1
xx x
yx x
xx x
é
-- ³
=-
ê
=
ê
ê
-- - <
ë
-
Suy ra đồ thị của hàm số
()
2
21yx x=- - như sau:
• Giữ nguyên phần đồ thị của hàm số
()
()
2
21yx x=- - với 2x ³ (bên phải đường thẳng 2x = ).
• Lấy đố
i xứng ph
ần đồ thị
()
()
2
21yx x=- - với 2x < qua trục hoành.
Hợp hai phần đồ thị ở trên ta được đồ thị hàm số cần tìm.
Bài tập 4. Cho h
à
m số
()
()
2
21yx x=- - có đồ thị
như hình vẽ bên. Hình nào dưới đây trong các đáp
án A, B, C, D là đồ thị của hàm số
()
2
132?yx x x=+ - +
A. B. C. D.
Hướng dẫn giải.
Chọn C.
Ta c
ó
()
()
()
()
()
2
2
2
21khi 1
132 .
21khi 1
xx x
yx x x
xx x
é
-- ³-
ê
=+ - +=
ê
ê
-- - <-
ë
Suy ra đồ thị của hà
m số
()
2
132yx x x=+ - + giống hoàn toàn phần đồ thị của hàm số
()
()
2
21yx x=- -
với
1x ³- (bên phải đường thẳng 1x =- ).
Đối chiếu các đáp án ta
Bài tập 5. Cho hàm số
21
x
y
x
=
+
có đồ thị như Hình 1. Đồ thị Hình 2 là của hàm số nào trong các đáp
án A, B, C, D dưới đây?
Hình 1 Hình 2
A.
.
21
x
y
x
=
+
B. .
21
x
y
x
=
+
C. .
21
x
y
x
=
+
D. .
21
x
y
x
=
+
Hướng dẫn giải.
Chọn A.
Bài tập 6. Cho hàm số
2
21
x
y
x
+
=
-
có đồ thị như Hình
1
. Đồ thị Hình
2
là của hàm số nào trong các đáp án
A, B, C, D dưới đây?
Hình 1 Hình 2
A.
2
.
21
x
y
x
æö
+
÷
ç
=-
÷
ç
÷
ç
èø
-
B.
2
21
x
y
x
+
=
-
C.
2
.
21
x
y
x
+
=
-
D.
2
.
21
x
y
x
+
=
-
Hướng dẫn giải.
Chọn B.
Bài tập 7. Đồ thị hàm số
21
1
x
y
x
-
=
-
có đồ thị
như hình bên. Hỏi đồ thị hàm số
21
1
x
y
x
-
=
-
có đồ thị là hình nào
trong các đáp án sau:
A.
B.
C.
D.
Hướng dẫn giải.
Chọn C.
Ta có
21 1
khi
21
12
21 1
1
1
.
khi
2
x
x
x
x
y
x
x
x
x
ì
ï
ï
-
³
-
-
ï
ï
ï
í
ï
ï
ï
ï
ï
î
==
-
-
-<
-
Do đó đồ thị hàm số
21
1
x
y
x
-
=
-
được suy từ đồ thị hàm số
21
1
x
y
x
-
=
-
bằng cách:
• Giữ nguyên phần đồ thị hàm số
21
1
x
y
x
-
=
-
phía bên phải đường thẳng
1
.
2
x =
• Lấy đố
i xứng ph
ần đồ thị hàm số
21
1
x
y
x
-
=
-
phía bên trái đường thẳng
1
2
x =
qua trục hoành.
Hợp hai phần đồ thị ở trên ta được toàn bộ đồ thị hàm số
21
.
1
x
y
x
-
=
-
Bài tập 8. Trong các đồ thị hàm số sau, đồ thị nào là đồ thị của hàm số
1
x
y
x
=
-
?
A.
B.
C.
D.
Hướng dẫn giải.
Chọn B.
Ta có
khi 1
1
.
1
khi 1
1
x
x
x
x
y
x
x
x
x
ì
ï
ï
>
ï
ï
-
ï
==
í
ï
-
ï
-<
ï
ï
-
ï
î
Do đó đồ thị hàm số
1
x
y
x
=
-
được suy từ đồ thị hàm số
1
x
y
x
=
-
bằng cách:
• Giữ nguyên phần đồ thị hàm số
1
x
y
x
=
-
phía bên phải đường thẳng 1.x =
• Lấy đối xứng phần đồ thị hàm số
1
x
y
x
=
-
phía bên trái đường thẳng
1x =
qua trục hoành.
Hợp hai phần đồ thị ở trên ta được toàn bộ đồ thị hàm số
1
x
y
x
=
-
.
Dạng 4: Xác định dấu của các tham số của hàm số dựa vào tính chất đồ thị
Bài tập 1. Cho hà
m số
32
yax bx cxd=+++ có đồ thị
như hình vẽ bên. Mệnh đề nào sau đây là đúng?
A.
0, 0, 0, 0.abcd>><>
B. 0, 0, 0, 0.abcd<<<<
C.
0, 0, 0, 0.abcd><<>
D. 0, 0, 0, 0.abcd>>><
Hướng dẫn giải.
Chọn C.
Ta có
2
32.yaxbxc
¢
=++
Đồ thị hàm số thể hiện
0;a > cắt trục tung tại điểm có tung độ dương nên 0.d >
Dựa vào đồ thị hàm s
ố, ta thấy
CT CÐ CT
CÐ CÐ CT
10
10 .0
xxx
xxx
ìì
>+>
ïï
ïï
¾¾
íí
ïï
-< < <
ïï
îî
0
0
2
00 0
3
.
00 0
3
a
a
bb
b
aa
cc
c
aa
>
>
ì
ï
ï
->¾¾<¾¾¾<
ï
ï
ï
í
ï
ï
<¾¾<¾¾¾<
ï
ï
ï
î
Vậy
0, 0, 0, 0.abcd><<>
Bài tập 2: Cho hàm số
32
yax bx cxd=+++ có đồ
thị như hình vẽ bên. Mệnh đề nào dưới đây đúng?
A.
0, 0, 0, 0.abcd<>> <
B.
0, 0, 0, 0.abcd<<><
C.
0, 0, 0, 0.abcd><<>
D.
0, 0, 0, 0.abcd<><<
Hướng dẫn giải.
Chọn A.
Bài tậ
p 3. Cho hàm số
32
yax bx cxd=+++ có đồ thị như hình
vẽ. Khẳng định nào dưới đây là đúng?
A.
0, 0.ac bd><
B.
0, 0.ac b d>>
C.
0, 0.ac bd<<
D.
0, 0.ac bd<>
Hướng dẫn giải.
Chọn A.
Ta c
ó
2
32.yaxbxc
¢
=++
• Dễ dàn
g suy ra
0a >
và
0.d >
• Đồ thị hàm
số có hai điểm cực trị đều dương nên phương trình
0y
¢
= có hai nghiệm dương phân biệt,
suy ra
0
3
c
a
> và
0
2
00.
3
a
b
b
a
>
->¾¾¾< Vậy 0, 0.ac bd><
Bài tập 4. Cho hàm số
42
yaxbxc=++ có đồ thị như hình vẽ
bên. Mệnh đề nào sau đây là đúng?
A.
0, 0, 0.abc>>< B. 0, 0, 0.abc><<
C. 0, 0, 0.abc><> D. 0, 0, 0.abc<><
Hướng dẫn giải.
Chọn C.
Đồ thị hàm
số thể hiện
0.a >
Đồ thị hàm số có ba điểm cực trị nên
0
00.
a
ab b
>
<¾¾¾<
Đồ thị hàm số cắt trục tung tại điểm có tung độ dương nên
0.c>
Vậy
0, 0, 0.abc><>
Bài tập 5. Cho hàm số
42
yaxbxc=++ có đồ thị như hình
vẽ bên. Khẳng định nào sau đây đúng?
A.
0, 0, 1.abc<>= B. 0, 0, 1.abc><=
C.
0, 0, 1.abc>>=
D.
0, 0, 0.abc>>>
Hướng dẫn giải.
Chọn B.
Bài tậ
p 6. Cho hàm số
42
yaxbxc=++ có đồ thị như hình vẽ
bên. Mệnh đề nào sau đây là đúng?
A.
0, 0, 0.abc<>> B. 0, 0, 0.abc<><
C.
0, 0, 0.abc<<> D. 0, 0, 0.abc<<<
Hướng dẫn giải.
Chọn B.
Bài tập 7. Hà
m số
()
42
0yaxbxca=++ ¹ có đồ thị như hình
vẽ bên. Mệnh đề nào sau đây là đúng?
A.
0, 0, 0.abc>³< B. 0, 0, 0.abc><£
C.
0, 0, 0.abc>³> D. 0, 0, 0.abc<<<
Hướng dẫn giải.
Chọn A.
Dựa vào d
áng điệu đồ thị suy ra
0a >
.
Hàm số có
1 điểm cực trị nên
0
00.
a
ab b
>
³¾¾¾³
Đồ thị hàm số cắt trục tung tại điểm có tung độ âm nên
0.c <
Vậy
0, 0, 0.abc>³<
Bài tập 8. Hàm số
ax b
y
cx d
+
=
+
với
0a >
có đồ thị
như hình vẽ bên. Mệnh đề nào sau đây là đúng?
A.
0, 0, 0.bcd>> <
B.
0, 0, 0.bcd><<
C.
0, 0, 0.bcd<< <
D.
0, 0, 0.bcd<> <
Hướng dẫn giải.
Chọn A.
Từ đồ thị hàm số, ta thấy
• Khi
0
000.
a
b
yx b
a
>
=¾¾=-<¾¾¾> • Khi
0
000
b
b
xy d
d
>
=¾¾= <¾¾¾<.
Đồ thị hàm số có tiệm cận đứng
0
00.
d
d
xc
c
<
=- > ¾¾¾>
Vậy
0, 0, 0.bcd>> <
Bài tập 99. Hàm
s
ố
bx c
y
a
-
=
-
(
0;a ¹
)
, , abcÎ
có
đồ thị như hình vẽ bên. Mệnh đề nào sau đây là
đúng?
A.
0, 0, 0.abcab>>-<
B.
0, 0, 0.abcab>>->
C.
0, 0, 0.abcab>>-=
D.
0, 0, 0.abcab><-<
Hướng dẫn giải.
Chọn A.
Đồ thị hàm số có tiệm cận đứng
0;xa=>
tiệm cận ngang
0.yb=>
Mặt khác, ta thấy dạng đồ thị là đường cong đi xuống (từ trái sang phải) nên suy ra đạo hàm
()
2
0, 0.
cab
yxacab
xa
-
¢
=<"¹¾¾- <
-
Vậy 0, 0, 0.abcab>>-<
Bài tập 10. Đường con
g ở hình bên là đồ thị hàm
số
ax b
y
cx d
+
=
+
với , , , abcd là các số thực. Mệnh đề
nào sau đây là đúng ?
A.
0, 1.yx
¢
<"¹ B. 0, 2.yx
¢
<"¹
C.
0, 1.yx
¢
>"¹ D. 0, 2.yx
¢
>"¹
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Dựa
vào hình vẽ, ta thấy hàm số
ax b
y
cx d
+
=
+
nghịch biến trên mỗi khoảng xác định và đường thẳng 2x =
là tiệm cận đứ
ng của đồ thị hàm số.
Suy ra
0, 2yx
¢
<"¹.
Dạng 5: Xác đinh số nghiệm của phương trình dựa vào đồ thị hoặc bảng biến thiên
Bài tập 1
. Cho hà
m số
()
yfx= có bảng biến thiên như sau
Số nghiệm thự
c của phương trình
()
270fx-= là
A.
2. B. 4. C. 6. D. 8.
Hướng dẫn giải.
Chọn C.
Ta c
ó
() () ()
77
270 .
22
fx fx fx-= = =
Dựa vào BBT, suy ra
()
7
2
fx=
có 4 nghiệm;
()
7
2
fx=-
có 2 nghiệm.
Cách 2. Từ BBT của hàm số
()
,
f
x
suy ra BBT của hàm số
()
f
x
như sau
Dựa vào BBT
() ()
7
270
2
fx fx¾¾-==
có
6
nghiệm.
Bài tập 2. Cho hàm số
()
yfx=
xác định, liên tục trên
{
}
\0
và có bảng biến thiên như sau
Gọi
m là số nghiệm của phương trình
()
3fx= và n là số nghiệm của phương trình
()
3fx= . Khẳng
định nào sau đây đúng?
A.
4.mn+=
B.
6.mn+=
C. 7.mn+= D.
8.mn+=
Hướng dẫn giải.
Chọn C.
Từ BBT của hàm số
()
f
x , suy ra BBT của hàm
số
() ()
g
xfx= như hình bên(trong đó
a
là
hoành độ giao điểm của đồ thị
()
yfx= với trục
hoành).
Dựa vào BBT
()
3fx¾¾= có 3 nghiệm.
Từ BBT của hàm
số
()
f
x
, suy ra BBT của hàm
()
()
hx f x=
như hình bên. Dựa vào BBT
()
3fx¾¾= có 4 nghiệm.
Vậy
34 7.mn+=+=
Bài tập 3. Cho hà
m số bậc ba
()
yfx=
có đồ thị như
hình vẽ. Hỏi phương trình
()
2
4fx
éù
=
ëû
có bao nhiêu
nghiệm?
A.
