BÀ
I 3. PHƯƠNG
TRÌNH BẬC HAI VỚI HỆ SỐ THỰC
A.
LÍ THUYẾT
1.
Căn bậ
c hai của một phức
Định n
ghĩa
Cho số phức w. Mỗi số phức z thỏa mãn
2
zw được gọi là
một căn bậc hai của
w
Tìm căn bậc hai của số phức w
w là số thực.
+ Nếu
0w thì w có hai căn bậc hai là
iw và
iw
+ Nếu 0w thì w có hai căn bậc hai là w và w
wabi

, ab
,
0b
Nếu zxiy là căn bậc hai của w thì

2

x
iy a bi
Do đó ta có hệ ph
ương trình:
22
2x
x
ya
yb
Mỗi nghiệm của hệ phương trình cho ta một căn bậc hai
của w
2. Giải phương trình bậc hai với hệ số thực
Xét
phương trình
2
0az bz c
,,c ; 0
ab a
Ta có
2
4 bac
Nếu 0 thì phương trình có nghiệm thực
2

b
x
a
Nếu
0
thì phương trình có hai nghiệm thực phân
biệt:
1
2

b
x
a
;
2
2

b
x
a
Nếu
0 thì phương trình có hai nghiệm thực phân
biệt:
1
2

bi
x
a
;
2
2

bi
x
a
Hệ thức Vi-ét đối với phương trình bậc hai với hệ số thực
Phương trình bậc hai
2
0ax bx c
0
a có hai nghiệm
Nhận x
é
t:
+) Số 0 có đúng một căn bậc hai
là 0
+) Mỗi số phức khác 0 có hai căn
bậc hai là hai số đối nhau (khác
0)
Chú ý:
Mọi phương trình bậc n:
1
01 1
... 0

nn
nn
Az Az A z A
luôn có n nghiệm phức (không
nhất thiết phân biệt) với n nguyên
dương.
phân biệt
1
x
,
2
x
(thực hoặc phức) thì
12
12


b
Sxx
a
c
Pxx
a
B. PHÂN LOẠI VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP
Dạng 1: Giải phương trình. Tính toán biểu thức nghiệm
1. Phương pháp giải
Cho phương trình:
2
0az bz c
,,c ; 0ab a
Giải pương trìn
h bậc hai với hệ số thực
Áp d
ụng các phép toán trên tập số phức
để biến đổi biểu th
ức
Ví dụ: Xét phương trình
2
250zz
a) Giải phương trình trên tập số phức
b)
Tín
h
12
zz
Hướng dẫn giải
a) Ta có:

2
'15 4 2 i
Phương trìn
h có hai nghiệm là:
1
22
zi
;
2
22
zi
b) Ta có
22
12
22 22 zz
Suy ra
12
22 22 42 zz
2. Bài tậ
Bài tập 1.
Trong các số sau, số nào là nghiệm của phương trình
2
1
zz
z ?
A.
13
2
i
B.
13
2
C.
13
2
D.
12
2
i
Hướng dẫn giải
Chọn A
Ta có
2
1zz

z
2
2
2
11 3 1 3
2. .
24 4 2 4




i
zz z
13 13
22 2
13 13
22 2










ii
zz
ii
zz
Bài tập 2. Phương trình
2
0zazb
, ab có nghiệm phức là 34
i . Giá trị của ab bằng
A. 31 B. 5 C. 19 D. 29
Hướng dẫn giải
Chọn C
Chú ý
:
Nếu
0
z là
Cách 1: Do
34zi
là nghiệm của phương trình
2
0
zazb
nên ta có:

2
34 34 0 3 7 4 24 0 ia ib ab a i
370 6
4240 25






ab a
ab
Do đó
19ab
Cách 2: Vì
1
34zi
là nghiệm của phương trình
2
0
zazb nên
2
34zi cũng là nghiệm của phương trình đã cho
Áp dụng hệ thức Vi-ét vào phương trình trên ta có
12
12
.

