1
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
1
§2. CỰC TRỊ CỦA HÀM SỐ
1. Những khái niệm cơ bản về cực trị:
Điểm cực đại, cực tiểu của đồ thị: Xét đồ thị hàm số trong hình vẽ
bên, ta có điểm
A
được gọi là điểm cực đại của đồ thị, hai điểm
là các điểm cực tiểu của đồ thị. Điểm cực đại, cực tiểu của
đồ thị hàm số được gọi chung là điểm cực trị của đồ thị hàm số đó.
Điểm cực đại, cực tiểu của hàm số:
Giả sử hàm số
()y f x
xác định trên
.D
Ta nói
0
x
là một điểm cực đại của hàm
()fx
nếu tồn tại khoảng
( ; )a b D
và
0
( ; )x a b
sao cho
00
( ) ( ), ( ; ) \ .f x f x x a b x
Khi đó
0
()fx
được gọi là giá trị cực đại của hàm số
( ) ;y f x
điểm
00
; ( )M x f x
được gọi là điểm cực đại của đồ thị hàm số
( ).y f x
Ta nói
0
x
là một điểm cực tiểu của hàm
()fx
nếu tồn tại khoảng
( ; )a b D
và
0
( ; )x a b
sao
cho
00
( ) ( ), ( ; ) \ .f x f x x a b x
Khi đó
0
()fx
được gọi là giá trị cực tiểu của hàm số
( ) ;y f x
điểm
00
; ( )M x f x
được gọi là điểm cực tiểu của đồ thị hàm số
( ).y f x
Lưu ý:
Điểm cực đại hay điểm cực tiểu được gọi chung là điểm cực trị; giá trị cực đại hay giá trị cực
tiểu được gọi chung là cực trị.
Nói chung, giá trị cực đại (cực tiểu)
0
()fx
không phải là giá trị lớn nhất (nhỏ nhất) của
hàm số trên tập xác định
D
,
0
()fx
chỉ là giá trị lớn nhất (nhỏ nhất) trên một khoảng
( ; )a b D
nào đó chứa
0
x
mà thôi. Chẳng hạn, trong hình vẽ trên, ta thấy điểm
A
là điểm cực
đại của đồ thị, nên
A
y
là giá trị cực đại của hàm số, tuy nhiên
AD
yy
nên giá trị cực đại
A
y
chưa phải là giá trị lớn nhất của hàm số đó. Tương tự điểm
B
là điểm cực tiểu của đồ thị nên
B
y
là giá trị cực tiểu của hàm số, tuy nhiên
BE
yy
nên
B
y
chưa phải là giá trị nhỏ nhất của
hàm số đó.
2
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
2
2. Điều kiện có cực trị của hàm số:
a) Điều kiện cần: Nếu hàm số
()y f x
có đạo hàm trên
( ; )ab
và đạt cực trị tại
0
( ; )x a b
thì
0
( ) 0.fx
b) Điều kiện đủ:
Định lí 1: Giả sử hàm số
()y f x
liên tục trên khoảng
( ; )ab
chứa
0
x
, đồng thời có đạo hàm
trên khoảng
( ; )ab
hoặc
0
( ; ) \a b x
. Khi đó:
Nếu
0
0
( ) 0, ( ; )
( ) 0, ( ; )
f x x a x
f x x x b
thì hàm số
()y f x
đạt cực đại tại điểm
0
xx
.
Nếu
0
0
( ) 0, ( ; )
( ) 0, ( ; )
f x x a x
f x x x b
thì hàm số
()y f x
đạt cực tiểu tại điểm
0
xx
.
BBT 1:Hàm số đạt cực đại tại
0
xx
.
x
a
0
x
b
0
()fx
CÑ
y
Nhận thấy:
()fx
đổi dấu từ dương sang âm
khi
x
đi qua
0
x
.
BBT 2: Hàm số đạt cực tiểu tại
0
xx
.
x
a
0
x
b
()fx
0
()fx
CT
y
Nhận thấy:
()fx
đổi dấu từ âm sang dương
khi
x
đi qua
0
x
.
Định lí 2: Giả sử hàm số
()y f x
có đạo hàm cấp hai trong khoảng
( ; )ab
chứa
0
x
. Khi đó:
Nếu
0
0
( ) 0
( ) 0
fx
fx

thì hàm số
()fx
đạt cực đại tại
0
.xx
Nếu
0
0
( ) 0
( ) 0
fx
fx

thì hàm số
()fx
đạt cực tiểu tại
0
.xx
3
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
3
Bài toán 1: Tính đạo hàm để tìm cực trị của hàm số
()y f x
.
Phương pháp:
Quy tắc I
Quy tắc II
Tìm tập xác định.
Tính
()y f x

. Tìm
x
khi
( ) 0fx
hoặc
()fx
không xác định.
Tính các giới hạn cần thiết.
Lập bảng biến thiên.
Kết luận các điểm cực trị.
Tìm tập xác định.
Tính
()y f x

. Giải phương trình
( ) 0fx
để tìm các nghiệm
12
, , ...xx
(nếu có) của nó.
Tính
()fx

và suy ra
12
( ), ( ),...f x f x
Dựa vào dấu của
11
( ), ( ),...f x f x
để
kết luận.
Ghi nhớ : Quy tắc II không dùng được trong trường hợp
( ) 0fx
vô nghiệm hoặc
0
0
( ) 0
( ) 0
fx
fx

.
Ví dụ 1. Cho hàm số Hàm số
42
21y x x
có bao nhiêu điểm cực trị?
A.
2
. B.
3
. C.
1
. D.
0
.
Lời giải:
Tập xác định:
D
.
Đạo hàm:
32
4 4 4 1y x x x x
;
0, 1
0
1, 0
xy
y
xy


.
Giới hạn:
lim
x
y


.
Bảng biến thiên:
x
1
0
1
y
0
0
0
y
0
1
0
Dạng toán 1
Xét dấu đạo hàm để tìm cực trị của hàm số
4
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
4
Ta thấy: Hàm số đạt cực tiểu tại
1x
, giá trị cực tiểu là
0
CT
y
; hàm số đạt cực đại tại
0x
, giá trị cực đại là
1
CÑ
y
. Do đó hàm số có ba cực trị.
Choïn
B
Ví dụ 2. Tìm điểm cực đại
0
x
của hàm số
3
31y x x
.
A.
0
2x
. B.
0
1x
. C.
0
1x 
. D.
0
3x
.
Lời giải:
Tập xác định:
D
.
Đạo hàm:
2
33yx

,
11
0
13
xy
y
xy

.
Giới hạn:
lim , lim
xx
yy
 
 
.
Bảng biến thiên:
x

1
1

y
0
0
y

3
1

Dựa vào bảng biến thiên, ta thấy hàm số đạt cực đại tại
0
1x 
.
Choïn
C
Ví dụ 3. Hàm số
12
2
x
y
x

có bao nhiêu cực trị?
A.
3
. B.
0
. C.
2
. D.
1
.
Lời giải:
Tập xác định:
\2D
.
Ta có:
2
3
0
2
y
x


,
xD
.
Giới hạn:
22
lim 2, lim , lim
x
xx
y y y



 
.
x
2
y
y
2
2
Ta thấy hàm số đã cho không có cực trị.
Choïn
B
5
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
5
Ví dụ 4. Gọi
,AB
là các điểm cực trị của đồ thị hàm số
1
yx
x

. Tính khoảng cách
AB
.
A.
32AB
. B.
4AB
. C.
25AB
. D.
22AB
.
Lời giải:
Tập xác định:
0\D
.
Đạo hàm:
2
22
11
1
x
y
xx
;
01yx
.
Giới hạn:
00
lim , lim , lim , lim
xx
xx
y y y y

 

   
Bảng biến thiên:
x

1
0
1

y
0
0
y

2


2

Hai điểm cực trị của đồ thị hàm số là
1; 2 ; 1;2AB
,
Do đó:
25AB
.
Choïn
C
Ví dụ 5. Cho hàm số
54
3
1
5 2 5
xx
yx
. Mệnh đề nào sau đây là đúng ?
A. Hàm số đạt cực đại tại
3x 
, đạt cực tiểu tại
1x
.
B. Hàm số đạt cực tiểu tại
3x 
, đạt cực đại tại
0x
.
C. Hàm số đạt cực tiểu tại
3x 
và
1x
, đạt cực đại tại
0x
.
D. Hàm số đạt cực đại tại
3x 
và
1x
, đạt cực tiểu tại
0x
.
Lời giải:
Tập xác định:
D
. Đạo hàm:
4 3 2 2 2
2 3 2 3y x x x x x x
.
Xét
1
0
5
1
01
2
187
3
10
xy
y x y
xy
.
Giới hạn:
lim , lim
xx
yy
 
 
Nhắc lại: Khoảng cách hai
điểm
; ; ;
A A B B
A x y B x y
là:
22
B A B A
AB x x y y
6
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
6
Bảng biến thiên:
x

3
0
1

y
0
0
0
y

187
10
1
5
1
2

Ta thấy hàm số đạt cực đại tại
3x 
, đạt cực tiểu tại
1x
.
Choïn
A
Ví dụ 6. Cho hàm số
2
1yx
. Mệnh đề nào dưới đây đúng?
A. Hàm số đạt cực đại tại
0x
. B. Hàm số không có cực trị.
C. Hàm số đạt cực tiểu tại
0x
. D. Hàm số có hai điểm cực trị.
Lời giải:
Tập xác định:
D
.
Ta có:
2
22
1
2 1 1
x
x
y
xx


,
00yx
. Giới hạn:
lim
x
y


.
Bảng biến thiên:
x

0

y
0
y

1

Ta thấy hàm số đạt cực tiểu tại
0x
.
Choïn
C
Ví dụ 7. Cho hàm số
2
12 3y x x
. Khẳng định nào sau đây đúng ?
A. Hàm số đạt cực đại tại
1x 
. B. Hàm số đạt cực đại tại
1x
.
C. Hàm số đạt cực tiểu tại
1x 
. D. Hàm số đạt cực tiểu tại
1x
.
Lời giải:
Tập xác định
2;2D 
.
Ta có
2
22
12 3
3
11
2 12 3 12 3
x
x
y
xx

;
2
22
0
0 12 3 3 1
12 3 9
x
y x x x
xx

.
7
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
7
Bảng biến thiên:
x

2
1
2

y
0
y
2
4
2
Ta thấy hàm số đạt cực đại tại
1x
.
Choïn
B
Ví dụ 8. Hàm số
2
43y x x
có bao nhiêu cực trị?
A.
0.
B.
1.
C.
2.
D.
3.
Xây dựng công thức: Đồ thị hàm số
y f x
được hình thành bởi hai bước:
o Bước 1: Giữ nguyên phần đồ thị
y f x
nằm trên trục hoành Ox.
o Bước 2: Lấy đối xứng phần đồ thị
y f x
nằm dưới Ox qua Ox. Bỏ phần đồ thị
y f x
nằm dưới trục Ox.
Đồ thị hàm số
y f x
Đồ thị hàm số
y f x
[[
Từ các bước trên, ta thấy số cực trị ban đầu của hàm
y f x
được giữa nguyên, bên cạnh đó
là sự phát sinh của các cực trị tại giao điểm của đồ thị
y f x
với trục hoành.
Kết luận: Số cực trị hàm số
y f x
bằng số cực trị hàm số
y f x
cộng với số giao
điểm của hai đồ thị
:
:0
C y f x
Ox y
.
Lời giải:
Cách 1: Tự luận
Tập xác định:
D
.
Áp dụng công thức
2
2
2
.
2
u
uu
uu
u
u
, ta có:
2
2
4 3 2 4
43
x x x
y
xx

;
8
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
8
2
2
1 2 3
4 3 2 4 0
0 1 2
4 3 0
3
x x x
x x x
y x x
xx
x



.
Bảng biến thiên:
x

1
2
3

y
0
y

0
1
0

Ta thấy hàm số đạt cực đại tại
2x
, đạt cực tiểu tại các điểm:
1, 3xx
.
Choïn
D
Cách 2: Trắc nghiệm
Xét hàm số
2
43f x x x
, đồ thị của hàm có dạng parabol nên hàm số có đúng 1 cực trị.
Phương trình hoành độ giao điểm của đồ thị hàm
2
43f x x x
với trục hoành:
2
1
4 3 0
3
x
xx
x
(ứng với 2 giao điểm).
Vậy số cực trị của hàm số
2
43y f x x x
là: 1 + 2 = 3.
Ví dụ 9. Cho hàm số
cos2y x x
. Khẳng định nào sau đây sai?
A. Tại
2
π
x
hàm số không đạt cực đại. B. Hàm số đạt cực đại tại điểm
11
12
π
x
.
C. Hàm số đạt cực đại tại điểm
13
12
π
x
. D. Tại
5
12
π
x
hàm số đạt cực tiểu.
Nhận xét : Đối với hàm số lượng giác, sự biến thiên của nó luôn có tính chu kỳ, vì vậy mà việc lập
bảng biến thiên sẽ trở nên không thuận tiện. Cách đơn giản nhất để tìm cực trị của chúng là sử dụng
Quy tắc II (xem mục Phương pháp), tức là ta xét dấu đạo hàm cấp hai để suy ra cực trị hàm số.
Lời giải:
Tập xác định
D
.
2sin2 1yx
;
22
1
6
12
0 sin2
55
2
22
6 12
π
π
xkπ
xkπ
y x x
ππ
xkπ x kπ


.
4cos2yx


;
9
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
9
4cos 2 2 3 0
12 6
ππ
ykπ k π

12
π
xkπ
là điểm cực đại của hàm số.
5 5 5
4cos 2 2 3 0
12 6 12
π π π
ykπ k π x kπ

là điểm cực tiểu của hàm số.
Điểm cực đại của hàm số là
12
π
xkπk
; với
11
1
12
π
kx
.
Choïn
B
Ví dụ 10. Hàm số
3
1
sin2
3 2 4
xx
yx
có bao nhiêu điểm cực trị trên khoảng
0;
2



?
A. Vô số. B.
1
. C.
0
. D.
2
.
Lời giải:
Ta có
2 2 2 2 2
1 1 1 1
cos2 1 2sin sin sin sin
2 2 2 2
y x x x x x x x x x x
.
Xét hàm
sinf x x x
trên
0;
2



.
Ta có
cos 1 0,f x x
0;
2
x




sin f x x x
nghịch biến trên
0;
2



00 f x f
,
0;
2




x
. Vậy
sin 0, 0;
2
x x x



.
Mặt khác:
sin 0xx
0;
2




x
. Do đó
sin sin 0y x x x x

,
0;
2




x
.
Suy ra hàm số đã cho nghịch biến trên
0;
2



Hàm số đã cho không có cực trị trên
0;
2



.
Choïn
C
Bài toán 2: Tìm cực trị của hàm số dựa vào bảng biến thiên hoặc đạo hàm (cho sẵn).
MỘT SỐ TÍNH CHẤT CẦN LƯU Ý:
Cho hàm số
,f x g x
cùng có đạo hàm trên tập D. Khi đó:
..k f x k f x
với k là hằng số
f x g x f x g x
. . .f x g x f x g x f x g x
2
..f x f x g x f x g x
gx
gx
.f u u f u
y f x
Thay x bôûi u
y f u
Phương pháp chung:
o Đặt
gx
là hàm số cần xét, ta tính đạo hàm
gx
.
10
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
10
o Kết hợp các nguyên tắc xét dấu tích, thương, tổng (hiệu) các biểu thức để có được bảng xét
dấu cho
gx
.
o Dựa vào bảng xét dấu dành cho
gx
để kết luận về cực trị của hàm số.
Nhắc lại quy tắc về dấu của tích, thương, tổng (hiệu) các biểu thức:
fx
gx
.f x g x
:f x g x
f x g x
Chưa biết
Chưa biết
Ví dụ 11. Cho hàm số
y f x
xác định, liên tục trên và có bảng biến thiên
x

0
1

fx
0
fx

0
1

Khẳng định nào sau đây là khẳng định đúng?
A. Hàm số
y f x
có giá trị cực tiểu bằng 1.
B. Hàm số
y f x
có giá trị lớn nhất bằng 0 và giá trị nhỏ nhất bằng 1.
C. Hàm số
y f x
đạt cực đại tại
0x
và đạt cực tiểu tại
1x
.
D. Hàm số
y f x
có đúng một cực trị.
Lời giải:
Dựa vào bảng biến thiên, ta thấy hàm số đạt cực tiểu tại điểm
1x
.
Tại
0x
mặc dù đạo hàm
fx
không tồn tại nhưng hàm số
fx
vẫn xác định và liên tục
nên hàm số đạt cực đại tại
0x
.
Choïn
C
Ví dụ 12. Cho hàm số
y f x
có bảng biến thiên:
x

0
4

y
y

5
2
2
3
Khẳng định nào sau đây sai?
11
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
11
A. Hàm số
y f x
nghịch biến trên khoảng
0;4
.
B. Hàm số
y f x
đạt cực đại tại điểm
0x
.
C. Hàm số
y f x
đồng biến trên các khoảng
;0
và
4;
.
D. Hàm số
y f x
có hai điểm cực trị.
Lời giải:
Tại
0x
dù đạo hàm không xác định nhưng hàm số
y f x
vẫn xác định và liên tục nên
hàm số đạt cực đại tại
0x
. Tại
4x
thì hàm số
y f x
không xác định, vì vậy hàm số
không có cực trị tại
4x
.
Do đó hàm số chỉ có duy nhất một cực trị.
Choïn
D
Ví dụ 13. Cho đồ thị
C
của hàm số
y f x
có
23
2
= 1 2 3 1y x x x x
. Trong
các mệnh đề sau, tìm mệnh đề đúng:
A.
C
có một điểm cực trị. B.
C
có hai điểm cực trị.
C.
C
có ba điểm cực trị. D.
C
có bốn điểm cực trị .
Lời giải:
Xét đạo hàm:
23
2
1 2 3 1y x x x x
2 2 3
= 1 2 3 1x x x x
.
12
'0
13
xx
y
xx