2. B. 3.
C. 4. D. 5.
Hướng dẫn g
iải.
Chọn C.
Ta có
()
() ()
() ()
2
2 1
4.
2 2
fx
fx
fx
é
=
ê
éù
=
ê
ëû
=-
ê
ë
Do đó số nghiệm của
phương trình
()
2
4fx
éù
=
ëû
chính là số giao điểm của đồ thị
hàm số
()
f
x
với hai đường thẳng 2y = và 2.y =-
Dựa vào
đồ thị ta thấy: Phương trình
()
1 có 1 nghiệm; Phương trình
()
2 có 3 nghiệm. Vậy phương trình
đã cho có
4
nghiệm.
Bài tập 4: Cho hàm số
()
yfx= liên tục trên
[
]
2;2- và
có đồ thị là đường cong như hình vẽ. Hỏi phương trình
()
11fx-= có bao nhiêu nghiệm phân biệt trên
[
]
2;2- ?
A.
3.
B.
4.
C.
5.
D.
6.
Hướng dẫn giải.
Chọn C.
Ta c
ó
()
() ()
() ()
0 1
11 .
2 2
fx
fx
fx
é
=
ê
-=
ê
=
ê
ë
Dựa vào đồ thị, t
a
thấy
()
1 có 3 nghiệm;
()
2 có 2 nghiệm.
Bài tập 5: Cho hàm số
()
32
34fx x x=- +
có đồ thị như
hình vẽ. Hỏi phương trình
()
() ()
2
1
354
ffx
fx fx
éù
ëû
=
-+
có bao
nhiêu nghiệm ?
A.
4. B. 5.
C.
6. D. 8.
Hướng dẫn giải.
Chọn C.
Ta có
()
() ()
() () () ()
32 2
2
134354
354
ffx
fx fx fx fx
fx fx
éù
ëû
= - += - +
-+
() () ()
()
()
()
()
()
()
32
0
1
650 1 2.
3
5
fx
f x f x fx fx
fx
é
=
ê
ê
- +==
ê
ê
ê
=
ë
Dựa vào đồ thị ta thấy
()
1 có 2 nghiệm;
()
2 có 3 nghiệm;
()
3 có 1 nghiệm.
Bài tập 6. Cho hàm bậc ba
()
=yfx có đồ thị như hình vẽ.
Hỏi phương trình
()
1
2
2
fx-=-
có bao nhiêu nghiệm?
A.
1. B. 3.
C.
4.
D.
6.
Hướng dẫn giải.
Chọn C.
Đồ thị hà
m số
()
2,fx- được suy từ đồ thị
()
f
x bằng cách:
• Lấy đố
i xứng p
hần đồ thị hàm số
()
f
x phía bên phải Oy (xóa phần đồ thị bên trái Oy ) qua Oy (xem
Hình 1);
• Tịnh tiến
đồ thị ở bước t
rên sang phải
2 đơn vị (xem Hình 2).
Hì
nh 1. Hình 2.
Từ đồ thị của hàm số
()
2,fx-
suy ra phương trình đã cho có
4
nghiệm.
Bài tập 7. Cho hàm số
()()
1.yx fx=-
xác định, liên tục trên
và có đồ thị như hình vẽ. Tìm tất cả các giá trị của m để
đường thẳng
2
ym m=- cắt đồ thị hàm số
()
1.yx fx=- tại
hai điểm có hoành độ nằm ngoài đoạn
[
]
1;1 .-
A. 0.m > B. 1.m < C. 01.m<< D. 1m > hoặc 0.m <
Hướng dẫn giải.
Chọn D.
T
ừ đồ thị hàm số
()()
1. ,yx fx=- suy ra đồ thị hàm số
()
1fxx-
như hình bên.
Dựa vào đồ thị, suy ra phương trình
()
2
1.
x
fx m m-=- có
hai nghiệm có hoành độ nằm ngoài đoạn
[
]
1;1- khi và chỉ khi
2
1
0.
0
m
mm
m
é
>
ê
->
ê
<
ë
Bài tập 8. Cho hàm số bậc ba
()
yfx=
có đồ thị như hình
vẽ. Hỏi phương trình
()
0ffx
é
ù
=
ë
û
có bao nhiêu nghiệm
thực phân biệt?
A.
3. B. 5.
C.
7. D. 9.
Hướng dẫn giải.
Chọn D.
Dựa vào đồ thị hàm s
ố
()
,yfx= ta suy ra phương trình
()
() ( )
() ( )
() ( )
21
0 01
12
fx a a
ffx fx b b
fx c c
é
=-<<-
ê
ê
éù
= = <<
ê
ëû
ê
ê
=<<
ë
()
()
()
1
2.
3
Mỗi phương
trình đều có
3 nghiệm.
Bài tập 9. Cho hàm số
()
yfx= liên tục trên
và có đồ thị
như hình vẽ. Số nghiệm thực của phương trình
()
()
2ffx=-
là
A.
2. B. 4.
C.
5. D.
9.
Hướng dẫn giải.
Chọn C.
T
ừ đồ thị
()
,yfx= suy ra phương trình
()
()
()
()
1
2
2
fx
ffx
fx
é
=-
ê
=-
ê
=
ê
ë
()
()
1
2
.
Dựa vào đồ thị, ta thấy
()
1 có 3 nghiệm;
()
2 có 2 nghiệm.
Bài tập 10. Cho hàm số bậc ba
()
yfx=
có đồ thị như hình
vẽ. Số nghiệm của phương trình
()
2
230fx += là
A.
0. B. 2.
C.
4. D. 6.
Hướng dẫn giải.
Chọn C.
Đặt
2
tx=
()
0.t ³ Khi đó phương trình đã cho trở thành:
()
3
.
2
ft=-
()
*
Số nghiệm của
()
* chính là số giao điểm của đồ thị hàm số
()
yfx= và đường thẳng
3
.
2
y =- Dựa vào đồ
thị, phương trình
()
()
1
22
33
0
02 .
2
t
txt
txt
é
<
ê
ê
* < < ¾¾=
ê
ê
ê
>¾¾=
ê
ë
loaïi
Bài tập 11.
Cho hàm số
42
yx mx n=+ + với ,mnÎ có
đồ thị như hình vẽ. Biết phương trình
42
0xmxn++= có
k
nghiệm thực phân biệt,
*
.k Î
Mệnh đề nào sau đây đúng?
A.
2,k = 0.mn < B. 2,k = 0.mn >
C. 4,k = 0.mn < D. 4,k = 0.mn >
Hướng dẫn giải.
Chọn C.
Dựa vào
đồ thị hàm số ta thấy phương trình
42
0xmxn++= có 4 nghiệm phân biệt, suy ra
4.k =
Do đồ thị hàm số có
3 điểm cực trị nên 0,m < ta thấy hàm số cắt trục tung tại điểm có tung độ dương nên
00.nmn>¾¾<
Dạng 6: Biện luận số nghiệm của phương trình
Bài tập 1. Cho hàm
số
()
yfx=
xác định trên
{
}
\1,
liên tục trên từng khoảng xác định và có bảng biến
thiên như sau:
Tìm
tất cả các giá trị thực của tham số
m để đồ thị hàm số
()
yfx=
cắt đường thẳng 21ym=- tại hai
điểm phân biệt.
A.
3
1.
2
m<< B.
3
1.
2
m£< C.
3
1.
2
m££ D. 12.m<<
Hướng dẫn giải.
Chọn A.
YCBT
3
12 12 1 .
2
mm< -< < <
Nhận xét: Sai lầm hay gặp là cho
3
12 12 1 .
2
mm£-£££
Bài tập 2. Cho hàm số
()
yfx= xác định trên
{
}
\1;1,- liên tục trên mỗi khoảng xác định và có bảng
biến thiên sau:
Tìm
tất cả các giá trị thực của tham số
m để đường thẳng 21ym=+ cắt đồ thị hàm số đã cho tại hai điểm
phân biệt.
A.
2.m £- B. 1.m ³ C. 2,m £- 1.m ³ D. 2,m <- 1.m >
Hướng dẫn giải.
Chọn D.
Y
CBT
213 1
.
213 2
mm
mm
éé
+> >
êê

êê
+<- <-
ëë
Nhận xét: Nếu yêu cầu bài toán có duy nhất một nghiệm thực
32 13.m- £ + £
Bài tập 3. Cho hàm số
()
32
2912yfx x x x==-+ có đồ
thị như hình vẽ. Tìm tất cả các giá trị của tham số
m để
phương trình
()
0fx m+=
có
6
nghiệm phân biệt.
A.
5.m <- B.
54.m-< <-
C.
45.m<< D. 4.m >-
Hướng dẫn g
iải.
Chọn B.
Trước tiên từ đồ thị hàm số
()
yfx=
, ta suy ra đồ thị
hàm số
()
yfx= như hình vẽ.
Ta có
() ()
0.
f
xm fx m+= =-
Do đó YCBT
4554.mm<-<-< <-
Bài tập 4. Cho hàm
số bậc ba
()
=yfx
có đồ thị như
hình vẽ. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số
m
để phương trình
()
20fx m-= có 4 nghiệm phân
biệt?
A.
3. B. 4.
C.
7.
D.
8.
Hướng dẫn giải.
Chọn C.
Trước ti
ên từ đồ thị hàm số
()
,yfx= ta suy ra đồ thị
hàm số
()
yfx= như hình vẽ.
Ta có
() ()
20 .
2
m
fx m fx-= =
Do đó YCBT
0408.
2
m
m< << <
Bài tập 5. Tập hợp các giá trị của t
ham số
m
để đồ thị hàm số
()
()
2
1=- + +yx xmxm cắt trục hoành tại
ba điểm phân biệt là
A.
()
0;4 . B.
()
4; .+¥
C.
11
;;0.
22
æöæö
÷÷
çç
-¥ - È -
÷÷
çç
÷÷
çç
èøèø
D.
()
11
;;04;.
22
æöæö
÷÷
çç
-¥ - È - È +¥
÷÷
çç
÷÷
çç
èøèø
Hướng dẫn giải.
Chọn D.
Ph
trình hđgđ:
()
()
()
2
2
1
10 .
01
x
xxmxm
xmxm
é
=
ê
-++=
ê
++=
ê
ë
YCBT
()
1 có hai nghiệm phân biệt khác
2
2
1.1 0
1.
40
mm
mm
ì
ï
++¹
ï
í
ï
D= - >
ï
î
Phương trình hoành độ
giao điểm
32
0ax bx cx d+++=.
• Nếu nhẩm được một nghiệm
0
x
thì phương trình tương đương
0
2
0
xx
ax b x c
é
=
ê
ê
¢¢
++=
ë
.
• Cô lập tham số
m và lập bảng biến thiên hoặc dùng đồ thị.
• Nếu không nhẩm được nghiệm và không cô lập được
m thì bài toán được giải
quyết theo hướng tích hai cực trị, cụ thể:
◦ Đồ th
ị cắt trục hoà
nh đúng ba điểm phân biệt
CD CT
.0.yy<
◦ Đồ thị có
hai điểm chung với trục hoành
CD CT
.0.yy=
◦ Đồ thị có một điểm chung với trục hoành
CD CT
.0yy> hoặc hàm số không có
cự
c trị.
Chú ý: Nếu
2
32 0yaxbxc
¢
=++=
nhẩm được hai nghiệm thì tính
CD CT
, yy dễ dàng.
Trường hợp không nhẩm được nghiệm thì dùng mối liên hệ hai nghiệm đó là hệ
thức Viet.
Bài tập 6. Tập hợp các giá
trị thực của tham số
m
để đồ thị hàm số
32
3yx x=- cắt đường thẳng ym=
tại ba
điểm phân biệt là
A.
()
4;0 .- B.
()
0; .+¥
C.
()
;4.-¥ -
D.
()()
;4 0; .-¥ - È +¥
Hướng dẫn giải.
Chọn A.
Xét
hàm bậc ba
32
3,yx x=- có
CD
2
CT
00
36 0 .
24
xy
yxx y
xy
é
=¾¾=
ê
¢¢
=-¾¾=
ê
=¾¾=-
ê
ë
Dựa vào dá
ng điệu của đồ thị hàm bậc ba, ta có YCBT
CT CD
40.ymy m<<-<<
Bài tập 7. Cho phương trình
32
23 21.xx m-=+ Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
để phương trình
đã cho có đúng hai nghiệm phân biệt.
A.
1
,
2
m =-
1.m =- B.
1
,
2
m =-
5
.
2
m =-
C.
1
,
2
m =
5
.
2
m =
D. 1,m =
5
.
2
m =-
Hướng dẫn giải.
Chọn A.
Xét hàm bậc ba
()
32
23,
f
xxx=- có
() ()
CD
2
CT
00
66 0 .
11
xy
fx x x fx
xy
é
=¾¾=
ê
¢¢
=-¾¾=
ê
=¾¾=-
ê
ë
Dựa vào dá
ng điệu của đồ thị hàm bậc ba, ta có YCBT
CD
CT
21
210
.
21 211
my
m
my m
é
é
+=
+=
ê
ê

ê
ê
+= +=-
ë
ë
Bài tập 8. Tìm tất cả các
giá trị thực của tham số
m
để đồ thị hàm số
32
4yx mx=- +
cắt trục hoành tại
ba điểm phân biệt.
A.
0.m ¹
B.
0.m >
C.
3.m ¹
D.
3.m >
Hướng dẫn giải.