zz a
zz b

34 34
6
19
25
34 34





iia
a
ab
b
iib
nghiệm của phương
trình bậc hai với hệ
số thực thì
0
z cũng
là nghiệm của
phương trình
Bài tập 3. Gọi
0
z là nghiệm phức có phần ảo dương của phương trình
2
6340
zz . Giá trị của
0
2zi là
A. 17 B. 17 C. 217 D. 37
Hướng dẫn giải
Chọn A
ra có

2
'255 i
. Phương trình có hai nghiệm là
35
zi
;
35
zi
Do đó
00
35 2 14 17 zizii
Bài tập 4. Gọi
1
z
là nghiệm phức có phần ảo âm của phương trình
2
250
zz
Tọa độ điểm biểu diễn số phức
1
74 i
z
trên mặt phẳng phức là
A.
3; 2P B.

1; 2N C.
3; 2
Q D.

1; 2M
Hướng dẫn giải
Chọn A
Ta có
2
12
250
12



zi
zz
zi
Theo yêu cầu của bài toán ta chọn
1
12
zi. Khi đó:
22
1
74 12
74 74
32
12 1 2




ii
ii
i
zi
Vậy điểm biểu diễn của số phức là
3; 2P
Bài tập 5. Gọi
1
z
,
2
z
là hai nghiệm phức của phương trình
2
450
zz
. Giá trị của biểu thức

2019 2019
12
11zz bằng
A.
1009
2 B.
1010
2 C. 0 D.
1010
2
Hướng dẫn giả
i
Chọn D
Xét phương trình

2
1
2
2
2
450 2 1
2

zi
zz z
zi
Khi
đó ta có:

2019 2019 2019 2019
12
1111zz ii


1009 1009
22
1.1 1.1 ii ii
 
1009 1009
1.2 1.2 ii i i


505
1009 1010
2 1010 1010
211 2 .22 iiiii
Dạng 2: Định lí Vi-ét và ứng dụng
1. Phương pháp giải
Định lí Vi-ét: Cho phương trình:
2
0az bz c ; ,,cab ; 0a
có hai nghiệm phức
1
z ,
2
z thì
12
12
.
b
zz
a
c
zz
a

Ví dụ: Phương trình
2
4240zz có hai
nghiệm phức
1
z
,
2
z
nên
12
4zz
;
12
.24zz
Chú ý: Học sinh hay nhầm lẫn:
12
b
zz
a

2. Bài tập
Bài tậ
p 1:
Gọi
1
z
,
2
z
là hai nghiệm phức của phương trình
2
250zz

. Giá trị của biểu thức
22
12
zz bằng
A. 14 B. –9 C. –6 D. 7
Hướng dẫn giải
Chọn C
Gọi
1
z
,
2
z
là nghiệm của phương trình
2
250zz

Theo định lí Vi-ét ta có:
12
12
2
.5
zz
zz

Suy ra

2
22 2
12 12 12
222.56zz zz zz 
Bài tập 2:
Phương trình bậc hai nào sau đây có nghiệm là 12i
? Chúng ta có thể giải từng
A.
2
230zz B.
2
250zz
C.
2
250zz
D.
2
230zz
Hướng dẫn giải
Chọn C
Phương trình bậc hai có hai nghiệm phức là liên hợp của nhau nên
phương trình bậc hai có nghiệm
12i thì nghiệm còn lại là 12i
Khi đó tổng và tích của hai nghiệm lần lượt là 2; 5
Vậy số phức
12i
là nghiệm của phương trình
2
250zz

phương trình:
+)
2
230zz

2
2
12zi
12zi
12zi
+)
2
250zz

2
2
14zi
12zi

12zi

+)
2
250zz

2
2
14zi
12
zi

12zi

+)
2
230zz

2
2
12zi
12zi
12zi
Bài tập 3: Kí hiệu
1
z ,
2
z là nghiệm phức của phương trình
2
2430zz
. Tính giá trị biểu thức
12 1 2
P
zz i z z
A. 1
P
B.
7
2
P C. 3P D.
5
2
P
Hướng dẫn giải
Chọn D
Ta có
1
z ,
2
z là hai nghiệm của phương trình
2
2430zz

