CHƯƠNG 4. SỐ PHỨC
BÀ
I 1&2. KHÁI NIỆM SỐ PHỨC VÀ CÁC PHÉP TOÁN CỦA SỐ PHỨC
A.
LÝ THU
YẾ
T
I. KHÁI NIỆM VỀ SỐ PHỨC
1.
Số phức
Định nghĩa
Ch
o số phức
z có dạng: zabivới ,
ab , trong đó
a
gọi là phần thực của
z
,
b
gọi là phần ảo của
z
,
i
gọi là
đơn vị ảo thỏa mãn
2
1i .
Đặc biệt:
Tập hợp các số phức, kí hiệu là
.
Số phức
z là số thực nếu
0b
.
Số phức
z là số thuần ảo nếu
0a
.
Số phức
00 0 zi
vừa là số thực, vừa là số ảo (còn gọi là
số thuần ảo).
Số phức liên hợp
Số phức liên hợp của số phức z , kí hiệu z , là
zabi.
Môđun của số phứ
c
Môđun của số phức z , kí hiệu là
22
zab.
2. Hai số phức bằng
nhau
Định nghĩa
Hai số phức
111
zabi và
222
zabi được gọi là bằng
Bài tập:
+)
2
5
7
zi
;
+) 2
zi;
+)
4
,cos,
312
ziw iui
,… là
các số thuần ảo.
Bài tập
+) Số phức
2
5
7
zi có số phức
liên hợp là
2
5
7
zi;
+) Số phức
4
3
zi
có số phức liên
hợp là
4
3
zi.
Nhận xét: Mỗi số thực có số phức
liên hợp là chính nó.
Bài tập:
Số phức
2
5
7
zi
có môđun
2
2
2 1229
5
77




z
Bài tập:
Số phức
zabi bằng 0 khi và
chỉ khi
0
0
a
b
nhau khi và
chỉ khi
12
12
aa
bb
.
3. Biểu diễn hình học của số phức
Trên mặt phẳng tọa độ Oxy , mỗi số phức ; ,
zabiab
được biểu diễn bởi điểm ( ; )
M
ab . Ngược lại, mỗi điểm
(;)
M
ab biểu diễn duy nhất một số phức là
zabi
.
hay
0
z .
Nhận xét:
+)
OM z ;
+) Nếu
12
,zz có các điểm biểu diễn
lần lượt là
12
,
M
M thì
12 1 2
M
Mzz.
SƠ ĐỒ HỆ THỐNG HÓA
a
là phần thực của số phức z
b là phần ảo của số phức
z
Số phức liên hợp của
z
zabi
22
zab
M
là điểm biểu diễn của
số phức
z
Độ dài đoạn OM là môđun
số phức
z
M
là điểm biểu diễn của số phức z
Đại số
(
là tập hợp
số phức)
Số phức
liên hợp
Môđun số
phức
Hình
học
SỐ PHỨC
zabi
2
,;1
ab i
II. CÁC PHÉP TOÁN SỐ PHỨC
1. Phép cộng số phức
Định nghĩa
Tổng của hai số phức
,,,,zabiz abiabab


là số phức
.zz aa bbi


Tính chất
Với mọi , ,zz z

ta có:
Tính chất kết hợp:
;zz z z z z


Tính chất giao hoán:
;zz z z


Cộng với 0:
00 ;zzz
0.zz zz
2. Phép trừ số phức
Hiệu của hai số phức
,,,,:zabiz abiabab


.zz z z aa bbi


3. Phép nhân số phức
Định nghĩa
Tích của hai số phức
,,,,zabiz abiabab


là
số phức
.zz aa bb ab a b i


Tính chất
Với mọi , ,zz z

ta có:
• Tính chất giao hoán: ;zz z z

• Tính chất kết hợp:
;zz z z z z

• Nhân với 1:
1. .1 ;zz z
• Tính c
hất phân phối của phép nhân đối với phép cộng:
.zz z zz zz


4. Phép chia cho số phức khác 0
Số nghịch đảo của số phức 0z kí hiệu là
1
,z
là số phức
thỏa mãn
1
1,zz
, hay
1
2
1
.zz
z
Thương của phép chia số phức
z
cho số phức
z
khác
0,
Bài tập:
54 32 82.iii

Bài tập:
2
5
7
zi
có số đối là
2
5.
7
zi
Bài tập:
54 32 26.iii

Bài tập:
54 32 158 1210 232.ii i i

Chú ý:
• Ta có thể thực hiện phép cộng và phép nhân
các số phức theo các quy tắc như phép toán
cộng và nhân các số thực.
° Các hằng đẳng thức của các số thực cũng
đúng đối với các số phức.
Bài tập:

2
22
42 22.zzizizi
Bài tập:
32zi
có số phức nghịch đảo là

11 32
.3 2 .
13 13 13
ii
z

Bài tập:
kí hiêu là
1
2
.
zzz
zz
z
z



54 32
54 722 7 22
.
3 2 3 2 3 2 13 13 13
ii
ii
i
iii




SƠ ĐỒ HỆ THỐNG HÓA
Phép cộng số phức
Tổng của hai số phức zabi
và
,, ,zabiabab


là số phức
.zz aa bbi


Phép trừ số phức
Hiệu của hai số phức
zabi
và
,, ,zabiabab

 là số
phức
.zz aa bbi


Phép nhân số phức
Tích của hai số phức zabi
và
,, ,zabiabab

 là số
phức
.zz aa bb ab a b i


Phép chia số phức khác 0
Số nghịch đảo của số phức 0z
kí hiệu là
1
z
là số
phức thỏa mãn
1
1zz
hay
1
2
1
.zz
z
Thương của phép chia số phức z
cho số phức
0z
, kí
hiệu là
1
2
.
zzz
zz
z
z

Tính chất phép cộng số phức
Với mọi ,,zz z

ta có
;zz z z z z


;zz z z


00 ;
zzz

0.zz zz

Tính chất phép nhân số phức
Với mọi ,,zz z

ta có
;
zz z z

;zz z z z z

1. .1
;
zz z
.zz z zz zz


CÁC
PHÉP TOÁN
VỚI SỐ PHỨC
B. PHÂN LOẠI VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP
Dạng 1: Thực hiện các phép toán của số phức, tìm phần thực phần ảo
1. Phương pháp giải
Cho hai số phức
zabi
và
zabi

,
trong đó , , ,
aba b

. Khi đó:
'' ;zz aa bbi

'' ;zz aa bbi

;zz aa bb ab a b i


2
.
zzz
z
z

Bài tập:
Hai số phức
12
37, 43ziz i
 có
12
34 73 74;zz i i

12
34 73 110;zz i i
12
3.4 7 .3 3.3 4. 7 33 19 ;zz i i

1
2
37 43
937
.
43.43 25 25
ii
z
i
zii



2. Bài tập
Bài tậ
p 1:
Tất cả các số phức z thỏa mãn
231 73ziizi
 là
A.
84
.
55
zi B.
42.zi
C.
84
.
55
zi D.
42.zi
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Ta có:

10
231 73 2 10 42.
2
ziizi iz z zi
i

Bài tập 2: Cho số phức
,zabiab thỏa mãn 13 0zizi
 . Giá trị của 3Sa b là
A.
7
.
3
S  B. 3.S C. 3.S
D.
7
.
3
S
Hướng dẫn giả
i
Chọn B.
Ta có 13 0zizi
22
22
10
13 0
3
a
ab abi
bab

 


2
2
1
1
3
3.
4
3
31
a
a
b
S
b
bb








Bài tập 3. Tính
 

23 20
C1 1i 1i 1i ... 1i
Hướng dẫn giải
Áp dụng công th
ức của cấp số nhân:
Ta có:
 




 


21
23 20
1
21 21
1q
C1 1i 1i 1i ... 1i u.
1q
11i 11i
1. .
i
11i
Ta có
:



  
2
21 20 10
10 10 10
1i 2i
1i 1i .1i 2i .1i 2 1i 2 i.2
Do đó:



10 10
10 10
12 i.2
C212i.
i
Bài tập 4. Tính tổng

2 3 2012
S i 2i 3i ... 2012.i .
A. 1006 1006i B. 1006 1006i C. 1006 1006i
D. 1006 1006i
Hướng dẫn giải
Chọn D
Cá
ch 1.
Ta có

2 3 4 2013
iS i 2i 3i ... 2012i

2 3 2012 2013
S iS i i i ... i 2012.i
Dãy số
2 3 2012
i, i , i , ...,i
là một cấp số nhân có công bội
qi
và có 2012 số hạng, suy ra:

2012
2 3 2012
1i
i i i ... i i. 0
1i
Do
đó:

2013
2012i
S iS 2012.i 2012i S 1006 1006i
1i
Cách 2. Dãy số
22012
1,x,x ,...,x là một cấp số nhân gồm 2013 số hạng và có công bội bằng x.
Xét
x1,x0 ta có:


2013
2 3 2012
1x
1 x x x ... x 1
1x
Lấy đạo hàm
hai vế của (1) ta được:




2013 2012
2 2011
2
2012.x 2013x 1
1 2x 3x ... 2012x 2
1x
Nhâ
n hai vế của (2) cho x ta được:




2014 2013
2 3 2012
2
2012.x 2013x x
x 2x 3x ... 2012x 3
1x
Thay
xi
vào (3) ta được:


2014 2013
2 2 2012
2
2012i 2013i i
S i 2i 3i ... 2012i
1i
Với

2014 2013
i1,ii
Vậy


2012 2012i
S 1006 1006i.
2i
Bài tập 5. Cho
,
hai số phức liên hiệp thỏa mãn
2
R và  23. Tính .
A.
3
B.
3 C. 2
D.
5
Hướng dẫn giải
Chọn C
Đặt  xiy xiy với x, y R.
Không giảm tính tổng quát, ta coi
y0.
Vì
 23
nên
2iy 2 3 y 3.
Do
,
hai số phức liên hợp nên

., mà



3
22
do đó 
3
. Nhưng ta có


33 2 2 3
x3xy 3xyyi
nên 
3
khi và chỉ khi

23 22 2
3x y y 0 y 3x y 0 x 1.
Vậy

22
xy 132.
Bài tập 6. Tìm c biết a,b và c các số nguyên dương thỏa mãn:


3
c a bi 107i.
A. 400 B. 312 C. 198 D. 123
Hướng dẫn giải
Chọn C
Ta có


3
32 23
c a bi 107i a 3ab i 3a b b 107 .
Nên c là số nguyên dương thì

23
3a b b 107 0.
Hay


22
b
3a b 107.
Vì
a, b Z và 107 là số nguyên tố nên xảy ra:

22 2
11450
b
107; 3a b 1 a Z
3
(loại).

22 2
b
1; 3a b 107 a 36 a 6 (thỏa mãn). Vậy nên  
323 2
c a 3ab 6 3.6.1 198.
Bài tập 7. Cho số phức z có phần ảo bằng 164 và với số nguyên dương n thỏa mãn
z
4i.
zn
Tìm
n.
A.
n14
B.
n149
C.
697
D.
789
Hướng dẫn giải
Chọn C
Đặt
z x 164i
ta có:

 




zx164i
4i 4i x 164i 656 4 x n i
zn x164in
x656
n 697.
xn41
Vậy gi
á trị cần tìm của n là 697.
Bài tập 8. Cho số phức z thỏa mãn
13i
z
1i
.Tìm mô đun của số phức
ziz
A. 2 B. 3
C.
5
D.
7
Hướng dẫn giải
Chọn A
Từ z ta phải suy ra được z và thay vào biểu thức
ziz rồi tìm môđun:




13i 13i1i
1313
zi
1i 2 2 2
Suy ra:
 
 
1313 1313
zii.zi
22 22
Do đó:
 ziz1i ziz 2.
Dùng
MTCT:
Bước 1:
Lưu

13i
A
1i
Bước 2: Tính AiA
Lời bình: Nhận thấy rằng với số phức
zabi bất kì ta đều có

 ziz 1iab
hay


ziz
ab ,z
1i
. Về phương diện hình học thì
ziz
1i
luôn nằm trên trục Ox khi biểu diễn
trong mặt phẳng phức.
Bài tập 9. Tìm số thực m biết:


im
z
1mm2i
và
2m
zz
2
( trong đó i là đơn vị ảo)
A.
m1
m1

B.
m0
m1

C.
m0
m1
D.
m2
m1
Định hướng:
Quan sát thấy z cho ở dạng thương hai số phức. Vì Vậy cần phải đơn giản z bằng
cách nhân liên hiện ở mẫu. Từ
zz
. Thay z và z vào
2m
zz
2
ta tìm được m
Hướng dẫn giải
Chọn C
Ta có:







2222
22
22 2
22
22222
2
im1m 2mi m1m 2mi1m 2m
im
z
1mm2i
1m 4m 1m
m1 m i1 m
mi mi
z
1m 1m 1m 1m
1m






 
Như vậy:

 
2
32
22
2
m0
2m m 1 1 1 1
zz m2 m2 m 2m m0
m1
22 2
1m
m1

 
Bài tập 10. Tìm phần thực của số phức:


n
z1i,n thỏa mãn phương trình:


44
log n 3 log n 9 3 .
A. 6 B. 8 C. 8 D. 9
Hướng dẫn giải
Chọn C
Điều kiện: n3,n
Phương trình

 
44 4
logn3 logn9 3 logn3n9 3


32
n3n9 4 n 6n90 n7do:n3
 

   


3
723
z 1 i 1 i. 1 i 1 i.2i 1 i. 8i 8 8i
Vậy phần thự
c của số phức z là 8.
Bài tập 11. Cho số phức


m3i
zm
1i
. Tìm m, biết số phức
2
wz có môđun bằng 9.
A.
m1
m1

B.
m3
m1

C.
m3
m1
D.
m3
m3

Hướng dẫn giải
Chọn D
Ta có
:
 


 
 
 
2
22 2
22
m96mi m9 m9
wz 3m iw 9 9m 9
2i 2 2

42 2 2
1
m18m819m918m9m3
2
Vậy gi
á trị cần tìm là
m3
Bài tập 12. Cho số phức



im
z,m
1mm2i
. Tìm giá trị nhỏ nhất của số thực k sao cho tồn
tại m để
z1 k
A.
51
k
2
B.
52
k
2
C.
51
k
2
D.
52
k
2
Hướng dẫn giải
Chọn C
Ta có




22
im 1 1mi
zz1
im mi
imim


 

2
2
2
2
2
k0
1mi
m2m2
z1 z1 k
m2m2
mi
k
m1
m1
Xé
t
hàm số


2
2
m2m2
fm
m1
Ta có
:






2
ʹʹ
2
2
2m m 1
15
fm fm 0 m .
2
m1
Lập bảng biến thiên ta có min







15 35
fm
22
Yêu cầu bài toán


2
35 35 51
kk
222
Vậy
51
k
2
là giá trị phải tìm.
Dạng 2. Tìm số phức liên hợp, tính môđun số phức
1. Phương pháp giải
Số phức zabi có zabi và
22
.zab
Chú ý:
Nếu zabi thì
Bài tập: Số phức liên hợp của số phức
23 32zii là
A. 12 5 .zi
B. 12 5 .zi
22
2a; . .zz zza b
C. 12 5 .zi
 D. 12 5 .zi
Hướng dẫn giải
Ta có
2
23 32 65 6 125ziiii i

12 5 .zi
Chọn D.
2. Bài tập mẫu
Bài tậ
p 1:
Cho số phức ,zabi với ,ab là các số thực thỏa mãn
24,abi iabi i với i là đơn vị ảo. Môđun của
2
1 zz
 là
A. 229.
B. 13.
C.
229.
D.
13.
Hướng dẫn giải
Chọn A
Ta có

24 2
24 .
21 3
ab a
abi iabi i
ba b






Suy ra
23.zi
Do đó
2
1215.zz i

Vậy

22
2 15 229

Bài tập 2: Cho số phức z thỏa mãn
13
.
1
i
z
i
Môđun của số phức .wizz
là
A. 42.w B. 2.w C. 32.w D. 22.w
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Ta có:
13
12.
1
i
zi
i

12 . 12 12 33.ziwii i i   

22
331832.w
Bài tập 3: Cho
12
,zz là các số phức thỏa mãn
12
1zz
và
12
26.zz
Giá trị của biểu thức
12
2
P
zz
là
A.
2.P
B.
3.P
C.
3.P
D.
1.P
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Đặt
11111
;, ,zabiab
22222
;, .zabiab
Suy ra
22 22
11 22
1ab ab
và
12 1212
1
26.. .
4
zz aabb

Ta có
:
12 12 12
22 2zz aa bbi 



22
22 22
12 12 12 11 22 1212
1
2222 .
4
zz aa bb ab ab aabb
Suy ra
12
22.Pzz
Dạng 3. Bài toán liên quan đến điểm biểu diễn số phức
Bài tập 1: Cho , ,
A
BC lần lượt là các điểm biểu diễn của các số phức
43,12 ,iii
1
.
i
Số phức
có điểm biểu diễn D sao cho
A
BCD là hình bình hành là
A. 64.zi B. 63.zi C. 65.zi
D. 42.zi
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Ta có
A
là điểm biểu diễn của số phức 43i nên
4; 3 .A
B
là điểm biểu diễn của số phức
12 2ii i nên
2;1 .B
C là điểm biểu diễn của số phức
1
i
i
 nên
0; 1 .C
Điều kiện để
A
BCD là hình bình hành là
A
DBC
 

6
6; 5 6 5 .
5
DACB D CAB
DACB D CAB
xxxx x xxx
Dzi
yyyy y yyy
 



 

Bài tập 2: Cho tam giác
A
BC có ba đỉnh , ,
A
BC lần lượt là điểm biểu diễn hình học của các số
phức
12 3
2, 16, 8.ziz izi Số phức
4
z có điểm biểu diễn hình học là trọng tâm của tam
giác
A
BC . Mệnh đề nào sau đây đúng?
A.
4
32.zi B.
4
5.z
C.

2
4
13 12 .zi D.
4
32.zi
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Ta có:
2; 1 , 1;6 , 8;1 .ABC
Gọi
G là trọng tâm tam giác .
A
BC
44
3; 2 3 2 3 2 .Gzizi
Bài tập 3: Cho các số phức
12
,zz thoả mãn
1212
3, 4, 5zz zz
. Gọi ,
A
B lần lượt là các
điểm biểu diễn số phức
12
,zz trên mặt phẳng toạ độ. Diện tích S của OAB
(với O là gốc toạ độ)
là
A.
52.S
B.
6.S
C.
25
.
2
S
D.
12.S
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Ta có:
1
3,zOA
2
4,zOB
12
5zz AB

OAB
vuông tại
O
(vì
22 2
OA OB AB
)
11
..3.46.
22
OAB
SOAOB

Dạng 4. Tìm số phức thỏa mãn điều kiện cho trước
Bài tập 1: Có bao nhiêu số phức
z
thỏa mãn
1
?
2
zi z
ziz


A. 1. B. 2. C. 3. D. 4.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Đặt
,, .zxyixy
Ta có hệ phương trình:


22
22
2
222
11
1.
2
xy x y
xy
xy xy
 


Do đó
1zi
nên có một số phức thỏa mãn.
Bài tập 2: Có bao nhiêu số phức z thỏa điều kiện .2zz z
và 2?z
A. 2. B. 3. C. 1. D. 4.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Ta có:
2
.2 242.zz z z z z 
Suy ra điểm
M
biểu diễn số phức z là giao của hai đường tròn
22
1
:4Cx y
và

2
2
2
:4 4.Cx y
Vì
12 1 2
II R R (
12
,II là tâm của các đường tròn
12
,CC
) nên
1
C
và
2
C
tiếp xúc nhau).
Suy ra: Có một số phức z thỏa mãn yêu cầu.
Bài tập 3: Có bao nhiêu số phức thỏa mãn
627?zz i i iz
A. 2. B. 3. C. 1. D. 4.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Nhận xét: Từ giả thiết, ứng với mỗi z cho ta duy nhất một số phức .z
Đặt
0,za a , khi đó ta có
627zz i i iz
627az i i iz
76a2aiz aii
76a2aiz ai
76a2aiz ai
 
23
22
7 1 36a 2aa a



432 32
14a 13a 4a 4 0 1 13a 4 0.aaa
Hàm số
32
13a 0fa a a có bảng biến thiên:
Đường thẳng
4y  cắt đồ thị hàm số
f
a tại hai điểm nên phương trình
32
13a 4 0a  có
hai nghiệm khác 1 (do
10f ). Thay giá trị môđun của
z
vào giả thiết ta được 3 số phức thỏa
mãn điều kiện.
Bài tập 4: Có tất cả bao nhiêu giá trị nguyên của m để có đúng hai số phức
z
thỏa
mãn
21 10zm i và
123?ziz i
A. 40. B. 41. C. 165. D. 164.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Giả sử
,zxyixy và
,
M
xy là điểm biểu diễn số phức .z
Ta có:
 
2
2 1 10 2 1 100zm i zm i

2
2
2 1 1 100.xm y


Khi đó điểm biểu diễn số phức
z
nằm trên đường tròn
C có tâm
21;1,Im bán kính 10.R
Lại có
 
22
12311 23ziz i x yi x yi

22 2 2
11 23 2x8110.xyx y y
Khi đó điểm biểu diễn số phức
z
cũng nằm trên đường thẳng
:2 8 11 0xy

Có đúng hai số phức
z
thỏa mãn nếu đường thẳng
cắt đường tròn
C tại 2 điểm phân biệt.
Tức là

22
22 1 8 11
5 20 17 5 20 17
,10 10 .
44
28
m
dI m



Vậy có
41 giá trị nguyên của
m để có đúng hai số phức z thỏa mãn yêu cầu bài toán.
Bài tập 5: Cho hai số phức
1
z và
2
z thỏa mãn
1212
3, 4, 37.zz zz Hỏi có bao nhiêu
số
z
mà
1
2
?
z
zabi
z

A.
1.
B.
2.
C.
3.
D.
4.
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Đặt
12
,,,,.z x yiz c di xycd Ta có:
22
1
39;zxy
22
2
416;zcd
2222
12
37 2 2 37 6.z z x y c d xc yd xc yd 
Lại có:
1
22 22
2
3
.
8
z
xyi xcyd ycxd
ibi
z cdicd cd



Suy ra
3
.
8
a
Mà
1
22 22 2 2
1
22
3992733
41616648
z
z
ab ab b a b
zz

Vậy có
hai số phức
z
thỏa mãn.
Bài tập 6: Gọi S là tập hợp tất cả các giá trị thực của tham số m để tồn tại duy nhất số phức z
thỏa mãn
.1zz và 3zim-+=. Số phần tử của S là
A.
2.
B.
4.
C.
1.
D.
3.
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Dễ thấy
0.m
Đặt
;,zabiab
ta có hệ phương trình.


22
2
2
2
1
31
ab
abm


Phương trình
22
1ablà đường tròn tâm ,O bán kính 1
R
.
Phương trình

2
2
2
31abm là đường tròn tâm
3; 1 ,I
bán kính
R
m .
Có duy
nhất số phức thỏa mãn đề bài
Hệ phương trình


22
2
2
2
1
31
ab
abm


có nghiệm duy nhất
Hai đường tròn này tiếp túc với nhau
1
112
3
m
OI m m
m

(thỏa mãn
0m
).
Vậy, có hai số thực thỏa mãn.
Bài tập 7: Có tất cả bao nhiêu số phức z thỏa mãn 1z
và
1.
zz
z
z
A.
3.
B.
4.
C.
6.
D.
8.
Hướng dẫn giải
Chọn D.
Đặt
,, .zabiab
Ta có
22 22
11.zab ab

22
2
2
22
2
221.
.
abi abi
zz z z
ab
z
zzz
z


Ta có hệ:
22
22
22
22
1
1
1
22 1
2
ab
ab
ab
ab







hoặc
22
22
1
1
2
ab
ab


2
2
3
4
1
4
a
b
hoặc
2
2
1
4
.
3
4
a
b
Suy ra

1 3 1 3 31 31
; ; ;; ;;; ; .
22 22 22 22
ab

 

 
 

 

 

Vậy có 8 cặp số

;ab do đó có 8 số phức thỏa mãn.
Dạng 5: Bài toán tập hợp điểm biểu diễn số phức
1. Phương pháp giải
Sử dụng các định nghĩa, tính chất hình học đã biết.
Cho trước các điểm cố định
1212
,,; 2 0IFF FF cc
Tập hợp các điểm
M
thoả mãn
0MI R R
là
đường tròn tâm
I
bán kính .
R
Tập hợp các điểm
M
thoả mãn

12
2
M
FMF aac
là elip có hai tiêu điểm là
12
,.FF
Tập hợp các điểm
M
thoả mãn
12
M
FMF
là đường
Bài tập:
Trên mặt phẳng Oxy tập hợp các điểm
biểu diễn số phức z thoả mãn
25 4zi
 là đường tròn tâm
2;5 ,I bán kính
2.R
trung trực của đoạn thẳng
12
.FF
2. Bài tập
Bài tậ
p 1
: Xét các số phức z thỏa mãn

68 .zzi là số thực. Biết
rằng tập hợp tất cả các điểm biểu diễn của
z là một đường tròn, có tâm

;Iabvà bán kính
.
R
Giá trị
abR
bằng
A. 6. B. 4. C. 12. D. 24.
Chú ý:
Trong mặt phẳng Oxy ,

22
2
x
aybR
 là
phương trình đường tròn
có tâm
;Iabvà bán
kính
0R .
Hướng dẫn giải
Chọn B.
Đặt
,.zxyixy
Vì