.
Vì
1, 2xx
là các nghiệm kép của
y
nên
y
không đổi dấu khi qua hai điểm này;
1, 3xx
là nghiệm kép của
y
nên
y
đổi dấu khi qua các điểm
1, 3xx
.
Do đó hàm số có hai điểm cực trị
1, 3xx
.
Choïn
B
Cần nhớ: Cho n là số nguyên dương.
22
1 1 1
( ) 0 ( ) 0
n
muõ chaün
x x x x x x
(ta nói
1
x
là nghiệm kép của phương trình).
2 1 1
2 2 2
( ) 0 ( ) 0
n
muõ leû
x x x x x x
(ta nói
2
x
là nghiệm đơn của phương trình).
Ví dụ 14. Cho hàm số
y f x
có đạo hàm trên và có bảng xét dấu
fx
như sau
x

2
1
3

0
0
0
Hỏi hàm số
2
2y f x x
có bao nhiêu điểm cực tiểu?
A.
4
. B.
2
. C.
3
. D.
1
.
Lời giải:
12
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
12
Đặt
2
2g x f x x
. Ta có
2
2 2 2g x x f x x

.
Xét
2
22
2 2 0 2 2 0
0 2 2 2 0 (1) (2)
2 0 2 0
xx
g x x f x x
f x x f x x







(1)
2
2
1
1
2 2 1 3
13
23
x
x
x x x x
x
xx



. (*)
(2)
2
2
2
1
1
1
1
22
2 0 1
23
3
x
x
x
x
x
xx
f x x x
xx
x




. (**)
Hợp nghiệm của (*), (**) ta có
1
0
13
x
gx
x



; do đó:
11
0
3
x
gx
x

.
Ta có bảng biến thiên:
x

1
1
3

()gx
0
0
0
Vậy hàm số
2
2y g x f x x
có đúng
1
điểm cực tiểu là
1x
.
Choïn
D
Ví dụ 15. Cho hàm số bậc bốn
y f x
. Bảng xét dấu bên dưới là của đạo hàm
'fx
. Hàm số
2
22g x f x x
có bao nhiêu điểm cực trị ?
x

1
1
3

0
0
0
A.
1
. B.
2
. C.
3
. D.
4
.
Lời giải:
Ta có
2
2
1
22
22
x
g x f x x
xx


.
2
10
0
2 2 0
x
gx
f x x


2
2
2
10
2 2 1
2 2 1
2 2 3
x
xx
xx
xx

1
1 2 2
1 2 2
x
x
x

.
13
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
13
Bảng xét dấu:
x

1 2 2
1
1 2 2

1x
0
2
22f x x

0
0
0
+
()gx
0
0
0
Từ bảng xét dấu ta suy ra hàm số
2
22g x f x x
có
3
điểm cực trị.
Choïn
C
Lưu ý : Để xét dấu
()gx
, ta chọn một giá trị
0
x
thuộc khoảng đang xét rồi thay vào lần lượt
các hàm
1x
,
2
22f x x

để xét dấu chúng. Sau cùng sẽ suy ra dấu của
()gx
là tích của
hai hàm trên. Chẳng hạn:
Để xét dấu
()gx
trên khoảng
1 2 2;
, ta chọn giá trị

0
2 1 2 2;x
,
thay số 2 vào
1x
, ta được dấu dương (+), thay 2 vào
2
22xx
, ta được
10 3
nên
2
3
22f x x





mang dấu dương (+) (xem bảng biến thiên ban đầu). Vì vậy mà
dấu của
()gx
cũng là dấu dương (+).
Để xét dấu
()gx
trên khoảng
1; 1 2 2
, ta chọn
0
1 1; 1 2 2x
, thay số 1
vào
1x
ta được dấu dương (+), thay số 1 vào
2
22xx
ta được
5 1;3
do đó
2
1;3
22f x x





mang dấu âm (
) (xem bảng biến thiên ban đầu). Vì vậy mà dấu của
()gx
là dấu âm (
). Bằng cách thức này, ta có thể xét dấu
()gx
trên các khoảng còn
lại và có được bảng xét dầu như lời giải trên.
Ví dụ 16. Cho hàm số
()fx
có bảng xét dấu của đạo hàm như sau:
x

1
3
5

()fx
0
0
0
Đặt
32
1
2 2 3 2019
3
g x f x x x x
. Khẳng định nào sau đây đúng?
A. Hàm số
y g x
đạt cực đại tại
1x
.
14
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
14
B. Hàm số
y g x
có 1 điểm cực trị.
C. Hàm số
y g x
nghịch biến trên khoảng
1;4
.
D. Hàm số
y g x
đồng biến trên khoảng
1;3
.
Lời giải:
Ta có
2
2 4 3g x f x x x

. Xét:
2 1 1
2 0 2 3 1
2 5 3
xx
f x x x
xx





;
Xét
2
4 3 0 1 3x x x x
.
Ta có bảng xét dấu:
x

1
1
3

2fx
0
0
0
2
43xx
+
0
0
+
()gx
Chưa rõ dấu
0
0
Dựa vào bảng xét dấu, ta thấy
gx
đạt cực đại tại
1x
.
Choïn
A
Ví dụ 17. Cho hàm số
fx
có bảng biến thiên như hình sau.
x

0
3

fx
0
0
fx

1
5

Hàm số
32
2 6 1g x f x f x
có bao nhiêu điểm cực đại?
A.
3
. B.
4
. C.
6
. D.
8
.
Lời giải:
2
6 12 6 2g x f x f x f x f x f x f x f x
;
1 2 3
456
0
0 0 0 3
2
fx
x x x x x x
g x f x x x
x x x x x x
fx
(cả 8 nghiệm trên đều là nghiệm đơn phân biệt).
15
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
15
Từ bảng biến thiên, ta thấy khi
x
thì
0 lim 0
2
x
fx
f x g x
fx
.
Giả sử thứ tự giá trị của 8 nghiệm phân biệt trên là
1 2 8
, ,...,a a a
), ta có bảng xét dấu
()gx
:
x

1
a
2
a
3
a
4
a
5
a
6
a
7
a
8
a

()gx
0
0
0
0
0
0
0
0
Ta thấy đạo hàm
()gx
đổi dấu từ dương (+) sang âm (
) bốn lần, do đó hàm
gx
có bốn
điểm cực đại.
Choïn
B
Bài toán 1: Tìm tham số thỏa mãn điều kiện cực trị của hàm số
32
(*)y ax bx cx d
.
2
32y ax bx c
Phương pháp:
1. Điều kiện để hàm số có n cực trị hoặc không có cực trị.
Ta xét bảng sau (a và
là của đạo hàm
y
):
Điều kiện của a
Điều kiện đi kèm
Kết luận
0a
0b
Hàm số trở thành
2
y bx cx d
(parabol)
nên có một cực trị.
0a
0b
Hàm số trở thành
y cx d
(đường thẳng)
nên không có cực trị.
0a
0
(hoặc
0

)
Hàm số có hai cực trị (một cực đại và một
cực tiểu).
0a
0
(hoặc
0

)
Hàm số không có cực trị nào.
Từ bảng trên, ta khẳng định:
o Hàm số (*) có hai cực trị
0
0
a

. Ta có thể thay
0
bởi
0

.
o Hàm số (*) có một cực trị
0
0
a
b
.
o Hàm số (*) có cực trị
0
0
a
b
0
0
a

.
o Hàm số (*) không có cực trị
0
0
a
b
.
Dạng toán 2
Tìm tham số thỏa mãn điều kiện cực trị của hàm số
16
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
16
2. Điều kiện cực trị cơ bản:
o Hàm số có cực trị tại
0
xx
:
Ta có:
0
0yx
. Sau khi tìm được m thì thay ngược trở lại để lập bảng biến thiên cho hàm số
rồi kết luận nhận hay loại giá trị m này.
o Hàm số đạt cực đại tại
0
xx
(hoặc hàm số đạt cực tiểu tại
0
xx
):
Ta có:
0
0yx
. Sau khi tìm được m thì thay ngược trở lại để lập bảng biến thiên cho hàm số
rồi kết luận nhận hay loại giá trị m này (hoặc có thể thay m tìm được vào đạo hàm cấp hai để
xét dấu xem có phù hợp không).
o Đồ thị hàm số có điểm cực trị là
00
;M x y
:
Ta có:
0
00
0yx
y x y
Tìm ñöôïc
m
. Thay m trở lại đạo hàm để kiểm tra đạo hàm có đổi dấu khi
x đi qua
0
x
?
o Đồ thị hàm số có hai điểm cực trị là
; , ;
A A B B
A x y B x y
:
Ta có:
0; 0
;
AB
A A B B
y x y x
y x y y x y



, ...
Tìm ñöôïc
mn
3. Điều kiện cực trị liên quan đến các trục tọa độ:
o Đồ thị hàm số có hai điểm cực trị nằm khác phía trục Oy
12
0, 0
0
0
a
ac
xx
.
o Đồ thị hàm số có hai điểm cực trị nằm cùng phía trục Oy
12
0, 0
0, 0
0
0
a
a
xx
ac


.
Để ý: Trong điều kiện trên, ta đã thay điều kiện
12
0
c
xx
a

bởi
0ac
. Lý do là
hai số trái dấu đồng nghĩa với tích và thương của chúng là một số âm. Một khi a, c
trái dấu rồi thì điều kiện
2
0, 4 0a b ac
luôn được thỏa mãn, vì vậy
12
0, 0
0
0
a
ac
xx

.
Ta có biến đổi tương đương sau đây (phù hợp trắc nghiệm):
0
0 0; 0 .
0
0
0 0; 0 .
0
AB
AA
AB
B
BB
AB
AA
AB
B
BB
o Đồ thị hàm số có hai điểm cực trị nằm khác phía trục Ox
12
0, 0
0
a
yy
.
o Đồ thị hàm số có hai điểm cực trị nằm cùng phía trục Ox
12
0, 0
0
a
yy
.
17
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
17
(trong hai điều kiện trên thì
12
,yy
là hai giá trị cực trị của hàm số bậc ba).
o Đồ thị hàm số có hai điểm cực trị cách đều trục Ox
0, 0a
Ñieåm uoán I Ox
.
o Đồ thị hàm số có hai điểm cực trị cách đều trục Oy
0, 0a
Ñieåm uoán I Oy
.
Lưu ý: Cách tìm điểm uốn I đồ thị bậc ba
32
y ax bx cx d
là :
2
3 2 ,y ax bx c
6 2 0
3
I
b
y ax b x x
a

, thay
3
I
b
x
a
vào hàm số ban đầu để tìm
;
I I I
y I x y
.
4. Các công thức giải tích liên quan:
a) Đình lí Vi-ét: Cho phương trình
2
0 (*)ax bx c
có hai nghiệm
12
,.xx
Ta có:
1 2 1 2
,.
bc
S x x P x x
aa
b) Công thức nghiệm của phương trình
2
0 (*)ax bx c
:
(*) có hai nghiệm phân biệt
0
0
a

.
(*)
có hai nghiệm trái dấu
.0ac
.
(*)
có hai nghiệm dương phân biệt
0, 0
.
0, 0
a
SP

(*)
có hai nghiệm âm phân biệt
0, 0
0, 0
a
SP

.
c) Công thức hình học giải tích trong mặt phẳng:
Nếu
ABC
có
12
12
( ; )
( ; )
AB b b
AC c c
thì
1 2 2 1
1
2
ABC
S b c b c

.
ABC
tại
.0A AB AC
1 1 2 2
0bc b c
.
22
( ) ( ) .
B A B A
AB x x y y
Khoảng cách từ điểm
( ; )
MM
M x y
đến
:0ax by c
là
22
;
MM
ax by c
dM
ab


.
Đặc biệt:
; , ;
MM
d M Ox y d M Oy x
.
Ví dụ 18. Với giá trị nào của m thì đồ thị hàm số
32
1
( 6) (2 1)
3
y x mx m x m
có cực đại,
cực tiểu.
A.
( ; 3) (2; ).m
B.
( ; 3) ( 2; ).m 
C.
( ; 2) (3; ).m
D.
( ;2) (3; ).m
18
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
18
Lời giải:
Tập xác định :
.D
Đạo hàm :
2
26y x mx m
.
Ta thấy
1 0.a 
Hàm số có cực đại, cực tiểu
y
đổi dấu hai lần trên tập xác định
2
2
0 ( 6) 0
3
m
mm
m

.
Choïn
C
Ví dụ 19. Tìm tất các giá trị thực của tham số
m
để hàm số
32
( 2) 3 6y m x x mx
có 2
cực trị ?
A.
( 3;1) \ 2 .m
B.
( 3;1)m
.
C.
( ; 3) (1; )m
. D.
3;1m 
.
Lời giải:
Tập xác định :
.D
Đạo hàm :
2
3( 2) 6y m x x m
.
Hàm số có hai cực trị
2
20
02
0 3 1
3 3( 2) 0
m
am
m
mm



.
Choïn
A
Ví dụ 20. Tập hợp tất cả giá trị của m để hàm số
32
1
15
3
y m x mx mx
có cực trị là:
A.
1
0
m
m
. B.
1m
. C.
0m
. D.
0m
.
Lời giải:
Tập xác định :
.D
Đạo hàm :
2
( 1) 2y m x mx m
.
Hàm số đã cho có cực trị khi và chỉ khi
00
00
aa
b




2
10
1 0 1
10
2 0 0
10
m
mm
mm
mm
m m m



.
Choïn
C
Ví dụ 21. Tìm tất cả các giá trị thực của
m
để hàm số
32
2 ( 3) 1y x x m x
không có cực
trị ?
A.
5
3
m 
. B.
5
3
m 
. C.
8
3
m 
. D.
8
3
m 
.
Lời giải:
Tập xác định :
.D
Đạo hàm :
2
3 4 3y x x m
.
Ta thấy
10a 
. Vậy hàm số không có cực trị
0
19
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
19
2
5
( 2) 3( 3) 0 3 5 0
3
m m m
.
Choïn
A
Ví dụ 22. Giá trị của
m
để hàm số
3 2 2
3 3 1y x mx m x m
đạt cực đại tại
1x
là
A.
1m 
. B.
2m 
. C.
2m
. D.
0m
.
Lời giải:
Tập xác định:
D
. Đạo hàm:
22
3 6 3 1y x mx m
.
Hàm số có cực đại tại
1x
nên
2
0
1 0 3 6 3 1 0 .
2
m
y m m
m
Xét
0m
. Ta có
2
33yx

;
6yx

. Khi đó
1 6 0y


suy ra hàm số đạt cực tiểu tại
1x
(loại
0m
vì trái giả thiết).
Xét
2m
. Ta có
2
3 12 9y x x
;
6 12yx


. Khi đó
1 6 0y

. Do đó hàm số đã cho
đạt cực đại tại
1x
. Vậy
2m
thỏa mãn đề bài.
Choïn
C
Ví dụ 23. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
để hàm số
3 2 2
61y mx x m x
đạt
cực tiểu tại
1x
.
A.
1
4
m
m

. B.
1m
. C.
4m 
. D.
1
3
m 
.
Lời giải:
Tập xác định:
D
. Đạo hàm:
22
3 2 6y mx x m
.
Hàm số đạt cực tiểu tại
2
1
1 1 0 3 2 6 0
4
m
x y m m
m

.
Xét
1m
, ta có
2
3 2 5, 6 2y x x y x
. Khi đó
1 8 0y


, hàm số đã cho đạt cực tiểu
tại
1x
. Vì vậy
1m
thỏa mãn.
Xét
4m 
, ta có
2
12 2 10, 24 2y x x y x
. Khi đó
1 22 0y

, suy ra hàm số
đạt cực đại tại
1x
. Điều này trái với giả thiết nên ta loại
4m 
.
Choïn
B
Ví dụ 24. Đồ thị hàm số
32
32y x x ax b
có điểm cực tiểu là
2; 2A
. Tính
ab
A.
4
. B.
2
. C. 4. D.
2
.
Lời giải:
Tập xác định:
D
. Đạo hàm:
2
3 6 2y x x a
.
20
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
20
Đồ thị hàm số có điểm cực tiểu
20
12 12 2 0 0
2; 2 .
8 12 4 2 2
22
y
aa
A
a b b
y
Khi đó
2
3 6 , 6 6y x x y x
. Ta thấy
2 12 6 6 0y
, do đó hàm số đạt cực tiểu
tại
2x
(thỏa mãn). Vậy
0
2
a
b
, suy ra
2.ab
Choïn
D
Ví dụ 25. Cho hàm số
32
y x ax bx c
. Biết rằng đồ thị hàm số đi qua điểm
0; 1A
và
có điểm cực đại là
2;3M
.Tính
2.Q a b c
A.
0Q
. B.
4Q 
. C.
1Q
. D.
2Q
.
Lời giải:
Tập xác định:
D
. Đạo hàm:
2
32y x ax b
.
Đồ thị hàm số có điểm cực đại
2;3M
và đi qua
0; 1A
suy ra
20
12 4 0 3
2 3 8 4 2 3 0
11
01
y
a b a
y a b c b
cc
y