Theo định lý Vi-ét ta có
12
12
2
3
.
2
zz
zz

Ta có
  
2
2
12 1 2
333 5
22 2
222 2
Pzzizz i i




Bài tập 4: Gọi
1
z ,
2
z là hai nghiệm phức của phương trình
Cách khác:
Ta có:
2
470zz
. Giá tị của
33
12

P
zz
bằng
A. –20 B. 20
C.
14 7 D. 28 7
Hướng dẫn giải
Chọn A
Theo định lý Vi-ét ta có
12
12
4
.7
zz
zz

Suy ra
33 2 2
12 121122
zz zzzzzz

2
12 12 12
3zz zz zz
2
4. 4 3.7 20
2
470zz


2
2
23zi
1
2
23
23
zi
zi


Do đó:
33
12
zz
33
23 23ii
20
Bài tập 5: Gọi
1
z
và
2
z
là hai nghiệm phức của phương trình
2
32270zz

. Giá trị của
12 21
zz z z bằng
A. 2 B. 6 C. 36 D. 6
Hướng dẫn giải
Chọn A
Áp dụng định lý Vi-ét, ta có
12
2
3
zz
và
12
.9zz
Mà
12 12 12
.93zz zz zz
Do đó

12 21 1 2 1 2
2
.3 .3 3 3. 2
3
zz z z z z z z
Bài tập 6: Cho số thực 2a và gọi
1
z ,
2
z là hai nghiệm phức của phương trình
2
20zza.
Mệnh đề nào sau đây
sai?
A.
12
zz là số thực B.
12
zz
là số ảo
C.
12
21
zz
zz
là số ảo
D.
12
21
zz
zz
là số thực
Hướng dẫn giải
Chọn C
Ta có
12
2
b
zz
a
. Đáp án A đúng
Phương trình bậc hai với hệ số thực có hai nghiệm là số phức liên hợp. Gọi
1
zxyi ;
,xy
là
một nghiệm, nghiệm còn lại là
2
zxyi
Suy ra
12
2zz yi là số ảo. Đáp án B đúng

2
22
12 12
1212
2 1 12 12
2
42
..
zz zz
zz zz
a
z z zz zz a


Vậy C l
à đáp án sai và D đúng
Dạng 3: Phương trình quy về phương trình bậc hai
1. Phương pháp giải
Nắm vững cách giải phương trình bậc
hai với hệ số thực trên tập số phức
Nắm vững cách giải một số ph
ương trình
quy về bậc hai, hệ phương trình đại số
bậc cao;…
Ví dụ:
Giải phương trình:
42
60zz
trên tập
số phức.
Hướng dẫn giải
Đặt
2
zt
, ta có phương trình:
2
3
60
2
t
tt
t

Với
3t
ta có
2
33zz

Với
2t
ta có
2
22zzi 
Vậy phương trình đã cho có bốn nghiệm
3z
; 2zi
2. Bài tậpmẫu
Bài tậ
p 1:
Tổng môđun bốn nghiệm phức của phương trình
42
2320zz
 là
A.
32
B.
52
C.
25
D.
23
Hướng dẫn giải
Chọn A
Ta có:
2
42
22
2
2
2
2
2320
11
.
2
22
2
2
z
z
z
zz
zi
zi
zi




Khi đó, tổng môđun bốn nghiệm phức của phương trình đã cho bằng
22
22 32
22
ii 
Bài tập 2: Kí hiệu
1
z ,
2
z ,
3
z ,
4
z là bốn nghiệm phức của phương trình
42
450zz
. Giá trị của
2222
1234
zzzz bằng
A. 225 B. 12 C. 0 D. 25
Hướng dẫn giải
Chọn B
Ta có:
2
42
2
1
1
1
450
5
5
5
z
z
z
zz
zi
z
zi