Chọn D.
Ta c
ó
()
2
0
32 32 0 .
2
3
x
yxmxxxm y
m
x
é
=
ê
¢¢
ê
=- = -¾¾=
ê
=
ê
ë
YCBT
Hàm số có hai điểm cực trị và hai giá trị cực trị trái dấu
()
3
2
0
0
3
3.
4
2
4. 4 0
0. 0
27
3
m
m
m
m
m
yy
é
é
¹
ê
¹
ê
ê
ê
æö
ê
 >
-
÷
êç
æö
ê
÷
+<
ç
÷
÷
ê
ç
ç
ê
<
÷
ç
÷
ç
èø
ê
÷
ç
ë
ê
èø
ë
Bài tập 9. Tìm giá trị thực của tham số
m
để đồ thị hàm số
32
32yx mx=- +
có đúng hai điểm chung với
trục hoành.
A.
1
.
6
m = B.
3
2.m = C.
3
1
.
2
m =
D. 3.m =
Hướng dẫn giải.
Chọn C.
Ta c
ó
()
2
0
36 3 2 0 .
2
x
yxmxxxm y
x
m
é
=
ê
¢¢
=- = -¾¾=
ê
=
ë
YCBT
hàm số có hai điểm cực trị và tích hai cực trị bằng 0
() ( )
()
3
3
0
20
1
.
0. 2 0 2. 4 2 0
2
m
m
m
yym m
ì
¹
ì
ï
¹
ï
ï
ïï
 =
íí
ïï
=-+=
ïï
î
ï
î
Bài tập 10. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
để phương trình
3
320xmx-+=
có nghiệm duy
nhất.
A.
0.m £ B.
01.m<<
C.
1.m <
D.
1.m >
Hướng dẫn giải.
Chọn B.
Ta c
ó
()
22 2
333 0 .yxm xm y xm
¢¢
=-= -¾¾= =
Khi đó yêu cầu bài toán tương đương với:
● TH1. Hàm số không có cực trị
0y
¢
=
có nghiệm kép hoặc vô nghiệm 0.m£
● TH2. Hàm số
có hai cực trị
CD CT
, yy thỏa mãn
CD CT
.0yy>
()() ()()
00
0
01.
.022220
1
mm
m
m
y my m mm mm
m
ìì
>>
ïï
ì
>
ï
ïï
ïï ï
 <<
íí í
ïï ï
->+->
<
ï
ïï î
ïï
îî
Kết hợp hai trường hợp ta được
1.m <
Bài tập 11. Tìm
tất cả các giá trị thực của tham số
m để đường thẳng
()
:11dy mx=-+
cắt đồ thị hàm số
3
31yxx=- + - tại ba điểm phân biệt
()
1;1 , , .ABC
A.
0.m ¹ B.
9
.
4
m <
C.
9
0
4
m¹<
. D. 0m = ,
9
.
4
m >
Hướng dẫn giải.
Chọn C.
Phtrình hđgđ:
()
3
31 11xx mx-+ -= -+
()
()
()
2
2
1
120 .
20 *
x
xxx m
xx m
é
=
ê
- +-+ =
ê
+-+ =
ê
ë
YCBT
(
)
*
có hai nghiệm phân biệt khác
9
94 0
1
4
0
0
m
m
m
m
ì
ï
ï
ì
D= - >
<
ï
ï
ï

íí
ïï
¹
ï
îï
¹
ï
î
.
Bài tập 12. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m để đồ thị hàm số
32
32yx x=- +
cắt đường thẳng
()
:1dy mx=-
tại ba điểm phân biệt có hoành độ
123
, ,
x
xx thỏa mãn
222
123
5.xxx++=
A.
3.m >- B. 3.m =- C. 2.m >- D. 2.m =-
Hướng dẫn giải.
Chọn D.
Ph
trình hđgđ:
()
()
32
2
1
32 1 .
220 *
x
xx mx
xxm
é
=
ê
-+= -
ê
---=
ê
ë
Để
()
* có hai nghiệm phân biệt khác 1
2
120
3.
12.1 20
m
m
m
ì
¢
D= + + >
ï
ï
>-
í
ï
---¹
ï
î
Giả sử
1
1.x = Khi đó
2
,
x
3
x
là hai nghiệm của
()
*.
Theo Viet, ta có:
23
23
2
.
2
xx
xx m
ì
+=
ï
ï
í
ï
=- -
ï
î
YCBT
() ()
2
22
23 23 23
42442242xx xx xx m m + = + - =+ + = =-.
Bài tập 13. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m để đường thẳng :4dy x=+ cắt đồ thị hàm số
()
32
234yx mx m x=+ ++ +
()
m
C
tại ba điểm phân biệt
()
0;4 , ,
A
BC
sao cho tam giác
M
BC có diện tích
bằng
4 , với
()
1; 3 .M
A.
3.m = B. 2,m = 3.m = C. 2,m =- 3.m =- D. 2,m =- 3.m =
Hướng dẫn giải.
Chọn A.
Ph
trình hđgđ:
()
()
32
2
0
2344 .
220*
x
xmxmx x
xmxm
é
=
ê
++++=+
ê
+++=
ê
ë
Để
d cắt
()
m
C tại ba điểm phân biệt
()
* có hai nghiệm phân biệt khác 0
2
2
20
.
21
20
m
mm
m
m
ì
é
>
ï
D= - - >
ï
ê

í
ê
ï
-¹ <-
+¹
ïë
î
Gọi
12
,
x
x là hai nghiệm của
()
*. Theo định lí Viet, ta có:
12
12
2
.
.2
x
xm
xx m
ì
+=-
ï
ï
í
ï
=+
ï
î
Giải sử
()( )
11 2 2
;4, ;4.Bx x Cx x++ Ta có
()
2
21
2BC x x=-và
[]
13 4
,2.
2
dMd
-+
==
YCBT:
() ( ) ( )
22
21 1 2 12
1
4,4 16 416
2
MBC
SdMdBCxxxxxx= = - = + - =
()
()
2
3
60 .
2
m
mm
m
é
=
ê
--=
ê
=-
ê
ë
thoûa maõn
loaïi
Bài tập 14. Tập hợp các giá trị thực của tham số
m
để đường thẳng :dy mx=- cắt đồ thị của hàm số
32
32yx x m=- -+
()
C
tại ba điểm phân biệt
, , ABC
sao cho
AB BC=
là
A.
()
;1.-¥ -
B.
()
;3 .-¥
C.
()
1; .+¥
D.
()
;.-¥ +¥
Hướng dẫn giải.
Chọn B.
Ph
trình hđgđ:
()
32
2
1
32 .
220
x
xxm mx
xxm
é
=
ê
--+=-
ê
-+-= *
ê
ë
Để
d cắt
()
C tại ba điểm phân biệt
()
* có hai nghiệm phân biệt khác 1
()
2
0
120
3.
12.1 20 3
m
m
mm
ìì
¢
D>
ïï-->
ïï
<
íí
ïï
-+-¹ ¹
ïï
îî
Gọi
12
,
x
x là hai nghiệm của
()
*. Theo định lí Viet, ta có
12
2.xx+=
Giả sử
2
1x > thì
12
21xx=- <, suy ra
12
1.
x
x<<
Theo giả thiết
BA BC= nên B là trung điểm của AC do đó 1
B
x = và
1A
x
x= ,
2C
x
x= . Khi đó ta có
2
AC B
x
xx+= nên d luôn cắt
()
C tại ba điểm phân biệt , , ABC thỏa mãn .AB BC= Vậy với 3m < thỏa
mãn yêu cầu bài toán.
Bài tập 15. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m để đồ thị hàm số
32
368y x mx mx=- + -
cắt trục
hoành tại ba điểm phân biệt có hoành độ lập thành cấp số cộng.
A.
1.m = B. 2, 1.mm==- C. 1.m =- D. 2.m =
Hướng dẫn giải.
Chọn C.
Ta c
ó
13 2
2
32 Viet
123 2
0.
3
xx x
bb
ax bx c x d x x x x
aa
+=
+++=¾¾¾ + + =- ¾¾¾¾ =-
Phương trình hoành độ giao điểm:
32
3680.xmxmx-+-=
()
*
Từ giả thiết suy ra phương trình
()
* có một nghiệm .
x
m=
Thay
x
m= vào phương trình
()
*, ta được
32
1
3. 6. 8 0 .
2
m
mmmmm
m
é
=-
ê
-+-=«
ê
=
ë
Thử lại: • Với
1,m =- ta được
32
4
3680 1:
2
x
xxx x
x
é
=-
ê
ê
+--==-
ê
ê
=
ë
thỏa mãn.
•Với
2,m = ta được
32
61280 2:xx x x-+-== không thỏa mãn.
Vậy
1m =-
là giá trị cần tìm.
Bài tập 16. Với điều kiện nào của tham số
k
thì phương trình
()
22
41 1
x
xk-=- có bốn nghiệm phân biệt?
A.
02.k<<
B.
3.k <
C.
11.k-< <
D.
01.k<<
Hướng dẫn giải.
Chọn D.
Xé
t hàm trùng phương
()
22 42
41 4 4,yx x x x=-=-+
có
()
3
000
16 8 0 .
22
1
22
xy
yxxy
xy
é
=¾¾=
ê
ê
¢¢
æö
=- + ¾¾=
ê
÷
ç
÷
ç
= ¾¾ =
ê
÷
ç
÷
÷
ê
ç
èø
ë
YCBT
CT CD
101101.yky k k <-< <-<<<
Biện luận số ngh
iệm của phương trình
()
42
0, 0 .ax bx c m a b++= > <
()
1
Các
h 1. Phương trình
42
ax bx c m++= là phương trình hoành độ giao điểm của đồ thị hàm trùng phương
42
yaxbxc=++
và đường thẳng
ym=
(có phương song song với trục hoành)
Do hệ số
0, 0ab>< nên đồ thị hàm số
42
yaxbxc=++
có dạng như sau:
Dựa vào đồ thị ta có:
•
()
1
vô nghiệm
CT
.my<
•
()
1 có 2 nghiệm
CT
CD
.
my
my
é
=
ê
ê
>
ë
•
()
1 có 3 nghiệm
CD
.my=
•
()
1 có 4 nghiệm
CT CD
.ymy<<
Cách 2. Phương trình
42 42
0.ax bx c m ax bx c m++=¬¾++-=
()
2
Do hệ số
0, 0ab>< nên đồ thị hàm số
42
yaxbxcm=++- có dạng như sau:
Ta có các trường hợp sau:
•
()
2
vô nghiệm
CT
0.y>
•
()
2 có 2 nghiệm
CT
CD
0
.
0
y
y
é
=
ê
ê
<
ë
•
()
2 có 3 nghiệm
CD
0.y=
•
()
2
có
4
nghiệm
CT CD
0.yy<<
Bài tập 17.
Cho hàm số
()
423
1yx mm x m=- + + với m là tham số thực. Tìm tất cả các giá trị của m để
đồ thị hàm số cắt trục hoành tại bốn điểm phân biệt.
A.
1.m > B. 2.m >- C. 2.m > D. 01.m<¹
Hướng dẫn giải.
Chọn D.
X
ét hàm trùng phương
()
423
1,yx mm x m=- + +
có
()
()
()
3
3
2
2
23
0
42 1 0 .
11
24
xym
yxmmx y
mm m m
x
ym
é
=¾¾=
ê
ê
¢¢
=- +¾¾=
++
ê
=¾¾=- +
ê
ê
ë
YCBT
hàm số có ba điểm cực trị và
CT CD
0yy<<
()
()
2
2
33
1
0
2
01
1
0
4
mm
m
mm
mm
ì
ï
+
ï
>
ï
ï
ï
ï
<¹
í
ï
+
ï
ï
-+<<
ï
ï
ï
î
.
Bài tập 18. Cho hàm
số
()
42
22 4yx mx m=- + + - -
với m là tham số thực. Có bao nhiêu giá trị nguyên
của
m
để đồ thị hàm số không có điểm chung với trục hoành?
A.
1. B. 2. C. 3. D. 4.
Hướng dẫn giải.
Chọn C.
X
ét hàm trùng phương
()
42
22 4 ,yx mx m=- + + - -
có
()
3
2
0
442 0 .
2
x
yx mxy
x
m
é
=
ê
¢¢
=- + + ¾¾=
ê
=+
ë
Dựa vào dá
ng điệu của hàm trùng phương với hệ số của
4
x
âm, ta có các trường hợp sau thỏa mãn yêu
cầu bài toán:
● Hàm số có một cực trị và cực trị đó âm
()
20
20
42.
00
40
m
m
m
y
m
ì
+£ ì
ï
+£
ï
ïï
 -<£-
íí
ïï
<
-- <
ï
ïî
î
● Hàm số có ba điểm cực trị và giá trị cực đại âm
()
2
20
20
20.
20
30
m
m
m
ym
mm
ì
+>
ï
ì
+>
ï
ï
ïï
-<<
íí
ïï
+ <
+<
ïï
î
ï
î
Kết hợp hai t
rường hợp ta được
{
}
40 3;2;1.
m
mm
Î
-< < ¾¾¾=---
Bài tập 19. Tì
m
tất cả các giá trị thực của tham số
m
để đường thẳng :2dy x m=- cắt đồ thị hàm số
3
1
-
=
+
x
y
x
()
C tại hai điểm phân biệt có hoành độ dương.