.
Thay các hệ số trên vào đạo hàm:
2
3 6 , 6 6 2 6 0y x x y x y
, do đó hàm số
đạt cực đại tại
2x
(thỏa mãn đề bài). Vậy
3, 0, 1 2 2a b c Q a b c
.
Choïn
D
Ví dụ 26. Đồ thị hàm số
32
y ax bx cx d
có hai điểm cực trị là
(1; 7)A
,
(2; 8)B
. Hãy
tính
( 1)y
.
A.
17y 
. B.
1 11y 
. C.
1 11y
. D.
1 35y
.
Lời giải:
Ta có:
2
3 2 .y ax bx c
Theo đề bài ta có hệ:
3 2 0
1 3 2 0
2
12 4 0
2 12 4 0
9
.
7 3 1
17
12
7
2 8 4 2 8
12
a b c
y a b c
a
a b c
y a b c
b
a b c
y a b c d
c
d a b c
y a b c d
d



Vậy
32
2 9 12 12y x x x
1 35.y
Choïn
D
21
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
21
Ví dụ 27. Cho hàm số
32
1
2 1 3
3
m
y x mx m x C
, với
m
là tham số. Xác định tất cả
giá trị của
m
để cho đồ thị hàm số
m
C
có điểm cực đại và cực tiểu nằm cùng một phía đối
với trục trung?
A.
1
; \ 1 .
2
m




B.
0 2.m
C.
1.m
D.
1
1.
2
m
Lời giải:
Tập xác định:
D
. Ta có
2
2 2 1y x mx m
.
Yêu cầu đề bài
0y

có
2
nghiệm
12
,xx
phân biệt và cùng dấu
2
10
2 1 0
2 1 0
a
mm
pm

1
.
1
2
m
m
Choïn
A
Ví dụ 28. Tìm tất cả giá trị
m
để đồ thị của hàm số
3 2 2
(2 1) ( 3 2) 4y x m x m m x
có 2
điểm cực đại và cực tiểu nằm về hai phía trục tung.
A.
1 3.m
B.
0 2.m
C.
2 3.m
D.
1 2.m
Lời giải:
Tập xác định :
D
.
Đạo hàm :
22
3 2(2 1) 3 2y x m x m m
.
Đồ thị hàm số có hai điểm cực trị nằm về hai phía trục tung
0y

có hai nghiệm trái dấu
2
. 0 3( 3 2) 0 (1;2).ac m m m
Ví dụ 29. Có bao nhiêu giá trị nguyên của
m
để hàm số
32
2 6 1f x x x m
có các giá trị
cực trị trái dấu?
A.
2
. B.
9
. C.
3
. D.
7
.
Lời giải:
Tập xác định:
D
. Ta có
2
6 12 6 2f x x x x x
.
0
0
2
x
fx
x

. Khi đó :
1
01y y m
và
2
27y y m
Hai giá trị cực trị trái dấu:
12
. 0 1 7 0 7 1y y m m m
.
22
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
22
Vì
6; 5; 4; 3; 2; 1;0mm
.
Choïn
D
Ví dụ 30. Điều kiện của tham số
m
để hàm số
32
31y x x mx
có hai điểm cực trị
12
,xx
thỏa mãn
22
12
6xx
là:
A.
3m
. B.
1m 
. C.
1m
. D.
3m 
.
Lời giải:
Tập xác định :
D
. Ta có:
2
36y x x m
.
Hàm số có hai cực trị
9 3 0 3.mm
Ta có :
2
2
22
1 2 1 2 1 2
6 2 6 2 6 0
bc
x x x x x x
aa



2
2 2. 6 0 3
3
m
m
(thỏa mãn).
Choïn
D
Ví dụ 31. Tìm tổng tất cả giá trị của tham số m để đồ thị hàm số
3 2 3
33y x mx m
có hai điểm
cực trị A, B sao cho
48,
OAB
S
với O là gốc tọa độ .
A.
1.
B.
0.
C.
2.
D.
3
.
2
(Trích từ Đề thi TSĐH 2012, Khối B)
Lời giải:
Tập xác định :
D
.
Đạo hàm :
2
3 6 3 ( 2 )y x mx x x m
;
3
3
03
0
2
x y m
y
x m y m

.
Đồ thị có hai điểm cực trị
2 0 0mm
. (1)
Khi đó, tọa độ các điểm cực trị :
33
(0;3 ), (2 ; ).A m B m m
Xét ∆
OAB
với
3
3
(0;3 )
(2 ; )
OA m
OB m m

, diện tích ∆
OAB
là :
44
1
0 6 3
2
OAB
S m m
.
Theo đề :
44
48 3 48 16 2
OAB
S m m m
(thỏa mãn (1)).
Ta có tổng của hai giá trị
m
tìm được :
2 ( 2) 0.
Choïn
B
Ví dụ 32. Tìm tất các giá trị thực của tham số
m
để hàm số
3 2 3
1
( 3) 4( 3)
3
y x m x m x m m
đạt cực trị tại
12
,xx
thỏa mãn
12
1.xx
23
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
23
A.
7
; 3 .
2
m



B.
7
;0 .
2
m




C.
7
; 3 .
2
m



D.
7
;0 .
2
m



Lời giải:
Tập xác định :
D
. Đạo hàm :
2
()
2( 3) 4( 3)
gx
y x m x m
.
Hàm số có hai cực trị
22
3
0 ( 3) 4( 3) 0 2 3 0
1
m
m m m m
m

(*).
Điều kiện cực trị :
2
12
1. ( 1) 2( 3) 4( 3) 0
. ( 1) 0
1
2( 3)
1
1
2
2
mm
ag
xx
S
m









.
7
2 7 0
2
31
3
m
m
m
m






. So sánh điều kiện (*), ta có
7
; 3 .
2
m



Choïn
C
Nhắc lại: Xét tam thức bậc hai có hai nghiệm phân biệt
12
,xx
, ta có quy tắc xét dấu:
x

1
x
2
x

()fx
Cùng dấu
a
0
Trái dấu
a
0
Cùng dấu
a
. ( ) 0af

. ( ) 0af

. ( ) 0af

Khi
1
( ; )xx
thì
()fx
cùng dấu
a
mà
1
( ; )x
nên
. ( ) 0.af
Khi
2
( ; )xx
thì
()fx
cùng dấu
a
mà
2
( ; )x

nên
. ( ) 0.af
Khi
12
( ; )x x x
thì
()fx
trái dấu
a
mà
12
( ; )xx
nên
. ( ) 0af
.
Đặc biệt: Trường hợp
. ( ) 0af
chỉ xảy ra khi phương trình bậc II có hai nghiệm
12
,xx
và
nằm trong khoảng hai nghiệm đó nên khi ta dùng
. ( ) 0af
thì đã bao hàm luôn điều kiện để
phương trình bậc II có hai nghiệm phân biệt, do đó không cần ghi
0.
Vậy, với phương trình
2
0 (*)
fx
ax bx c
, ta có:
Phương trình (*) có hai nghiệm thỏa
12
xx

. ( ) 0af

.
24
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
24
Phương trình
(*)
có hai nghiệm phân biệt thỏa
12
0
. ( ) 0
2
x x a f
S


.
(Một số nằm bên phải khoảng nghiệm thì trung bình cộng hai nghiệm nhỏ hơn số đó).
Phương trình (*) có hai nghiệm phân biệt thỏa
12
0
. ( ) 0
2
x x a f
S


.
(Một số nằm bên trái khoảng nghiệm thì trung bình cộng hai nghiệm lớn hơn số đó).
Ví dụ 33. Cho hàm số
32
3 3 1 ( ).
m
y x mx m C
Với giá trị nào của
m
thì đồ thị hàm số
có cực đại, cực tiểu đối xứng nhau qua đường thẳng
: 8 74 0.xy
A.
0.m
B.
3.m
C.
1.m
D.
2.m
Lời giải:
Tập xác định :
D
. Đạo hàm :
2
3 6 3 ( 2 )y x mx x x m
;
3
0 3 1
0
2 4 3 1
x y m
y
x m y m m

.
Hàm số có hai cực trị
2 0 0 (*).mm
Khi đó, tọa độ các điểm cực trị là :
3
(0; 3 1), (2 ;4 3 1)A m B m m m
.
Gọi
I
là trung điểm
3
0 2 3 1 4 3 1
;
22
m m m m
AB I



hay
3
( ;2 3 1)I m m m
.
3
(2 ;4 )AB m m
; đường thẳng
có vectơ chỉ phương
(8; 1)u 
.
Hai điểm cực trị đối xứng qua ∆
3
.0
8(2 3 1) 74 0
AB
ABu
I
m m m




3
3
16 4 0 0 2 2
2
2
16 23 82 0
m m m m m
m
m
mm

.
So sánh điều kiện (*), ta thấy
2m
thỏa mãn đề bài.
Choïn
D
25
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
25
Ví dụ 34. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số
m
để hàm số:
32
11
( 1) 3( 2)
36
y mx m x m x
đạt cực trị tại
12
,xx
thỏa mãn
12
2 1.xx
A.
1.
B.
0.
C.
3.
D.
2.
Lời giải:
Tập xác định :
D
. Đạo hàm :
2
2( 1) 3( 2)y mx m x m
.
Hàm số đạt cực trị tại hai điểm
12
,xx
2
0
( 1) 3 ( 2) 0
m
m m m
2
0
2 6 2 6
; \ 0 (*).
22
2 4 1 0
m
m
mm





Kết hợp đề bài và định lí Vi-ét, ta có :
12
12
12
2 1 (1)
2( 1)
(2)
3( 2)
(3)
xx
m
xx
m
m
xx
m


.
Lấy (1) trừ (2) theo vế, ta được :
2
2 2 2
1 (4)
mm
x
mm

, từ (2) suy ra
12
22m
xx
m

1
2 2 2 3 4
(5)
m m m
x
m m m
.
Thay (4) và (5) vào (3) :
22
3 4 2 3( 2)
. 3 10 8 3 6
m m m
m m m m
m m m
2
2
6 16 8 0 .
2
3
m
mm
m
So sánh điều kiện (*), ta được
2m
hay
2
.
3
m
Vì
m
nguyên nên
2.m
Choïn
D
Bài toán 2: Bài toán tham số có liên quan đến đường thẳng đi qua hai điểm cực trị của đồ thị
hàm số
32
(*)y ax bx cx d
1. Viết phương trình đường thẳng qua hai điểm cực trị của đồ thị
32
(*)y ax bx cx d
:
Giả sử đồ thị hàm số (*) có hai điểm cực trị, ta thực hiện theo những cách sau để viết phương
trình đường thẳng qua hai điểm cực trị đó :
Phương pháp Tự luận :
Chia
()fx
cho
()fx
như sau :
32
()fx
ax bx cx d
2
()
32
fx
ax bx c

26
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
26
Dư :
()P x x


Thương :
()Qx
Khi đó, hàm số được viết lại :
( ) ( ). ( )f x f x Q x x

.
Tọa độ các điểm cực trị thỏa mãn
( ) ( ). ( )
( ) 0
f x f x Q x x
fx

hay
()f x x


.
Phương pháp Trắc nghiệm:
Cách viết 1 :
2
2
3 3 9
b bc
y c x d
aa






.
Cách viết 2 :
( ). ( )
()
18
f x f x
y f x
a

.
2. Tìm điểm uốn của đồ thị hàm số
32
(*)y ax bx cx d
:
Xét hình dáng đồ thị hàm bậc ba bên dưới (đồ thị có hai điểm cực trị A, B), nhìn vào đồ thị tại lân
cận điểm A, ta thấy bề lõm của nó hướng xuống (lồi) ; nhìn vào đồ thị tại lân cận điểm B, ta thấy
bề lõm của nó hướng lên trên (lõm). Vậy sẽ có một ranh giới để đồ thị chuyển từ lồi sang lõm,
ranh giới ấy được gọi là điểm uốn của đồ thị (trong hình là điểm I).
Đặc biệt : Nếu đồ thị hàm số có hai điểm cực trị là A, B thì I sẽ là trung điểm của đoạn AB.
Cách tìm điểm uốn I :
Bước 1 : Tính
2
32y ax bx c
,
62y ax b


.
Bước 2: Cho
6 2 0
3
I
b
y ax b x x
a

, thay vào hàm số để
.
I
y
Từ đây ta có
điểm uốn
;
II
I x y
của đồ thị hàm bậc ba.
Tính chất quan trọng : Điểm uốn I chính là tâm đối xứng của đồ thị hàm bậc ba tức
là bất kỳ đường thẳng nào qua I nếu cắt đồ thị tại hai điểm còn lại M, N thì I luôn là trung
điểm đoạn MN.
Ví dụ 35. Cho hàm số
3
()y f x x x m
(1). Viết phương trình đường thẳng đi qua hai điểm
cực trị của đồ thị hàm số (1).
A.
2
.
3
y x m
B.
.y x m
C.
2
.
3
y x m
D.
2
.
3
y x m
Đánh giá :
27
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
27
Với bài toán này, xin được hướng dẫn hai cách để bạn đọc lựa chọn phương án tối ưu cho
mình. Cách giải 1 : Làm theo lý luận truyền thống. Cách giải 2 : Dựa vào công thức đã
cung cấp.
Với cách giải 1, ta thực hiện phép chia
y
cho
y
trong giấy nháp như sau :
3
y
x x m
3
1
3
xx
2
31
y
x
1
3
x
2
3
xm
(bậc I)
Phép chia kết thúc vì bậc
I nhỏ hơn bậc II
Dư : dạng
x
Lời giải:
Cách giải 1 :
Tập xác định :
D
.
Đạo hàm :
2
31yx

;
1
0
3
yx
nên hàm số luôn có 2 cực trị.
Hàm số được viết lại
12
.
33
y y x x m



.
Tọa độ các điểm cực trị của đồ thị hàm số luôn thỏa mãn :
12
.
33
0
y y x x m
y



2
3
y x m
. Phương trình đường thẳng qua hai điểm cực trị của đô thị là
2
3
y x m
.
Choïn
D
Cách giải 2 :
Tập xác định :
D
. Đạo hàm :
2
31yx

;
1
0
3
yx
nên hàm số luôn có 2 cực trị.
Dựa vào công thức
( ). ( )
()
18
f x f x
y f x
a

, ta viết phương trình đường thẳng qua hai điểm cực
trị như sau :
2
3
(3 1).6
18
xx
y x x m
33
12
.
33
y x x m x x y x m



Ví dụ 36. Cho biết có một tham số
m
để đồ thị hàm số
32
2 3( 3) 11 3y x m x m
có hai điểm
cực trị, đồng thời hai điểm cực trị đó và điểm
(0; 1)C
thẳng hàng . Tìm khẳng định đúng:
A.
3;6 .m
B.
4;7 .m
C.
1;4 .m
D.
1;2 .m
Lời giải:
Cách giải 1 : Chia
y
cho
y
như sau :
28
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
28
32
2 3( 3) 11 3
y
x m x m
2
6 6( 3)
y
x m x

32
2 2( 3)x m x
13
36
m
x
2
( 3) 11 3m x m
Khi phần dư có dạng
x

thì
phép chia kết thúc.
22
( 3) ( 3)m x m x
Dư :
2
( 3) 11 3m x m
Tập xác định :
D
. Đạo hàm :
2
6 6( 3) ;y x m x
0
0 6 ( 3) 0
3
x
y x x m
xm

.
Hàm số có hai cực trị
3 0 3mm
.
Tọa độ các điểm cực trị của đồ thị hàm số luôn thỏa mãn :
2
2
13
. ( 3) 11 3
( 3) 11 3
36
0
m
y y x m x m
y m x m
y




.
Điểm
(0; 1)C
thuộc đường thẳng qua hai điểm cực trị nên
1 11 3 4mm
(thỏa mãn).
Choïn
A
Cách giải 2 :
Tập xác định :
D
. Đạo hàm :
2
6 6( 3) ; 12 6( 3)y x m x y x m
.
0
0 6 ( 3) 0
3
x
y x x m
xm

.
Hàm số có hai cực trị
3 0 3mm
.
Áp dụng công thức, ta viết phương trình đường thẳng qua hai điểm cực trị của đồ thị :
2
32
6 6( 3) 12 6( 3)
2 3( 3) 11 3
18.2
x m x x m
y x m x m


3 2 2
2 3( 3) 11 3 ( 3) (2 3)y x m x m x m x x m


3 2 3 2 2
2
2 3( 3) 11 3 2 3( 3) ( 3)
( 3) 11 3 .
y x m x m x m x m x
y m x m


Điểm
(0; 1)C
thuộc đường thẳng qua hai điểm cực trị nên
1 11 3 4mm
(thỏa mãn).
Ví dụ 37. Tìm giá trị của tham số
m
để đồ thị của hàm số
32
32y x x mx
có các điểm
cực đại và cực tiểu cách đều đường thẳng
1.yx
A.
9
.
2
B.
3.
C.
9
.
4
D.
0.
29
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
29
Đánh giá : Phương trình
2
0 3 6 0y x x m
không thể cho ra nghiệm đẹp
như ta muốn nên những bài toán liên quan tọa độ điểm cực trị đều cần đến phương
trình đường thẳng đi qua hai điểm cực trị.
Lời giải:
Tập xác định :
D
. Đạo hàm :
2
36y x x m
.
Hàm số có hai cực trị
0 9 3 0 3 (*)mm
Phương trình đường thẳng qua hai điểm cực trị của đồ thị là
2
: 2 2
33
mm
yx
.
Các điểm cực trị cách đều đường thẳng
:1d y x
(1)
(2)
d
I d vôùi I laø trung ñieåm cuûa hai ñieåm cöïc trò
Trường hợp 1 :
2
21
3
21
3
m
d
m