68 . 6 8zzixyiyxi 


là số thực nên

22
6803425.xx yy x y
Tập hợp tất cả các điểm biểu diễn của
z là đường tròn có tâm
3; 4 ,I
bán kính 5.R
Vậy
4.abR
Bài tập 2: Cho số phức
z
thỏa mãn
3310zz

. Tập hợp các điểm biểu diễn số phức
z
là
A. Một parabol.
B.
Một đường tròn.
C.
Một elip.
D.
Một hypebol.
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Gọi

,zxyixy
thì
3 3 10 3 3 10(*)zz xyixyi
Gọi
M
là điểm biểu diễn số phức z và các điểm
12
3; 0 , 3; 0 .FF Dễ thấy
12
62FF c
Khi đó:
12
3 3 10 10 2 .zz MFMF a
Vậy tập hợp các điểm
M
biểu diễn số phức z là elip có hai tiêu điểm
12
,FF, độ dài trục lớn là
210a
Bài tập 3: Cho số phức z thỏa mãn 10z
và

2
68 12 .wizi Tập hợp các điểm biểu
diễn số phức
w
là đường tròn có tâm là
A.
3; 4 .I  B.
3; 4 .I C.
1; 2 .I
D.
6;8 .I
Hướng dẫn giải
Chọn A.
Ta có

2
68 12wizi

34 68wiiz

22
34 6 8wi z
3 4 10.10 3 4 100wi wi 
Vậy tập hợp các điểm biểu diễn số phức
w là đường tròn
C
có tâm
3; 4 .I
Bài tập 4: Trong mặt phẳng tọa độ
,Oxy
tập hợp các điểm biểu biễn các số phức
z
thỏa mãn 12 12zizi  là đường thẳng có phương trình
A. 210.xy B. 20.xy
C.
20.xy D. 210.xy
Hướng dẫn giải
Chọn C.
Đặt
,.zxyixy zxyi 
Gọi

;
M
xy là điểm biểu diễn của số phức .z
Ta có:
12 12zizi
12 12
x
yi i z yi i
12 12
x
yix yi 
 
22 22
12 12
x
yx y
22 22
21 4 4 21 4 4xx yy xx yy
20.xy
Vậy tập hợp các điểm biểu biễn các số phức
z thỏa mãn yêu cầu bài toán là đường thẳng có phương
trình là
20.xy
Bàitập5.GiảsửM(z)làđiểmtrênmặtphẳngtọađộbiểudiễnsốphứcz.Tậphợpnhững
điểmM(z)thỏamãnđiều
2z izlà
A.
Đường
thẳng
4x 2y 3 0 B. Đườngthẳng 4x 2 y 3 0

A. Đườngthẳng
x2y30 D. Đườngthẳng x9y30

Hướngdẫngiải
ChọnA
Cá
c
h1.Đặt

zxyi;x,y .
làsốphứcđãchovà
Mx;y
làđiểmbiểudiễncủaztrong
mặtphẳngphức
Tacó
   
22
22
z2 iz x2 yi x y1i x2 y x y1 
4x 2 y 3 0
.VậytậphợpđiểmMcầntìmlàđườngthẳng
4x 2y 3 0

Cách2.

z2 iz z 2 iz*
Đặt

zxyi;x,y . là số phứcđã cho và
Mx;ylàđiểm biểu diễn của z trong mặt
phẳngphức,ĐiểmAbiểudiễnsố‐2tức
A2;0
vàđiểmBbiểudiễnsốphứcitức
B0;1
Khiđó

*MAMB. Vậy tập hợpđiểm M cần tìm làđường trung tực của AB:
4x 2y 3 0.
Bàitập6.Tậphợpcácđiểmtrênmặtphẳngtọađộbiểudiễncácsốphứczthỏamãnđiều
kiện
z2i z1i
là
A. Đường
thẳng xy30 B. Đườngthẳng x2y30

A. Đườngthẳng
x2y30 D. Đườngthẳng xy10

Hướngdẫngiải
ChọnD
Giảsử
zxyi(x,y )
,điểm
Mx;y
biểudiễnz.Theobàiratacó:
 
222
2
x y2i x1 y1i x y2 x1 y1
4y 4 2x 2y 2 x y 1 0
   

SuyraMthuộcđườngthẳngcóphươngtrình
xy10
.
Vậytậphợpđiểmbiểudiễncácsốphứczlàđườngthẳngcóphươngtrình
xy10.
Bàitập7.Tậphợpcácđiểmtrênmặtphẳngtọađộbiểudiễncácsốphứczthỏamãnđiều
kiện
 
51 iz 3 2i 1 7iz i là
A. Đường
thẳng B. Đường
tròn
A.
Đường
elip D. Đư
ờng
Parabol
Hướngdẫngiải
ChọnA
Nhậnthấy
51 i 5 2 1 7i
Tacó
 
51 iz 3 2i 1 7iz i

32i i
51 i .z 1 7i.z
55i 17i
32i i 1 1 7 1
zz zizi
55i 17i 10 2 50 50


  

VậytậphợpMlàđườngtrungtrựcAB,với
11 7 1
A;,B;
10 2 50 50



.
Bàitập8.Tậphợpcácđiểmtrênmặtphẳngtọađộbiểudiễncácsốphứczthỏamãnđiều
kiện
zz3 4 là
A. Haiđuờngthẳng
1
x
2
,
7
x
2

B. Haiđuờngthẳng
1
x
2
,
7
x
2

A. Haiđuờngthẳng
1
x
2
,
7
x
2
D. Haiđuờngthẳng
1
x
2
,
7
x
2
Hướngdẫngiải
ChọnA
Đặt

zxyi,x,y
Lúcđó:
2
2
zz3 4 xyixyi3 4 2x3 4 4x 12x916
1
x
2
4x 12x 7 0
7
x
2
  


VậytậphợpđiểmMlàhaiđườngthẳng
17
x= ; x
22
songsongvớitrụctung.
Bàitập9.Tậphợpcácđiểmtrênmặtphẳngtọađộbiểudiễncácsốphứczthỏamãnđiều
kiện
zz1i 2là
A. Haiđuờngthẳng
13 13
y;y
22


B. Haiđuờngthẳng
13 13
y;y
22


A. Haiđuờngthẳng
15 13
y;y
22


D. Haiđuờngthẳng
15 13
y;y
22


Hướngdẫngiải
ChọnB
Đặt

zxyi,x,y
Lúcđó:

2
22
2
zz1i 2 xyixyi1i 2 1 2y1i 2
1 2y 1 2 1 4y 4y 1 4 4y 4y 2 0
13
y
2
2y 2y 1 0
13
y
2
 
  

VậytậphợpđiểmMlàhaiđườngthẳng
13 13
y;y
22


songsongvớitrụchoành.
Bàitập10.Tậphợpcácđiểmtrênmặtphẳngtọađộbiểudiễncácsốphứczthỏamãnđiều
kiện
2z 1 z z 2là
A. Haiđuờngthẳng
x0
,
y0
. B. Haiđuờngthẳng
x0
,
y2
.
C. Haiđuờngthẳng
x0 ,x2 .
D. Haiđuờngthẳng
x2
, y2 .
Hướngdẫngiải
ChọnC
Gọi

Mx;y
làđiểmbiểudiễnsốphức
zxyi
,
x, y
thỏa
2z1 zz2


 
222
22
2 x yi 1 x yi x yi 2 2 x 1 yi 2 2yi
x0
2x1 y 2 2y x 2x0
x2


Vậytậphợpcác
điểmMcầntìmlàhaiđườngthẳng
x0
, x2
.
Bàitập11.Tậphợpcácđiểmtrênmặtphẳngtọađộbiểudiễncácsốphứczthỏamãnđiều
kiện
z1i 2 là
A.
Đuờng
thẳng
xy20
B. Đườngtròn

22
x1 y1 4

C.
Đ
ườngthẳng
xy20
D. Đư
ờng tròn tâm

I1; 1 và bán kính
R2.
Hướngdẫngiải
ChọnD
Xéthệthức:
z1i 2 Đặt
zxyi,x,y .
Khiđó:
 
22 22
(1) x 1 y 1 2 x 1 y 1 4
Vậy,tậphợpnhữngđiểmM(z)thỏamãnhệthức(1)làđườngtròntâm

I1; 1 vàbán
kính
R2. 
Bàitập12.Tậphợpcácđiểmtrênmặtphẳngtọađộbiểudiễncácsốphứczthỏamãnđiều
kiện
z
3
z1
là
A. Đuờng
tròn
22
18 9
xy y 0
88

B. Đườngtròn
22
18 9
xy y 0
88

C. Đường
tròn
22
18 9
xy y 0
88

D. Đư
ờng tròn tâm
9
I0;
8



và bán kính
1
R.
8
Hướngdẫngiải
ChọnB
Đặt

zxyi,x,y .
Tacó
22
z189
3z3z1xy y 0
z1 8 8

Vậy,tậphợpnhữngđiểmM(z)thỏamãnhệthức(1)làđ
ư
ờngtròntâm
9
I0;
8



vàbán
kính
3
R.
8
Bàitập13.Tậphợpcác
điểmtrênmặtphẳngtọađộbiểudiễncácsốphứczthỏamãnđiều
kiện
z32i 2z12i là
A. Đuờng
tròn
22
248
xy x y 0
333

B. Đườngtròn
22
248
xy x y 0
333

C. Đường
tròn
22
248
xy x y 0
333

D.
22
248
xy x y 0
333

Hướngdẫngiải
ChọnC
Đặt

zxyi;x,y . 
Tacó:
z32i 2z12i
 
22 2
22
x3 y2i 2x1 2y2i x3 y2 2x1 2y2
3x 3y 2x 4y 8 0
  

Suy ra: Tập hợp cácđiểm biểu diễn z là phương trìnhđường tròn (C):
22
248
xy x y 0
333

.
Bàitập14.Tậphợpcácđiểmtrênmặtphẳngtọađộbiểudiễncácsốphứczthỏamãnđiều
kiện

zi 1iz là
A. Đuờng
tròn

2
2
xy12
B. Đườngtròn

2
2
xy12

C. Đ
ường
tròn

22
x1 y1 2 D.

22
x1 y1 2

Hướngdẫngiải
ChọnA
Gọi

Mx;ylàđiểmbiểudiễncủasốphức
zxyi;x,y .
Suyra
   
222
2
zi x y1 1iz 1ixyi xy xy  
Nê
n
  
222 2
22
zi 1iz x y1 xy xy x y1 2
VậytậphợpđiểmMlàđườngtròn

2
2
xy12

.
Bàitập15.Tậphợpcácđiểmtrênmặtphẳngtọađộbiểudiễncácsốphứczthỏamãnđiều
kiện
z4i z4i 10là
A. Đuờng
elip
2
2
y
x
1
916

B. Đuờngelip
2
2
y
x
1
16 9
C. Đuờng
elip
2
2
y
x
1
43

D. Đuờngelip
2
2
y
x
1
94
Hướngdẫngiải
ChọnA
Xéthệthức:
z4i z4i 10
Đặt

zxyi,x,y
.Lúcđó
 
2
2
22
22
y
x
(4) x y 4 x y 4 10 1
916

VậytậphợpđiểmMlàđư
ờngelipcóhaitiêuđi ểmlà
12
F (0;4);F ( 0; 4)
vàđộdàitrụclớnlà
16.
Bàitập16.Tậphợpcácđiểmtrênmặtphẳngtọađộbiểudiễncácsốphứczthỏamãnđiều
kiện
z2 z2 5
là
A.
Đuờng
trò
n B. Đuờng
elip
C. Đuờngparabol D. Đuờngthẳng
Hướngdẫngiải
ChọnB
Đặt

zxyi;x,y .
Tacó:
z2 z2 5
    
22
22
x 2 yi x 2 yi 5 x 2 y x 2 y 5 1
Xét

A 2;0 ; B 2;0 ;I x; y IA IB 5
VậytậphợpđiểmbiểudiễnsốphứczchínhlàtậphợpcácđiểmIthỏamãn
IA IB 5,đó
chínhlàmộtelipcótiêucự
AB IA IB 5
c2;a
222

Bàitập17.Tậphợpcác
điểmtrênmặtphẳngt ọađộbiểudiễncácsốphứczthỏamãn
điềukiện
2z z2là
A. Tậphợpcácđi
ể
mlànửamặtphẳngở
b
ênphảitrụctung
B. Tậphợpcácđi
ể
mlànửamặtphẳngở
b
êntráitrụctung
C. Tậphợpcácđi
ể
mlànửamặtphẳngphíatrêntrụchoành
D. Tậphợpcácđi
ể
mlànửamặtphẳngphíadướitrụchoành
Hướngdẫngiải
ChọnA
Xéthệthực:

2z z21
.Đặt
zxyi,x,y
.
Khiđó:
(3) 8x 0
TậphợpnhữngđiểmM(z)thỏamãnđiềukiện(1)lànửamặtphẳngởbênphảitrụctung,
tứccácđiểm

x,y
mà x0
Bàitập18.Tậphợpcác
điểmtrênmặtphẳngt ọađộbiểudiễncácsốphứczthỏamãn
điềukiện
1z1i2
là
A. Tậphợpcácđiểmlàhìnhtròncótâm
I1; 1
,bánkính2
B. Tậphợpcácđiểmlàhìnhvànhkhăncótâmtại
A1;1vàcácbánkínhlớnvànhỏl ần
lượtlà
2; 1 
C. Tậphợpcácđiểmlàhìnhtròncótâm
I1; 1
,bánkính1
D. Tậphợpcácđiểmlàhìnhvànhkhăncótâmtại
I1; 1vàcácbánkínhlớnvànhỏlần
lượtlà
2; 1
Hướngdẫngiải
Chọn18B
Xéthệthực:

1z1i22 .Đặt
zxyi,x,y .
Khiđó:

22
21x1 y14
Vậy tập hợp nhữngđiểm M(z
) thỏa mãnđiều kiện (2) là hình vành khăn có tâm tại

A1;1vàcácbánkínhlớnvànhỏlầnlượtlà2; 1
Bàitập19.Tìmtấtcảcác
điểmcủamặtphẳngphứcbiểudiễncácsốphứczsaocho
zi
zi
làsốthực.
A. Tậphợpđi
ể
mg
ồ
mhaitrụctọađộ
B. Tậphợpđi
ể
mlàtrụchoành
C. Tậphợpđiểmgồmhaitrụctọađộbỏđiđiểm
A(0;1)
D. Tậphợpđiểmlàtrụctu
ng,
bỏđi
A(0;1)
Hướngdẫngiải
ChọnC
Đặt

zxyi,x,y .
Tacó:


2
2
xy11y xy1x1yi
zi
zi
x1y




zi
zi
làsốthực

xy 1 x1 y 0 xy 0.
Mặtkhá
c:

2
2
xy10
cảmặtphẳngphứcbỏđiđiểm
0;1
Tómlại:

x0
y0
ycbt .
x,y 0;1
Vậycácđiểmcủamặtphẳngphứccầntìmgồmhaitrụctọa
độbỏđiđiểm
A(0;1)
Bàitập14.Tìmtậphợpcác
điểmbiểudiễnsốphứczsaocho
z23i
u
zi
làmộtsốthuần
ảo.
A.
Đường
tròntâm
I1;1
bánkính
R5
B. Đườngtròn
tâm

I1;1
bánkínhR5 trừđihaiđiểm

A0;1;B 2; 3
.
C. Đườngtròntâm

I1;1bánkính
R5
D. Đường
tròntâm
I1;1
bánkính
R5
trừđihaiđiểm
A0;1;B 2; 3
.
Hướngdẫngiải
ChọnB
Đặt

zxyi,x,y
Tacó:



22
22
22
x2 y3ix y1i
xy2x2y322xy1i
z23i
u
zi
xy1 xy1






 
u làsốthuầnảo



22
22
x1 y1 5
xy2x2y30
x, y 0; 1
2x y 1 0
x, y 2; 3







Vậytậphợpđiểm
z làđườngtròntâm
I1;1
bánkính
R5
trừđihaiđiểm

A0;1;B 2; 3 .
Bài tập 21. Tìmtập hợp cácđiểm biểu diễn số phức
zxyi
thỏa mãnđiều kiện
xy1
là
A. Bacạnhcủatamgiác
B. B
ố
ncạnhcủahìnhvuông
C. B
ố
ncạnhcủahìnhchữnhật
D. B
ố
ncạnhcủahìnhthoi
Hướngdẫngiải
ChọnB
GọiMlàđiểmbiểudiễnsốphứcz.
Tacó:
xy1 khi x0,y0
xy1 khi x0,y0
xy1
xy1khi x0,y0
xy1 khi x0,y0





VậytậphợpđiểmMlà4cạnhcủahìnhvuôn
g.
Bàitập22.TrongmặtphẳngtọađộOxy,tìmtậphợpđiểmbiểudiễncácsốphứczthỏa
mãn
zi zi
z1
z1

làsốthuầnảo.
A. Đường
tròntâm
1
I;0
2



bánkính
1
R
2
B. Đườngtròn
tâm
1
I;0
2



bánkính
1
R
2
trừđihaiđiểm
1; 0 .
C. Đườngtròntâm
1
I;0
2



bánkính
1
R
4
D. Đường
tròntâm
1
I;0
2



bánkính
1
R
4
trừđihaiđiểm
0;1 .
Hướngdẫngiải
ChọnB
Giảsử
zxyi
vàđiểmbiểudiễnsốphứczlà
Mx;y.
Tacó:



2
22
22
2
2x y 2x 2x 1i
2z z z i z z 2i
zi zi
z1
z1
zzz1 x1 y





zi zi
z1
z1

làsốthuầnảo



2
22
2
2
2
11
2x y 2x 0
xy
24
x1 y 0
x;y 1;0











VậytậphợpđiểmMlàđườngtr
òn
2
2
11
xy
24




bỏđiđiểm
1; 0 .
Bàitập23.Tìmquỹ tíchcácđi
ể
mtrênmặt phẳngphứcbi
ể
udiễnchos
ố
phức wiz1
,
biếtzlàsốphứcthỏamãn:

3
z2i1 8 .
A.
Đường
tròn

22
C:x 3 y 1 4
B. Đườngtròn

22
C:x 3 y 1 2
C.
Đ
ườngtròn

22
C:x 3 y 1 4
D. Đường
tròn

22
C:x 3 y 1 4
Hướngdẫngiải
ChọnC
Tacó
3
3
zz nên
 

3
3
z2i1 2 z2i1 2 * 
Đặt
wxyi
Talạicó
wiz1 ziiw z ii.w .(*)trởthành:
 
22 22
iw 3i 1 2 y 1 x 3 2 y 1 x 3 4
Vậy quỹ tích cácđiểm biểu diễn w
trên mặt phẳng phức làđường tròn

22
C:x 3 y 1 4.
Bàitập24.TrongmặtphẳngtọađộOxy,tìmtậphợpđiểmbiểudiễnsốphứcwthỏamãn:
wz2i
,biếtzlàsốphứcthỏa
z12i 1

.
A. Đường
tròntâm
I1;2bánkính R2
B. Đườngtròn
tâm

I2;1bánkínhR2
C. Đường
tròntâm

I1;1bánkínhR1
D. Đường
tròntâm
I3;3
,bánkínhR1
.
Hướngdẫngiải
ChọnD
Gọi

wxyix,y Mx;y làđiểmbiểudiễnchosốwtrênhệtrụcOxy.

 
22
zw2ix2 y1i zx2 1yi
z12i 1 x3 3yi 1 x3 y3 1


Vây
tậphợpđiểmbiểudiễnsốphứcwlàmộtđườngtròntâm
I3;3,bánkínhR1 .
Bài tập 25. Trong mặt phẳng phức Oxy, tìm tập hợp cácđiểm M biểu diễn s ố phức

w12iz3 biếtzlàsốphứcthỏamãn: z2 5
.
A. Đườngtròntâm
I1;2
bánkính
R5
B. Đườngtròn
tâm

I2;1bánkínhR5
C. Đường
tròntâm

I1;4bánkính R55 .
D. Đườngtròntâm
I1;3
,bánkính
R5
.
Hướngdẫngiải
ChọnC
Theogiảthiết:


a1 b4i
z2 5 5 a1 b4i 512i
12i

 
 
22 22
a1 b4 55 a1 b4 125
VậytậphợpđiểmMthỏamãnđ
ềbàilàđườngtròntâm
I1;4bánkínhR55 .
Bàitập26.Tìmtậphợpcácđiểmbiểudiễnsốphức
zʹ 1i3z2

với z1 2.
A. Hìnhtròntâm

I3;3 ,R4 .
B. Đường
tròn
tâm
I3;3
,R4 .
C. Hìnhtròntâm

I1; 4
bánkính
R5
.
D. Đườngtròntâm
I1;3,bánkínhR5
.
Hướngdẫngiải
ChọnA
Giảsửtacó


zabia,b
zʹ xyix,y


Khiđó:
 
zʹ 1i3z2xyi1i3abi2xyiab32ba3  
xy32
a
xab32
4
yba3 3xy23
b
4





 

Theobàiratacó:

22
2
2
xy32 3xy23
z1 2 a1 b 4 1 4
44


 






22
22
2
2
22
xy36 3xy23 64 4x 4y 24x83y160
xy6x23y40 x3 y 3 16
 

Vậyquỹtíchcác
điểmbiểudiễnsốphứcz’làhìnhtròntâm
I3;3
,R4 .
Bàitập27.Tìmtậphợpcácđiểmbiểudiễntrongmặtphẳngphức

w1i3z2
biết
rằngsốphứczthỏamãn
z1 2.
A. Hìnhtròntâm

I3;3
,R4 .
B. Đường
tròn
tâm
I3;3bánkính
R4
C. Đ
ường
tròntâm

I3; 3
bánkínhR4
.
D. Hìnhtròntâm

I3; 3
bánkínhR4.
Hướngdẫngiải
ChọnD
Đặt

zabi,a,b và
wxyi,x,y
Tacó:

2
2
z1 2 a1 b 4*
Từ
 


22 2
2
w 1 i3z 2 x yi 1 i3 a bi 2
x3a1b3
xab32
y33a1b
y3ab
x3 y3 4a1 b 16Do(*)
 












Vậytậphợpcác
điểmcầntìmlàhìnhtròntâm
I3; 3
bánkínhR4.
Bàitập28.Tìmtậ
phợpcácđiểmbiểudiễnsốphức
zʹ 2z 3 i

với
2
3z i zz 9.
A. Hìnhtròntâm

I3;3
,R4 .
B. Đường
tròn
tâm
I3;3bánkính R4
C. Đườngtròntâm

I3; 3
bánkính
R4
.
D. Hìnhtròntâm
7
I3;
4



,
73
R
4
Giải
ChọnD
Giảsửtacó


zabia,b
zʹ xyix,y


Khiđó

x3
a
x2a3
2
zʹ 2x 3 i x yi 2a 3 2 b 1 i
y1
y2b1
b
2




Theobàiratacó:

22
22222
3z i zz 9 9a 3b 1 a b 9 4a 4b 3b 4 0   

2
22 2
3773
x3 y1 y1 40 x3 y
2416

  


Vậyquỹtíchcác
điểmbiểudiễnsốphứcz’làhìnhtròntâm
7
I3;
4



,
73
R
4
Bàitập29.Chocác
sốphức
z
thỏamãn
4z
.Biếtrằngtậphợpcácđiểmbiểudiễncácsố
phức
(3 4 )wizi làmộtđườngtròn.Tínhbánkínhrcủađườngtrònđó.
A. r
4. B. r5. C. r20. D. r22.
Hướngdẫngiải
ChọnC
Gọi
wabi ,tacó
2
(1)(34)
(1)
(3 4 )
34 916
ab i i
ab i
wabi izi z
ii



22
(3 4 4) (3 4 3)
344(343)
.
25 25 25
ab ba
ab ba
iz



Mà
z =4nên
22222
(3 4 4) (3 4 3) 100 2 399ab ba ab b 
Theogiảthiết,tậphợpcácđiểmbiểudiễncácsốphức
(3 4 )wizi
làmộtđườngtròn
nêntacó
22 2 2
2 399 ( 1) 400 400 20ab b a b r


Preview text:

CHƯƠNG 4. SỐ PHỨC
BÀI 1&2. KHÁI NIỆM SỐ PHỨC VÀ CÁC PHÉP TOÁN CỦA SỐ PHỨC A. LÝ THUYẾT
I. KHÁI NIỆM VỀ SỐ PHỨC 1. Số phức Bài tập: Định nghĩa 2
+) z  5  i   ;
Cho số phức z có dạng: z a bi với a,b   , trong đó 7
a gọi là phần thực của z , b gọi là phần ảo của z , i gọi là +) z   2  i   ; đơn vị ảo thỏa mãn 2 i  1  . 4 
+) z i, w  cos
i,u  i ,… là 3 12 Đặc biệt: các số thuần ảo.
Tập hợp các số phức, kí hiệu là  .
Số phức z là số thực nếu b  0 .
Số phức z là số thuần ảo nếu a  0 .
Số phức z  0  0i  0 vừa là số thực, vừa là số ảo (còn gọi là số thuần ảo). Bài tập
Số phức liên hợp 2
Số phức liên hợp của số phức z , kí hiệu z , là z a bi . +) Số phức z
5  i có số phức 7 2
liên hợp là z  5  i ; 7 4
+) Số phức z i có số phức liên 3 4
hợp là z   i . 3
Nhận xét: Mỗi số thực có số phức
liên hợp là chính nó.
Môđun của số phức Bài tập: 2
Môđun của số phức z , kí hiệu là 2 2
z a b .
Số phức z  5  i có môđun 7 2  2  1229 2 z  5       7  7
2. Hai số phức bằng nhau Bài tập: Định nghĩa
Số phức z a bi bằng 0 khi và
Hai số phức z a b i và z a b i được gọi là bằng 1 1 1 2 2 2 a  0
chỉ khi b  0 a a hay z  0 . nhau khi và chỉ khi 1 2  . b   b 1 2 Nhận xét:
3. Biểu diễn hình học của số phức
+) OM z ;
Trên mặt phẳng tọa độ Oxy , mỗi số phức ;
z a bi a,b   +) Nếu z , z có các điểm biểu diễn 1 2
được biểu diễn bởi điểm ( M ;
a b) . Ngược lại, mỗi điểm lần lượt là M ,M thì 1 2 M ( ;
a b) biểu diễn duy nhất một số phức là z a bi .
M M z z . 1 2 1 2
SƠ ĐỒ HỆ THỐNG HÓA
a là phần thực của số phức z
b là phần ảo của số phức z
Số phức liên hợp của z Đại số 2 2
z a b
z a bi (  là tập hợp số phức) Số phức Môđun số SỐ PHỨC liên hợp phức
z a bi  2 a,b  ;  i    1
M  là điểm biểu diễn của
Độ dài đoạn OM là môđun số phức z số phức z Hình học
M là điểm biểu diễn của số phức z
II. CÁC PHÉP TOÁN SỐ PHỨC
1. Phép cộng số phức Bài tập: Định nghĩa
5 4i 3 2i  8 2 .i
Tổng của hai số phức z a bi, z  a  b i a,b,a ,b 
là số phức z z  a a  b b .i Tính chất Với mọi ,
z z , z   ta có: Bài tập: 2 2
Tính chất kết hợp:  z z  z  z   z  z ;
z  5  i có số đối là z  5   .i 7 7
Tính chất giao hoán: z z  z  z;
Cộng với 0: z  0  0  z z;
z  z  z  z  0.
2. Phép trừ số phức Bài tập:
Hiệu của hai số phức z a bi, z  a  b i a, ,
b a ,b  :
5 4i3 2i  2  6 .i
z z  z  z  a a  b b .i
3. Phép nhân số phức Bài tập: Định nghĩa
5 4i3 2i  158 1210i  23 2 .i
Tích của hai số phức z a bi, z  a  b i a,b, a ,b  là
số phức zz  aa  bb  ab  a b   .i Tính chất Chú ý: Với mọi ,
z z , z   ta có:
• Ta có thể thực hiện phép cộng và phép nhân
• Tính chất giao hoán: zz  z z  ;
các số phức theo các quy tắc như phép toán
• Tính chất kết hợp:  zz z  z z z ;
cộng và nhân các số thực.
• Nhân với 1: 1.z z.1  z;
° Các hằng đẳng thức của các số thực cũng
• Tính chất phân phối của phép nhân đối với phép cộng: đúng đối với các số phức.
z z  z   zz  zz .
Bài tập: z   z   i2 2 2 4 2
 z  2iz  2i.
4. Phép chia cho số phức khác 0
Số nghịch đảo của số phức z  0 kí hiệu là 1 z , là số phức Bài tập:
z  3  2i có số phức nghịch đảo là  1 thỏa mãn 1 zz  1, , hay 1 z z. 2 z 1 1    i 3 2 . 3 2   .i z 13 13 13
Thương của phép chia số phức z cho số phức z khác 0, Bài tập: z  5  4i
5 4i3 2i  z z 7  22i 7 22 kí hiêu là 1  z z  .     .i 2 z z 3  2i
3 2i3 2i 13 13 13
Phép cộng số phức
Tính chất phép cộng số phức
Tổng của hai số phức z a bi
Với mọi z, z , z  ta có
SƠ ĐỒ HỆ THỐNG HÓA
và z  a  b i a,b,a ,b 
z z  z  z z z ;
z z  z  z;
là số phức z z  a a  b b .i
z  0  0  z z;
z  z  z  z  0.
Phép trừ số phức
Hiệu của hai số phức z a bi CÁC
và z  a  b i a, ,
b a ,b  là số PHÉP TOÁN VỚI SỐ PHỨC
phức z z  a a  b b .i
Tính chất phép nhân số phức
Với mọi z, z , z  ta có   
Phép nhân số phức zz z z;
Tích của hai số phức z a bi
zz z  zz z ;
và z  a  b i a, ,
b a ,b  là số
1.z z.1  z;
phức zz  aa  bb  ab  a b   .i
z z  z   zz  zz .
Phép chia số phức khác 0
Số nghịch đảo của số phức z  0 kí hiệu là 1 z là số  1 phức thỏa mãn 1 zz  1 hay 1 z z. 2 z
Thương của phép chia số phức z cho số phức z  0 , kí z   z z hiệu là 1  z z  . 2 z z
B. PHÂN LOẠI VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP
Dạng 1: Thực hiện các phép toán của số phức, tìm phần thực phần ảo
1. Phương pháp giải
Cho hai số phức z a bi và z  a  b i , Bài tập: trong đó ,
a b, a ,b  . Khi đó:
Hai số phức z  3  7i, z  4  3i có 1 2 
z z '  a a ' b bi;
z z  3  4  7
  3 i  7  4i; 1 2     
z z '  a a '  b bi;
z z  3  4  7   3 i  1  10i; 1 2     
zz  aa  bb  ab  a b  i; z z  3.4  7  .3  3.3  4. 7 
i  33 19i; 1 2          z
3  7i 4  3i 9 37 1     z z z  .     .i 2 z z z
4  3i . 4  3i 25 25 2     2. Bài tập
Bài tập 1: Tất cả các số phức z thỏa mãn 2z  31 i  iz  7  3i là 8 4 8 4 A. z   .i
B. z  4  2 .i C. z   .i
D. z  4  2 .i 5 5 5 5
Hướng dẫn giải Chọn D.
Ta có: z    i  iz   i    i 10 2 3 1 7 3 2
z  10  z
z  4  2 .i 2  i
Bài tập 2: Cho số phức z a bi a,b   thỏa mãn z 1 3i z i  0 . Giá trị của S a  3b là 7 7 A. S   . B. S  3. C. S  3.  D. S  . 3 3
Hướng dẫn giải Chọn B.
Ta có z 1 3i z i  0 a     a 1  1 0 2 2
b  3  a b i  0   2 2 b
  3  a ba  1  a  1    b 3       4  S  3.   b   b  32 2  1 b  3
Bài tập 3. Tính         2    3     20 C 1 1 i 1 i 1 i ... 1 i Hướng dẫn giải
Áp dụng công thức của cấp số nhân: Ta có:    2  3  20 1  21            q C 1 1 i 1 i 1 i ... 1 i u . 1 1  q 1  1  i21 1  1  i21  1. . 1  1  i  i Ta có: 1 i2  2i
 1 i21  1 i20 .1 i  2i10 .1 i   10 2 1  i   10 2  10 i.2 1  10 2  10 Do đó:  i.2 C   10 2  1 10 2 i. i
Bài tập 4. Tính tổng   2  3   2012 S i 2i 3i ... 2012.i . A. 10  06  1006i B. 1006  1006i C. 1  006  1006i D. 1006  1006i Hướng dẫn giải Chọn D Cách 1.
Ta có  2  3  4   2013 iS i 2i 3i ... 2012i  
  2  3   2012  2013 S iS i i i ... i 2012.i Dãy số 2 3 2012 i, i , i , ...,i
là một cấp số nhân có công bội q  i và có 2012 số hạng, suy ra: 1  2012  2  3   2012  i i i i ... i i.  0 1  i  Do đó:    2013     2012i S iS 2012.i 2012i S  1006  1006i 1  i Cách 2. Dãy số 2 2012 1,x,x ,...,x
là một cấp số nhân gồm 2013 số hạng và có công bội bằng x. 1  2013 Xét x
x  1, x  0 ta có: 1  x  2 x  3 x  ...  2012 x  1 1  x
Lấy đạo hàm hai vế của (1) ta được: 2013 2012.x  2012 2013x    2   2011  1 1 2x 3x ... 2012x 2 1 x2
Nhân hai vế của (2) cho x ta được: 2014 2012.x  2013 2013x   2  3   2012  x x 2x 3x ... 2012x 3 1 x2
Thay x  i vào (3) ta được: 2014 2012i  2013 2013i    2  2   2012  i S i 2i 3i ... 2012i 1i2 Với 2014   2013 i 1, i  i 2012  Vậy  2012i S  1006  1006i. 2i 
Bài tập 5. Cho , hai số phức liên hiệp thỏa mãn
R và     2 3. Tính  . 2 A. 3 B. 3 C. 2 D. 5 Hướng dẫn giải Chọn C
Đặt   x  iy    x  iy với x,yR.
Không giảm tính tổng quát, ta coi y  0.
Vì     2 3 nên 2iy  2 3  y  3.  3
Do , hai số phức liên hợp nên   .  , mà 
  do đó 3  . Nhưng ta có 2 2 3  3  2   2  3 x 3xy
3x y y i nên 3  khi và chỉ khi 2  3    2  2    2 3x y y 0 y 3x y 0 x  1. Vậy   2  2 x y  1  3  2.
Bài tập 6. Tìm c biết a,b và c các số nguyên dương thỏa mãn:    3 c a bi  107i. A. 400 B. 312 C. 198 D. 123 Hướng dẫn giải Chọn C Ta có    3   3  2   2  3 c a bi 107i a 3ab
i 3a b b  107. Nên c là số nguyên dương thì 2  3
3a b b  107  0. Hay  2  2 b 3a b   107. Vì 
a, b  Z và 107 là số nguyên tố nên xảy ra:  11450 b  2 107; 3a  2 b  1  2 a  Z (loại). 3   2  2   2 b 1; 3a b 107
a  36  a  6 (thỏa mãn). Vậy nên  3  2  3  2 c a 3ab 6 3.6.1  198.
Bài tập 7. Cho số phức z có phần ảo bằng 164 và với số nguyên dương n thỏa mãn z  4i. Tìm z  n n. A. n  14 B. n  149 C. 697 D. 789 Hướng dẫn giải Chọn C
Đặt z  x  164i ta có: z x    164i 4i
 4i  x  164i  656  4x  ni z  n x  164i  n x    656   n  x  n  697.  41
Vậy giá trị cần tìm của n là 697. 1 3i
Bài tập 8. Cho số phức z thỏa mãn z 
.Tìm mô đun của số phức z  iz 1  i A. 2 B. 3 C. 5 D. 7 Hướng dẫn giải Chọn A
Từ z ta phải suy ra được z và thay vào biểu thức z  iz rồi tìm môđun:
1 3i 1 3i1i 1 3 1     3 z i 1  i 2 2 2 1  3 1  3 1  3 1  Suy ra:      3 z i i.z i 2 2 2 2
Do đó: z  iz  1  i  z  iz  2 . Dùng MTCT: 1 3i Bước 1: Lưu  A 1  i
Bước 2: Tính A  iA
Lời bình: Nhận thấy rằng với số phức z  a  bi bất kì ta đều có z  iz  1 ia  b hay z  iz z   iz
a  b  , z   . Về phương diện hình học thì
luôn nằm trên trục Ox khi biểu diễn 1  i 1  i trong mặt phẳng phức. i  
Bài tập 9. Tìm số thực m biết:  m z và  2 m zz
( trong đó i là đơn vị ảo) 1  m m  2i 2          A. m 1  B. m 0  C. m 0  D. m 2  m   1 m  1   m   1 m   1
Định hướng: Quan sát thấy z cho ở dạng thương hai số phức. Vì Vậy cần phải đơn giản z bằng 
cách nhân liên hiện ở mẫu. Từ z  z . Thay z và z vào  2 m zz ta tìm được m 2 Hướng dẫn giải Chọn C Ta có:  i  m 2 1  m  2mi m 2 1  m   2m  i 2 2 1  m  2m i m  z    1  m m  2i 1m 2 4m 1m 2 2 2 2 m  2 1  m   i 2 1  m  m i m i        z   2 2 2 2 2 2 1  m 1  m 1  m 1  m 1 m Như vậy: 2 2  m m  1 1        1 1   zz m 2    m  2 3 2 m 0       2    m  1 m 2m m 0 2 2 2 2 1 m 2 m 1
Bài tập 10. Tìm phần thực của số phức:    n z 1 i
,n   thỏa mãn phương trình:
log n  3  log n  9  3 . 4 4 A. 6 B. 8  C. 8 D. 9 Hướng dẫn giải Chọn C
Điều kiện: n  3,n 
Phương trình log n  3  log n  9  3  log n  3n  9  3 4 4 4
      3  2 n 3 n 9 4
n  6n  9  0  n  7 do:n  3
 7    23           3 z 1 i 1 i . 1 i 1 i . 2i
 1 i.8i  8    8i
Vậy phần thực của số phức z là 8. m 
Bài tập 11. Cho số phức  3i z
m . Tìm m, biết số phức  2 w z có môđun bằng 9. 1  i          A. m 1  B. m 3  C. m 3  D. m 3  m   1 m  1   m   1 m  3   Hướng dẫn giải Chọn D Ta có: 2 2 m  9   2 6mi m    2 9 m    2         2   9 w z 3m i w 9 9m   9      2i  2   2   1 4 m  2 18m  81  9  2 m  9  18  2 m  9  m  3 2
Vậy giá trị cần tìm là m  3 i 
Bài tập 12. Cho số phức  m z
. Tìm giá trị nhỏ nhất của số thực k sao cho tồn 1 m m 2i ,m     tại m để z  1  k     A. 5 1 k  B. 5 2 k  C.  5 1 k D. 5 2 k  2 2 2 2 Hướng dẫn giải Chọn C i  m 1 1  m  Ta có      i z z 1  2 i  mi  2 m i  m m  i k  1  m  0 2 i m  2m  2  z  1    z  1  k   2 m  2m   2 m  2 m i 1   2 k  2 m  1 2
Xét hàm số   m  2m   2 f m 2 m  1 2 m m 1 ʹ  2    1  Ta có:   
 ʹf m  0  m  5 f m  . 2 2   2 m 1 1  5 3 
Lập bảng biến thiên ta có min         5 f m    2  2 3  5 3  5 5 
 Yêu cầu bài toán 2     1 k k 2 2 2  Vậy  5 1 k là giá trị phải tìm. 2
Dạng 2. Tìm số phức liên hợp, tính môđun số phức
1. Phương pháp giải
 Số phức z a bi có z a bi và Bài tập: Số phức liên hợp của số phức
z  2  3i3  2i 2 2
z a b . là Chú ý: Nếu