A.
01<<m . B. 2, 5.mm<- > C.
3
1
2
<<m
. D.
1
0
3
<<m
.
Hướng dẫn giải.
Chọn C.
Phương trình hoành độ giao điểm:
()
3
2 1
1
x
xmx
x
-
=- ¹-
+
()()
2
321 2230.xxmx xmxm-= - + - - +=
()
*
YCBT
()
* có hai nghiệm dương phân biệt
0
3
01 .
2
0
Sm
P
ì
¢
D>
ï
ï
ï
ï
><<
í
ï
ï
ï>
ï
î
Bài tập 20. Gọi
d là đường thẳng đi qua
()
1; 0A
và có hệ số góc .m Tìm tất cả các giá trị thực của tham
số
m để d cắt đồ thị hàm số
2
1
x
y
x
+
=
-
()
C tại hai điểm phân biệt thuộc hai nhánh của đồ thị.
A.
0.m < B. 0.m ¹ C. 0.m > D. 01.m<¹
Hướng dẫn giải.
Chọn C.
Đư
ờng thẳng
d có dạng
()
1.ymx mxm=-=-
Phương trình hoành độ giao điểm:
()
2
1
1
x
mx m x
x
+
=- ¹
-
()() ()
()
2
212120.
gx
xmxmxmxmxm+= - - - + +-=

()
*
YCBT
()
*
có hai nghiệm phân biệt
12
x
x< thỏa mãn
12
1
x
x<<
() ( )
0
0
0.
10 2 1 20
m
m
m
mg m m m m
ì
ì
¹
ï¹
ï
ï
ï
 >
íí
éù
ïï
<-++-<
ïï
îë û
î
Bài tập 21. Tìm
tất cả các giá trị thực của tham số
m để đường thẳng : =- +dy x m cắt đồ thị hàm số
21
1
-+
=
+
x
y
x
()
C
tại hai điểm
,A
B
sao cho
22.AB =
A.
7
.
1
m
m
é
=-
ê
ê
=
ë
B.
7
.
5
m
m
é
=-
ê
ê
=
ë
C.
2
.
1
m
m
é
=-
ê
ê
=
ë
D.
1
.
1
m
m
é
=-
ê
ê
=
ë
Hướng dẫn giải.
Chọn A.
Phương trình hoành độ
giao điểm:
()
21
1
1
x
xm x
x
-+
=- + ¹-
+
()() ()
2
21 1 1 1 0.xxmxxmxm- + = - + + - + + - =
()
*
Để
d
cắt
()
C tại hai điểm phân biệt
()
* có hai nghiệm phân biệt
()()
2
323
141 0 .
323
m
mm
m
é
>- +
ê
D= + - - >
ê
<- -
ê
ë
Theo đinh lí Viet, ta có
12
12
1
.
1
xx m
xx m
ì
+=+
ï
ï
í
ï
=-
ï
î
Giả sử
()
11
;-+Ax x m
và
()
22
;.Bx x m-+
YCBT:
() ()
22
2
21 1 2 12
22 8 2 8 4 4==-=+- =AB AB x x x x x x
()()
2
1
141 4
7
m
mm
m
é
=
ê
+--=
ê
=-
ë
(thỏa mãn).
Bài tập 22. Tìm giá trị thực của tham số
m để đường thẳng :2dy x m=- + cắt đồ thị hàm số
2
1
x
y
x
=
-
()
C tại hai điểm phân biệt
A
và B sao cho độ dài
A
B ngắn nhất.
A.
3.m =- B. 1.m =- C. 1.m = D. 3.m =
Hướng dẫn giải.
Chọn C.
Phương trìn
h hoành độ giao điểm:
()
2
2 1
1
x
xm x
x
=- + ¹
-
()()()
2
221 120.xxm x x m xm = -+ - - + +-=
()
*
Ta có
2
290, mm mD= - + > " Î nên d luôn cắt
()
C
tại hai điểm phân biệt.
Gọi
1
,
x
2
x
là hai nghiệm của
()
*. Theo định lí Viet, ta có
12
12
1
.
2
xx m
xx m
ì
+=+
ï
ï
í
ï
=-
ï
î
Giả sử
()
11
;2Ax x m-+
và
()
22
;2Bx x m-+
là tọa độ giao điểm của
d
và
()
C
.
Ta có
()() ()()()
22 2 2
2
21 1 2 12
2 2 8 2 18 22 11616.AB x x x x x x m m m= - = + - = +- -= -+³
Dấu
'' ''= xảy ra
1.m=
Bài tập 23.
Tìm giá trị thực của tham số
k sao cho đường thẳng :21dy x k=+ + cắt đồ thị hàm số
21
1
x
y
x
+
=
+
()
C
tại hai điểm phân biệt
A
và B sao cho các khoảng cách từ
A
và B đến trục hoành là bằng
nhau.
A.
4.k =- B. 3.k =- C. 1.k =- D. 2.k =-
Hướng dẫn giải.
Chọn C.
Phương trìn
h hoành độ giao điểm:
()
21
21 1
1
x
xk x
x
+
=+ + ¹-
+
()()
2
21 21 1 2 2 0.xxkx xkxk+=++ ++ +=
()
*
Để
d
cắt
()
C
tại hai điểm phân biệt
()
*
có hai nghiệm phân biệt
2
2
20
0
k
kk
k
é
>
ê
¢
D = - >
ê
<
ë
.
Gọ
i
12
x
x¹
là hai nghiệm của
()
*
. Giả sử
()
11
;21Ax x k++
và
()
22
;21Bx x k++
.
YCBT :
[
]
[
]
12
,, 2121dAOx dBOx x k x k=++=++
()
11
21 21xk xk++=- ++ (do
12
x
x¹ )
()
12
42 2 42 1 .xx k k k k+=---=--=-thoûa maõn
Bài tập 24. Tìm giá trị thực của tham số
m
để đường thẳng :dy x m=+ cắt đồ thị hàm số
21
1
x
y
x
-
=
-
()
C
tại hai điểm phân biệt
,
A
B sao cho tam giác OAB vuông tại ,O với O là gốc tọa độ.
A.
2.m =- B.
1
.
2
m =-
C. 0.m = D. 1.m =
Hướng dẫn giải.
Chọn A.
Phương trình hoành độ
giao điểm:
()
21
1
1
x
xm x
x
-
=+ ¹
-
()() ()
2
21 1 3 1 0.xxmx xmxm-=+ -+- +-=
()
*
Để
d cắt
()
C tại hai điểm phân biệt
()
* có hai nghiệm phân biệt
2
250, .mm mD= - + > " Î
Gọi
12
,
x
x là hai nghiệm của
()
* . Theo định lí Viet, ta có
12
12
3
.
1
x
xm
xx m
ì
+=-
ï
ï
í
ï
=-
ï
î
Giả sử
()
11
;
A
xx m+ và
()
22
;.Bx x m+
YCBT
()() ( )
2
12 1 2 12 1 2
.0 02 0OA OB x x x m x m x x m x x m=+++=+++=
 
()( )
2
21 3 0 2 0 2.mm mm m m-+ -+=+==-
Bài tập 25. Tìm giá trị thực của tham số
m để đường thẳng
:3dy x m=- +
cắt đồ thị hàm số
21
1
x
y
x
+
=
-
()
C
tại hai điểm phân biệt
A
và B sao cho trọng tâm tam giác OAB thuộc đường thẳng :220,xyD- -=
với
O là gốc tọa độ.
A.
2.m =- B. 0.m = C.
1
.
5
m
=- D.
11
.
5
m
=-
Hướng dẫn giải.
Chọn D.
Phương trìn
h hoành độ giao điểm:
()
21
3 1
1
x
xm x
x
+
=- + ¹
-
()()()
2
21 3 1 3 1 10.xxmxxmxm+=-+ - -+ ++=
()
*
Để
d
cắt
()
C
tại hai điểm phân biệt
()
*
có hai nghiệm phân biệt
2
1
10 11 0 .
11
m
mm
m
é
<-
ê
D= - - >
ê
>
ë
Gọi
1
,
x
2
x
là hai nghiệm của
()
*
. Theo Viet, ta có
12
1
3
m
xx
+
+=
và
12
1
.
3
m
xx
+
=
Giả sử
()
11
;3
A
xxm-+
và
()
22
;3 .Bx x m-+
Suy ra
()
12
12
32
;.
33
x
xm
xx
G
æö
-++
+
÷
ç
÷
ç
÷
ç
÷
÷
ç
èø
YCBT :
()
12
12
32
2. 2 0
33
xx m
xx
G
-++
+
ÎD¾¾- -=
()
()
12
111
2. 2 0 .
93 5
mm
m
m
-++
+
- -==-
thoûa maõn
Câu 65. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
để đường thẳng :2dy x m=+ cắt đồ thị hàm số
24
1
x
y
x
-
=
-
()
C
tại hai điểm phân biệt
A
và
B
sao cho
415,
IAB
S
D
=
với
I
là giao điểm của hai đường tiệm
cận của đồ thị.
A.
5.m =- B. 5.m = C. 5.m = D. 0.m =
Hướng dẫn giải.
Chọn C.
Phươn
g trình hoành độ giao điểm:
()
24
2 1
1
x
xm x
x
-
=+ ¹
-
()() ()
2
242 12 4 40.xxmxxmxm -= + - + - -+=
()
*
Để
d
cắt
()
C
tại hai điểm phân biệt
()
*
có hai nghiệm phân biệt
2
4
16 0 .
4
m
m
m
é
<-
ê
D= - >
ê
>
ë
Gọi
12
,
x
x là hai nghiệm của
()
* . Theo Viet, ta có
12
4
2
m
xx
-
+=
và
12
4
2
m
xx
-
=
.
Giả sử
()
11
;2
A
xxm+ và
()
22
;2Bx x m+ .
YCBT:
[]
22
4 15 2 . , 15 2 . 15 4 . 1125
5
IAB
m
SABdIABAB ABm
= = = =
() ()
22
22
12 12 12
20 1125 4 4 225xxm xx xxm
é
ù
- =+- =
êú
ë
û
()
()
22 2
16 225 25 5 .mm m m- ===thoûa maõn

Preview text:

BÀI 6. ĐỒ THỊ HÀM SỐ VÀ SỰ TƯƠNG GIAO
Dạng 1: Dựa vào Đồ thị hàm số
Bài tập 1. Hình dạng có thể có của đồ thị hàm số 3 2
y = x + bx - x + d là những hình nào trong các hình sau đây? (Hình I) (Hình II) (Hình III) (Hình IV) A. (I). B. (III). B. (I) hoặc (III). D. (II) hoặc (IV). Hướng dẫn giải. Chọn A. Hàm số 3 2
y = x + bx - x + d có hệ số của 3
x dương nên loại (II) và (IV). Xét 2
y ¢ = 3x + 2bx -1 có 2
D¢ = b + 3 > 0, "b Î .
 Do đó hàm số có hai cực trị. y ¢
Bài tập 2. Biết rằng hàm số 3 2
y = ax + bx + cx + d (a =
/ 0) có đồ thị là một trong các dạng dưới đây: (Hình I) (Hình II) (Hình III) (Hình IV)
Mệnh đề nào sau đây là đúng? A.
Đồ thị như (I) có được khi a < 0 và f ¢(x)= 0 có hai nghiệm phân biệt.
B. Đồ thị như (II) có được khi a > 0 và f ¢(x)= 0 có hai nghiệm phân biệt.
C. Đồ thị như (III) có được khi a > 0 và f ¢(x)= 0 vô nghiệm.
D. Đồ thị như (IV) có được khi a > 0 và f ¢(x)= 0 có có nghiệm kép. Hướng dẫn giải. Chọn C.
Bài tập 3. Cho hàm số = ( ) 4 2 y
f x = ax + bx + c có đồ thị
như hình bên (a, b, c Î ). Tính f (2). A. f (2) = 15. B. f (2)=16. C. f (2) = 17. D. f (2) =18. Hướng dẫn giải. Chọn C.
Ta có y¢ = f ¢(x) 3
= ax + bx = x ( 2 4 2 2 2ax + b).
Đồ thị hàm số đi qua các điểm A(0; ) 1 , B (1;- )
1 và đồ thị hàm số đạt cực tiểu tại B(1;- ) 1 nên ta có hệ ìï f (0)=1 ï c ìï = 1 a ìï = 2 ï ï ï phương trình: ï ï ï í f ( ) 1 = -1  a
í + b + c = -1  b í = -4. ï ï ï ï ï ï ïï f ¢( ) 1 = 0 ï4a + 2b = 0 c ï = 1 ïî ïî î
Do đó: y = f (x) 4 2 = 2x -4x +1 ¾¾  f (2) = 17.
Dạng 2: Bảng biến thiên
Bài tập 1. Cho hàm số = ( ) 3 2 y
f x = ax + bx + cx + d có bảng biến thiên sau:
Đồ thị nào trong các phương án A, B, C, D thể hiện hàm số y = f (x) ? A B C D Hướng dẫn giải. Chọn A.
Dựa vào bảng biến thiên, ta thấy:
• Hàm số có giá trị cực đại bằng 2 và giá trị cực tiểu bằng -2. Loại đáp án B và C.
• Khi x  +¥ thì y  +¥ nên chỉ có đáp án A là phù hợp.