9
2
m
(loại do (*)).
Trường hợp 2 : Gọi hai điểm cực trị của đồ thị hàm số là
1 1 2 2
22
; 2 2 , ; 2 2
3 3 3 3
m m m m
A x x B x x
, điểm
I
là trung điểm của
AB
nên :
12
1;
22
I
xx
b
x
a
1 2 1 2
1 1 2
( ) 2 ( ) 2 2
2 2 3 3
I
mm
y y y x x m



.
: 1 1 1 0I d y x m m
(thỏa mãn do (*)).
Choïn
D
Bài toán 3: Bài toán tìm tham số thỏa mãn điều kiện cực trị hàm số
42
y ax bx c
1. Số cực trị của hàm số
42
y ax bx c
.
Đạo hàm :
32
4 2 2 (2 )y ax bx x ax b
;
2
0
0
2 0 (*)
x
y
ax b


.
Nhìn vào phương trình
0y
, ta thấy luôn có một nghiệm
0x
. Do đó việc biện luận tiếp
theo sẽ phụ thuộc vào phương trình
(*)
. Từ
(*)
ta thấy :
Trường hợp
Nghiệm của
(*)
Số nghiệm
của
y
Số cực trị
0
0
a
b
Vô nghiệm
1
1
0
0
a
b
Một nghiệm :
0x
1
1
30
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
30
.0ab
(
,ab
cùng dấu)
Vô nghiệm
1
1
.0ab
(
,ab
trái dấu)
Hai nghiệm khác 0 :
2
b
x
a

3
3
Từ đây, ta có thể khẳng định :
Hàm số không có cực trị
0ab
.
Hàm số có cực trị
22
0ab
Hàm số có một cực trị
22
.0
0
ab
ab

.
Hàm số có ba cực trị
.0ab
.
Lưu ý : Việc sử dụng
22
0ab
là thể hiện
,ab
không đồng thời bằng 0, tuy nhiên BPT
22
0ab
mang tính phức tạp do bậc của
m
có thể
4
. Để khắc phục điều này, ta dùng phương
pháp phủ định như sau :
Xét
1
2
0
0
............
Giaûi tìm
mm
a
mm
b
.
Quay lại giải
22
0ab
tức là lấy phủ định kết quả của bước một. Ta có
1
2
............
mm
mm
.
2. Tìm điều kiện để hàm số
42
y ax bx c
thỏa mãn điều kiện K:
Bước 1 : Tập xác định :
D
. Đạo hàm :
32
4 2 2 (2 )y ax bx x ax b
;
2
0
0
20
x
y
ax b


.
Bước 2 : Điều kiện hàm số có một cực trị (hoặc có ba cực trị) – Xem mục 1 (lý thuyết).
Bước 3 : Dựa vào điều kiện
K
đề tìm tham số
m
rồi so sánh điều kiện có cực trị (bước 2)
trước khi kết luận.
31
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
31
Xử lý điều kiện K (Công thức trắc nghiệm) :
Hàm số có cực trị và thỏa mãn :
Hàm số có cực đại mà không có cực
tiểu
00
00
aa
bb






.
Hàm số có cực tiểu mà không có
cực đại
00
00
aa
bb






.
Ba cực trị tạo thành tam giác
vuoâng
ñeàu
, ta dùng công thức nhanh
3
3
8
cos
8
ba
BAC
ba
.
Ba cực trị tạo thành tam giác vuông
3
0
3
8
cos 0 cos90
8
ba
BAC
ba
.
Ba cực trị tạo thành tam giác đều
3
0
3
81
cos cos60
82
ba
BAC
ba
.
Ba cực trị tạo thành tam giác có diện tích
.S
Ta dùng công thức nhanh bình phương diện tích :
5
2
3
32
b
S
a

.
Tọa độ ba điểm cực trị của đồ thị là
(0; ), ; , ;
2 4 2 4
bb
A c B C
a a a a

với
2
4b ac
.
Tam giác
ABC
có
12
1 2 2 1
12
( ; )
1
2
( ; )
Dieän tích
ABC
AB b b
S b c b c
AC c c
.
Công thức diện tích khác :
;
4
abc
S S pr
R

với
,Rr
theo thứ tự là bán kính đường tròn
ngoại tiếp và nội tiếp của tam giác ;
,,abc
là độ dài ba cạnh ;
2
abc
p

là nửa chu vi
tam giác.
C
R
r
O
C
O
A
B
A
B
32
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
32
Ví dụ 38. Có tất cả bao nhiêu giá trị nguyên của
m
trên miền
10;10
để hàm số
42
2 2 1 7y x m x
có ba điểm cực trị?
A.
20
. B.
10
. C. Vô số. D.
11
.
Lời giải:
Cách 1: Tự luận
Tập xác định:
.D
Ta có
3
4 4 2 1y x m x
;
3
0 4 4 2 1 0y x m x
2
0
2 1 (*)
x
xm

.
Hàm số đã cho có ba điểm cực trị khi và chỉ khi phương trình
0y
có ba nghiệm phân biệt
Phương trình (*) có hai nghiệm phân biệt khác 0
1
2 1 0 .
2
mm
Vì m nguyên thuộc
10;10
nên
0;1;2;3;4;5;6;7;8;9;10 .m
Choïn
D
Cách 2: Trắc nghiệm
Hàm số có ba cực trị khi và chỉ khi
1
0 1 2 2 1 0 2 2 1 0 .
2
ab m m m


Ví dụ 39. Tìm tất cả giá trị của tham số
m
để hàm số
4 2 2
9 10y mx m x
có 3 cực trị
A.
0; 3m
. B.
3;m 
.
C.
; 3 0;3m 
. D.
3; 0 3;m 
.
Lời giải:
Cách 1: Tự luận
Tập xác định:
.D
Ta có:
3 2 2 2
4 2 9 2 2 9y mx m x x mx m
;
2
22
2 , 0, 9
0
0
2 9 0 (1)
a m b c m
x
y
mx m

.
Hàm số đã cho có 3 cực trị
0y

có 3 nghiệm phân biệt
Phương trình (1) có hai nghiệm
phân biệt khác
0
.
2
2
0
20
3
8 9 0
03
2 .0 9 0
3
m
am
m
mm
m
mm
m








. Suy ra
; 3 0;3m 
.
Choïn
C
Cách 2: Trắc nghiệm
Hàm số có ba cực trị khi và chỉ khi
2
3
0 9 0 .
03
m
ab m m
m


33
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
33
Ví dụ 40. Tìm tất cả các giá trị của tham số
m
để đồ thị hàm số
42
1 1 2y mx m x m
chỉ
có một cực trị.
A.
1.m
B.
0.m
C.
0 1.m
D.
0m
hoặc
1.m
Lời giải:
Hàm số có một cực trị khi và chỉ khi
2
22
2
10
0
0
10
mm
ab
ab
mm



2
01
01
2 2 1 0,
mm
mm
m m m
.
Vậy
0m
hoặc
1m
thỏa mãn đề bài.
Choïn
D
Ví dụ 41. Tìm tất cả các giá trị của tham số
m
để hàm số
42
37
2
23
y x mx
có cực tiểu mà
không có cực đại.
A.
0m
. B.
0m
. C.
1m
. D.
1m 
.
Nhận xét : Có hai trường hợp để hàm số
42
y ax bx c
có cực tiểu mà không có cực đại:
o Một là : Hàm bậc bốn có đúng một cực trị và là cực tiểu, khi đó :
00
00
aa
ab b





.
o Hai là : Hàm số trở thành hàm bậc hai (đồ thị parabol có bề lõm hướng lên), ta có :
0
0
a
b
.
Lời giải :
Ta thấy
3
0
2
a 
, vì vậy điều kiện bài toán tương đương với
0 2 0 0.b m m
Vậy
0m
thỏa mãn đề bài.
Choïn
B
Ví dụ 42. Tìm tất cả các giá trị của
m
để đồ thị hàm số
2 4 2
12y m x mx m
chỉ có một
điểm cực đại và không có điểm cực tiểu.
A.
1,5 0m
. B.
1m 
. C.
10m
. D.
1 0,5m
.
Lời giải:
Hàm số có một điểm cực đại mà không có cực tiểu
00
(1) (2)
00
aa
bb






Giải (1):
2
0 1 1
10
1 0.
00
0
am
m
m
bm
m




(*)
Giải (2):
2
01
10
1
00
0
am
m
m
bm
m




. (**)
Từ (*) và (**) suy ra
10m
.
Choïn
C
34
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
34
Ví dụ 43. Cho hàm số
42
2( 1) 1y x m x
. Tìm tất cả các giá trị của tham số
m
để đồ thị hàm
số có ba điểm cực trị lập thành một tam giác vuông.
A.
1m 
. B.
0m
. C.
1m
. D.
2m
.
Lời giải:
Cách 1: Tự luận
Tập xác định:
D
.
32
2
0
4 4( 1) 4 ( 1); 0
1
x
y x m x x x m y
xm


.
Đồ thị hàm số có 3 điểm cực trị
0y

có ba nghiệm phân biệt
1 0 1. (*)mm
Khi đó các điểm cực trị của đồ thị là:
(0;1)A
,
2
( 1;2 )B m m m
,
2
( 1;2 )C m m m
;
2
( 1;2 1)AB m m m
,
2
( 1;2 1)AC m m m
.
Hàm số đã cho là hàm số chẵn nên đồ thị hàm số nhận
Oy
làm trục đối xứng
ABC
cân tại
A
Theo đề :
ABC
vuông, do đó nó phải vuông tại A, ta có :
.0AB AC
.
3
2 2 4
1
( 1) (2 1) 0 ( 1) ( 1) 0 1 1 1 0
2
m
m m m m m m m
m


.
Kết hợp với điều kiện (*) ta có:
2m
.
Choïn
D
Cách 2: Trắc nghiệm
Hàm số có ba cực trị
0 1. 2( 1) 0 1ab m m
.
Gọi A, B, C là ba điểm cực trị của đồ thị hàm số với A là đỉnh của tam giác cân ABC, ta có:
33
03
33
88
cos cos90 0 8 0
88
b a b a
BAC b a
b a b a


33
2 2 8.1 0 2 2 8 2 2 2 2m m m m
(thỏa điều kiện).
Ví dụ 44. Tìm tất cả giá trị thực của tham số
m
để đồ thị hàm số
42
2 2 3y x mx m
có ba
điểm cực trị là ba đỉnh của một tam giác cân.
A.
0m
. B.
0m
. C.
0m
. D.
0m
.
Lời giải:
Tập xác định:
D
.
Ta có
32
4 4 4y x mx x x m
;
2
0
0
x
y
xm

.
Hàm số đã cho có ba điểm cực trị khi và chỉ khi phương trình
0y
có ba nghiệm phân biệt
2
xm
có hai nghiệm phân biệt khác 0
0m
.
Vì hàm số đã cho là hàm số chẵn nên đồ thị của chúng đối xứng nhau qua Oy, do đó tam giác
tạo bởi ba điểm cực trị của đồ thị luôn luôn là tam giác cân (tại đỉnh thuộc trục tung).
Vậy
0m
thỏa mãn đề bài.
Choïn
B
35
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
35
Ví dụ 45. Tìm m để
m
C
:
42
1
(3 1) 2( 1)
4
y x m x m
có ba điểm cực trị tạo thành một tam
giác có trọng tâm là gốc tọa độ
O
.
A.
2
.
3
m 
B.
1
.
3
m
C.
1.m
D.
0.m
Lời giải:
Tập xác định:
.D
Đạo hàm:
32
2(3 1) 2(3 1)y x m x x x m


;
2
0
0
2(3 1)
x
y
xm


.
Hàm số có ba cực trị
0y

có ba nghiệm phân biệt
1
2(3 1) 0 .
3
mm
Gọi A, B, C là ba điểm cực trị của đồ thị, ta có:
(0;2 2) ,A m Oy
2
2(3 1); 9 4 1 ,B m m m
2
2(3 1); 9 4 1C m m m
.
Vì
O
là trọng tâm
ABC
nên
2
0
0
33
18 6 4
0
33
A B C
A B C
xxx
yyy
mm




1
(nhaän)
3
2
(loaïi)
3
m
m
Vậy
1
3
m
thỏa mãn đề bài.
Choïn
B
Ví dụ 46. Biết rằng với tham số
0
mm
thì đồ thị hàm số
42
22y x mx
có ba điểm cực trị tạo
thành một tam giác ngoại tiếp đường tròn có bán kính bằng
1.
Chọn mệnh đề đúng sau đây:
A.
0
( 3; 1).m
B.
0
(0;2).m
C.
0
(1;3).m
D.
0
(4;7).m
Lưu ý:
Tam giác ngoại tiếp (tiếp xúc ngoài) đường tròn cũng có nghĩa là
đường tròn nội tiếp (tiếp xúc trong) tam giác.
Tam giác nội tiếp (tiếp xúc trong) đường tròn cũng có nghĩa là đường
tròn ngoại tiếp (tiếp xúc ngoài) tam giác.
Lời giải:
Tập xác định:
.D
Đạo hàm:
32
4 4 4 ( )y x mx x x m
;
2
0
0
x
y
xm

.
Hàm số có ba cực trị
0y

có ba nghiệm phân biệt
0 (*).m
C
R
r
O
C
O
A
B
A
B
36
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
36
Tọa độ các điểm cực trị là
22
(0;2), ( ;2 ), ( ;2 )A B m m C m m
.
22
( ; ), ( ; ), (2 ;0)AB m m AC m m BC m
suy ra
4
AB m m AC
;
2BC m
.
Diện tích tam giác
ABC
:
2 2 2
1
2
S m m m m m m
.
Nửa chu vi tam giác:
4
4
22
22
AB BC CA m m m
p m m m
.
Ta có
2 4 2 3
. 1 1S p r m m m m m m m
(rút gọn cho
0m
)
2
32
22
3 4 2
11
10
11
( 2) 0
1 2 1
mm
m
mm
m m m
m m m


0 (loaïi)
1 (loaïi)
2
m
m
m
.
Vậy
2m
thỏa mãn yêu cầu đề bài.
Choïn
C
Ví dụ 47. Có bao nhiêu tham số
m
nguyên âm để đồ thị hàm số
42
2y x mx m
có ba điểm
cực trị A, B, C, sao cho đường tròn ngoại tiếp tam giác ABC có bán kính bằng 1?
A.
0.
B.
1.
C.
2.
D.
3.
Lời giải:
Tập xác định:
.D
Đạo hàm:
32
4 4 4 ( )y x mx x x m
;
2
0
0
x
y
xm

.
Hàm số có ba cực trị
0y

có ba nghiệm phân biệt
0.m
Tọa độ ba điểm cực trị của đồ thị:
(0; )Am
,
22
( ; ), ( ; )B m m m C m m m
.
2 2 4
( ; ), ( ; ), 2 ;0 ; ; 2AB m m AC m m BC m AB m m AC BC m
.
Diện tích tam giác
2 2 2
1
:
2
ABC S m m m m m m
.
4
2
3
0
. . ( )2
4 4 4.1
21
mm
abc AB AC BC m m m
S m m
RR
mm

0 (loaïi)
1
15
(loaïi)
2
15
2
m
m
m
m
.
Vậy
15
1
2
mm

thỏa mãn. Ta thấy không có giá trị
m
nguyên âm nào thỏa mãn.
Choïn
A
Bài toán 4: Tìm tham số thỏa mãn điều kiện cực trị của những hàm số khác
1. Hàm số phân thức bậc hai trên bậc một :
2
ax bx c
y
dx e
0d
.
37
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
37
Tập xác định :
\
e
D
d



. Đạo hàm :
2
22
2 ( )
( ) ( )
Ax Bx C g x
y
dx e dx e



với
. 0. , . 0. , . .
00
a b a c b c
A a d b B a e c C b e c d
d e d e
.
Hàm số có hai điểm cực trị
y
đổi dấu hai lần trên tập xác định
0gx
có hai nghiệm
phân biệt khác
e
d
.
Đường thẳng đi qua hai điểm cực trị của đồ thị có phương trình :
2
22
()
ax bx c
ax b a b
y y x
dx e d d d

.
2. Hàm số chứa dấu giá trị tuyệt đối :
a) Hàm số
y f x
: Đạo hàm:
.f x f x
y
fx
.
Cho trước đồ thị hàm số
y f x
liên tục trên D. Ta xác định đồ thị hàm
y f x
:
o Bước 1: Giữ nguyên phần đồ thị
y f x
nằm phía trên trục hoành.
o Bước 2: Lấy đối xứng phần đồ thị
y f x
nằm dưới trục hoành qua trục hoành.
Hợp của hai phần trên (bỏ phần dưới trục hoành), ta được đồ thị hàm
y f x
.
Minh họa:
Đồ thị
y f x
Đồ thị
y f x
Đúc kết :
( ) : ( )
( ) ( )
:0
Khoângtínhtieápxuùc
C y f x
Soá cöïc trò haøm y f x Soá cöïc trò haøm y f x Soá giao ñieåm
Ox y
.
b) Hàm số
y f x
:
Cho trước đồ thị hàm số
y f x
liên tục trên D. Ta xác định đồ thị hàm
y f x
:
o Bước 1: Giữ nguyên phần đồ thị
y f x
nằm bên phải trục tung (ứng với
0x
); bỏ đi
phần đồ thị
y f x
nằm bên trái trục tung (ứng với
0x
).
38
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
38
o Bước 2: Lấy đối xứng phần đồ thị
y f x
nằm bên phải trục tung qua trụng tung.
Hợp của hai phần trên, ta được đồ thị hàm
y f x
.
Minh họa:
Đồ thị
y f x
Đồ thị
y f x
Đúc kết :
Xét hàm đa thức
fx
có tập xác định là (chắc chắn đồ thị hàm này sẽ cắt Oy tại một
điểm), ta có:
0
( ) 2 ( ) 1
x
Soá cöïc trò haøm y f x Soá cöïc trò naèm beân phaûi Oy cuûa haøm y f x
.
Để cho dễ nhớ, ta gọi n là số cực trị dương của hàm số
y f x
, khi ấy số cực trị của hàm số
y f x
bằng
21n
.
Ví dụ 48. Tìm tất cả giá trị tham số m sao cho hàm số
2
11x m x m
y
xm
có cực đại, cực
tiểu.
A.
.m
B.
0.m
C.
1.m
D.
1.m 
Lời giải:
Tập xác định:
\.Dm
Đạo hàm:
22
22
21
gx
x mx m
y
x m x m