Phương trình có b
ốn nghiệm lần lượt là:
1
1z
,
2
1z
,
3
5zi ,
4
5zi
Do đ
ó:
22
2222
22
1234
11 5 5 12zzzz
Bài tập 3: Gọi
1
z ,
2
z ,
3
z ,
4
z là các nghiệm phức của phương trình
2
22
4120zz zz
.
Giá trị của biểu thức
2222
1234
Sz z z z
là
A.
18S
B.
16S
C.
17S
D.
15S
Hướng dẫn giải
Chọn C
Ta có:
2
22
4120zz zz
Đặt
2
tz z
, ta có
2
2
4120
6
t
tt
t

Suy ra:
1
2
2
2
3
4
1
2
20
123
60
2
123
2
z
z
zz
i
z
zz
i
z






Suy ra

22
22
2
2
1231 23
12 17
22 2 2
S

 


 

 

Bài tập 4: Gọi
1
z ,
2
z là hai nghiệm của phương trình
4
2
4
z
z
z
 . Khi đó
12
zz bằng
A. 1 B. 4 C. 8 D. 2
Hướng dẫn giải
Chọn A
Điều kiện: 0z
Ta c
ó
:
2
2
42
2
.
444
zz
zz
zzz
zz z


  




2
115 115
22 22
40
115 115
22 22
zizi
zz
zizi

 




 


Vậy
12
115115
11
22 22
zz i i
Bài tập 5: Cho số thực a, biết rằng phương trình
42
10zaz
 có bốn nghiệm
1
z ,
2
z ,
3
z ,
4
z thỏa
mãn
2222
1234
4444441zzzz. Tìm a
A.
1
19
2
a
a

B.
1
19
2
a
a

C.
1
19
2
a
a
D.
1
19
2
a
a
Hướng dẫn giải
Chọn B
Nhận xét:

2
22
42 22zzizizi
Đặt
42
1fx z az , ta có:


44
2222
1234
11
4444 2. 2 2.2
kk
kk
zzzz zizififi



2
42 42
16 4 1 16 4 1 17 4iai iai a
Theo giả thiết, ta có

2
1
17 4 441
19
2
a
a
a

Bài tập 6: Cho số phức z thỏa mãn
2018 2017
11 10 10 11 0ziziz
. Mệnh đề nào dưới đây đúng?
A.
23z
B.
01z
C.
12z
D.
13
22
z
Hướng dẫn giải
Chọn D
Ta có

2017
2017 2017
11 10 11 10
11 10 11 10
11 10 11 10
iz iz
zzi izz z
zi zi



Đặt
zabi
có





2
22
2
2
22
2
100 220 121
11 10 10 11 100
11 10
11 10 11 10
121 220 100
121 11 10
ab b
ia bi b a
iz
zi abi i
ab b
ab






Đặt
tz
0t ta có phương trình
2
2017
2
100 220 121
121 220 100
tb
t
tb


Nếu
11tVT ; 1VP
Nếu
11tVT ; 1VP
Nếu
11tz

Preview text:

BÀI 3. PHƯƠNG TRÌNH BẬC HAI VỚI HỆ SỐ THỰC A. LÍ THUYẾT
1. Căn bậc hai của một phức Định nghĩa
Cho số phức w. Mỗi số phức z thỏa mãn 2
z w được gọi là
một căn bậc hai của w
Tìm căn bậc hai của số phức w Nhận xét: w là số thực.
+) Số 0 có đúng một căn bậc hai
+ Nếu w  0 thì w có hai căn bậc hai là i w và là 0
+) Mỗi số phức khác 0 có hai căn i w
bậc hai là hai số đối nhau (khác
+ Nếu w  0 thì w có hai căn bậc hai là w và  w 0)
w a bi a,b , b  0
Nếu z x iy là căn bậc hai của w thì  x iy2   a bi 2 2
x y a
Do đó ta có hệ phương trình: 2xy b
Mỗi nghiệm của hệ phương trình cho ta một căn bậc hai Chú ý: của w
Mọi phương trình bậc n:
2. Giải phương trình bậc hai với hệ số thực n n 1  A z A z
... A z A  0 0 1 n 1  n Xét phương trình 2
az bz c  0 a, , b c  ;  a  0
luôn có n nghiệm phức (không Ta có 2
  b  4ac
nhất thiết phân biệt) với n nguyên
 Nếu   0 thì phương trình có nghiệm thực   b x dương. 2a
 Nếu   0 thì phương trình có hai nghiệm thực phân biệt:        b x ;  b x 1 2a 2 2a
 Nếu   0 thì phương trình có hai nghiệm thực phân biệt: b i  b i x  ; x  1 2a 2 2a
Hệ thức Vi-ét đối với phương trình bậc hai với hệ số thực Phương trình bậc hai 2
ax bx c  0 a  0 có hai nghiệm
phân biệt x , x (thực hoặc phức) thì 1 2
S x x   b  1 2  a     c P x x 1 2  a
B. PHÂN LOẠI VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP
Dạng 1: Giải phương trình. Tính toán biểu thức nghiệm
1. Phương pháp giải
Ví dụ: Xét phương trình 2
z  2z  5  0 Cho phương trình:
a) Giải phương trình trên tập số phức 2
az bz c  0 a,b,c ;  a  0 b) Tính z z 1 2
 Giải pương trình bậc hai với hệ số thực
Hướng dẫn giải
 Áp dụng các phép toán trên tập số phức a) Ta có:        i2 ' 1 5 4 2
để biến đổi biểu thức
Phương trình có hai nghiệm là:
z  2  2i ; z  2  2i 1 2 b) Ta có 2 2
z z  2  2  2 2 1 2
Suy ra z z  2 2  2 2  4 2 1 2 2. Bài tậ
Bài tập 1. Trong các số sau, số nào là nghiệm của phương trình 2
z 1  z z  ? 1 3i 1 3 1 3 1 2i A. B. C. D. 2 2 2 2
Hướng dẫn giải Chọn A 2 2 1 1 3  1  3i Ta có 2
z 1  z z  2  z  2. . z     z     2 4 4  2  4  1 3i  1 3iz   z  2 2 2      1  3i  1 3iz   z   2 2  2
Bài tập 2. Phương trình 2
z az b  0 a,b  có nghiệm phức là 3  4i . Giá trị của a b bằng A. 31 B. 5 C. 19 D. 29
Hướng dẫn giải Chọn C
Chú ý: Nếu z là 0
Cách 1: Do z  3  4i là nghiệm của phương trình 2
z az b  0 nên ta có: nghiệm của phương   i2 3 4
a3 4i  b  0  3a b  7  4a  24i  0 trình bậc hai với hệ
số thực thì z cũng 3
a b  7  0 a  6  0     4a  24  0 b  25 là nghiệm của