Bài tập 2. Cho hàm số = ( ) 3 2 y
f x = x + ax + bx + c có bảng biến thiên như hình vẽ:
Tính giá trị của biểu thức P = a +b+3 .c A. P = -9. B. P = -3. C. P = 3. D. P = 9. Hướng dẫn giải. Chọn B. Đạo hàm 2
y ¢ = 3x + 2ax + . b 3 ìï -2a +b = 0 a ìï = -3 Phương trình ï ï
y ¢ = 0 có hai nghiệm là -1 và 3  í  í . 27 ï + 6a + b = 0 b ï = -9 ïî ïî Lại có f (3)= 2 - 4 ¾¾
27 + 9a + 3b + c = -24 ¾¾ c = 3.
Vậy P = a +b+3c = -3.
Bài tập 3. Cho hàm số y = f (x) 4 2
= ax + bx + c (a ¹ 0) có bảng biến thiên như hình vẽ:
Tính giá trị của biểu thức 2 2 2
P = a + b + c . A. P = 2. B. P = 4. C. P = 6. D. P = 8. Hướng dẫn giải. Chọn C. Đạo hàm 3
y ¢ = ax + bx = x ( 2 4 2 2 2ax + b).
Phương trình y¢ = 0 có nghiệm x =1  2a +b = 0. ( ) 1 ìï f (0)=1 ìï = Lại có c 1 ï ï í  í . (2) ïï f ( ) 1 = 2 a ï +b + c = 2 î ïî Giải hệ ( ) 1 và (2), ta được 2 2 2 a = -1, 2 b = , c = 1 ¾¾
P = a + b + c = 6.
Bài tập 4. Cho hàm số y = f (x) 4 2
= ax + bx (a ¹ 0) có bảng biến thiên như hình vẽ:
Hiệu a-b bằng A. -3. B. -1. C. 1. D. 3. Hướng dẫn giải. Chọn D.
Đạo hàm f ¢(x) 3
= ax + bx = x ( 2 4 2
2 2ax + b). ìï f ¢( ) 1 = 0 2 ìï (2a +b)= 0 a ìï = 1
Từ bảng biến thiên, ta có ï ï ï í  í  í . ïï f ( ) 1 -1 a ï î ï + b = -1 b ï = -2 î ïî
Dạng 3 : Phép suy đồ thị
Bài tập 1. Cho hàm số 3 2
y = x - 6x + 9x có đồ thị như Hình 1 . Đồ thị Hình 2 là của hàm số nào trong bốn
đáp án A, B, C, D dưới đây? Hình 1 Hình 2 A. 3 2 y = x - + 6x -9x. B. 3 2
y = x + 6 x + 9 x . C. 3 2
y = x - 6x + 9x . D. 3 2
y = x - 6x + 9 x . Hướng dẫn giải. Chọn D.
Nhắc lại lí thuyết: Đồ thị hàm số y = f ( x ) được suy ra từ đồ thị hàm số y = f (x) bằng cách
• Giữ nguyên phần đồ thị hàm số y = f (x) với x ³ 0.
• Sau đó lấy đối xứng phần đồ thị vừa giữ ở trên qua trục Oy .
Bài tập 2. Cho hàm số 3 2
y = x + 3x - 2 có đồ thị như Hình 1 . Đồ thị Hình 2 là của hàm số nào dưới đây? Hình 1 Hình 2 A. 3 2
y = x + 3x - 2. B. 3 2
y = x + 3x - 2 . C. 3 2
y = x + 3x - 2 . D. 3 2
y = -x -3x + 2. Hướng dẫn giải. Chọn B.
Nhắc lại lí thuyết: Đồ thị hàm số y = f (x) được suy ra từ đồ thị hàm số y = f (x) bằng cách
• Giữ nguyên phần đồ thị hàm số y = f (x) với y ³ 0.
• Lấy đối xứng phần đồ thị hàm số y = f (x) với y < 0 qua trục Ox.
Bài tập 3. Cho hàm số y = (x - )( 2 2 x - ) 1 có đồ thị
như hình vẽ bên. Hình nào dưới đây là đồ thị của
hàm số y = x - ( 2 2 x - ) 1 ? A. B. C. D. Hướng dẫn giải. Chọn A. (éx -2)( 2 x - ) 1 khi x ³ 2 Ta có y = x - ê 2 ( 2 x - ) 1 = ê . ê ( - x -2)( 2 x - ) 1 khi x < 2 ë
Suy ra đồ thị của hàm số y = x - ( 2 2 x - ) 1 như sau:
• Giữ nguyên phần đồ thị của hàm số y = (x - )( 2 2 x - )
1 với x ³ 2 (bên phải đường thẳng x = 2 ).
• Lấy đối xứng phần đồ thị y = (x - )( 2 2 x - )
1 với x < 2 qua trục hoành.
Hợp hai phần đồ thị ở trên ta được đồ thị hàm số cần tìm.
Bài tập 4. Cho hàm số y = (x - )( 2 2 x - ) 1 có đồ thị
như hình vẽ bên. Hình nào dưới đây trong các đáp
án A, B, C, D là đồ thị của hàm số y = x + ( 2 1 x -3x + 2)? A. B. C. D. Hướng dẫn giải. Chọn C. (éx -2) ê ( 2 x - ) 1 khi x ³ -1
Ta có y = x +1 ( 2 x -3x + 2) = ê . ê-(x -2)( 2 x - ) 1 khi x < -1 ë
Suy ra đồ thị của hàm số y = x + ( 2
1 x -3x + 2) giống hoàn toàn phần đồ thị của hàm số y = (x - )( 2 2 x - ) 1
với x ³ -1 (bên phải đường thẳng x = -1).
Đối chiếu các đáp án ta
Bài tập 5. Cho hàm số x y =
có đồ thị như Hình 1. Đồ thị Hình 2 là của hàm số nào trong các đáp 2x +1 án A, B, C, D dưới đây? Hình 1 Hình 2 A. x x x x y = . B. y = . C. y = . D. y = . 2x +1 2 x +1 2 x +1 2 x +1 Hướng dẫn giải. Chọn A.
Bài tập 6. Cho hàm số x + 2 y =
có đồ thị như Hình 1. Đồ thị Hình 2 là của hàm số nào trong các đáp án 2x -1 A, B, C, D dưới đây? Hình 1 Hình 2 æ + ö x + 2 x + 2 A. x 2 x + y = -ç ÷ ç ÷. ç B. y = C. 2 y = . D. y = . è2 ÷ x -1ø 2 x -1 2x -1 2x -1 Hướng dẫn giải. Chọn B.
Bài tập 7. Đồ thị hàm số 2x -1 y = có đồ thị x -1 2x -1
như hình bên. Hỏi đồ thị hàm số y = x-1
có đồ thị là hình nào trong các đáp án sau: A. B. C. D. Hướng dẫn giải. Chọn C. ìï2x 1 1 ï - khi ³ 2x -1 x ï Ta có ïï x -1 2 y = = í . x -1 ï 2x -1 1 ïï- khi x ï < ïî x -1 2 2x -1 Do đó đồ thị hàm số x - y =
được suy từ đồ thị hàm số 2 1 y = bằng cách: x -1 x -1
• Giữ nguyên phần đồ thị hàm số 2x -1 y =
phía bên phải đường thẳng 1 x = . x -1 2
• Lấy đối xứng phần đồ thị hàm số 2x -1 y =
phía bên trái đường thẳng 1 x = qua trục hoành. x -1 2 2x -1
Hợp hai phần đồ thị ở trên ta được toàn bộ đồ thị hàm số y = . x -1
Bài tập 8. Trong các đồ thị hàm số sau, đồ thị nào là đồ thị của hàm số x y = ? x -1 A. B. C. D. Hướng dẫn giải. Chọn B. ìï x ï khi x > 1 ï Ta có x ïx -1 y = = í . x -1 ï x ï- ï khi x <1 ïïî x -1 Do đó đồ thị hàm số x x y =
được suy từ đồ thị hàm số y = bằng cách: x -1 x -1
• Giữ nguyên phần đồ thị hàm số x y =
phía bên phải đường thẳng x = 1. x -1
• Lấy đối xứng phần đồ thị hàm số x y =
phía bên trái đường thẳng x =1 qua trục hoành. x -1
Hợp hai phần đồ thị ở trên ta được toàn bộ đồ thị hàm số x y = . x -1
Dạng 4: Xác định dấu của các tham số của hàm số dựa vào tính chất đồ thị
Bài tập 1. Cho hàm số 3 2
y = ax + bx + cx + d có đồ thị
như hình vẽ bên. Mệnh đề nào sau đây là đúng? A. a > 0, 0, b > c < 0, d > 0. B. a < 0, 0, b < c < 0, d < 0. C. a > 0, 0, b < c < 0, d > 0. D. a > 0, 0, b > c > 0, d < 0. Hướng dẫn giải. Chọn C. Ta có 2
y ¢ = 3ax + 2bx + . c
Đồ thị hàm số thể hiện a > 0; cắt trục tung tại điểm có tung độ dương nên d > 0. ìïx >1 ìïx + x > 0
Dựa vào đồ thị hàm số, ta thấy ï CT ï CÐ CT í ¾¾ í ï 1 - < x < 0 ïx .x < 0 ïî C Ð ïî CÐ CT ìï 2b b a>0 ï- > 0 ¾¾  < 0 ¾¾¾ b < 0 ïïï 3a a  í . Vậy a > 0, 0, b < c < 0, d > 0. ï c c ï a>0 ï < 0 ¾¾  < 0 ¾¾¾ c < 0 ïïî3a a
Bài tập 2: Cho hàm số 3 2
y = ax + bx + cx + d có đồ
thị như hình vẽ bên. Mệnh đề nào dưới đây đúng? A. a < 0, 0, b > c > 0, d < 0. B. a < 0, 0, b < c > 0, d < 0. C. a > 0, 0, b < c < 0, d > 0. D. a < 0, 0, b > c < 0, d < 0. Hướng dẫn giải. Chọn A.
Bài tập 3. Cho hàm số 3 2
y = ax + bx + cx + d có đồ thị như hình
vẽ. Khẳng định nào dưới đây là đúng? A. ac > 0, 0 bd < . B. ac > 0, 0 bd > . C. ac < 0, 0 bd < . D. ac < 0, 0 bd > . Hướng dẫn giải. Chọn A. Ta có 2
y ¢ = 3ax + 2bx + . c
• Dễ dàng suy ra a > 0 và d > 0.
• Đồ thị hàm số có hai điểm cực trị đều dương nên phương trình y¢ = 0 có hai nghiệm dương phân biệt, suy ra c 2 > 0 và b a>0 - > 0 ¾¾¾
b < 0. Vậy ac > 0, 0 bd < . 3a 3a
Bài tập 4. Cho hàm số 4 2
y = ax + bx + c có đồ thị như hình vẽ
bên. Mệnh đề nào sau đây là đúng? A. a > 0, 0 b > , c < 0. B. a > 0, 0 b < , c < 0. C. a > 0, 0 b < , c > 0. D. a < 0, 0, b > c < 0. Hướng dẫn giải. Chọn C.
Đồ thị hàm số thể hiện a > 0.
Đồ thị hàm số có ba điểm cực trị nên a>0 ab < 0 ¾¾¾ b < 0.
Đồ thị hàm số cắt trục tung tại điểm có tung độ dương nên c > 0. Vậy a > 0, 0, b < c > 0.
Bài tập 5. Cho hàm số 4 2
y = ax + bx + c có đồ thị như hình
vẽ bên. Khẳng định nào sau đây đúng? A. a < 0, 0, b > c = 1. B. a > 0, 0, b < c = 1. C. a > 0, 0, b > c = 1. D. a > 0, 0 b > , c > 0. Hướng dẫn giải. Chọn B.
Bài tập 6. Cho hàm số 4 2
y = ax + bx + c có đồ thị như hình vẽ
bên. Mệnh đề nào sau đây là đúng? A. a < 0, 0 b > , c > 0. B. a < 0, 0 b > , c < 0. C. a < 0, 0 b < , c > 0. D. a < 0, 0, b < c < 0. Hướng dẫn giải. Chọn B.
Bài tập 7. Hàm số 4 2
y = ax + bx + c (a ¹ 0) có đồ thị như hình
vẽ bên. Mệnh đề nào sau đây là đúng? A. a > 0, 0 b ³ , c < 0. B. a > 0, 0 b < , c £ 0. C. a > 0, 0 b ³ , c > 0. D. a < 0, 0, b < c < 0. Hướng dẫn giải. Chọn A.
Dựa vào dáng điệu đồ thị suy ra a > 0 .
Hàm số có 1 điểm cực trị nên a>0 ab ³ 0 ¾¾¾ b ³ 0.
Đồ thị hàm số cắt trục tung tại điểm có tung độ âm nên c < 0. Vậy a > 0, 0, b ³ c < 0.
Bài tập 8. Hàm số ax + b y =
với a > 0 có đồ thị cx + d
như hình vẽ bên. Mệnh đề nào sau đây là đúng? A. b > 0, 0 c > , d < 0. B. b > 0, 0, c < d < 0. C. b < 0, 0 c < , d < 0. D. b < 0, 0 c > , d < 0. Hướng dẫn giải. Chọn A.
Từ đồ thị hàm số, ta thấy • Khi b b a>0 y = 0 ¾¾  x = - < 0 ¾¾¾ b > 0. • Khi b>0 x = 0 ¾¾  y = < 0 ¾¾¾ d < 0 . a d
Đồ thị hàm số có tiệm cận đứng d d <0 x = - > 0 ¾¾¾ c > 0. c Vậy b > 0, 0, c > d < 0.