.
Hàm số có cực đại, cực tiểu
y
đổi dấu hai lần trên tập xác định
0gx
có hai nghiệm
phân biệt khác m
2
2
2
2
2 2 2
10
2 1 0
1 0 .
2 1 0
2 1 0
g
g
a
m
m m m
m
g m m m m




Choïn
A
Ví dụ 49. Tìm tất cả giá trị của tham số m để điểm
1; 3A
cùng với hai điểm cực trị của đồ thị
hàm số
2
2
1
x mx m
y
x

tạo thành ba điểm không thẳng hàng.
39
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
39
A.
5
.
2
m 
B.
1.m
C.
1
.
5
2
m
m

D.
1
5
2
m
m

.
Lời giải:
Tập xác định:
\ 1 .D 
Đạo hàm:
2
22
2
11
gx
x x m
y
xx



.
Hàm số có hai cực trị
y
đổi dấu hai lần trên tập xác định
0gx
có hai nghiệm phân biệt
khác
1
10
1
1 0 1
1
1 1 2 0
g
g
a
m
mm
m
gm


.
Phương trình đường thẳng qua hai điểm cực trị của đồ thị là
2
2
: 2 2
1
x mx m
d y x m
x

.
Điểm
5
1; 3 3 2.1 2 .
2
A d m m
Vậy
1m
và
5
2
m 
thỏa mãn đề bài.
Choïn
C
Ví dụ 50. Cho hàm số
2
1x mx
y
xm

(
m
là tham số). Tìm tất cả các giá trị của tham số
m
để
hàm số có giá trị cực đại là
7.
A.
7.m
B.
5.m
C.
9.m 
D.
5.m 
Lời giải:
Điều kiện
.xm
Đạo hàm:
2
22
22
1
21
xm
x mx m
y
x m x m



,
1
0
1


xm
y
xm
.
Vì
1 1 ,m m m
nên hàm số luôn có hai điểm cực trị
m
.
Phương trình đường thẳng qua hai điểm cực trị của đồ thị là
2y x m
.
Suy ra
1 2 , 1 2y m m y m m
.
Ta có bảng biến thiên:
x

1 m
m
1 m

y
0
0
y

2 m


2 m

Ta có
2 7 9
CÑ
y m m
.
Choïn
C
40
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
40
Ví dụ 51. Tìm các số thực
,ab
sao cho điểm
0;1A
là điểm cực đại của đồ thị hàm số
22
.
1
b
y ax a
x
A.
1; 0.ab
B.
1.ab
C.
1.ab
D.
1; 0.ab
Lời giải:
Tập xác định:
\ 1 .D 
Đạo hàm:
2
' 2 .
1
b
y ax
x

0;1A
là điểm cực đại của đồ thị hàm số
2
' 0 0
0
0
1
1
01
y
b
b
a
a
y

.
Với
1, 0,ab
ta có
2yx
đổi dấu từ âm sang dương (tính từ trái sang phải) khi qua
0x
nên
0x
là điểm cực tiểu của hàm số (không thỏa mãn).
Với
1, 0,ab
ta có
2yx

đổi dấu từ dương sang âm (tính từ trái sang phải) khi qua
0x
nên
0x
là điểm cực đại của hàm số (thỏa mãn đề bài).
Vậy
1, 0.ab
Choïn
D
Ví dụ 52. Gọi
S
là tổng các giá trị nguyên của tham số
m
để hàm số
32
3 9 5
2
m
y x x x
có 5 điểm cực trị. Vậy
S
sẽ nhận giá trị nào sau đây?
A.
2016
. B.
1952
. C.
2016
. D.
496
.
Nhận xét : Để giải quyết dạng toán này, các bạn học sinh cần :
Xem lại lý thuyết tìm số cực trị hàm
y f x
được tóm tắt ở phần trên.
Ngoài ra, các em cần phải nắm công thức tìm tổng cấp số cộng: Cho cấp số cộng với số hạng
đầu
1
u
, công sai d, khi đó tổng của n số hạng đầu là:
1
2
n
n
u u n
S
với
1
1
n
u u n d
.
Lời giải :
Cách 1: Tự luận
Xét:
2
m
y f x
với
32
3 9 5,f x x x x x
. Ta có:
2
3 6 9f x x x
.
Áp dụng công thức:
.uu
u
u
, ta có:
2
.
2
m
fx
y f x
m
fx

.
Xét
0y
0
2
fx
m
fx

;
0fx
2
1
3 6 9 0
3
x
xx
x

(hai nghiệm phân biệt).
41
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
41
Vậy hàm số
32
3 9 5
22
mm
y f x x x x
có năm điểm cực trị khi
2
m
fx
có ba
nghiệm phân biệt khác
1, 3
(*).
Bản biến thiên hàm
fx
:
x

1
3

fx
0
0
fx

0
32

Ta thấy với
* 32 0 0 64
2
m
m
. Vì m nguyên nên
1,2,...63m
Tổng các giá trị của
m
là
63
1 63 2016
2
S
.
Choïn
A
Cách 2: Trắc nghiệm
Xét hàm số
32
3 9 5
2
m
f x x x x
có
2
1
2
3 6 9 0
3 32
2
m
xy
f x x x
m
xy
.
Ta biết:
( ) : ( )
( ) ( )
:0
Khoângtínhtieápxuùc
C y f x
Soá cöïc trò haøm y f x Soá cöïc trò haøm y f x Soá giao ñieåm
Ox y
mà: Số cực trị của hàm
y f x
bằng 2. Do đó yêu cầu đề bài tương đương với
( ) : ( )
:0
C y f x
Ox y
có ba giao điểm (không tính tiếp xúc)
y f x
có hai cực trị trái dấu
. 32 0
22
mm



64 0 0 64.m m m
Vì m nguyên nên
1,2,...63m
.
Ví dụ 53. Cho hàm số
()y f x
có bảng biến thiên như hình vẽ
x

1
2

fx
0
0
fx

11
4

Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số
m
để đồ thị hàm số
( ) ( ) 3g x f x m
có
5
điểm cực
trị:
A.
2
. B.
4
. C.
3
. D.
1
.
Lời giải :
42
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
42
Số điểm cực trị của hàm số
y f x m
bằng tổng số điểm cực trị của hàm số
y f x m
và số nghiệm đơn của phương trình
0.f x m
Dựa vào bảng biến thiên, ta có số điểm cực trị của hàm số
( ) 3y f x m
là
2
. Do đó để hàm số
( ) ( ) 3g x f x m
có
5
điểm cực trị thì phương trình
( ) 3 0f x m
phải có
3
nghiệm đơn.
Từ bảng biến thiên, ta thấy:
3f x m
có 3 nghiệm đơn khi và chỉ khi
4 11
4 3 11
33
mm
; vì m nguyên nên
2;3 .m
Choïn
A
Ví dụ 54. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số
m
để hàm số
4 3 2
8 18y x x x m
có
3
điểm cực trị?
A.
1
. B. Vô số. C.
2
. D. Không có.
Lời giải:
Áp dụng công thức:
.uu
x
u
, ta có:
4 3 2 3 2
4 3 2
8 18 4 24 36
8 18
x x x m x x x
y
x x x m
.
2
4 3 2
4 3 2
8 18 4 3
8 18
x x x m x x
y
x x x m
;
4 3 2
0 ( )
0 3 ( )
8 18 (*)
gx
x nghieäm ñôn
y x nghieäm keùp
x x x m
Xét hàm số
4 3 2
8 18g x x x x
;
32
4 24 36 0g x x x x
0
3
x
x
.
Bảng biến thiên:
x

0
3

gx
0
0
gx

0
27

Dựa vào bảng biến thiên, ta thấy phương trình
4 3 2
8 18 (*)
gx
x x x m
có tối đa hai nghiệm.
Ngoài ra,
0x
là nghiệm đơn,
3x
là nghiệm kép của phương trình
0y
. Vì vậy hàm số đã
cho có ba cực trị tương đương phương trình
(*)
có hai nghiệm phân biệt khác 0.
00mm
. Khi đó có vô số giá trị nguyên của m thỏa mãn đề bài.
Choïn
B
43
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
43
Ví dụ 55. Cho hàm số
y f x
có đạo hàm
2
2
12f x x x x
,
x
. Số giá trị
nguyên của tham số
m
để hàm số
32
3g x f x x m
có
8
điểm cực trị là:
A. 1. B. 4. C. 3. D. 2
Lời giải:
Ta có:
22
2
1 2 1 2f x x x x x x x
;
2 3 2
3 6 . 3g x x x f x x m

2
2 3 2 3 2 3 2
3 6 3 1 3 3 2x x x x m x x m x x m
.
32
32
32
02
3 1 1
0
3 2
3 2 3
xx
x x m
gx
x x m
x x m

Ta thấy những nghiệm (nếu có) từ phương trình (1) luôn là nghiệm kép (
gx
không đổi dấu khi
đi qua nghiệm kép). Vì vậy, yêu cầu đề bài tương đương hai phương trình (2) và (3) có tất cả
sáu nghiệm phân biệt khác 0 và 2 (*).
Xét hàm số
32
3h x x x
,
x
. Đạo hàm:
2
0
3 6 0
2
x
h x x x
x
.
Ta có bảng biến thiên:
x

0
2

y
0
0
y

0
4

Từ bảng biến thiên, tâ thấy: (*)
4 0 0 4
24
4 2 0 2 6



mm
m
mm
.
Choïn
A
Ví dụ 56. Cho hàm số
32
1
1 3 4
3
y f x x m x m x m
. Tìm tất cả giá trị m để hàm
số
y f x
có 5 điểm cực trị.
A.
3 1.m
B.
1.m
C.
4.m
D.
0m
.
Nhận xét : Để giải quyết dạng toán này, các em học sinh cần xem lại cách xây dựng công thức tìm
số cực trị của hàm
y f x
trong phần lý thuyết. Từ đó ta rút ra công thức:
21Soá cöïc trò haøm y f x n
với n là số cực trị dương (
0x
) của hàm số
y f x
.
Lời giải:
Hàm số
y f x
có 5 điểm cực trị
Hàm số
y f x
có 2 cực trị dương.
44
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
44
Xét hàm
32
1
1 3 4
3
f x x m x m x m
với
2
2 1 3f x x m x m
.
Hàm
fx
có hai cực trị dương khi và chỉ khi
0fx
có hai nghiệm phân biệt
12
0 xx
2
1 3 0
21
2 1 0 1 1
3
30
mm
mm
S m m m
m
Pm




.
B
Choïn
Ví dụ 57. Cho hàm số
y f x
có
3
22
1 4 5 7 6 , .f x x x m x m m x


Có
tất cả bao nhiêu số nguyên m để hàm số
g x f x
có 5 điểm cực trị?
A. 4. B. 2. C. 5. D. 3.
Lời giải:
Ta có
22
4 5 7 6 0 *
0.
1
hx
x m x m m
fx
x

Hàm
g x f x
có 5 điểm cực trị
Hàm số
y f x
có 2 điểm cực trị
0x
Phương trình
* : 0hx
có hai nghiệm
12
,xx
thỏa
12
12
0 1 1
0 1 2
xx
xx
2
22
0 7 6 0
16
1 1;2 2;6 .
1, 2
1 1 4 5 .1 7 6 0
h m m
m
m
mm
h m m m



2
1
21
0
0 7 6 0
16
2
5
,1
0 5 4 1
4
x
x S x
h m m
mm
m
mm
m





.
Do đó tập các giá trị nguyên m thỏa yêu cầu bài toán là
3;4;5
.
Choïn
D
Ví dụ 58. Cho hàm số
32
31g x f x x
có bảng biến thiên sau:
x

0
2
3

()gx
0
0
0
()gx

2
18
2

Hỏi hàm số
y f x
có bao nhiêu điểm cực trị?
A.
0.
B.
1.
C.
2.
D.
3.
45
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
45
Nhận xét: Đây là loai toán Tìm cực trị bằng truy ngược hàm ẩn. Tôi xin giới thiệu hai cách xử lý
phổ biến cho dạng bài tập này.
Lời giải:
Ta có:
2 3 2 3 2
3 6 3 1 3 2 3 1g x x x f x x x x f x x
(1)
Không mất tính tổng quát, ta chọn
23g x x x x
(2)
Đồng nhất (1) và (2), ta có:
32
3
31
3
x
f x x
.
Với
3x
thì
10f
. Với
1x
thì
2
10
3
f
. Ta có bảng xét dấu
ft
như sau:
t

1

0
Từ đây, ta thấy hàm số
y f t
(hay
y f x
) có một điểm cực trị (cực tiểu).
Choïn
B
Ví dụ 59. Cho hàm số
2
4g x f x x
có bảng xét dấu
gx
như sau:
x

1
2
5

gx
0
0
0
Hỏi hàm số
y f x
có bao nhiêu điểm cực trị?
A.
0.
B.
1.
C.
2.
D.
3.
Lời giải:
Ta có:
22
2 4 4 2 2 4g x x f x x x f x x
(1)
Không mất tính tổng quát, chọn
1 2 5g x x x x
(2)
Đồng nhất (1) và (2), ta được:
2
1
4 1 5
2
f x x x x
.
Cách giải 1:
Với
1x 
thì
5 0,f
với
5x
thì
50f
.
Chuẩn bị cho bảng xét dấu, ta có: với
0x
thì
5
00
2
f
, với
6x
thì
7
12 0
2
f

.
t

5

ft
0
Từ bảng trên , ta thấy hàm số
y f t
(hay
y f x
) có đúng một điểm cực trị dương (nằm
bên phải trục Oy). Do đó số cực trị của hàm
y f x
là:
2.1 1 3
.
Choïn
D
Cách giải 2:
46
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
46
2
11
4 1 5 1 5 5 1 5
22
f x x x x f x x x x



. Đặt
1 5 5 5 1 5t x x t x x
.
Ta có:
1
5 0 5
2
f t t t
(nghiệm đơn). Do đó hàm số
y f t
(hay
y f x
) có
đúng một điểm cực trị dương (nằm bên phải trục Oy). Số cực trị của hàm
y f x
là:
2.1 1 3
.
BÀI TẬP RÈN LUYỆN
Câu 1. Cho hàm số
fx
có bảng biến thiên như hình vẽ.
x

1
0

y
0
0
y

2
3

Điểm cực tiểu của hàm số đã cho là:
A.
3x
. B.
0x
. C.
1x 
. D.
2x 
.
Câu 2. Cho hàm số
fx
xác định trên và có bảng xét dấu
fx
như hình bên. Khẳng định nào
sau đây sai?
x

3
1
2

()fx
0
0
0
A. Hàm số đạt cực tiểu tại
2x
. B. Hàm số đạt cực đại tại
3x 
.
C.
1x
là điểm cực trị của hàm số. D. Hàm số có hai điểm cực trị.
Câu 3. Cho hàm số
()y f x
liên tục trên và có bảng xét dấu
fx
như sau:
x

1
2
3
4

0
0
47
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
47
Kết luận nào sau đây đúng
A. Hàm số có
4
điểm cực trị. B. Hàm số có
2
điểm cực đại.
C. Hàm số có
2
điểm cực trị. D. Hàm số có
2
điểm cực tiểu.
Câu 4. Cho hàm số
y f x
có bảng biến thiên như sau:
x

1
0
1

y
0
0
0
y

4
3
4

Hàm số đạt cực đại tại điểm:
A.
0x
. B.
0; 3
. C.
3y 
. D.
3x 
.
Câu 5. Hàm số
y f x
xác định, liên tục trên và có bảng biến thiên như hình vẽ bên dưới. Khẳng
định nào sau đây đúng?
x

0
1
2

y
0
0
y
0

1
1
0
A. Hàm số đạt cực tiểu tại
1x 
.
B. Hàm số có giá trị lớn nhất bằng
1
và giá trị nhỏ nhất bằng
1
.
C. Hàm số có đúng hai cực trị.
D. Hàm số đạt cực đại tại
0x
,
1x
và đạt cực tiểu tại
2x
.
Câu 6. Cho hàm số
y f x
xác định, liên tục trên và có bảng biến thiên
x

0
1

y
0
y

0
1

Khẳng định nào sau đây là khẳng định đúng?
48
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
48
A. Hàm số
y f x
có giá trị cực tiểu bằng 1.
B. Hàm số
y f x
có giá trị lớn nhất bằng 0 và giá trị nhỏ nhất bằng 1.
C. Hàm số
y f x
đạt cực đại tại
0x
và đạt cực tiểu tại
1x
.
D. Hàm số
y f x
có đúng một cực trị.
Câu 7. Cho hàm số
y f x
có bảng biến thiên
x