z a bi thì A. z  12  5 .i B. z  12   5 .i 2 2
z z  2a; z.z a b . C. z  12   5 .i
D. z  12  5 .i
Hướng dẫn giải
Ta có z    i  i 2 2 3
3 2  6  5i  6i  12  5i
z  12  5 .i Chọn D. 2. Bài tập mẫu
Bài tập 1: Cho số phức z a bi, với a,b là các số thực thỏa mãn
a bi  2i a bi  4  i, với i là đơn vị ảo. Môđun của 2
 1 z z là A.   229. B.   13. C.   229. D.   13.
Hướng dẫn giải Chọn A
a b   a
Ta có a bi i a bi 2 4 2 2  4  i    
. Suy ra z  2  3 .i
b  2a  1 b   3  Do đó 2
 1 z z  2
 15 .i Vậy    2   2 2 15  229 1 3i
Bài tập 2: Cho số phức z thỏa mãn z
. Môđun của số phức w  .iz z là 1 i A. w  4 2. B. w  2. C. w  3 2. D. w  2 2.
Hướng dẫn giải Chọn C. 1 3i Ta có: z   1   2 .i 1 i
z  1 2i w  .i 1   2i   1   2i  3   3 .i
w   2   2 3 3  18  3 2.
Bài tập 3: Cho z , z là các số phức thỏa mãn z z  1 và z  2z  6. 1 2 1 2 1 2
Giá trị của biểu thức P  2z z là 1 2 A. P  2. B. P  3. C. P  3. D. P  1.
Hướng dẫn giải Chọn A.
Đặt z a b i;a ,b  , z a b i; a ,b  .  1 1 1 1 1 2 2 2 2 2 1  Suy ra 2 2 2 2
a b a b  1 và z  2z  6  a .a b .b  . 1 1 2 2 1 2 1 2 1 2 4
Ta có: 2z z  2a a  2b b i 1 2 1 2  1 2
 2z z  2a a 2  2b b 2  2  1 2 2
a b   . 2 2
a b a a b b 1 2 1 2 1 2 1 1 2 2   1 2 1 2  4
Suy ra P  2z z  2. 1 2
Dạng 3. Bài toán liên quan đến điểm biểu diễn số phức Bài tập 1: Cho ,
A B,C lần lượt là các điểm biểu diễn của các số phức 4  3i,1 1
2ii, . Số phức i
có điểm biểu diễn D sao cho ABCD là hình bình hành là
A. z  6  4 .i
B. z  6  3 .i
C. z  6  5 .i
D. z  4  2 .i
Hướng dẫn giải Chọn C. Ta có
A là điểm biểu diễn của số phức 4  3i nên A4; 3  .
B là điểm biểu diễn của số phức 1 2ii  2
  i nên B  2;   1 . 1
C là điểm biểu diễn của số phức  i  nên C 0;  1 . i  
Điều kiện để ABCD là hình bình hành là AD BC
x x x x
x x x x  6 D A C B D C A B      D 6; 5
   z  6 5 .i
y y y y
y y y y  5   D A C BD C A B
Bài tập 2: Cho tam giác ABC có ba đỉnh ,
A B,C lần lượt là điểm biểu diễn hình học của các số
phức z  2  i, z  1
  6i, z  8  .i Số phức z có điểm biểu diễn hình học là trọng tâm của tam 1 2 3 4
giác ABC . Mệnh đề nào sau đây đúng?
A. z  3  2 .i B. z  5. 4 4
C. z 2 1312 .i
D. z  3  2 .i 4 4
Hướng dẫn giải Chọn D. Ta có: A2;  1 , B  1  ;6,C 8;  1 .
Gọi G là trọng tâm tam giác ABC.
G 3;2  z  3 2i z  3 2 .i 4 4
Bài tập 3: Cho các số phức z , z thoả mãn z  3, z  4, z z  5 . Gọi ,
A B lần lượt là các 1 2 1 2 1 2
điểm biểu diễn số phức z , z trên mặt phẳng toạ độ. Diện tích S của OAB (với O là gốc toạ độ) 1 2 là 25 A. S  5 2. B. S  6. C. S  . D. S  12. 2
Hướng dẫn giải Chọn B.
Ta có: z OA  3, z OB  4, z z AB  5 1 2 1 2  OA
B vuông tại O (vì 2 2 2
OA OB AB ) 1 1  SO . A OB  .3.4  6. OAB  2 2
Dạng 4. Tìm số phức thỏa mãn điều kiện cho trước
z i z 1 
Bài tập 1: Có bao nhiêu số phức z thỏa mãn  ?
z  2i zA. 1. B. 2. C. 3. D. 4.
Hướng dẫn giải Chọn A.
Đặt z x yi, x, y  . x    y  2 1   x  2 2 2 1  y
Ta có hệ phương trình: 
x y 1. x    y  22 2 2 2  x y
Do đó z  1 i nên có một số phức thỏa mãn.
Bài tập 2: Có bao nhiêu số phức z thỏa điều kiện .
z z z  2 và z  2? A. 2. B. 3. C. 1. D. 4.
Hướng dẫn giải Chọn C. Ta có: 2 .
z z z  2  z z  2  z  4  2.
Suy ra điểm M biểu diễn số phức z là giao của hai đường tròn C  2 2 : x y  4 1
và C  :  x  42 2  y  4. 2
Vì I I R R ( I , I là tâm của các đường tròn C , C ) nên C và C tiếp xúc nhau). 2  1  1   2  1 2 1 2 1 2
Suy ra: Có một số phức z thỏa mãn yêu cầu.
Bài tập 3: Có bao nhiêu số phức thỏa mãn z z  6  i  2i  7  iz ? A. 2. B. 3. C. 1. D. 4.
Hướng dẫn giải Chọn B.
Nhận xét: Từ giả thiết, ứng với mỗi z cho ta duy nhất một số phức z.
Đặt z a  0, a   , khi đó ta có
z z  6  i  2i  7  iz
a z  6  i  2i  7  iz
 a  7  iz  6a  ai  2i
 a  7  iz  6a  a  2i
 a  7  iz  6a  a  2i
 a  2   a   a  3 2 2 7 1 36a 2   4 3 2  a   
   a   3 2 14a 13a 4a 4 0
1 a 13a  4  0.
Hàm số f a 3 2
a 13a a  0 có bảng biến thiên: Đường thẳng 4
y   cắt đồ thị hàm số f a tại hai điểm nên phương trình 3 2
a 13a  4  0 có
hai nghiệm khác 1 (do f  
1  0 ). Thay giá trị môđun của z vào giả thiết ta được 3 số phức thỏa mãn điều kiện.
Bài tập 4: Có tất cả bao nhiêu giá trị nguyên của m để có đúng hai số phức z thỏa
mãn z  2m  
1  i  10 và z 1 i z  2  3i ? A. 40. B. 41. C. 165. D. 164.
Hướng dẫn giải Chọn B.
Giả sử z x yi x, y   và M x, y là điểm biểu diễn số phức z.
Ta có: z   m    i
z   m   2 2 1 10 2 1  i  100  x    m   2    y  2 2 1 1  100.
Khi đó điểm biểu diễn số phức z nằm trên đường tròn C có tâm I 2m 1; 
1 , bán kính R  10.
Lại có z   i z   i   x     y   2
i   x      y 2 1 2 3 1 1 2 3 i
 x  2   y  2  x  2    y2 1 1 2 3
 2x  8y 11  0.
Khi đó điểm biểu diễn số phức z cũng nằm trên đường thẳng  : 2x  8y 11  0
Có đúng hai số phức z thỏa mãn nếu đường thẳng  cắt đường tròn C tại 2 điểm phân biệt. 2 2m 1  8 11 5  20 17 5  20 17
Tức là d I,    10   10   m  . 2 2 2  8 4 4
Vậy có 41 giá trị nguyên của m để có đúng hai số phức z thỏa mãn yêu cầu bài toán.
Bài tập 5: Cho hai số phức z và z thỏa mãn z  3, z  4, z z  37. Hỏi có bao nhiêu 1 2 1 2 1 2 z số z mà 1 z   a bi ? z2 A. 1. B. 2. C. 3. D. 4.
Hướng dẫn giải Chọn B.
Đặt z x yi, z c di x, y, c, d   . Ta có: 1 2   2 2
z  3  x y  9; 1 2 2
z  4  c d  16; 2 2 2 2 2
z z  37  x y c d  2xc  2yd  37  xc yd  6.  1 2 Lại có: z x yi xc yd yc xd 3 3 1   
i    b .i Suy ra a   . 2 2 2 2 z c di c d c d 8 8 2 z z 3 9 9 27 3 3 Mà 1 1 2 2 2 2 2 2 
  a b a b   b   a   b   z z 4 16 16 64 8 2 2
Vậy có hai số phức z thỏa mãn.
Bài tập 6: Gọi S là tập hợp tất cả các giá trị thực của tham số m để tồn tại duy nhất số phức z
thỏa mãn z.z  1 và z - 3 + i = m . Số phần tử của S là A. 2. B. 4. C. 1. D. 3.
Hướng dẫn giải Chọn A.
Dễ thấy m  0.
Đặt z a bi;a,b   ta có hệ phương trình. 2 2 a b 1 a 3  2 b 2 2 1  m Phương trình 2 2
a b  1 là đường tròn tâm O, bán kính R  1 . 2
Phương trình a    b  2 2 3
1  m là đường tròn tâm I  3; 
1 , bán kính R m .
Có duy nhất số phức thỏa mãn đề bài 2 2 a b 1   Hệ phương trình  có nghiệm duy nhất  a  3  2 b 2 2 1  m
 Hai đường tròn này tiếp túc với nhau m  1
OI m 1  m 1  2  
(thỏa mãn m  0 ). m  3
Vậy, có hai số thực thỏa mãn. z z
Bài tập 7: Có tất cả bao nhiêu số phức z thỏa mãn z  1 và   1. z z A. 3. B. 4. C. 6. D. 8.
Hướng dẫn giải Chọn D.
Đặt z a bi,a,b  . Ta có 2 2 2 2
z a b  1  a b  1. 
a bi2 a bi2 2 2 z z z z 2 2   
 2a  2b 1. 2 z z . z z z 2 2 2 2 2 2 a b 1 a b 1 a b 1    Ta có hệ:    hoặc  2 2 1 1 2 2 2a  2b  1 a b   2 2   a b     2  2  3  1 2 a  2  a   4    4  hoặc  . 1 3 2 b   2    b  4  4          Suy ra a b 1 3 1 3 3 1 3 1 ;    ; ;  ; ; ;  ;  ;  .  2 2   2 2   2 2   2 2          
Vậy có 8 cặp số a;b do đó có 8 số phức thỏa mãn.
Dạng 5: Bài toán tập hợp điểm biểu diễn số phức
1. Phương pháp giải
Sử dụng các định nghĩa, tính chất hình học đã biết. Bài tập:
Cho trước các điểm cố định I, F , F ; F F  2c c  0 Trên mặt phẳng Oxy tập hợp các điểm 1 2 1 2  
Tập hợp các điểm M thoả mãn MI R R  0 là biểu diễn số phức z thoả mãn
z  2  5i  4 là đường tròn tâm
đường tròn tâm I bán kính . R Tập hợp các điểm M thoả mãn I  2;
 5, bán kính R  2.
MF MF  2a a c 1 2  
là elip có hai tiêu điểm là F , F . 1 2
Tập hợp các điểm M thoả mãn MF MF là đường 1 2
trung trực của đoạn thẳng F F . 1 2 2. Bài tập
Bài tập 1: Xét các số phức z thỏa mãn  z  68 z.i là số thực. Biết Chú ý:
Trong mặt phẳng Oxy ,
rằng tập hợp tất cả các điểm biểu diễn của z là một đường tròn, có tâm
I a;b và bán kính .
R Giá trị a b R bằng   2   2 2 x a y b R là A. 6. B. 4. C. 12. D. 24.
phương trình đường tròn
có tâm I a;b và bán kính R  0 .
Hướng dẫn giải Chọn B.
Đặt z x yi x, y  .
Vì  z  68 z.i  x  6  yi  y 8  xi     là số thực nên
x x    y y      x  2   y  2 6 8 0 3 4  25.
Tập hợp tất cả các điểm biểu diễn của z là đường tròn có tâm I 3; 4
 , bán kính R  5.
Vậy a b R  4.
Bài tập 2: Cho số phức z thỏa mãn z  3  z  3  10 . Tập hợp các điểm biểu diễn số phức z là A. Một parabol.
B. Một đường tròn. C. Một elip. D. Một hypebol.
Hướng dẫn giải Chọn C.
Gọi z x yi x, y   thì z  3  z  3 10   x  3  yi   x  3  yi 10(*)
Gọi M là điểm biểu diễn số phức z và các điểm F 3;0 , F 3
 ;0 . Dễ thấy F F  6  2c 1   2   1 2
Khi đó: z  3  z  3  10  MF MF  10  2 . a 1 2
Vậy tập hợp các điểm M biểu diễn số phức z là elip có hai tiêu điểm F , F , độ dài trục lớn là 1 2 2a  10
Bài tập 3: Cho số phức z thỏa mãn z  10 và w    iz    i2 6 8 1 2
. Tập hợp các điểm biểu
diễn số phức w là đường tròn có tâm là A. I  3;  4  . B. I 3;4. C. I 1; 2  . D. I 6;8.
Hướng dẫn giải Chọn A. Ta có
w    iz    i2 6 8 1 2  w   3
  4i  6 8iz
w    i 2 2 3 4  6  8 zw   3
  4i 10.10  w  3   4i 100
Vậy tập hợp các điểm biểu diễn số phức w là đường tròn C có tâm I  3;  4  .
Bài tập 4: Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, tập hợp các điểm biểu biễn các số phức z
thỏa mãn z 1 2i z 1 2i là đường thẳng có phương trình
A. x  2y 1  0.
B. x  2 y  0.
C. x  2 y  0.
D. x  2y 1  0.
Hướng dẫn giải Chọn C.
Đặt z x yi x, y    z x y .i Gọi M  ;
x y là điểm biểu diễn của số phức z.
Ta có: z 1 2i z 1 2i
x yi 1 2i z yi 1 2i  x  
1   y  2i   x  
1  2  yi
 x  2   y  2  x  2    y2 1 2 1 2 2 2 2 2
x  2x 1 y  4y  4  x  2x 1 y  4y  4
x  2y  0.
Vậy tập hợp các điểm biểu biễn các số phức z thỏa mãn yêu cầu bài toán là đường thẳng có phương
trình là x  2y  0.
Bài tập 5. Giả sử M(z) là điểm trên mặt phẳng tọa độ biểu diễn số phức z. Tập hợp những
điểm M(z) thỏa mãn điều 2  z  i  z là
A. Đường thẳng 4x  2y  3  0
B. Đường thẳng 4x  2y  3  0
A. Đường thẳng x  2y  3  0
D. Đường thẳng x  9y  3  0 Hướng dẫn giải Chọn A
Cách 1. Đặt z  x  yi;x,y. là số phức đã cho và Mx; y là điểm biểu diễn của z trong mặt phẳng phức 2 2
Ta có        
         2 2 z 2 i z x 2 yi x y 1 i x 2  y  x  y 1
 4x  2y  3  0 . Vậy tập hợp điểm M cần tìm là đường thẳng 4x  2y  3  0
Cách 2. z  2  i  z  z   2    i  z *
Đặt z  x  yi;x,y . là số phức đã cho và Mx; y là điểm biểu diễn của z trong mặt
phẳng phức, Điểm A biểu diễn số ‐2 tức A 2
 ;0và điểm B biểu diễn số phức i tức B0;1
Khi đó *  MA  MB . Vậy tập hợp điểm M cần tìm là đường trung tực của AB: 4x  2y  3  0 .
Bài tập 6. Tập hợp các điểm trên mặt phẳng tọa độ biểu diễn các số phức z thỏa mãn điều
kiện z  2i  z  1  i là
A. Đường thẳng x  y  3  0
B. Đường thẳng x  2y  3  0
A. Đường thẳng x  2y  3  0
D. Đường thẳng x  y  1  0 Hướng dẫn giải Chọn D
Giả sử z  x  yi (x,y  ) , điểm Mx; y biểu diễn z. Theo bài ra ta có:
            