Bài tập 99. Hàm số bx - c y = (a ¹ 0; , a ,
b c Î ) có x - a
đồ thị như hình vẽ bên. Mệnh đề nào sau đây là đúng? A. a > 0, 0, b > c - ab < 0. B. a > 0, 0, b > c - ab > 0. C. a > 0, 0, b > c - ab = 0. D. a > 0, 0, b < c - ab < 0. Hướng dẫn giải. Chọn A.
Đồ thị hàm số có tiệm cận đứng x = a > 0; tiệm cận ngang y = b > 0.
Mặt khác, ta thấy dạng đồ thị là đường cong đi xuống (từ trái sang phải) nên suy ra đạo hàm c - ab y ¢ =
< 0, "x ¹ a ¾¾
c-ab < 0. Vậy a > 0, 0, b > c - ab < 0. (x -a)2
Bài tập 10. Đường cong ở hình bên là đồ thị hàm số ax + b y = với , a , b ,
c d là các số thực. Mệnh đề cx + d nào sau đây là đúng ?
A. y¢ < 0, "x ¹1. B. y¢ < 0, "x ¹ 2.
C. y¢ > 0, "x ¹1. D. y¢ > 0, "x ¹ 2. Hướng dẫn giải Chọn B.
Dựa vào hình vẽ, ta thấy hàm số ax + b y =
nghịch biến trên mỗi khoảng xác định và đường thẳng x = 2 cx + d
là tiệm cận đứng của đồ thị hàm số.
Suy ra y¢ < 0, "x ¹ 2 .
Dạng 5: Xác đinh số nghiệm của phương trình dựa vào đồ thị hoặc bảng biến thiên
Bài tập 1. Cho hàm số y = f (x) có bảng biến thiên như sau
Số nghiệm thực của phương trình 2 f (x) -7 = 0 là A. 2. B. 4. C. 6. D. 8. Hướng dẫn giải. Chọn C.
Ta có f (x) - =  f (x) 7 =  f (x) 7 2 7 0 =  . 2 2
Dựa vào BBT, suy ra f (x) 7
= có 4 nghiệm; f (x) 7 = - có 2 nghiệm. 2 2
Cách 2. Từ BBT của hàm số f (x), suy ra BBT của hàm số f (x) như sau Dựa vào BBT ¾¾
f (x) - =  f (x) 7 2 7 0 = có 6 nghiệm. 2
Bài tập 2. Cho hàm số y = f (x) xác định, liên tục trên  \ {0} và có bảng biến thiên như sau
Gọi m là số nghiệm của phương trình f (x) = 3 và n là số nghiệm của phương trình f ( x ) = 3 . Khẳng
định nào sau đây đúng?
A. m +n = 4. B. m +n = 6.
C. m + n = 7.
D. m +n = 8. Hướng dẫn giải. Chọn C.
Từ BBT của hàm số f (x) , suy ra BBT của hàm
số g(x) = f (x) như hình bên(trong đó a là
hoành độ giao điểm của đồ thị y = f (x) với trục hoành). Dựa vào BBT ¾¾
f (x) = 3 có 3 nghiệm.
Từ BBT của hàm số f (x) , suy ra BBT của hàm
h(x ) = f ( x ) như hình bên. Dựa vào BBT ¾¾
f ( x ) = 3 có 4 nghiệm.
Vậy m +n = 3+ 4 = 7.
Bài tập 3. Cho hàm số bậc ba y = f (x) có đồ thị như
hình vẽ. Hỏi phương trình é f (x) 2ù = 4 ë û có bao nhiêu nghiệm? A. 2. B. 3. C. 4. D. 5. Hướng dẫn giải. Chọn C. é = 2 f (x ) 2 ( ) 1 Ta có é ù ê f (x ) = 4  . ë û ê Do đó số nghiệm của f (x ) = - ê 2 (2) ë
phương trình é f (x) 2ù = 4 ë û
chính là số giao điểm của đồ thị
hàm số f (x) với hai đường thẳng y = 2 và y = -2.
Dựa vào đồ thị ta thấy: Phương trình ( )
1 có 1 nghiệm; Phương trình (2) có 3 nghiệm. Vậy phương trình đã cho có 4 nghiệm.
Bài tập 4: Cho hàm số y = f (x) liên tục trên [-2;2] và
có đồ thị là đường cong như hình vẽ. Hỏi phương trình
f (x )-1 = 1 có bao nhiêu nghiệm phân biệt trên [-2;2]? A. 3. B. 4. C. 5. D. 6. Hướng dẫn giải. Chọn C. é f (x)= 0 ( ) 1 Ta có ê f (x )-1 = 1  . ê f (x)= ê 2 (2) ë
Dựa vào đồ thị, ta thấy ( )
1 có 3 nghiệm; (2) có 2 nghiệm.
Bài tập 5: Cho hàm số f (x) 3 2
= x -3x + 4 có đồ thị như
f é f (x )ù
hình vẽ. Hỏi phương trình ë û = 1 có bao 2
3 f (x)-5 f (x)+ 4 nhiêu nghiệm ? A. 4. B. 5. C. 6. D. 8. Hướng dẫn giải. Chọn C.
f é f (x )ù Ta có ë û 3 = 1  f (x) 2 -3 f (x) 2
+ 4 = 3 f (x)-5 f (x)+ 4 2
3 f (x)-5 f (x)+ 4 é f (x)= 0 ( ) 1 ê 3 ê  f (x) 2
-6 f (x)+5 f (x) = 0  f x = ê ( ) 1 (2). ê ê f (x) = 5 (3) ë
Dựa vào đồ thị ta thấy ( )
1 có 2 nghiệm; (2) có 3 nghiệm; (3) có 1 nghiệm.
Bài tập 6. Cho hàm bậc ba y = f (x) có đồ thị như hình vẽ.
Hỏi phương trình f ( x - ) 1
2 = - có bao nhiêu nghiệm? 2 A. 1. B. 3. C. 4. D. 6. Hướng dẫn giải. Chọn C.
Đồ thị hàm số f ( x -2 ), được suy từ đồ thị f (x) bằng cách:
• Lấy đối xứng phần đồ thị hàm số f (x) phía bên phải Oy (xóa phần đồ thị bên trái Oy ) qua Oy (xem Hình 1);
• Tịnh tiến đồ thị ở bước trên sang phải 2 đơn vị (xem Hình 2). Hình 1. Hình 2.
Từ đồ thị của hàm số f ( x -2 ), suy ra phương trình đã cho có 4 nghiệm.
Bài tập 7. Cho hàm số y = (x - )
1 . f (x) xác định, liên tục trên
 và có đồ thị như hình vẽ. Tìm tất cả các giá trị của m để đường thẳng 2
y = m - m cắt đồ thị hàm số y = x -1 . f (x ) tại
hai điểm có hoành độ nằm ngoài đoạn [-1; ] 1 . A. m > 0. B. m <1.
C. 0 < m <1.
D. m >1 hoặc m < 0. Hướng dẫn giải. Chọn D.
Từ đồ thị hàm số y = (x - )
1 . f (x), suy ra đồ thị hàm số
f (x ) x -1 như hình bên.
Dựa vào đồ thị, suy ra phương trình x - f (x) 2 1 . = m -m có
hai nghiệm có hoành độ nằm ngoài đoạn [-1; ] 1 khi và chỉ khi ém >1 2
m - m > 0  ê . êm < 0 ë
Bài tập 8. Cho hàm số bậc ba y = f (x) có đồ thị như hình
vẽ. Hỏi phương trình f é f (x)ù = 0 ë û có bao nhiêu nghiệm thực phân biệt? A. 3. B. 5. C. 7. D. 9. Hướng dẫn giải. Chọn D.
Dựa vào đồ thị hàm số y = f (x), ta suy ra phương trình
é f (x)= a (-2 < a <- ) 1 ê ( ) 1 ê
f é f (x )ù = 0  f x = b ( ) (0 < b < ë û ê ) 1 (2). ê
ê f (x = c ) (1< c < 2) ë (3)
Mỗi phương trình đều có 3 nghiệm.
Bài tập 9. Cho hàm số y = f (x) liên tục trên  và có đồ thị
như hình vẽ. Số nghiệm thực của phương trình f ( f (x)) = -2 là A. 2. B. 4. C. 5. D. 9. Hướng dẫn giải. Chọn C. é f (x)= -1 ( ) 1 Từ đồ thị ê
y = f (x ), suy ra phương trình f ( f (x )) = -2  ê . f (x ) = ê 2 ë (2)
Dựa vào đồ thị, ta thấy ( )
1 có 3 nghiệm; (2) có 2 nghiệm.
Bài tập 10. Cho hàm số bậc ba y = f (x) có đồ thị như hình
vẽ. Số nghiệm của phương trình f ( 2 2 x )+ 3 = 0 là A. 0. B. 2. C. 4. D. 6. Hướng dẫn giải. Chọn C. Đặt 2
t = x (t ³ 0). Khi đó phương trình đã cho trở thành: f (t ) 3 = - . ( ) * 2 Số nghiệm của ( )
* chính là số giao điểm của đồ thị hàm số y = f (x) và đường thẳng 3
y = - . Dựa vào đồ 2 ét < 0 loaïi 1 ( ) ê thị, phương trình ( ) ê
*  ê0 < t < 2 ¾¾  x =  t . 2 2 ê êt > 2 ¾¾  =  ê 3 x t3 ë
Bài tập 11. Cho hàm số 4 2
y = x + mx + n với m , n Î  có
đồ thị như hình vẽ. Biết phương trình 4 2
x + mx + n = 0 có k nghiệm thực phân biệt, *
k Î  . Mệnh đề nào sau đây đúng? A.
k = 2, mn < 0.
B. k = 2, mn > 0. C.
k = 4, mn < 0.
D. k = 4, mn > 0. Hướng dẫn giải. Chọn C.
Dựa vào đồ thị hàm số ta thấy phương trình 4 2
x + mx + n = 0 có 4 nghiệm phân biệt, suy ra k = 4.
Do đồ thị hàm số có 3 điểm cực trị nên m < 0, ta thấy hàm số cắt trục tung tại điểm có tung độ dương nên n > 0 ¾¾  mn < 0.
Dạng 6: Biện luận số nghiệm của phương trình
Bài tập 1. Cho hàm số y = f (x) xác định trên  \ { }
1 , liên tục trên từng khoảng xác định và có bảng biến thiên như sau:
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để đồ thị hàm số y = f (x) cắt đường thẳng y = 2m -1 tại hai điểm phân biệt. A. 3
1 < m < . B. 3 1 £ m < . C. 3 1 £ m £ .
D. 1< m < 2. 2 2 2 Hướng dẫn giải. Chọn A. YCBT 3
 1 < 2m -1 < 2  1 < m < . 2
Nhận xét: Sai lầm hay gặp là cho 3
1 £ 2m -1 £ 2  1 £ m £ . 2
Bài tập 2. Cho hàm số y = f (x) xác định trên  \ { 1 - ; }
1 , liên tục trên mỗi khoảng xác định và có bảng biến thiên sau:
Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để đường thẳng y = 2m +1 cắt đồ thị hàm số đã cho tại hai điểm phân biệt. A. m £ -2. B. m ³1.
C. m £-2, m ³1. D. m <-2, m >1. Hướng dẫn giải. Chọn D. é2m +1> 3 ém >1 YCBT  ê  ê . ê2m +1<-3 êm <-2 ë ë
Nhận xét: Nếu yêu cầu bài toán có duy nhất một nghiệm thực  -3 £ 2m +1£ 3.
Bài tập 3. Cho hàm số y = f (x) 3 2
=2x -9x +12x có đồ
thị như hình vẽ. Tìm tất cả các giá trị của tham số m để
phương trình f ( x )+m = 0 có 6 nghiệm phân biệt. A. m < 5. - B. 5 - < m < 4 - .
C. 4 < m < 5. D. m > 4. - Hướng dẫn giải. Chọn B.
Trước tiên từ đồ thị hàm số y = f (x) , ta suy ra đồ thị
hàm số y = f ( x ) như hình vẽ.
Ta có f ( x )+m = 0  f ( x ) = m - .
Do đó YCBT  4 < m - < 5  5 - < m < 4 - .
Bài tập 4. Cho hàm số bậc ba y = f (x) có đồ thị như
hình vẽ. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m
để phương trình 2 f (x) -m = 0 có 4 nghiệm phân biệt? A. 3. B. 4. C. 7. D. 8. Hướng dẫn giải. Chọn C.