Do đó a b  19 phương trình
Cách 2: Vì z  3  4i là nghiệm của phương trình 2
z az b  0 nên 1
z  3  4i cũng là nghiệm của phương trình đã cho 2
z z  a
Áp dụng hệ thức Vi-ét vào phương trình trên ta có 1 2 z .z   b 1 2   3 4 
i  3  4i  aa  6   a b       
3  4i3  4i 19  bb  25
Bài tập 3. Gọi z là nghiệm phức có phần ảo dương của phương trình 2
z  6z  34  0 . Giá trị của 0
z  2  i là 0 A. 17 B. 17 C. 2 17 D. 37
Hướng dẫn giải Chọn A ra có      i2 ' 25 5
. Phương trình có hai nghiệm là z  3
  5i ; z  3   5i Do đó z  3
  5i z  2  i  1   4i  17 0 0
Bài tập 4. Gọi z là nghiệm phức có phần ảo âm của phương trình 2
z  2z  5  0 1 7  4i
Tọa độ điểm biểu diễn số phức
trên mặt phẳng phức là z1 A. P 3;2
B. N 1;2
C. Q 3;2 D. M 1;2
Hướng dẫn giải Chọn A z 1 2i Ta có 2
z  2z  5  0  z 12i
Theo yêu cầu của bài toán ta chọn z  1 2i . Khi đó: 1 7  4i 7  4i
7  4i1 2i    3  2i 2 2 z 1 2i 1  2 1
Vậy điểm biểu diễn của số phức là P 3;2
Bài tập 5. Gọi z , z là hai nghiệm phức của phương trình 2
z  4z  5  0 . Giá trị của biểu thức 1 2 z  2019 1  z  2019 1 bằng 1 2 A. 1009 2 B. 1010 2 C. 0 D. 1010 2
Hướng dẫn giải Chọn Dz  2  i Xét phương trình 2
z  4z  5  0   z  22 1  1   z  2  i 2
Khi đó ta có:  z  2019 1  z  2019 1
 1 i2019  1i2019 1 2
   i  i 1009  i  i 1009 2 2 1 . 1 1 . 1
   i  i1009    i  i1009 1 . 2 1 . 2
  i1009   i  i   i1010   2i 505 1010 1010 2 1 1 2 .2  2 
Dạng 2: Định lí Vi-ét và ứng dụng
1. Phương pháp giải
Ví dụ: Phương trình 2
z  4z  24  0 có hai
Định lí Vi-ét: Cho phương trình:
nghiệm phức z , z nên 1 2 2
az bz c  0 ; a, ,
b c   ; a  0
z z  4 ; z .z  24 1 2 1 2  b z z    b 1 2 
Chú ý: Học sinh hay nhầm lẫn: z z
có hai nghiệm phức z , z thì a 1 2 a 1 2  cz .z  1 2  a 2. Bài tập
Bài tập 1: Gọi z , z là hai nghiệm phức của phương trình 2
z  2z  5  0 . Giá trị của biểu thức 1 2 2 2 z z bằng 1 2 A. 14 B. –9 C. –6 D. 7
Hướng dẫn giải Chọn C
Gọi z , z là nghiệm của phương trình 2
z  2z  5  0 1 2 z z  2
Theo định lí Vi-ét ta có: 1 2 z .z  5  1 2
Suy ra z z   z z 2 2 2 2
 2z z  2  2.5  6  1 2 1 2 1 2
Bài tập 2: Phương trình bậc hai nào sau đây có nghiệm là 1 2i ?
Chúng ta có thể giải từng A. 2
z  2z  3  0 B. 2
z  2z  5  0 phương trình: C. 2
z  2z  5  0 D. 2
z  2z  3  0 +) 2
z  2z  3  0
Hướng dẫn giải  z  2 2 1  2i Chọn C
z 1  i 2
Phương trình bậc hai có hai nghiệm phức là liên hợp của nhau nên  z 1i 2
phương trình bậc hai có nghiệm 1 2i thì nghiệm còn lại là 1 2i
Khi đó tổng và tích của hai nghiệm lần lượt là 2; 5 +) 2