0
4

y
y

5
2
2

Khẳng định nào sau đây sai?
A. Hàm số
y f x
nghịch biến trên khoảng
0;4
.
B. Hàm số
y f x
đạt cực đại tại điểm
0x
.
C. Hàm số
y f x
đồng biến trên các khoảng
;0
và
4;
.
D. Hàm số
y f x
có hai điểm cực trị.
Câu 8. Hàm số nào sau đây có ba điểm cực trị
A.
42
21y x x
B.
32
1
3 7 2
3
y x x x
C.
42
2y x x
D.
42
2y x x
Câu 9. Tìm điểm cực đại của hàm số
32
1
2 3 1
3
y x x x
.
A.
1x 
. B.
3x 
. C.
3x
. D.
1x
.
Câu 10. Tìm điểm cực tiểu của đồ thị hàm số
4
2
3
2
x
yx
.
A.
5
2
y
. B.
2
1;
5



,
2
1;
5



. C.
5
1;
2



,
5
1;
2



. D.
1x 
.
49
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
49
Câu 11. Hàm số
42
21y x x
đạt cực trị tại các điểm
1 2 3
, , .x x x
Tính
1 2 3
.S x x x
A.
0.
B.
2.
C.
1.
D.
2.
Câu 12. Cho hàm số
32
2 3 4y x x
. Tích các giá trị cực đại và cực tiểu của hàm số bằng
A.
0
. B.
20
. C.
12
. D.
12
.
Câu 13. Cho hàm số
42
23y x x
có giá trị cực đại và giá trị cực tiểu lần lượt là
12
,yy
. Khi đó
A.
12
12yy
. B.
12
3 15yy
. C.
12
25yy
. D.
21
23yy
.
Câu 14. Số điểm cực trị của hàm số
4 3 2
3 2 1y x x x x
là
A.
2
. B.
3
. C.
0
. D.
1
.
Câu 15. Cho hàm số
42
0y ax bx c a
có bảng biến thiên dưới đây:
x

1
0
1

y
0
0
0
y

2
1
2

Tính
2 3 .P a b c
A.
3.P
B.
6P
. C.
2P 
. D.
2P
.
Câu 16. Cho hàm số
y f x
có đạo hàm trên và
2
' 1 2 3f x x x x
. Số điểm cực trị
của hàm số đã cho là
A.
3
. B.
1
. C.
0
. D.
2
.
Câu 17. Cho hàm số
y f x
xác định và liên tục trên biết
3
4
22
1 2 5f x x x x x x
. Số điểm cực trị của đồ thị hàm số là
A.
4
. B.
3
. C.
2
. D.
1
.
Câu 18. Cho đồ thị
C
của hàm số
y f x
có
23
2
= 1 2 3 1y x x x x
. Trong các mệnh
đề sau, tìm mệnh đề đúng:
A.
C
có một điểm cực trị. B.
C
có hai điểm cực trị.
50
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
50
C.
C
có ba điểm cực trị. D.
C
có bốn điểm cực trị .
Câu 19. Cho hàm số
fx
có đạo hàm
23
2019
11f x x x x
. Số điểm cực đại của hàm số
fx
là
A.1. B.-1. C.0. D.3.
Câu 20. Cho hàm số
()y f x
có đạo hàm
2
2
22
( ) , 0
xx
f x x
x

.
Mệnh đề nào dưới đây đúng ?
A. Hàm số có ba điểm cực trị. B. Hàm số có hai điểm cực trị.
C. Hàm số có một điểm cực đại. D. Hàm số có một điểm cực tiểu.
Câu 21. Đồ thị hàm số
32
3 9 2y x x x
có hai cực trị là
,AB
. Điểm nào sau đây thuộc đường
thẳng
AB
?
A.
1
;0
8
E



. B.
0; 1M
. C.
1; 7P 
. D.
1;9N
.
Câu 22. Cho điểm
2;2I
và
,AB
là hai điểm cực trị của đồ thị hàm số
32
34y x x
. Tính diện
tích
S
của tam giác
IAB
.
A.
20S
. B.
10S
. C.
10S
. D.
20S
.
Câu 23. Cho hàm số
42
22y x x
. Tính diện tích
S
của tam giác có ba đỉnh là ba điểm cực trị của
đồ thị hàm số đã cho.
A.
1S
. B.
2S
. C.
3S
. D.
1
2
S
.
Câu 24. Hàm số
2
48
2
xx
y
x

có số điểm cực trị là
A.
1
. B.
2
. C.
3
. D.
0
.
Câu 25. Giá trị cực đại của hàm số
2
1
1
xx
y
x

A.
1
CĐ
y 
B.
3
CĐ
y
C.
5
CĐ
y 
D.
1
CĐ
y
Câu 26. Cho hàm số
2
2y x x
. Mệnh đề nào dưới đây đúng?
51
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
51
A. Hàm số đạt cực đại tại
2x
. B. Hàm số không có cực trị.
C. Hàm số đạt cực tiểu tại
0x
. D. Hàm số có hai điểm cực trị.
Câu 27. Cho hàm số
2
1yx
. Mệnh đề nào dưới đây đúng?
A. Hàm số đạt cực đại tại
0x
. B. Hàm số không có cực trị.
C. Hàm số đạt cực tiểu tại
0x
. D. Hàm số có hai điểm cực trị.
Câu 28. Hàm số
42
23y x x
có bao nhiêu điểm cực trị?
A.
6
. B.
5
. C.
3
. D.
4
.
Câu 29. Các điểm cực đại của đồ thị hàm số
( ) sin 2 y f x x x
là
A.
3
( )
4
x k k
. B.
( )
4
x k k
.
C.
( )
42
k
xk

. D.
( )
42
k
xk

.
Câu 30. Hàm số
1 2 3 4 ... 2018 2019y x x x x x x
có bao nhiêu điểm cực trị?
A.
2019
. B.
2018
. C.
4037
. D.
4038
.
Câu 31. Cho hàm số
()y f x
xác định và liên tục trên và có bảng xét dấu của đạo hàm như sau:
x

2
0

y
0
0
Hàm số
2
( ) 2 4 y g x f x x
có bao nhiêu điểm cực tiểu?
A.
1
. B.
3
. C.
2
. D.
4
.
Câu 32. Cho hàm số
y f x
có bảng biến thiên như sau.
x

1
3

fx
0
0
fx

2018
2018

Đồ thị hàm số
2017 2018y f x
có bao nhiêu điểm cực trị?
52
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
52
A.
4
. B.
3
. C.
2
. D.
5
.
Câu 33. Cho hàm số có bảng biến thiên như sau.
x

2
4

y
0
0
y

6
2

Hàm số
( 3)y f x
có bao nhiêu điểm cực trị?
A.
5
B.
6
C.
3
D.
1
Câu 34. Cho hàm số
y f x
có bảng xét dấu đạo hàm như sau:
x

3
1

fx
0
0
Hỏi hàm số
32
3 9 5g x f x x x x
có bao nhiêu điểm cực trị?
A. 2. B. 1. C. 0. D. 3.
Câu 35. Cho hàm số
y f x
có bảng xét dấu đạo hàm như sau:
x

1
2

fx
0
0
Hỏi hàm số
32
3
6 2020
2
g x f x x x x
có bao nhiêu điểm cực trị?
A.
3
. B.
2.
C. 1. D. 4.
Câu 36. Cho hàm số
y f x
liên tục trên
.
Biết hàm số
'y f x
có bảng xét dấu sau
x

3
2
5

()fx
0
0
0
Số điểm cực tiểu của hàm số
2
6y g x f x
là:
A.
5.
B.
7.
C.
3.
D.
4.
y f x
53
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
53
Câu 37. Cho hàm số có đạo hàm . Số điểm cực trị của hàm số
là
A. . B. . C. . D. .
Câu 38. Số điểm cực trị của hàm số
2
1y g x f x x
là
A.
0.
B.
1.
C.
3.
D.
2.
Câu 39. Cho hàm số
()y f x
có bảng biến thiên như sau:
x

2
1

fx
0
0
fx

2
5

Số cực trị của hàm số
22
( ) (2 )g x f x x
là:
A. 3. B. 4. C. 5. D. 6.
Câu 40. Cho hàm số có bảng biến thiên như sau
x

1
0
1

()fx
0
0
0
()fx

2
1
2

Số điểm cực tiểu của hàm số
33
3g x f x x
là:
A.
5.
B.
2.
C.
3.
D.
4.
Câu 41. Cho hàm số
y f x
có bảng biến thiên:
x

2
0
1

fx
0
0
y f x
4
2
24f x x x x
y f x
3
2
0
1
y f x
54
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
54
fx

4
2
7

Hỏi hàm số
2
2y f x


có bao nhiêu điểm cực trị?
A.
4
. B.
3
. C.
5
. D.
7
.
Câu 42. Cho hàm số
y f x
xác định, liên tục trên và có bảng biến thiên như sau?
x

0
1
2

y
0
0
y

3
1
2

Hàm số
2018
1
2
x
g x f
x





có bao nhiêu điểm cực trị?
A.
7
B.
3
C.
5
D.
6
Câu 43. Cho
y f x
là hàm số xác định và có đạo hàm trên . Biết bảng xác dấu của
32y f x

như sau:
x

1
2
5
2
3
4

(3 2 )fx
0
0
0
0
Hỏi hàm số
y f x
có bao nhiêu điểm cực đại?
A. 0. B. 1. C. 2. D. 3.
Câu 44. Cho
y f x
xác định và có đạo hàm trên . Biết bảng xét dấu của
3
y f x
như sau
x

1
8
27

3
fx
0
0
0
Tìm số điểm cực trị của hàm số
y f x
.
A. 0. B. 1. C. 2. D. 3.
55
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
55
Câu 45. Giá trị của
m
để hàm số
3 2 2
3 3 1y x mx m x m
đạt cực đại tại
1x
là
A.
1m 
. B.
2m 
. C.
2m
. D.
0m
.
Câu 46. Hàm số
32
2 4 2 5 4y x m x m x
đạt cực đại tại
0x
thì giá trị của
m
là
A.
5
. B.
5
. C.
2
. D. 13.
Câu 47. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
để hàm số
4 3 2
4 4 3y x x mx x
đạt cực tiểu
tại
1x
.
A.
2m
. B.
4m
. C.
6m
. D.
1m
.
Câu 48. Để hàm số
32
3y x x mx
đạt cực tiểu tại
2x
thì tham số thực
m
thuộc khoảng nào sau
đây?
A.
3;5m
. B.
3; 1m
. C.
1;3m
. D.
1;1m
.
Câu 49. Biết đồ thị hàm số
32
1,y ax bx a b
có một điểm cực trị là
1; 2A
, giá trị của
34ab
là
A.
6
. B.
6
. C.
18
. D.
1
.
Câu 50. Biết rằng đồ thị hàm số
32
3y x x ax b
có điểm cực tiểu là
2; 2A
. Tính tổng
.S a b
A.
34S
. B.
14S 
. C.
14S
. D.
20S 
.
Câu 51. Ta xác định được các số
,,abc
để đồ thị hàm số
32
y x ax bx c
đi qua điểm
0;1
và có
điểm cực trị
2;0
. Tính giá trị của biểu thức
4T a b c
.
A.
20
. B.
23
. C.
24
. D.
22
.
Câu 52. Biết rằng hàm số
32
y f x x ax bx c
đạt cực tiểu tại điểm
1x
, giá trị cực tiểu bằng
3
và đồ thị hàm số cắt trục tung tại điểm có tung độ
2
. Tìm giá trị của hàm số tại
2x
.
A.
2 8.f
B.
2 0.f
C.
2 0.f
D.
2 4.f
Câu 53. Cho hàm số
32
1
2 (4 1) 3.
3
y x mx m x
Mệnh đề nào sau đây sai?
A. Hàm số đạt cực đại, cực tiểu khi
1
.
2
m
B. Hàm số đạt cực đại, cực tiểu khi
1.m
56
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
56
C. Hàm số đạt cực đại, cực tiểu khi
1
.
2
m
D. Với mọi
m
, hàm số luôn có cực trị.
Câu 54. Tìm tất cả các giá trị của tham số
m
để hàm số
32
31y x x mx
có hai điểm cực trị.
A.
3m
. B.
3m
. C.
3m 
. D.
3m
.
Câu 55. Tất cả các giá trị thực của tham số
m
để hàm số
32
3 3 1y x x mx
không có cực trị là
A.
1m
. B.
1m
. C.
1m
D.
1m
.
Câu 56. Tìm các số thực
m
để hàm số
32
2 3 5y m x x mx
có cực trị.
A.
2
31
m
m
. B.
31m
. C.
3
1
m
m

. D.
21m
.
Câu 57. Biết rằng hàm số
33
3
y x a x b x
có hai điểm cực trị. Mệnh đề nào sau đây là đúng
?
A.
0ab
. B.
0ab
. C.
0ab
. D.
0ab
.
Câu 58. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để hàm số
3
3y x x m
có giá trị cực đại và giá trị
cực tiểu trái dấu.
A.
2 2.m
B.
2;2 .m
C.
2m 
hoặc
2.m
D.
.m
Câu 59. Cho hàm số
32
2 3 1 6 2 1y x m x m x
với
m
là tham số thực. Tìm tất cả các giá trị
của
m
để hàm số có điểm cực đại và điểm cực tiểu nằm trong khoảng
2;3
.
A.
1;3 3;4m
. B.
1;3m
.
C.
3;4m
. D.
1;4m
.
Câu 60. Cho hàm số
32
y f x ax bx cx d
với
0a
. Biết đồ thị hàm số có hai điểm cực trị là
1; 1 , 1;3AB
. Tính
4f
.
A.
4 53f 
. B.
4 17f
. C.
4 17f 
. D.
4 53f
.
Câu 61. Cho hàm số
32
y ax bx cx d
có đồ thị nhận hai điểm
(0;3)A
và
(2; 1)B
làm hai điểm
cực trị. Số điểm cực trị của đồ thị hàm số
22
y ax x bx c x d
là:
A. 7. B. 5. C. 9. D. 11
57
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
57
Câu 62. Có tất cả bao nhiêu giá trị nguyên của
m
trên miền
10;10
để hàm số
42
2 2 1 7y x m x
có ba điểm cực trị?.
A.
20
. B.
10
. C. Vô số. D.
11
.
Câu 63. Xác định các hệ số
,,abc
của đồ thị của hàm số
42
y ax bx c
biết
1;4 , 0;3AB
là các
điểm cực trị của đồ thị hàm số?
A.
1; 0; 3a b c
. B.
1
; 3; 3
4
a b c
.
C.
1; 3; 3a b c
. D.
1; 2; 3a b c
.
Câu 64. Tìm giá trị của tham số
m
để hàm số
42
2 10y mx x
có ba điểm cực trị.
A.
0.m
B.
0.m
C.
0.m
D.
0.m
Câu 65. Có bao nhiêu số nguyên
m
để đồ thị hàm số
42
16y m x m x m
có đúng 1 cực trị?
A.
5
. B.
1
. C.
6
. D.
0
.
Câu 66. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số
3;3m
để hàm số
4 2 2
48y mx m x
có
đúng một điểm cực trị.
A. 5. B. 3. C. 6. D. 4.
Câu 67. Tìm tất cả các giá trị của
m
để đồ thị hàm số
2 4 2
12y m x mx m
chỉ có một điểm
cực đại và không có điểm cực tiểu.
A.
1,5 0m
. B.
1m 
. C.
10m
. D.
1 0,5m
.
Câu 68. Tìm tất cả các giá trị của tham số
m
để hàm số
42
37
2
23
y x mx
có cực tiểu mà không có
cực đại.
A.
0m
. B.
0m
. C.
1m
. D.
1m 
.
Câu 69. Cho hàm số
4 2 2
22y x mx m
. Tìm
m
để hàm số có 3 điểm cực trị và các điểm cực trị
của đồ thị hàm số là ba đỉnh của một tam giác vuông?
A.
1m 
. B.
2m 
. C.
1m
. D.
2m
.
Câu 70. Xác định các hệ số
,,abc
để đồ thị hàm số
42
y ax bx c
có hai điểm cực trị là
1;4 , 0;3 .AB
58
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
58
A.
1, 0, 3.a b c
B.
1
, 3, 3.
4
a b c
C.
1, 3, 3.a b c
D.
1, 2, 3.a b c
Câu 71. Với giá trị thực nào của tham số
m
thì đồ thị hàm số
4 2 4
22y x mx m m
có ba điểm cực
trị là ba đỉnh của một tam giác đều?
A.
0m
. B.
3
3m
. C.
3
3m 
. D.
1m
.
Câu 72. Tìm điều kiện của tham số m để đồ thị hàm số
4 2 2
( -1) 1-2y mx m x m
có một cực tiểu và
hai cực đại.
A.
(1; )m
. B.
( ; 1)m
. C.
(0;1)m
. D.
( ;0) (1; )m  
.
Câu 73. Cho hàm số
4 2 2
2 1 1y x m x m
. Tìm tất cả các giá trị của tham số m để hàm số có
cực đại, cực tiểu và các điểm cực trị của đồ thị lập thành một tam giác có diện tích lớn nhất.
A.
1
2
m
B.
0m
C.
1m
D.
1
2
m 
Câu 74. Cho hàm số
()fx
liên tục và có đạo hàm trên . Biết
2
'( ) ( 1) ( 2)f x x x
.
Tìm số điểm cực trị của hàm số
2
( ) (2 )g x f x
.
A. 2. B. 3. C. 5. D. 4.
Câu 75. Cho hàm số
32
()f x ax bx cx d
, , ,a b c d
thỏa mãn
0, 2019
2019 0
ad
a b c d