Trước tiên từ đồ thị hàm số y = f (x), ta suy ra đồ thị
hàm số y = f (x) như hình vẽ. Ta có 2 ( ) - = 0  ( ) m f x m f x = . 2 Do đó YCBT  0 m <
< 4  0 < m < 8. 2
Bài tập 5. Tập hợp các giá trị của tham số m để đồ thị hàm số y = (x - )( 2
1 x + mx + m) cắt trục hoành tại
ba điểm phân biệt là A. (0;4). B. (4;+¥). æ ö æ ö æ ö æ ö C. 1 1 ç 1 1 ç ; ÷ -¥ - ÷Èç- ç ÷ -¥ ç - ÷Èç ÷ ç ÷ ç ;0÷÷. D. ; - ç ÷ ç ;0÷È(4;+¥). è 2ø çè 2 ÷ø è 2ø çè 2 ÷ø Hướng dẫn giải. Chọn D. éx = 1 Phtrình hđgđ: (x ) 1 ( 2 x mx m) 0 ê - + + =  . ê 2
x + mx + m = 0 ê ( ) 1 ë 2 1
ìï +m.1+ m ¹ 0 YCBT  ( )
1 có hai nghiệm phân biệt khác 1 ï  í . 2 ïD
ï = m - 4m > 0 î
Phương trình hoành độ giao điểm 3 2
ax + bx + cx + d = 0 . é =
• Nếu nhẩm được một nghiệm x x
x thì phương trình tương đương 0 ê . 0 ê 2 ax + b x ¢ + c¢ = 0 ë
• Cô lập tham số m và lập bảng biến thiên hoặc dùng đồ thị.
• Nếu không nhẩm được nghiệm và không cô lập được m thì bài toán được giải
quyết theo hướng tích hai cực trị, cụ thể: ◦
Đồ thị cắt trục hoành đúng ba điểm phân biệt  y .y < 0. CD CT ◦
Đồ thị có hai điểm chung với trục hoành  y .y = 0. CD CT ◦
Đồ thị có một điểm chung với trục hoành  y .y > 0 hoặc hàm số không có CD CT cực trị. Chú ý: Nếu 2
y ¢ = 3ax + 2bx + c = 0 nhẩm được hai nghiệm thì tính y , CD y dễ dàng. CT
Trường hợp không nhẩm được nghiệm thì dùng mối liên hệ hai nghiệm đó là hệ thức Viet.
Bài tập 6. Tập hợp các giá trị thực của tham số m để đồ thị hàm số 3 2
y = x -3x cắt đường thẳng y = m
tại ba điểm phân biệt là A. (-4;0). B. (0;+¥). C. ( ; -¥ -4). D. ( ; -¥ 4 - )È(0;+¥). Hướng dẫn giải. Chọn A. Xét hàm bậc ba 3 2
y = x -3x , có éx = 0 ¾¾  y = 0 2 CD
y ¢ = 3x - 6x ¾¾  y¢ = 0 ê  . ê êx = 2 ¾¾  y = 4 - ë CT
Dựa vào dáng điệu của đồ thị hàm bậc ba, ta có YCBT  y < m < y  4 - < m < 0. CT CD
Bài tập 7. Cho phương trình 3 2
2x -3x = 2m +1. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để phương trình
đã cho có đúng hai nghiệm phân biệt. A. 1 m = - , m = 1. - B. 1 m = - , 5 m = - . 2 2 2 C. 1 m = , 5 m = . D. m = 1, 5 m = - . 2 2 2 Hướng dẫn giải. Chọn A.
Xét hàm bậc ba f (x) 3 2 = 2x -3x , có éx = 0 ¾¾  y = 0 f ¢(x ) 2 = 6x -6x ¾¾  f ¢(x) CD = 0 ê  . ê êx = 1 ¾¾  y = -1 ë CT é2m +1 = y é2m +1 = 0
Dựa vào dáng điệu của đồ thị hàm bậc ba, ta có YCBT CD  ê  ê . ê2m +1 = y ê2m +1 = -1 ë CT ë
Bài tập 8. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để đồ thị hàm số 3 2
y = x -mx + 4 cắt trục hoành tại
ba điểm phân biệt. A. m ¹ 0. B. m > 0. C. m ¹ 3. D. m > 3. Hướng dẫn giải. Chọn D. éx = 0 Ta có ê 2
y ¢ = 3x - 2mx = x (3x - 2m) ¾¾  y¢ = 0  ê 2m . êx = êë 3
YCBT  Hàm số có hai điểm cực trị và hai giá trị cực trị trái dấu é2m ê ¹ 0 ém ¹ 0 ê 3 ê  ê ê 3  æ-4m ö  m > 3. ê æ ö ê ç ÷ ç + ÷ < ê y ( ) 2m 4. 4 0 0 .y ç ÷ ç ÷ < 0 ê ç ê ç ÷ ê è 27 ÷÷ø è 3 ø ë ë
Bài tập 9. Tìm giá trị thực của tham số m để đồ thị hàm số 3 2
y = x -3mx + 2 có đúng hai điểm chung với trục hoành. A. 1 1 m = . B. 3 m = 2. C. m = . D. m = 3. 6 3 2 Hướng dẫn giải. Chọn C. é = Ta có x 0 2
y ¢ = 3x - 6mx = 3x (x - 2m) ¾¾  y¢ = 0  ê . êx = 2m ë
YCBT  hàm số có hai điểm cực trị và tích hai cực trị bằng 0 2 ìï m ¹ 0 m ìï ¹ 0 ï ï 1 ï  í  í  m = .
ïy(0).y(2m)= 0 2 ï . ïî ï ( 3 4 - m + 2) 3 = 0 2 ïî
Bài tập 10. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để phương trình 3
x -3mx + 2 = 0 có nghiệm duy nhất. A. m £ 0.
B. 0 < m <1. C. m <1. D. m >1. Hướng dẫn giải. Chọn B. Ta có 2
y ¢ = x - m = ( 2 x - m) 2 3 3 3 ¾¾
y¢ = 0  x = m.
Khi đó yêu cầu bài toán tương đương với:
● TH1. Hàm số không có cực trị  y¢ = 0 có nghiệm kép hoặc vô nghiệm  m £ 0.
● TH2. Hàm số có hai cực trị y , y .y > 0 CD y thỏa mãn CT CD CT m ìï > 0 m ìï > 0 ï ï m ìï > 0 ï ï  í  í  í  < < ïy
ï (- m ) y ( m )> (ï + m m ï )( - m m) 0 m 1. . 0 2 2 2 2 > 0 m ï <1 ïî ïî ïî
Kết hợp hai trường hợp ta được m <1.
Bài tập 11. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để đường thẳng d : y = m(x - )
1 +1 cắt đồ thị hàm số 3 y = x
- + 3x -1 tại ba điểm phân biệt A (1; ) 1 , , B C. A. m ¹ 0. B. 9 m < . C. 9 0 ¹ m < . D. m = 0 , 9 m > . 4 4 4 Hướng dẫn giải. Chọn C. Phtrình hđgđ: 3
-x +3x -1 = m (x - ) 1 +1 éx =1 (x ) 1 ( 2 x x 2 m) 0 ê  - + - + =  . ê 2
x + x - 2 + m = 0 ê ( ) * ë ìï 9 ìD ï = - > ï YCBT 9 4m 0 <  ( ) m
* có hai nghiệm phân biệt khác 1 ï ï  í  í 4 . m ï ¹ 0 ï ïî m ïï ¹ 0 î
Bài tập 12. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để đồ thị hàm số 3 2
y = x -3x + 2 cắt đường thẳng
d : y = m (x - )
1 tại ba điểm phân biệt có hoành độ x , x ,
x + x + x = 5. 1 2 x thỏa mãn 2 2 2 3 1 2 3 A. m > 3. - B. m = -3. C. m > 2. - D. m = 2. - Hướng dẫn giải. Chọn D. éx = 1 Phtrình hđgđ: 3 2 x 3x 2 m (x ) 1 ê - + = -  . ê 2
x - 2x - m - = 2 0 ê ( ) * ë ìD ï ¢ = 1+ m + 2 > 0 Để ( )
* có hai nghiệm phân biệt khác 1 ï  í  m > -3. 2 1 ïï -2.1-m -2 ¹ 0 î ìïx + x = 2 Giả sử ï
x = 1. Khi đó x , í . 1 2
x là hai nghiệm của ( ) * . Theo Viet, ta có: 2 3 3 ïx x = m - -2 ïî 2 3
YCBT  x + x = 4  (x + x )2 2 2
-2x x = 4  4 + 2 m + 2 = 4  m = -2. 2 3 2 3 2 3 ( )
Bài tập 13. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để đường thẳng d : y = x + 4 cắt đồ thị hàm số 3 2
y = x + 2mx +(m + 3) x + 4 (C
tại ba điểm phân biệt A(0;4), , B
C sao cho tam giác MBC có diện tích m )
bằng 4 , với M (1;3). A. m = 3.
B. m = 2, m = 3.
C. m = -2, m = -3. D. m = 2, - m = 3. Hướng dẫn giải. Chọn A. éx = 0 Phtrình hđgđ: 3 2 x 2mx
(m 3)x 4 x 4 ê + + + + = +  . ê 2
x + 2mx + m + 2 = 0 ê ( ) * ë
Để d cắt (C ) tại ba điểm phân biệt  ( )
* có hai nghiệm phân biệt khác 0 m 2
ìïD = m -m -2 > 0 ém > 2 ï  í  ê . m ï + 2 ¹ 0 ê-2 ¹ m <-1 ïî ë ìïx + x = -2 Gọi m ï x , í . 1
x là hai nghiệm của ( )
* . Theo định lí Viet, ta có: 1 2 2
ïx .x = m + 2 ïî 1 2 - +
Giải sử B(x ;x + 4 , C x ;x + 4 . Ta có BC = 2(x - và d[M d] 1 3 4 , = = 2. 2 x1)2 1 1 ) ( 2 2 ) 2 YCBT: 1 S = 4  d
(M ,d)BC = 4  (x - x )2 =16  (x + x )2 -4x x =16 MBC 2 1 1 2 1 2 2 ém = 3(thoûa maõn) 2 ê
m -m -6 = 0  . ê m = - ê 2(loaïi) ë
Bài tập 14. Tập hợp các giá trị thực của tham số m để đường thẳng d : y = -mx cắt đồ thị của hàm số 3 2
y = x - 3x - m + 2 (C) tại ba điểm phân biệt A, B, C sao cho AB = BC là A. ( ; -¥ - ) 1 . B. ( ;3 -¥ ). C. (1;+¥). D. ( ; -¥ +¥). Hướng dẫn giải. Chọn B. éx = 1 Phtrình hđgđ: 3 2 x 3x m 2 mx ê - - + = -  . ê 2
x - 2x + m - 2 = 0 ( ) * êë
Để d cắt (C) tại ba điểm phân biệt  ( )
* có hai nghiệm phân biệt khác 1 ìD ï ¢ > 0 1 ìï -(m -2)> 0 ï ï  í  í  m < 3. 2 1 ïï -2.1+m -2 ¹ 0 m ï î ï ¹ 3 î Gọi x , x + x = 2. 1
x là hai nghiệm của ( )
* . Theo định lí Viet, ta có 2 1 2
Giả sử x >1 thì x = 2- x <1 , suy ra x <1< x . 2 1 2 1 2
Theo giả thiết BA = BC nên B là trung điểm của AC do đó x =1 và x = x , x = x . Khi đó ta có B A 1 C 2
x + x = 2x nên d luôn cắt (C) tại ba điểm phân biệt A, B, C thỏa mãn AB = BC. Vậy với m < 3 thỏa A C B mãn yêu cầu bài toán.
Bài tập 15. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để đồ thị hàm số 3 2
y = x -3mx + 6mx -8 cắt trục
hoành tại ba điểm phân biệt có hoành độ lập thành cấp số cộng. A. m =1. B. m = 2, 1 m = - . C. m = -1. D. m = 2. Hướng dẫn giải. Chọn C. Ta có 3 2 Viet b x + = b 1 x3 2 x2
ax + bx + cx + d = 0 ¾¾¾
x + x + x = - ¾¾¾¾ x = - . 1 2 3 2 a 3a
Phương trình hoành độ giao điểm: 3 2
x - 3mx + 6mx - 8 = 0. ( ) *
Từ giả thiết suy ra phương trình ( )
* có một nghiệm x = m. ém = -1
Thay x = m vào phương trình ( ) * , ta được 3 2
m -3m.m + 6m.m -8 = 0 « ê . êm = 2 ë éx = -4 ê
Thử lại: • Với m = -1, ta được 3 2
x + 3x - 6x - 8 = 0  êx = -1 : ê thỏa mãn. êx = 2 ë
•Với m = 2, ta được 3 2
x - 6x +12x - 8 = 0  x = 2 : không thỏa mãn.
Vậy m = -1 là giá trị cần tìm.
Bài tập 16. Với điều kiện nào của tham số k thì phương trình 2 x ( 2 4
1- x ) = 1-k có bốn nghiệm phân biệt? A. 0 < k < 2. B. k < 3.