z  2z  5  0
Vậy số phức 1 2i là nghiệm của phương trình 2
z  2z  5  0  z  2 2 1  4i z 1  2  i
z  1 2i +) 2
z  2z  5  0  z  2 2 1  4i z 1  2  i
z 1 2i +) 2
z  2z  3  0  z  2 2 1  2i
z 1  i 2
z  1 i 2
Bài tập 3: Kí hiệu z , z là nghiệm phức của phương trình 2
2z  4z  3  0 . Tính giá trị biểu thức 1 2
P z z i z z 1 2  1 2 7 5 A. P  1 B. P C. P  3 D. P  2 2
Hướng dẫn giải Chọn D
Ta có z , z là hai nghiệm của phương trình 2
2z  4z  3  0 1 2 z z  2  1 2 
Theo định lý Vi-ét ta có  3 z .z   1 2  2 2 3 3  3  5
Ta có P z z i z z    i  2     2i      2  2  1 2 1 2 2 2  2  2
Bài tập 4: Gọi z , z là hai nghiệm phức của phương trình Cách khác: 1 2 Ta có: 2
z  4z  7  0 . Giá tị của 3 3
P z z bằng 2
z  4z  7  0 1 2 A. –20 B. 20  z  2 2 2  3i C. 14 7 D. 28 7
z  2  3i 1
Hướng dẫn giải
 z  2 3i  2 Chọn A Do đó: z z  4
Theo định lý Vi-ét ta có 1 2  3 3 z z z .z  7  1 2 1 2
 2  3i3 2  3i3 Suy ra 3 3
z z   z z  2 2
z z z z 1 2 1 2 1 1 2 2   20 
 z z  z z 2 3z z 1 2 1 2 1 2    2 4. 4  3.7  20 
Bài tập 5: Gọi z và z là hai nghiệm phức của phương trình 2
3z  2z  27  0 . Giá trị của 1 2
z z z z bằng 1 2 2 1 A. 2 B. 6 C. 3 6 D. 6
Hướng dẫn giải Chọn A 2
Áp dụng định lý Vi-ét, ta có z z  và z .z  9 1 2 3 1 2 Mà z z z z
z .z  9  3 1 2 1 2 1 2 2
Do đó z z z z z .3  z .3  3 z z  3.  2 1 2 2 1 1 2  1 2 3
Bài tập 6: Cho số thực a  2 và gọi z , z là hai nghiệm phức của phương trình 2
z  2z a  0 . 1 2
Mệnh đề nào sau đây sai?
A. z z là số thực
B. z z là số ảo 1 2 1 2 z z z z C. 1 2  là số ảo D. 1 2  là số thực z z z z 2 1 2 1
Hướng dẫn giải Chọn C b
Ta có z z    2 . Đáp án A đúng 1 2 a
Phương trình bậc hai với hệ số thực có hai nghiệm là số phức liên hợp. Gọi z x yi ; x, y   là 1
một nghiệm, nghiệm còn lại là z x yi 2
Suy ra z z  2yi là số ảo. Đáp án B đúng 1 2 z z z z z z  2z z 4  2a 1 2 1 2  2 2 2 1 2 1 2       z z z .z z .z a 2 1 1 2 1 2
Vậy C là đáp án sai và D đúng
Dạng 3: Phương trình quy về phương trình bậc hai
1. Phương pháp giải
Ví dụ: Giải phương trình: 4 2
z z  6  0 trên tập
 Nắm vững cách giải phương trình bậc số phức.
hai với hệ số thực trên tập số phức
Hướng dẫn giải
 Nắm vững cách giải một số phương trình Đặt 2
z t , ta có phương trình:
quy về bậc hai, hệ phương trình đại số t  3 2 bậc cao;…
t t  6  0  t  2 Với t  3 ta có 2
z  3  z   3 Với t  2  ta có 2 z  2
  z  i 2
Vậy phương trình đã cho có bốn nghiệm
z   3 ; z  i 2 2. Bài tậpmẫu
Bài tập 1: Tổng môđun bốn nghiệm phức của phương trình 4 2