   2    2    2 2 x y 2 i x 1 y 1 i x y 2 x 1 y 1
 4y  4  2x  2y  2  x  y  1  0
Suy ra M thuộc đường thẳng có phương trình x  y  1  0 .
Vậy tập hợp điểm biểu diễn các số phức z là đường thẳng có phương trình x  y  1  0 .
Bài tập 7. Tập hợp các điểm trên mặt phẳng tọa độ biểu diễn các số phức z thỏa mãn điều
kiện 5 1  iz  3  2i  1  7iz  i là A. Đường thẳng B. Đường tròn A. Đường elip D. Đường Parabol Hướng dẫn giải Chọn A
Nhận thấy 5 1  i  5 2  1  7i
Ta có 5 1  iz  3  2i  1  7iz  i     3  2i i 5 1 i . z   1  7i . z  5  5i 1  7i 3  2i i 1 1 7 1  z   z   z   i  z   i 5  5i 1  7i 10 2 50 50  1 1   7 1 
Vậy tập hợp M là đường trung trực AB, với A   ;  ,B ;  .  10 2   50 50 
Bài tập 8. Tập hợp các điểm trên mặt phẳng tọa độ biểu diễn các số phức z thỏa mãn điều
kiện z  z  3  4 là 1 7 1 7
A. Hai đuờng thẳng x  , x  
B. Hai đuờng thẳng x   , x   2 2 2 2 1 7 1 7
A. Hai đuờng thẳng x  , x 
D. Hai đuờng thẳng x   , x  2 2 2 2 Hướng dẫn giải Chọn A
Đặt z  x  yi,x,y Lúc đó: 2
z  z  3  4  x  yi  x  yi  3  4  2x  3  4  4x  12x  9  16  1 x   2 2
 4x  12x  7  0   7 x    2 1 7
Vậy tập hợp điểm M là hai đường thẳng x= ; x   song song với trục tung. 2 2
Bài tập 9. Tập hợp các điểm trên mặt phẳng tọa độ biểu diễn các số phức z thỏa mãn điều
kiện z  z  1  i  2 là 1  3 1  3 1  3 1  3
A. Hai đuờng thẳng y  ; y 
B. Hai đuờng thẳng y  ; y  2 2 2 2 1  5 1  3 1  5 1  3
A. Hai đuờng thẳng y  ; y 
D. Hai đuờng thẳng y  ; y  2 2 2 2 Hướng dẫn giải Chọn B
Đặt z  x  yi,x,y Lúc đó:
z  z  1  i  2  x  yi  x  yi  1  i  2  1  2y  1i  2  1  2y 12 2 2
 2  1 4y  4y  1  4  4y  4y  2  0  1  3 y  2       2 2y 2y 1 0  1  3 y   2 1  3 1  3
Vậy tập hợp điểm M là hai đường thẳng y  ; y 
song song với trục hoành. 2 2
Bài tập 10. Tập hợp các điểm trên mặt phẳng tọa độ biểu diễn các số phức z thỏa mãn điều
kiện 2 z  1  z  z  2 là
A. Hai đuờng thẳng x  0 , y  0 .
B. Hai đuờng thẳng x  0 , y  2  .
C. Hai đuờng thẳng x  0 , x  2  .
D. Hai đuờng thẳng x  2 , y  2  . Hướng dẫn giải Chọn C
Gọi Mx; y là điểm biểu diễn số phức z  x  yi , x,y thỏa 2 z  1  z  z  2
 2 x  yi  1  x  yi  x  yi  2  2 x  1 yi  2   2yi 
  2    2  2   2 2 x 0 2 x 1 y 2 2y
 x  2x  0  x  2  
Vậy tập hợp các điểm M cần tìm là hai đường thẳng x  0 , x  2  .
Bài tập 11. Tập hợp các điểm trên mặt phẳng tọa độ biểu diễn các số phức z thỏa mãn điều
kiện z  1  i  2 là
A. Đuờng thẳng x  y  2  0 2 2
B. Đường tròn x  1  y  1  4
C. Đường thẳng x  y  2  0
D. Đường tròn tâm I1; 1   và bán kính R  2. Hướng dẫn giải Chọn D
Xét hệ thức: z  1  i  2 Đặt z  x  yi,x,y   . 2 2 2 2
Khi đó: (1)  x  1  y  1  2  x  1  y  1  4
Vậy, tập hợp những điểm M(z) thỏa mãn hệ thức (1) là đường tròn tâm I1; 1 và bán kính R  2.
Bài tập 12. Tập hợp các điểm trên mặt phẳng tọa độ biểu diễn các số phức z thỏa mãn điều z kiện  3 là z  1 A. Đuờng tròn 2 2 18 9 x  y  y   0 B. Đường tròn 2 2 18 9 x  y  y   0 8 8 8 8   C. Đường tròn 2 2 18 9 9 x  y  y   0
D. Đường tròn tâm I0;  và bán kính 8 8  8  1 R  . 8 Hướng dẫn giải Chọn B
Đặt z  x  yi, x,y . Ta có z 2 2 18 9
 3  z  3 z  1  x  y  y   0 z  1 8 8  9 
Vậy, tập hợp những điểm M(z) thỏa mãn hệ thức (1) là đường tròn tâm I0;  và bán  8  3 kính R  . 8
Bài tập 13. Tập hợp các điểm trên mặt phẳng tọa độ biểu diễn các số phức z thỏa mãn điều
kiện z  3  2i  2z  1  2i là A. Đuờng tròn 2 2 2 4 8 x  y  x  y   0 B. Đường tròn 2 2 2 4 8 x  y  x  y   0 3 3 3 3 3 3 C. Đường tròn 2 2 2 4 8 x  y  x  y   0 D. 2 2 2 4 8 x  y  x  y   0 3 3 3 3 3 3 Hướng dẫn giải Chọn C
Đặt z  x  yi;x,y .
Ta có: z  3  2i  2z  1  2i
 x  3  y  2i  2x  1  2y  2i  x  32  y  22  2x  1  2y  22 2 2
 3x  3y  2x  4y  8  0
Suy ra: Tập hợp các điểm biểu diễn z là phương trình đường tròn (C): 2 2 2 4 8 x  y  x  y   0 . 3 3 3
Bài tập 14. Tập hợp các điểm trên mặt phẳng tọa độ biểu diễn các số phức z thỏa mãn điều
kiện z  i  1  iz là A. Đuờng tròn    2 2 x y 1  2 B. Đường tròn    2 2 x y 1  2 2 2 2 2
C. Đường tròn x  1  y  1  2
D. x  1  y  1  2 Hướng dẫn giải Chọn A
Gọi Mx; y là điểm biểu diễn của số phức z  x  yi;x,y . 2 2 2 Suy ra 2
z  i  x  y  1  1  iz  1  ix  yi  x  y  x  y 2 2 2 2 Nên      2 
            2 z i 1 i z x y 1 x y x y  x  y  1  2
Vậy tập hợp điểm M là đường tròn    2 2 x y 1  2 .
Bài tập 15. Tập hợp các điểm trên mặt phẳng tọa độ biểu diễn các số phức z thỏa mãn điều
kiện z  4i  z  4i  10 là 2 2 x y 2 2 x y A. Đuờng elip   1 B. Đuờng elip   1 9 16 16 9 2 2 x y 2 2 x y C. Đuờng elip   1 D. Đuờng elip   1 4 3 9 4 Hướng dẫn giải Chọn A z  4i  z  4i  10 Xét hệ thức:
z  x  yi, x,y   Đặt . Lúc đó
(4)  x  y  42  x  y  4 2 2 2 2 2 x y  10    1 9 16
Vậy tập hợp điểm M là đường elip có hai tiêu điểm là F (0; 4);F (0; 4)
 và độ dài trục lớn là 1 2 16.
Bài tập 16. Tập hợp các điểm trên mặt phẳng tọa độ biểu diễn các số phức z thỏa mãn điều
kiện z  2  z  2  5 là A. Đuờng tròn B. Đuờng elip C. Đuờng parabol D. Đuờng thẳng Hướng dẫn giải Chọn B
Đặt z  x  yi;x,y  .
Ta có: z  2  z  2  5               2     2 2 2 x 2 yi x 2 yi 5 x 2 y x 2  y  5 1 Xét A2;0; B 2
 ;0;Ix;y  IA  IB  5
Vậy tập hợp điểm biểu diễn số phức z chính là tập hợp các điểm I thỏa mãn IA  IB  5 , đó AB IA  IB 5
chính là một elip có tiêu cự c   2;a   2 2 2
Bài tập 17. Tập hợp các điểm trên mặt phẳng tọa độ biểu diễn các số phức z thỏa mãn
điều kiện 2  z  z  2 là
A. Tập hợp các điểm là nửa mặt phẳng ở bên phải trục tung
B. Tập hợp các điểm là nửa mặt phẳng ở bên trái trục tung
C. Tập hợp các điểm là nửa mặt phẳng phía trên trục hoành
D. Tập hợp các điểm là nửa mặt phẳng phía dưới trục hoành Hướng dẫn giải Chọn A
Xét hệ thực: 2  z  z  2 1 . Đặt z  x  yi, x,y  . Khi đó: (3)  8x  0
Tập hợp những điểm M(z) thỏa mãn điều kiện (1) là nửa mặt phẳng ở bên phải trục tung,
tức các điểm x,y mà x  0
Bài tập 18. Tập hợp các điểm trên mặt phẳng tọa độ biểu diễn các số phức z thỏa mãn
điều kiện 1  z  1  i  2 là
A. Tập hợp các điểm là hình tròn có tâm I1; 1   , bán kính 2
B. Tập hợp các điểm là hình vành khăn có tâm tại A1; 
1 và các bán kính lớn và nhỏ lần lượt là 2; 1
C. Tập hợp các điểm là hình tròn có tâm I1; 1   , bán kính 1
D. Tập hợp các điểm là hình vành khăn có tâm tại I1; 
1 và các bán kính lớn và nhỏ lần lượt là 2; 1 Hướng dẫn giải Chọn 18 B
Xét hệ thực: 1  z  1  i  2 2 . Đặt z  x  yi, x,y   .
Khi đó:       2    2 2 1 x 1 y 1  4
Vậy tập hợp những điểm M(z) thỏa mãn điều kiện (2) là hình vành khăn có tâm tại A1; 
1 và các bán kính lớn và nhỏ lần lượt là 2; 1 z  i
Bài tập 19. Tìm tất cả các điểm của mặt phẳng phức biểu diễn các số phức z sao cho zi là số thực.
A. Tập hợp điểm gồm hai trục tọa độ