C. -1< k <1.
D. 0 < k <1. Hướng dẫn giải. Chọn D. Xét hàm trùng phương 2 y = x ( 2 - x ) 4 2 4 1
= -4x + 4x , có éx = 0 ¾¾  y (0) = 0 ê 3 ê
y ¢ = -16x + 8x ¾¾  y¢ = 0  æ ö ê . 2 ç 2 ÷ êx =  ¾¾  yç ÷ ç ÷ = 1 ê 2 çè 2 ÷ø ë
YCBT  y <1-k < y  0 <1-k <1  0 < k <1. CT CD
Biện luận số nghiệm của phương trình 4 2
ax + bx + c = m (a > 0, 0 b < ). ( ) 1
Cách 1. Phương trình 4 2
ax + bx + c = m là phương trình hoành độ giao điểm của đồ thị hàm trùng phương 4 2
y = ax + bx + c và đường thẳng y = m (có phương song song với trục hoành)
Do hệ số a > 0, 0
b < nên đồ thị hàm số 4 2
y = ax + bx + c có dạng như sau:
Dựa vào đồ thị ta có: • ( )
1 vô nghiệm  m < y . CT é = • ( ) m y 1 có 2 nghiệm CT  ê . ê m > y ë CD • ( )
1 có 3 nghiệm  m = y . CD • ( )
1 có 4 nghiệm  y < m < y . CT CD
Cách 2. Phương trình 4 2 4 2
ax + bx + c = m ¬¾
ax +bx + c-m = 0. (2)
Do hệ số a > 0, 0
b < nên đồ thị hàm số 4 2
y = ax + bx + c - m có dạng như sau:
Ta có các trường hợp sau:
• (2) vô nghiệm  y > 0. CT é y = 0 • (2) có 2 nghiệm CT  ê . ê y < 0 ë CD
• (2) có 3 nghiệm  y = 0. CD
• (2) có 4 nghiệm  y < 0 < y . CT CD
Bài tập 17. Cho hàm số 4
y = x - m (m + ) 2 3
1 x + m với m là tham số thực. Tìm tất cả các giá trị của m để
đồ thị hàm số cắt trục hoành tại bốn điểm phân biệt. A. m >1. B. m > - 2. C. m > 2. D. 0 < m ¹1. Hướng dẫn giải. Chọn D. Xét hàm trùng phương 4
y = x - m (m + ) 2 3 1 x + m , có 3 éx = 0 ¾¾  y = m ê 3
y ¢ = 4 x - 2m (m + ) 1 x ¾¾  y¢ = 0 ê  ê m (m + ) m (m + )2 2 . 1 1 2 3 êx = ¾¾  y = - + m êë 2 4
YCBT  hàm số có ba điểm cực trị và y < 0 < CT yCD ìïm(m + ) 1 ïï > 0 ï ï 2  í  0 < m ¹ 1 . ïï m (m + )2 2 1 3 3 ï- ï
+ m < 0 < m ïî 4
Bài tập 18. Cho hàm số 4
y = -x + ( + m) 2 2 2
x - 4 - m với m là tham số thực. Có bao nhiêu giá trị nguyên
của m để đồ thị hàm số không có điểm chung với trục hoành? A. 1. B. 2. C. 3. D. 4. Hướng dẫn giải. Chọn C. Xét hàm trùng phương 4
y = -x + ( + m) 2 2 2 x - 4 - m, có éx = 0 3
y ¢ = -4 x + 4 (2 + m) x ¾¾  y¢ = 0  ê . ê 2 x = 2 + m ë
Dựa vào dáng điệu của hàm trùng phương với hệ số của 4
x âm, ta có các trường hợp sau thỏa mãn yêu cầu bài toán: 2 ìï + m £ 0 ìï + £
● Hàm số có một cực trị và cực trị đó âm 2 m 0 ï ï  í  í  -4 < m £ -2. ïy(0)< 0 ï-4 -m < 0 ïî ïî
● Hàm số có ba điểm cực trị và giá trị cực đại âm 2 ìï + m > 0 2 ì ï ï + m > 0 ï ï  íïï (  í  - < m < y  2 + m ) 2 0. 2 < 0 m ï +3m < 0 ï ï î î
Kết hợp hai trường hợp ta được 4 0 m m Î - < < ¾¾¾ m = { 3 - ; 2 - ;- } 1 .
Bài tập 19. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để đường thẳng d : y = x -2m cắt đồ thị hàm số x - 3 y =
(C) tại hai điểm phân biệt có hoành độ dương. x +1
A. 0 < m <1. B. m < -2, 5 m > . C. 3 1 < m < . D. 1 0 < m < . 2 3 Hướng dẫn giải. Chọn C.
Phương trình hoành độ giao điểm: x -3 = x -2m (x ¹ - ) 1 x +1
x - = (x - m)(x + ) 2 3 2
1  x -2mx -2m + 3 = 0. ( ) * ìD ï ¢ > 0 ï YCBT ï 3  ( )
* có hai nghiệm dương phân biệt ï  S
í > 0  1 < m < . ï 2 ïïP > 0 ïî
Bài tập 20. Gọi d là đường thẳng đi qua A (1;0) và có hệ số góc m. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số x +
m để d cắt đồ thị hàm số 2 y =
(C) tại hai điểm phân biệt thuộc hai nhánh của đồ thị. x -1 A. m < 0. B. m ¹ 0. C. m > 0.
D. 0 < m ¹1. Hướng dẫn giải. Chọn C.
Đường thẳng d có dạng y = m(x - ) 1 = mx -m.
Phương trình hoành độ giao điểm: x + 2 = mx -m (x ¹ ) 1 x -1
x + = (mx -m)(x - ) 2 2
1  mx -(2m + ) 1 x + m -2 = 0. ( ) *
 ( g x ) YCBT  ( )
* có hai nghiệm phân biệt x <
thỏa mãn x <1< 1 x2 1 x2 m ìï ¹ 0 m ìï ¹ 0 ï ï  í  í  m > 0. mg ï ( ) 1 < 0 m ï ém -(2m + ) 1 + m -2ù < 0 ïî ïî ë û
Bài tập 21. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để đường thẳng d : y = -x + m cắt đồ thị hàm số -2x +1 y =
(C) tại hai điểm A, B sao cho AB = 2 2. x +1 ém = -7 ém = -7 ém = -2 ém = -1 A. ê . B. ê C. ê D. ê ê . . . m = 1 ë êm = 5 ë êm =1 ë êm =1 ë Hướng dẫn giải. Chọn A.
Phương trình hoành độ giao điểm: -2x +1 = -x + m (x ¹ - ) 1 x +1
 - x + = (-x + m)(x + ) 2 2 1 1  x -(m + )
1 x +1-m = 0. ( ) *
Để d cắt (C) tại hai điểm phân biệt  ( )
* có hai nghiệm phân biệt ém >-3+2 3 ( ê  D = m + )2 1 - 4(1-m)> 0  . ê êm < -3-2 3 ë
ìïx + x = m +1
Theo đinh lí Viet, ta có ï 1 2 í
. Giả sử A (x ;-x +
và B(x ;-x +m . 2 2 ) 1 1 m) ïx x = 1- ïî 1 2 m
YCBT: AB = 2 2  AB = 8  2(x - x )2 = 8  (x + x )2 2 - 4x x = 4 2 1 1 2 1 2 é =
 (m + )2 - ( -m) m 1 1 4 1 = 4  ê (thỏa mãn). êm = 7 - ë
Bài tập 22. Tìm giá trị thực của tham số x
m để đường thẳng d : y = x - m + 2 cắt đồ thị hàm số 2 y = x -1
(C) tại hai điểm phân biệt A và B sao cho độ dài AB ngắn nhất. A. m = -3. B. m = -1. C. m =1. D. m = 3. Hướng dẫn giải. Chọn C.
Phương trình hoành độ giao điểm: 2x = x -m +2 (x ¹ ) 1 x -1
x = (x -m + )(x - ) 2 2 2 1  x -(m + )
1 x + m - 2 = 0. ( ) * Ta có 2
D = m -2m + 9 > 0, "m Î  nên d luôn cắt (C) tại hai điểm phân biệt.
ìïx + x = m +1 Gọi ï x , í . 1
x là hai nghiệm của ( )
* . Theo định lí Viet, ta có 1 2 2 ïx x = m -2 ïî 1 2
Giả sử A(x ;x -m +2 và B(x ;x -m +2 là tọa độ giao điểm của . 2 2 ) 1 1 ) d và (C)
Ta có AB = 2(x - x )2 = 2(x + x )2 -8x x = 2(m + )2
1 -8(m -2) = 2(m - )2 2 1 +16 ³16. 2 1 1 2 1 2
Dấu '' = '' xảy ra  m =1.
Bài tập 23. Tìm giá trị thực của tham số k sao cho đường thẳng d : y = x + 2k +1 cắt đồ thị hàm số 2x +1 y =
(C) tại hai điểm phân biệt A và B sao cho các khoảng cách từ A và B đến trục hoành là bằng x +1 nhau. A. k = -4. B. k = -3. C. k = -1. D. k = -2. Hướng dẫn giải. Chọn C.
Phương trình hoành độ giao điểm: 2x +1 = x + 2k + 1 (x ¹ - ) 1 x +1
x + = (x + k + )(x + ) 2 2 1 2 1
1  x + 2kx + 2k = 0. ( ) *
Để d cắt (C) tại hai điểm phân biệt  ( )
* có hai nghiệm phân biệt ék > 2 2
 D¢ = k -2k > 0  ê . êk < 0 ë
Gọi x ¹ là hai nghiệm của ( )
* . Giả sử A (x ; x + 2k +1 và B(x ; x + 2k +1 . 2 2 ) 1 1 ) 1 x2
YCBT : d[A,Ox]= d[B,Ox]  x +2k +1 = x +2k +1 1 2
x + 2k +1 = - x + 2k +1 (do ¹ ) 1 ( 1 ) x1 x2
x + x = -4k -2  -2k = -4k -2  k = -1 thoûa maõn . 1 2 ( )
Bài tập 24. Tìm giá trị thực của tham số x -
m để đường thẳng d : y = x + m cắt đồ thị hàm số 2 1 y = (C) x -1
tại hai điểm phân biệt A, B sao cho tam giác OAB vuông tại ,
O với O là gốc tọa độ. A. m = -2. B. 1 m = - . C. m = 0. D. m = 1. 2 Hướng dẫn giải. Chọn A.
Phương trình hoành độ giao điểm: 2x -1 = x +m (x ¹ ) 1 x -1
x - = (x + m)(x - ) 2 2 1
1  x +(m -3)x +1-m = 0. ( ) *
Để d cắt (C) tại hai điểm phân biệt  ( )
* có hai nghiệm phân biệt 2
 D = m -2m +5 > 0, "m Î .  ìïx + x = 3- Gọi m ï x , í . 1
x là hai nghiệm của ( )
* . Theo định lí Viet, ta có 1 2 2 ïx x = 1- ïî 1 2 m
Giả sử A(x ; +
và B(x ;x +m . 2 2 ) 1 x1 m)  
YCBT  OA.OB = 0  x x +(x +m)(x +m) = 0  2x x +m(x + x ) 2 + m = 0 1 2 1 2 1 2 1 2
 ( -m)+ m( -m) 2 2 1 3
+ m = 0  m + 2 = 0  m = -2.
Bài tập 25. Tìm giá trị thực của tham số x +
m để đường thẳng d : y =-3x +m cắt đồ thị hàm số 2 1 y = x 1 -
(C) tại hai điểm phân biệt A và B sao cho trọng tâm tam giác OAB thuộc đường thẳng D:x -2y-2=0,
với O là gốc tọa độ. A. m = -2. B. m = 0. C. 1 m = - . D. 11 m = - . 5 5 Hướng dẫn giải. Chọn D.
Phương trình hoành độ giao điểm: 2x +1=-3x +m (x ¹ ) 1 x 1 -
x + = (- x + m)(x - ) 2 2 1 3 1  3x (
- 1+m)x +m +1=0. ( ) *
Để d cắt (C) tại hai điểm phân biệt  ( )
* có hai nghiệm phân biệt ém < 1 - 2
 D = m -10m -11> 0  ê . êm >11 ë Gọi 1+ m m +1 x , + = và x x = . 1
x là hai nghiệm của ( ) * . Theo Viet, ta có 2 x1 x2 3 1 2 3 æ x + x 3
- (x + x + 2m ö ç 1 2 1 2 ) Giả sử ÷ A (x ;- 3 +
và B(x ;-3x +m . Suy ra Gç ; . ÷ 2 2 ) 1 x1 m) ç ÷ çè 3 3 ÷ø x + x 3
- (x + x + 2m 1 2 1 2 ) YCBT : G Î D ¾¾  -2. -2=0 3 3 1+ m ( - m + ) 1 + 2m 11  -2.
-2=0  m = - (thoûa maõn). 9 3 5
Câu 65. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để đường thẳng d : y = 2x + m cắt đồ thị hàm số 2x - 4 y =
(C) tại hai điểm phân biệt A và B sao cho 4S = 15, với D
I là giao điểm của hai đường tiệm x -1 IAB
cận của đồ thị. A. m = -5. B. m = 5. C. m = 5. D. m = 0. Hướng dẫn giải. Chọn C.
Phương trình hoành độ giao điểm: 2x -4 = 2x +m (x ¹ ) 1 x -1
x - = ( x + m)(x - ) 2 2 4 2
1  2x +(m - 4)x -m + 4 =0. ( ) *
Để d cắt (C) tại hai điểm phân biệt  ( )
* có hai nghiệm phân biệt ém < 4 - 2
 D = m -16 > 0  ê . êm > 4 ë Gọi 4 -m 4 -m x , + = và = . 1
x là hai nghiệm của ( ) * . Theo Viet, ta có 2 x1 x2 x x 2 1 2 2
Giả sử A(x ;2 + và B(x ;2 + . 2 x2 m) 1 x1 m) YCBT: S =  AB d [I AB] m 2 2 4 15 2 . , = 15  2A . B
= 15  4AB .m = 1125 IAB 5 20( é ù 
x - x )2 m = 1125  4 (x + x )2 2 2 - 4x x m = 225 1 2 ê 1 2 1 2 ú ë û  ( 2 m - ) 2 2
16 m = 225  m = 25  m = 5(thoûa maõn).