2z  3z  2  0 là A. 3 2 B. 5 2 C. 2 5 D. 2 3
Hướng dẫn giải Chọn A z  2  z   2 2 z  2  Ta có: 4 2 2z 3z 2 0       2 1 1  2 2     . z i z i  2  2 2   2 z   i  2
Khi đó, tổng môđun bốn nghiệm phức của phương trình đã cho bằng 2 2 2   2  i   i  3 2 2 2
Bài tập 2: Kí hiệu z , z , z , z là bốn nghiệm phức của phương trình 4 2
z  4z  5  0 . Giá trị của 1 2 3 4 2 2 2 2 z z
z z bằng 1 2 3 4 A. 2  2 5 B. 12 C. 0 D. 2  5
Hướng dẫn giải Chọn B z 1  2 z 1 z  1  Ta có: 4 2 z 4z 5 0        2 z  5   z  5i
z   5i
Phương trình có bốn nghiệm lần lượt là: z  1, z  1  , z i
 5 , z i 5 1 2 3 4 2 2 Do đó: 2 2 2 2 2 2 z zz z 1 1  5  5 12 1 2 3 4     2
Bài tập 3: Gọi z , z , z , z là các nghiệm phức của phương trình  2
z z   2
4 z z 12  0 . 1 2 3 4
Giá trị của biểu thức 2 2 2 2
S z z
z z là 1 2 3 4 A. S  18 B. S  16 C. S  17 D. S  15
Hướng dẫn giải Chọn C 2 Ta có:  2
z z   2
4 z z 12  0 t  2 Đặt 2
t z z , ta có 2
t  4t 12  0  t  6 z 1 1 z  2  2  2
z z  2  0  Suy ra: 1   i 23   z  2 3
z z  6  0  2  1   i 23 z  4  2 2 2 2 2  1   23   1   23 
Suy ra S  1   2  2 2                   17 2 2 2  2          4 z
Bài tập 4: Gọi z , z là hai nghiệm của phương trình  z  4
 . Khi đó z z bằng 1 2 2 z 1 2 A. 1 B. 4 C. 8 D. 2
Hướng dẫn giải Chọn A
Điều kiện: z  0 2 4 2 2 zz   z.z  Ta có:  z  4      z  4      z  4  2 zz z      1 15  1 15 z    iz    i 2 2 2 2 2
z z  4  0      1 15  1 15 z    iz    i  2 2  2 2 1 15 1 15
Vậy z z    i   i  1   1 1 2 2 2 2 2
Bài tập 5: Cho số thực a, biết rằng phương trình 4 2
z az 1  0 có bốn nghiệm z , z , z , z thỏa 1 2 3 4 mãn  2 z  4 2 z  4 2 z  4 2
z  4  441. Tìm a 1 2 3 4  a 1 a  1  a  1  a  1 A.  19 B.C.D.   19 19 19 a   a  a   a   2  2  2  2
Hướng dẫn giải Chọn B
Nhận xét: z   z   i2 2 2 4 2
 z  2iz  2i
Đặt f x 4 2
z az 1, ta có:
z 4z 4z 4z 4 4
  z  2i z i f i f i k  4 2 2 2 2 . 2 2 . 2 1 2 3 4  k      k 1  k 1 
  i ai   i ai      a2 4 2 4 2 16 4 1 16 4 1 17 4 a  1 
Theo giả thiết, ta có 17 4a2 441     19 a   2
Bài tập 6: Cho số phức z thỏa mãn 2018 2017 11z 10iz
10iz 11  0 . Mệnh đề nào dưới đây đúng? 1 3
A. 2  z  3 B. 0  z  1 C. 1  z  2 D.z  2 2
Hướng dẫn giải Chọn D 1110iz 1110iz Ta có z 11z 10i 2017 2017 2017
 1110iz z   z  11z 10i 11z 10i Đặt
z a bi có 1110iz
1110i a bi 10b  2 2 11 100a 100 2 2
a b   220b 121    11z 10i 11a bi 2 10i
121a  11b 102 121 2 2
a b   220b 100 2
100t  220b 121
Đặt t z t  0 ta có phương trình 2017 t  2
121t  220b 100
Nếu t  1  VT  1; VP  1
Nếu t  1  VT  1; VP  1
Nếu t  1  z  1