B. Tập hợp điểm là trục hoành
C. Tập hợp điểm gồm hai trục tọa độ bỏ đi điểm A(0;1)
D. Tập hợp điểm là trục tung, bỏ đi A(0;1) Hướng dẫn giải Chọn C
Đặt z  x  yi,x,y.
x  y  11  y  x
 y  1  x1   y i z i  Ta có:  z  i x  1  y2 2
z  i là số thực  xy 1  x1 y  0  xy  0. z  i Mặt khác:    2 2 x y 1
 0  cả mặt phẳng phức bỏ đi điểm 0;  1 x  0 
Tóm lại: ycbt  y  0
. Vậy các điểm của mặt phẳng phức cần tìm gồm hai trục tọa x,y   0; 1 độ bỏ đi điểm A(0;1) z  2  3i
Bài tập 14. Tìm tập hợp các điểm biểu diễn số phức z sao cho u  là một số thuần z  i ảo.
A. Đường tròn tâm I 1  ; 1   bán kính R  5
B. Đường tròn tâm I 1  ; 1
  bán kính R  5 trừ đi hai điểm A0;1; B 2  ; 3   .
C. Đường tròn tâm I1;1 bán kính R  5
D. Đường tròn tâm I1;1 bán kính R  5 trừ đi hai điểm A0;1; B 2  ; 3   . Hướng dẫn giải Chọn B
Đặt z  x  yi,x,y Ta có:    x  2 z 2 3i   y  3ix    y 1 2 2 i
x  y  2x  2y  3  2  2x  y 1i u    z  i x  y  12 x  y  12 2 2
x 12 y 12  5  2 2 
x  y  2x  2y  3  0 
u là số thuần ảo       x,y   0;1 2x  y  1  0      x,y     2  ; 3  
Vậy tập hợp điểm z là đường tròn tâm I 1  ; 1
  bán kính R  5 trừ đi hai điểm A0;1; B 2  ; 3   .
Bài tập 21. Tìm tập hợp các điểm biểu diễn số phức z  x  yi thỏa mãn điều kiện x  y  1 là
A. Ba cạnh của tam giác
B. Bốn cạnh của hình vuông
C. Bốn cạnh của hình chữ nhật
D. Bốn cạnh của hình thoi Hướng dẫn giải Chọn B
Gọi M là điểm biểu diễn số phức z. x  y 1 kh i x  0,y  0  x  y  1 kh i x  0,y  0
Ta có: x  y  1  x  y 1 kh i x  0,y  0 
x  y  1 kh i x  0,y  0
Vậy tập hợp điểm M là 4 cạnh của hình vuông.
Bài tập 22. Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, tìm tập hợp điểm biểu diễn các số phức z thỏa z  i z  i mãn  là số thuần ảo. z  1 z  1  1  1
A. Đường tròn tâm I   ; 0  bán kính R   2  2  1  1
B. Đường tròn tâm I  
; 0  bán kính R  trừ đi hai điểm  1;  0 .  2  2  1  1
C. Đường tròn tâm I   ; 0  bán kính R   2  4  1  1
D. Đường tròn tâm I  
; 0  bán kính R  trừ đi hai điểm 0;1 .  2  4 Hướng dẫn giải Chọn B
Giả sử z  x  yi và điểm biểu diễn số phức z là Mx; y . 2 2 z  z  z  i       z  i z  i z z 2i 2 2 2 x y  2x 2x 1i Ta có:    2 z  1 z  1 z  z  z  1 x 12 2  y  2  x y  2 2 2  1     1 z  i z  i 2x 0 2       x  y là số thuần ảo     2  4 z  1 z  1 x 1  2 2  y  0 x;y     1  ;0 2  1  1
Vậy tập hợp điểm M là đường tròn 2 x   y    bỏ đi điểm  1;  0 .  2  4
Bài tập 23. Tìm quỹ tích các điểm trên mặt phẳng phức biểu diễn cho số phức w  iz  1 ,
biết z là số phức thỏa mãn:    3 z 2i 1  8 .
A. Đường tròn     2    2 C : x 3 y 1  4
B. Đường tròn     2    2 C : x 3 y 1  2
C. Đường tròn     2    2 C : x 3 y 1  4
D. Đường tròn     2    2 C : x 3 y 1  4 Hướng dẫn giải Chọn C 3 3 Ta có 3 z  z nên     3 z 2i 1
 2  z  2i 1  2 * Đặt w  x  yi
Ta lại có w  iz  1  z  i  iw  z  i  i.w . (*) trở thành:
      2    2     2    2 iw 3i 1 2 y 1 x 3 2 y 1 x 3  4
Vậy quỹ tích các điểm biểu diễn w trên mặt phẳng phức là đường tròn
    2   2 C : x 3 y 1  4 .
Bài tập 24. Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, tìm tập hợp điểm biểu diễn số phức w thỏa mãn:
w  z  2  i , biết z là số phức thỏa z  1  2i  1 .
A. Đường tròn tâm I1; 2 bán kính R  2
B. Đường tròn tâm I2;1 bán kính R  2
C. Đường tròn tâm I1;1 bán kính R  1
D. Đường tròn tâm I3;3 , bán kính R  1 . Hướng dẫn giải Chọn D
Gọi w  x  yi x,y   Mx; y là điểm biểu diễn cho số w trên hệ trục Oxy.
z  w  2  i  x  2  y  1i  z  x  2  1  yi
z  1  2i  1  x  3  3  yi  1  x  32  y  32  1
Vây tập hợp điểm biểu diễn số phức w là một đường tròn tâm I3; 3 , bán kính R  1 .
Bài tập 25. Trong mặt phẳng phức Oxy, tìm tập hợp các điểm M biểu diễn số phức
w  1  2iz  3 biết z là số phức thỏa mãn: z  2  5 .
A. Đường tròn tâm I1; 2 bán kính R  5
B. Đường tròn tâm I2;1 bán kính R  5
C. Đường tròn tâm I1; 4 bán kính R  5 5 .
D. Đường tròn tâm I1;3 , bán kính R  5 . Hướng dẫn giải Chọn C a  1  b  4i
Theo giả thiết: z  2  5 
 5  a  1  b  4i  5 1 2i 1  2i
   2    2 
   2    2 a 1 b 4 5 5 a 1 b 4  125
Vậy tập hợp điểm M thỏa mãn đề bài là đường tròn tâm I1; 4 bán kính R  5 5 .
Bài tập 26. Tìm tập hợp các điểm biểu diễn số phức zʹ  1 i 3z  2 với z  1  2 .
A. Hình tròn tâm I 3  ; 3  , R  4 .
B. Đường tròn tâm I 3  ; 3  , R  4 .
C. Hình tròn tâm I1; 4   bán kính R  5 .
D. Đường tròn tâm I1;3 , bán kính R  5 . Hướng dẫn giải Chọn A z  a  bi a,b   Giả sử ta có  zʹ  x  yi x,y    Khi đó:
zʹ  1 i 3z  2  x  yi  1 i 3a  bi  2  x  yi  a  b 3  2  b  a 3  x  y 3  2  a   x  a  b 3  2  4     y  b  a 3  3x  y  2 3 b   4 Theo bài ra ta có: 2 2               2 2 x y 3 2 3x y 2 3 z 1 2 a 1  b  4    1     4  4   4     
 x  y 3  62   3x  y  2 32 2 2
 64  4x  4y  24x  8 3y  16  0
 x  y  6x  2 3y  4  0  x  3  y  32 2 2 2  16
Vậy quỹ tích các điểm biểu diễn số phức z’ là hình tròn tâm I 3  ; 3  , R  4 .
Bài tập 27. Tìm tập hợp các điểm biểu diễn trong mặt phẳng phức w  1 i 3z  2 biết
rằng số phức z thỏa mãn z  1  2.
A. Hình tròn tâm I 3  ; 3  , R  4 .
B. Đường tròn tâm I3;3 bán kính R  4
C. Đường tròn tâm I3; 3 bán kính R  4 .
D. Hình tròn tâm I3; 3 bán kính R  4. Hướng dẫn giải Chọn D
Đặt z  a  bi,a,b và w  x  yi,x,y 2
Ta có:       2 z 1 2 a 1  b  4 * Từ
w  1 i 3z  2  x  yi  1 i 3a  bi  2
x  a  b 3  2 x  3  a 1 b 3     y  3a  b y  3  3  a 1 b   
 x  32  y  32  4 a 12 2  b  16 Do (*)  
Vậy tập hợp các điểm cần tìm là hình tròn tâm I3; 3 bán kính R  4. 2
Bài tập 28. Tìm tập hợp các điểm biểu diễn số phức zʹ  2z  3  i với 3z  i  zz  9 .
A. Hình tròn tâm I 3  ; 3  , R  4 .
B. Đường tròn tâm I3;3 bán kính R  4
C. Đường tròn tâm I3; 3 bán kính R  4 .  7  73
D. Hình tròn tâm I 3;    , R   4  4 Giải Chọn D z  a  bi a,b   Giả sử ta có  zʹ  x  yi x,y     x  3 a  x  2a  3  Khi đó     
        2 zʹ 2x 3 i x yi 2a 3 2b 1 i     y  2b   1 y  1 b   2 Theo bài ra ta có: 2        2 2 2 2 2 2 3z i zz 9 9a 3b 1
 a  b  9  4a  4b  3b  4  0 2
   2    2 3
         2  7  73 x 3 y 1 y 1 4 0 x 3  y     2  4  16  7  73
Vậy quỹ tích các điểm biểu diễn số phức z’ là hình tròn tâm I 3;    , R   4  4
Bài tập 29. Cho các số phức z thỏa mãn z  4 . Biết rằng tập hợp các điểm biểu diễn các số
phức w  (3  4i)z i là một đường tròn. Tính bán kính r của đường tròn đó. A. r  4. B. r  5. C. r  20. D. r  22. Hướng dẫn giải Chọn C
a  (b 1)i
a  (b 1)i(3 4i)
Gọi w a bi , ta có w a bi  (3  4i)z i z   2 3  4i 9 16i 2 2
3a  4b  4 (3b  4a  3)
(3a  4b  4)  (3b  4a  3)   .i z  25 25 25 Mà z = 4 nên 2 2 2 2 2
 (3a  4b  4)  (3b  4a  3) 100  a b  2b  399
Theo giả thiết, tập hợp các điểm biểu diễn các số phức w  (3  4i)z i là một đường tròn nên ta có 2 2 2 2
a b  2b  399  a  (b 1)  400  r  400  20