. Số
điểm cực trị của hàm số
y g x
với
2019g x f x
là
A.
2
. B.
5
. C.
3
. D.
1
.
Câu 76. Tính tổng
S
tất cả các giá trị thực của tham số
m
để đồ thị của hàm số
42
21y x mx
có
ba điểm cực trị, đồng thời đường tròn đi qua ba điểm đó có bán kính bằng
1
.
A.
15
2
S

. B.
15
2
S
. C.
0S
. D.
1S
.
Câu 77.
Tìm tập hợp S tất cả các giá trị của tham số m để đồ thị hàm số
4 2 2 4
23y x m x m
có ba
điểm cực trị đồng thời ba điểm cực trị đó cùng với gốc tọa độ
O
tạo thành tứ giác nội tiếp.
A.
11
;1;
33
S




. B.
11
;1;
22
S




.
59
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
59
C.
11
;
33
S




. D.
11
;
22
S




.
Câu 78. Đồ thị của hàm số
4 2 2
23y x mx m
có
3
điểm cực trị lập thành tam giác nhận
0;2G
làm trọng tâm khi và chỉ khi
A.
1m
. B.
2
7
m 
. C.
1m 
. D.
6
7
m 
.
Câu 79. Cho hàm số
y f x
có đúng ba điểm cực trị là
0,1,2
và có đạo hàm liên tục trên . Khi
đó hàm số
2
44y f x x
có bao nhiêu điểm cực trị?
A.
5
. B.
2
. C.
3
. D.
4
.
Câu 80. Cho hàm số
y f x
có đạo hàm
2
2
' 1 3f x x x x
. Có bao nhiêu giá trị nguyên của
tham số
m
để hàm số
22
10g x f x x m
có 5 điểm cực trị
A.
8
. B.
9
. C.
10
. D.
11
.
Câu 81. Cho hàm số
y f x
có đạo hàm
2
2
12f x x x x
với
x
. Có bao nhiêu giá trị
nguyên dương của tham số
m
để hàm số
2
8f x x m
có 5 điểm cực trị.
A.
18
. B.
15
. C.
16
. D.
17
.
Câu 82. Cho hàm số
3 2 2
3 4 2y x mx m
có đồ thị
C
và điểm
1;4C
. Tính tổng các giá trị
nguyên dương của
m
để
C
có hai điểm cực trị
A
,
B
sao cho tam giác
ABC
có diện tích
bằng 4.
A.
6
. B.
5
. C.
3
. D.
4
.
Câu 83. Cho hàm số
3
22
1
1 3 4 1
3
y x m x m x m m
. Tìm tất cả các giá trị thực của tham
số
m
để hàm số có 5 điểm cực trị.
A.
3m
. B.
1m
. C.
4m
. D.
31m
.
Câu 84. Tìm số các giá trị nguyên của tham số
m
để đồ thị hàm số
4 2 2
2 2 12y x mx m m
có
bảy điểm cực trị.
A.
1
. B.
4
. C.
0
. D.
2
.
60
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
60
Câu 85. Tham số m thuộc khoảng nào dưới đây để đồ thị hàm số
4 2 4
22y x mx m m
có cực đại,
cực tiểu mà các điểm cực trị này tạo thành một tam giác có diện tích bằng 1.
A.
0;2m
. B.
1;3m
. C.
2;4m
. D.
2;0m
.
Câu 86. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số
m
để hàm số
4 3 2 2
3 4 12y x x x m
có đúng năm
điểm cực trị?
A.
5
. B.
7
. C.
6
. D.
4
.
Câu 87. Số giá trị nguyên của tham số
2018;2018m
sao cho đồ thị hàm số
32
2y x x mx
có điểm cực tiểu nằm bên phải trục tung.
A.
2019
. B.
0
. C.
2017
. D.
2018
.
Câu 88. Tổng tất cả các giá trị nguyên của tham số
m
để hàm số
4 3 2
3 8 6 24y x x x x m
có
7
điểm cực trị bằng
A.
63
. B.
42
. C.
55
. D.
30
.
Câu 89. Cho hàm số có đạo hàm Có tất cả bao nhiêu giá trị
nguyên của để hàm số có đúng một điểm cực trị?
A. . B. . C. . D. .
Câu 90. Cho hàm số có đạo hàm với mọi . Có bao
nhiêu giá trị nguyên của tham số để hàm số có điểm cực trị?
A. 6. B. 7. C. 8. D. 9.
Câu 91. Cho hàm số có đạo hàm với mọi . Có bao
nhiêu giá trị nguyên của tham số để hàm số có 3 điểm cực trị?
A. 3. B. 4. C. 5. D. 6.
Câu 92. Cho hàm số
2
2
' 2 4 3f x x x x
với mọi
x
. Có bao nhiêu giá trị nguyên dương
của tham số
m
để hàm số
2
10 9y f x x m
có 5 điểm cực trị?
A.
17
. B.
18
. C.
15
. D. 16.
fx
22
1 2 5 .f x x x x mx
m
fx
7
0
6
5
()y f x
22
1 2 5f x x x x mx
x
10m 
g x f x
5
()y f x
4 5 3
13f x x x m x
x
5;5m 
g x f x
61
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
61
Câu 93. Cho hàm số
32
2 1 3 2y x m x m x
. Tìm tất cả các giá trị của tham số
m
để hàm
số
y f x
có
3
điểm cực trị.
A.
3m
. B.
3m
. C.
1
2
m
3. D.
1
3
2
m
.
Câu 94. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số
m
để điểm
3
2;M m m
tạo với hai điểm cực đại, cực
tiểu của đồ thị hàm số
32
2 3 2 1 6 1 1y x m x m m x
một tam giác có diện tích nhỏ
nhất.
A.
2m
. B.
0m
. C.
1m 
. D.
1m
.
Câu 95. Cho hàm số
32
2 1 2 3f x x m x m x
. Hàm số
y f x
có
5
điểm cực trị khi
;
a
mc
b



(với
a
,
b
,
c
là các số nguyên và
a
b
là phân số tối giản). Tính
P a b c
.
A.
9P
. B.
7P
. C.
11P
. D.
6P
.
Câu 96. Tìm tất cả các giá trị cuả tham số m để hàm số
3
2
(2 1) ( 1) 2y x m x m x
có đúng 3
điểm cực trị
A.
1m
B.
2m 
C.
21m
D.
1m
.
Câu 97. Cho hàm số
32
2 1 2 2f x x m x m x
. Tìm tất cả giá trị của tham số
m
để hàm
số
y f x
có
5
điểm cực trị ?
A.
5
2
4
m
. B.
5
2
4
m
. C.
5
2
4
m
. D.
5
2
4
m
.
Câu 98. Cho hàm số
42
21y x mx m
với
m
là tham số thực. Số giá trị nguyên của
m
thuộc
đoạn [−2; 2] để hàm số đã cho có 3 điểm cực trị là
A. 2. B. 4. C. 3. D. 1.
Câu 99. Cho hàm số
y f x
có bảng xét dấu
'fx
như sau
x

1
1
4

'fx
0
0
0
Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m thuộc
10;10
để
2
2g x f x x m
có 5
điểm cực trị?
62
PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/
62
A. 10. B. 15. C. 20. D. 21.
Câu 100. Cho hàm số
()y f x
có đạo hàm liên tục trên và bảng xét dấu đạo hàm
x

2
2

fx
0
0
Hàm số
4 2 6 4 2
3 ( 4 6) 2 3 12y f x x x x x
có tất cả bao nhiêu điểm cực tiểu?
A. 3. B. 0. C. 1. D. 2.
ĐÁP ÁN BÀI TẬP
1B
2B
3D
4A
5C
6C
7D
8D
9C
10C
11A
12B
13C
14B
15C
16D
17D
18B
19A
20C
21B
22C
23A
24B
25C
26B
27C
28B
29B
30C
31B
32B
33C
34A
35B
36D
37D
38D
39C
40B
41C
42D
43C
44D
45C
46B
47C
48D
49B
50C
51B
52D
53D
54D
55D
56A
57C
58A
59A
60D
61A
62D
63D
64D
65C
66D
67C
68B
69C
70D
71B
72B
73B
74B
75B
76B
77C
78D
79C
80B
81D
82C
83A
84C
85A
86D
87D
88B
89C
90B
91C
92D
93A
94B
95C
96A
97A
98C
99A
100D

Preview text:

1 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
§2. CỰC TRỊ CỦA HÀM SỐ
1. Những khái niệm cơ bản về cực trị:
Điểm cực đại, cực tiểu của đồ thị: Xét đồ thị hàm số trong hình vẽ
bên, ta có điểm A được gọi là điểm cực đại của đồ thị, hai điểm ,
B C là các điểm cực tiểu của đồ thị. Điểm cực đại, cực tiểu của
đồ thị hàm số được gọi chung là điểm cực trị của đồ thị hàm số đó.
Điểm cực đại, cực tiểu của hàm số:
Giả sử hàm số y f ( ) x xác định trên . D
 Ta nói x là một điểm cực đại của hàm f (x) nếu tồn tại khoảng 0 ( ; a )
b D và x ( ; a )
b sao cho f (x)  f (x ), x
 (a;b) \ x . 0  0 0
Khi đó f (x ) được gọi là giá trị cực đại của hàm số y f (x) ; 0
điểm M x ; f (x ) được gọi là điểm cực đại của đồ thị hàm số 0 0  y f ( ) x .
 Ta nói x là một điểm cực tiểu của hàm f (x) nếu tồn tại khoảng ( ; a )
b D và x ( ; a ) b sao 0 0
cho f (x)  f (x ), x  ( ;
a b) \ x . Khi đó f (x ) được gọi là giá trị cực tiểu của hàm số 0  0 0
y f (x) ; điểm M x ; f (x ) được gọi là điểm cực tiểu của đồ thị hàm số y f ( ) x . 0 0   Lưu ý:
 Điểm cực đại hay điểm cực tiểu được gọi chung là điểm cực trị; giá trị cực đại hay giá trị cực
tiểu được gọi chung là cực trị.
 Nói chung, giá trị cực đại (cực tiểu) f (x ) không phải là giá trị lớn nhất (nhỏ nhất) của 0
hàm số trên tập xác định D , f (x ) chỉ là giá trị lớn nhất (nhỏ nhất) trên một khoảng 0 ( ; a )
b D nào đó chứa x mà thôi. Chẳng hạn, trong hình vẽ trên, ta thấy điểm A là điểm cực 0
đại của đồ thị, nên y là giá trị cực đại của hàm số, tuy nhiên y y nên giá trị cực đại y A A D A
chưa phải là giá trị lớn nhất của hàm số đó. Tương tự điểm B là điểm cực tiểu của đồ thị nên 
y là giá trị cực tiểu của hàm số, tuy nhiên y
y nên y chưa phải là giá trị nhỏ nhất của B B E B hàm số đó.
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 1
2 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
2. Điều kiện có cực trị của hàm số:
a) Điều kiện cần: Nếu hàm số y f ( )
x có đạo hàm trên ( ; a )
b và đạt cực trị tại x ( ; a ) b thì 0 f (  x )  0. 0
b) Điều kiện đủ:
Định lí 1: Giả sử hàm số y f ( )
x liên tục trên khoảng ( ; a )
b chứa x , đồng thời có đạo hàm 0 trên khoảng ( ; a ) b hoặc ( ;
a b) \ x . Khi đó: 0 
f (x)  0, x  ( ; a x )  Nếu 0 
thì hàm số y f ( )
x đạt cực đại tại điểm x x . f (  x)  0, x  (x ;b)  0 0
f (x)  0, x  ( ; a x )  Nếu 0 
thì hàm số y f ( )
x đạt cực tiểu tại điểm x x . f (  x)  0, x  (x ;b)  0 0
BBT 1:Hàm số đạt cực đại tại x x .
BBT 2: Hàm số đạt cực tiểu tại x x . 0 0 x a x b x a x b 0 0 f (  x)  0   f (x)  0  y f (x) CÑ f (x) y CT
Nhận thấy: f (
x) đổi dấu từ dương sang âm
Nhận thấy: f (
x) đổi dấu từ âm sang dương
khi x đi qua x .
khi x đi qua x . 0 0
Định lí 2: Giả sử hàm số y f ( )
x có đạo hàm cấp hai trong khoảng ( ; a )
b chứa x . Khi đó: 0
f (x )  0  Nếu 0 
thì hàm số f (x) đạt cực đại tại x x . f (  x )  0  0 0
f (x )  0  Nếu 0 
thì hàm số f (x) đạt cực tiểu tại x x . f (  x )  0  0 0
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 2
3 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ Dạng toán 1
Xét dấu đạo hàm để tìm cực trị của hàm số
Bài toán 1: Tính đạo hàm để tìm cực trị của hàm số y
f(x). Phương pháp: Quy tắc I Quy tắc II  Tìm tập xác định.  Tìm tập xác định.
 Tính y  f (  )
x . Tìm x khi f (  x)  0
 Tính y  f (  )
x . Giải phương trình hoặc f (
x) không xác định. f (
x)  0 để tìm các nghiệm x , x , ... 1 2
 Tính các giới hạn cần thiết. (nếu có) của nó.
 Lập bảng biến thiên.  Tính f (
x) và suy ra f (x ), f (x ),... 1 2
 Kết luận các điểm cực trị.
 Dựa vào dấu của f (
x ), f (x ),... để 1 1 kết luận.
Ghi nhớ : Quy tắc II không dùng được trong trường hợp f (
x)  0 vô nghiệm hoặc
f (x )  0 0  . f (  x )  0  0
Ví dụ 1. Cho hàm số Hàm số 4 2
y x  2x 1 có bao nhiêu điểm cực trị? A. 2 . B. 3 . C. 1. D. 0 . Lời giải:
 Tập xác định: D  .
x  0, y 1  Đạo hàm: 3
y  x x x  2 4 4 4 x   1 ; y  0   . x  1  , y  0
 Giới hạn: lim y   . x  Bảng biến thiên: x 1 0 1 y 0 0 0 1 y 0 0
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 3
4 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
 Ta thấy: Hàm số đạt cực tiểu tại x
1, giá trị cực tiểu là y  0 ; hàm số đạt cực đại tại CT Choïn
x  0 , giá trị cực đại là y 1 . Do đó hàm số  B CÑ có ba cực trị.
Ví dụ 2. Tìm điểm cực đại x của hàm số 3
y x  3x 1. 0 A. x  2 . B. x  1. C. x  1  . D. x  3. 0 0 0 0 Lời giải:
 Tập xác định: D  .
x 1 y  1   Đạo hàm: 2
y  3x  3 , y  0   . x  1   y  3
 Giới hạn: lim y  , lim y   . x x  Bảng biến thiên: x  1  1  y  0  0  3  y  1   Choïn
Dựa vào bảng biến thiên, ta thấy hàm số đạt cực đại tại x  1
 .  C 0  Ví dụ 3. 1 2x Hàm số y
có bao nhiêu cực trị? x  2 A. 3 . B. 0 . C. 2 . D. 1. Lời giải:
 Tập xác định: D  \   2 .   3 Ta có: y      , x D . x  2 0 2
 Giới hạn: lim y  2, lim y  , lim y   . x    x2 x2 x 2 y 2 y 2  Choïn
Ta thấy hàm số đã cho không có cực trị.  B
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 4
5 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ Ví dụ 4. 1 Gọi ,
A B là các điểm cực trị của đồ thị hàm số y x
. Tính khoảng cách AB . x A. AB  3 2 . B. AB  4 . C. AB  2 5 . D. AB  2 2 . Lời giải:
 Tập xác định: D  \  0 . 2   1 x 1
Đạo hàm: y  1 
; y  0  x  1  . 2 2 x x
 Giới hạn: lim y   ,  lim y   ,  lim y   ,  lim y   x x     x0 x0  Bảng biến thiên: x  1  0 1  y  0   0  2    y   2
Nhắc lại: Khoảng cách hai
 Hai điểm cực trị của đồ thị hàm số là A 1  ; 2
 ; B1;2 , điểm Ax ;y ;Bx ; y là: A A B B  Do đó: Choïn
AB  2 5 .  C
AB   x x 2   y y 2 B A B A 5 4 x x 1
Ví dụ 5. Cho hàm số 3 y  
x  . Mệnh đề nào sau đây là đúng ? 5 2 5
A. Hàm số đạt cực đại tại x  3
 , đạt cực tiểu tại x 1.
B. Hàm số đạt cực tiểu tại x  3
 , đạt cực đại tại x  0 .
C. Hàm số đạt cực tiểu tại x  3
 và x 1, đạt cực đại tại x  0 .
D. Hàm số đạt cực đại tại x  3
 và x 1, đạt cực tiểu tại x  0 . Lời giải:
 Tập xác định: D  . Đạo hàm: 4 3 2 2
y  x x x x  2 2 3
x  2x  3 .  1
x  0  y    5   1 
Xét y  0  x  1  y    . 2  187 x  3   y   10
 Giới hạn: lim y  , lim y   x x
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 5
6 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ  Bảng biến thiên: x  3 0 1  y  0  0  0  187  10 1  y 5 1   2  Choïn
Ta thấy hàm số đạt cực đại tại x  3
 , đạt cực tiểu tại x 1.  A
Ví dụ 6. Cho hàm số 2 y
x 1 . Mệnh đề nào dưới đây đúng?
A. Hàm số đạt cực đại tại x  0 .
B. Hàm số không có cực trị.
C. Hàm số đạt cực tiểu tại x  0 .
D. Hàm số có hai điểm cực trị. Lời giải:
 Tập xác định: D  .   2 x   1  x Ta có: y  
, y  0  x  0 . Giới hạn: lim y   . 2 2 2 x 1 x 1 x  Bảng biến thiên: x  0  y  0    y 1  Choïn
Ta thấy hàm số đạt cực tiểu tại x  0 .  C
Ví dụ 7. Cho hàm số 2
y x  12  3x . Khẳng định nào sau đây đúng ?
A. Hàm số đạt cực đại tại x  1  .
B. Hàm số đạt cực đại tại x  1 .
C. Hàm số đạt cực tiểu tại x  1  .
D. Hàm số đạt cực tiểu tại x  1 . Lời giải:
 Tập xác định D   2  ;2 .   2 12  3x  x  0  3x Ta có y  1 1 ; 2
y  0  12  3x  3x    x  1. 2 2 2 2 2 12  3x 12  3x 1
 2  3x  9x
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 6
7 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ  Bảng biến thiên: x  2  1 2  y  0  4 y 2  2  Choïn
Ta thấy hàm số đạt cực đại tại x  1.  B Ví dụ 8. Hàm số 2
y x  4x  3 có bao nhiêu cực trị? A. 0. B. 1. C. 2. D. 3.
Xây dựng công thức: Đồ thị hàm số y f x được hình thành bởi hai bước:
o Bước 1: Giữ nguyên phần đồ thị y f x nằm trên trục hoành Ox.
o Bước 2: Lấy đối xứng phần đồ thị y f x nằm dưới Ox qua Ox. Bỏ phần đồ thị y f x
nằm dưới trục Ox.
Đồ thị hàm số y f x
Đồ thị hàm số y f x [[
Từ các bước trên, ta thấy số cực trị ban đầu của hàm y f x được giữa nguyên, bên cạnh đó
là sự phát sinh của các cực trị tại giao điểm của đồ thị y f x với trục hoành.
Kết luận: Số cực trị hàm số y f x bằng số cực trị hàm số y f x cộng với số giao 
 C: y f x
điểm của hai đồ thị  . Ox  : y  0 Lời giải: Cách 1: Tự luận
 Tập xác định: D  .  2  u
 2x 4x3 . u u  2x  4
 Áp dụng công thức  u    2 u      , ta có: y  ; 2 2 2 u u x  4x  3
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 7
8 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ        2  x x    x  x 1 x 2 x 3 4 3 2 4  0  y  0    x 1  x  2 . 2
x  4x  3  0   x  3   Bảng biến thiên: x  1 2 3  y   0    1  y 0 0  Choïn
Ta thấy hàm số đạt cực đại tại x  2 , đạt cực tiểu tại các điểm: x 1, x  3 .  D
Cách 2: Trắc nghiệm
 Xét hàm số f x 2
x  4x  3, đồ thị của hàm có dạng parabol nên hàm số có đúng 1 cực trị.
 Phương trình hoành độ giao điểm của đồ thị hàm f x 2
x  4x  3 với trục hoành: x 1 2
x  4x  3  0  
(ứng với 2 giao điểm). x  3
 Vậy số cực trị của hàm số y f x 2
x  4x  3 là: 1 + 2 = 3.
Ví dụ 9. Cho hàm số y  cos 2x x . Khẳng định nào sau đây sai? π 11  π A. Tại x
hàm số không đạt cực đại.
B. Hàm số đạt cực đại tại điểm x  . 2 12 13π 5π
C. Hàm số đạt cực đại tại điểm x  . D. Tại x
hàm số đạt cực tiểu. 12 12
Nhận xét : Đối với hàm số lượng giác, sự biến thiên của nó luôn có tính chu kỳ, vì vậy mà việc lập
bảng biến thiên sẽ trở nên không thuận tiện. Cách đơn giản nhất để tìm cực trị của chúng là sử dụng
Quy tắc II (xem mục Phương pháp), tức là ta xét dấu đạo hàm cấp hai để suy ra cực trị hàm số. Lời giải:
 Tập xác định D  .  ππ 2x   k2π x   kπ    1 6 12 y  2
 sin 2x 1; y  0  sin 2x      x . 2 5π 5π   2x   k2π x   kπ  6  12  y  4  cos2x ;
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 8
9 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ π   ππ y  kπ  4  cos  k2π  2  3  0      x
kπ là điểm cực đại của hàm số. 12   6  12  5π   5π  5π y  kπ  4  cos
k2π  2 3  0  x   kπ    
là điểm cực tiểu của hàm số.  12   6  12 ππ  11 Choïn
Điểm cực đại của hàm số là x
kπ k   ; với k  1   x
.  B 12 12 3    Ví dụ 10. x x 1
Hàm số y  
  sin 2x có bao nhiêu điểm cực trị trên khoảng 0;   ? 3 2 4  2  A. Vô số. B. 1. C. 0 . D. 2 . Lời giải:  1 1 1 1 Ta có 2 2
y  x
 cos 2x  x    2 1 2sin x 2 2
 sin x x  sin x xsin x x . 2 2 2 2   
 Xét hàm f x  sin x x trên 0;   .  2       
Ta có f  x  cos x 1  0, x   0; 
  f x  sin x x nghịch biến trên 0;    2   2        
f x  f 0  0 , x  0; 
 . Vậy sin x x  0, x   0;   .  2   2          
 Mặt khác: sin x x  0 x  0; 
 . Do đó y  sin x x sin x x   0, x  0;   .  2        2       
Suy ra hàm số đã cho nghịch biến trên 0; 
  Hàm số đã cho không có cực trị trên 0;   .  2   2  Choïn  C
Bài toán 2: Tìm cực trị của hàm số dựa vào bảng biến thiên hoặc đạo hàm (cho sẵn).
MỘT SỐ TÍNH CHẤT CẦN LƯU Ý:
Cho hàm số f x , g x cùng có đạo hàm trên tập D. Khi đó: k. f x k. f
x với k là hằng số f x g x f x g x f x f x .g x f x .g x f x .g x f x .g x f x .g x 2 g x g x Thay x bôûi u f u u . f u
y f x
y f u Phương pháp chung:
o Đặt g x là hàm số cần xét, ta tính đạo hàm g x .
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 9
10 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
o Kết hợp các nguyên tắc xét dấu tích, thương, tổng (hiệu) các biểu thức để có được bảng xét
dấu cho g x .
o Dựa vào bảng xét dấu dành cho g x để kết luận về cực trị của hàm số.
Nhắc lại quy tắc về dấu của tích, thương, tổng (hiệu) các biểu thức: f xg x
f x.g x
f x : g x
f x  g xChưa biết Chưa biết
Ví dụ 11. Cho hàm số y
f x xác định, liên tục trên và có bảng biến thiên x  0 1  f  x   0  0  f x  1 
Khẳng định nào sau đây là khẳng định đúng? A. Hàm số y
f x có giá trị cực tiểu bằng 1. B. Hàm số y
f x có giá trị lớn nhất bằng 0 và giá trị nhỏ nhất bằng 1. C. Hàm số y
f x đạt cực đại tại x
0 và đạt cực tiểu tại x 1 . D. Hàm số y
f x có đúng một cực trị. Lời giải:
 Dựa vào bảng biến thiên, ta thấy hàm số đạt cực tiểu tại điểm x 1.
 Tại x  0 mặc dù đạo hàm f  x không tồn tại nhưng hàm số f x vẫn xác định và liên tục Choïn
nên hàm số đạt cực đại tại x  0 .  C
Ví dụ 12. Cho hàm số y f x có bảng biến thiên: x  0 4  y    5 3 y  2 2
Khẳng định nào sau đây sai?
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 10
11 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
A. Hàm số y f x nghịch biến trên khoảng 0; 4 .
B. Hàm số y f x đạt cực đại tại điểm x  0 .
C. Hàm số y f x đồng biến trên các khoảng ;0 và 4;  .
D. Hàm số y f x có hai điểm cực trị. Lời giải:
 Tại x  0 dù đạo hàm không xác định nhưng hàm số y f x vẫn xác định và liên tục nên
hàm số đạt cực đại tại x  0 . Tại x  4 thì hàm số y f x không xác định, vì vậy hàm số
không có cực trị tại x  4 .  Choïn
Do đó hàm số chỉ có duy nhất một cực trị.  D Ví dụ 13. 2 3
Cho đồ thị C  của hàm số y f x có y   xx   x    2 = 1 2 3 1 x  . Trong
các mệnh đề sau, tìm mệnh đề đúng: A. C
có một điểm cực trị.
B.C  có hai điểm cực trị.
C.C  có ba điểm cực trị.
D.C  có bốn điểm cực trị . Lời giải:  2 3 2 2 3
Xét đạo hàm: y    x x    x    2 1 2 3
1 x  = 1 x  x  2  x  3 1 x . x  1   x  2   y '  0   .
x 1 x  3  Vì x  1  , x  2
 là các nghiệm kép của y nên y không đổi dấu khi qua hai điểm này;
x  1, x  3 là nghiệm kép của y nên y đổi dấu khi qua các điểm x  1, x  3 .  Choïn
Do đó hàm số có hai điểm cực trị x  1, x  3 .  B
Cần nhớ: Cho n là số nguyên dương.  2n 2 (x x ) 0 (x x ) 0 x x 1 1
1 (ta nói x là nghiệm kép của phương trình). 1 muõ chaün  2n 1 1 (x x ) 0 (x x ) 0 x x 2 2
2 (ta nói x là nghiệm đơn của phương trình). 2 muõ leû Ví dụ 14.
Cho hàm số y f x có đạo hàm trên
và có bảng xét dấu f  x như sau x  2  1 3  f (  x)  0  0  0 
Hỏi hàm số y f  2
x  2x có bao nhiêu điểm cực tiểu? A. 4 . B. 2 . C. 3 . D. 1. Lời giải:
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 11
12 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
 Đặt g x  f  2
x  2x . Ta có g x   x   f  2 2 2 x  2x . 2x  2  0 2x  2  0  
 Xét gx  0  2x  2 f  2
x  2x  0     f    (1) (2) 2
x  2x  0 f    2
x  2x  0 x 1 x 1   (1) 2
 x  2x  2   x 1 x  3 . (*)   2 x  2x  3 1   x  3   x 1 x 1  x 1   x  (2)              . (**) f    x x x x  2x 2 2 2 1 2  0  x  1   2 
x  2x  3 x  3  x     x
 Hợp nghiệm của (*), (**) ta có g x 1  0  
; do đó: g x 1 1  0   . 1   x  3 x  3
 Ta có bảng biến thiên: x  1  1 3  g (  x)  0  0  0   Choïn
Vậy hàm số y g x  f  2
x  2x có đúng 1 điểm cực tiểu là x 1.  D Ví dụ 15.
Cho hàm số bậc bốn y f x . Bảng xét dấu bên dưới là của đạo hàm f ' x . Hàm số
g x  f  2
x  2x  2  có bao nhiêu điểm cực trị ? x  1  1 3  f (  x)  0  0  0  A. 1. B. 2 . C. 3 . D. 4 . Lời giải:   x 1
Ta có g x  f  2
x  2x  2 . 2  x  2x  2 x 1  0   x  1 x 1  0 2
x  2x  2  1  
g x  0   
x  1 2 2 .    f  2   2
x  2x  2   0
x  2x  2 1   x  1 2 2  2
x  2x  2  3
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 12
13 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ  Bảng xét dấu: x  1   2 2 1  1   2 2  x 1   0   f  2
x  2x  2   0  0  0 + g (  x)  0  0  0   Choïn
Từ bảng xét dấu ta suy ra hàm số g x  f  2
x  2x  2  có 3 điểm cực trị.  C
Lưu ý : Để xét dấu g (
x), ta chọn một giá trị x thuộc khoảng đang xét rồi thay vào lần lượt 0
các hàm x 1, f  2
x  2x  2  để xét dấu chúng. Sau cùng sẽ suy ra dấu của g (x) là tích của
hai hàm trên. Chẳng hạn:
 Để xét dấu g (x) trên khoảng  1
  2 2;, ta chọn giá trị x  21 2 2; , 0 
thay số 2 vào x 1, ta được dấu dương (+), thay 2 vào 2
x  2x  2 , ta được 10  3   nên 2
f  x  2x  2  
 mang dấu dương (+) (xem bảng biến thiên ban đầu). Vì vậy mà  3  dấu của g (
x) cũng là dấu dương (+).
 Để xét dấu g (x) trên khoảng  1  ; 1
  2 2 , ta chọn x  11;1 2 2 , thay số 1 0 
vào x 1 ta được dấu dương (+), thay số 1 vào 2
x  2x  2 ta được 5 1;3 do đó   2
f  x  2x  2  
 mang dấu âm (  ) (xem bảng biến thiên ban đầu). Vì vậy mà dấu của    1;3  g (
x) là dấu âm (  ). Bằng cách thức này, ta có thể xét dấu g (x) trên các khoảng còn
lại và có được bảng xét dầu như lời giải trên. Ví dụ 16.
Cho hàm số f (x) có bảng xét dấu của đạo hàm như sau: x  1 3 5  f (  x)  0  0  0  1
Đặt g x  f x  2 3 2
x  2x  3x  2019 . Khẳng định nào sau đây đúng? 3
A. Hàm số y g x đạt cực đại tại x  1.
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 13
14 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
B. Hàm số y g x có 1 điểm cực trị.
C. Hàm số y g x nghịch biến trên khoảng 1; 4 .
D. Hàm số y g x đồng biến trên khoảng 1;3 . Lời giải:x  2 1 x  1    
Ta có g x  f  x   2
2  x  4x  3 . Xét: f  x  2  0  x  2  3  x 1   ; x  2  5 x  3   Xét 2
x  4x  3  0  x 1 x  3.  Ta có bảng xét dấu: x  1  1 3 
f  x  2  0  0  0  2 x  4x  3  + 0  0 + g (  x) Chưa rõ dấu  0  0   Choïn
Dựa vào bảng xét dấu, ta thấy g x đạt cực đại tại x  1.  A Ví dụ 17.
Cho hàm số f x có bảng biến thiên như hình sau. x  0 3  f  x  0  0   5 f x 1   Hàm số 3 2 g x 2 f x 6 f x
1 có bao nhiêu điểm cực đại? A. 3 . B. 4 . C. 6 . D. 8 . Lời giải:g x 2
 6 f xf x 12 f xf x  6 f xf x f x  2 ; f x 0 x x x x x x 1 2 3  g x 0 f x 0 x 0 x 3 2 x x x x x x f x 4 5 6
(cả 8 nghiệm trên đều là nghiệm đơn phân biệt).
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 14
15 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ f x
 Từ bảng biến thiên, ta thấy khi x thì f x 0 lim g x 0 . x f x 2
 Giả sử thứ tự giá trị của 8 nghiệm phân biệt trên là a , a ,...,a ), ta có bảng xét dấu g (  x): 1 2 8 x  a a a a a a a a  1 2 3 4 5 6 7 8 g (
x)  0  0  0  0  0  0  0  0 
 Ta thấy đạo hàm g (
x) đổi dấu từ dương (+) sang âm (  ) bốn lần, do đó hàm g x có bốn điể Choïn
m cực đại.  B Dạng toán 2
Tìm tham số thỏa mãn điều kiện cực trị của hàm số
Bài toán 1: Tìm tham số thỏa mãn điều kiện cực trị của hàm số 3 2 y ax bx cx d (*) . 2 y 3ax 2bx c Phương pháp:
1. Điều kiện để hàm số có n cực trị hoặc không có cực trị.
Ta xét bảng sau (a và  là của đạo hàm y ):
Điều kiện của a
Điều kiện đi kèm Kết luận Hàm số trở thành 2
y bx cx d (parabol) a  0 b  0 nên có một cực trị.
Hàm số trở thành y cx d (đường thẳng) a  0 b  0 nên không có cực trị.
Hàm số có hai cực trị (một cực đại và một a  0   0 (hoặc    0 ) cực tiểu). a  0   0 (hoặc    0 )
Hàm số không có cực trị nào.
Từ bảng trên, ta khẳng định: a  0
o Hàm số (*) có hai cực trị  
. Ta có thể thay   0 bởi    0 .   0 a  0
o Hàm số (*) có một cực trị   . b   0
a  0 a  0
o Hàm số (*) có cực trị     . b   0   0 a  0
o Hàm số (*) không có cực trị   . b   0
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 15
16 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
2. Điều kiện cực trị cơ bản:
o Hàm số có cực trị tại x x : 0
Ta có: y x  0 . Sau khi tìm được m thì thay ngược trở lại để lập bảng biến thiên cho hàm số 0 
rồi kết luận nhận hay loại giá trị m này.
o Hàm số đạt cực đại tại x x (hoặc hàm số đạt cực tiểu tại x x ): 0 0
Ta có: y x  0 . Sau khi tìm được m thì thay ngược trở lại để lập bảng biến thiên cho hàm số 0 
rồi kết luận nhận hay loại giá trị m này (hoặc có thể thay m tìm được vào đạo hàm cấp hai để
xét dấu xem có phù hợp không).
o Đồ thị hàm số có điểm cực trị là M x ; y : 0 0  y   x  0 0  Ta có:  Tìm ñöôïc
m. Thay m trở lại đạo hàm để kiểm tra đạo hàm có đổi dấu khi y  x y 0  0
x đi qua x ? 0
o Đồ thị hàm số có hai điểm cực trị là Ax ; y , B x ; y : A A B B  y   x yxA  0;  B  0 Ta có:  Tìm ñöôïc , m . n .. y
  x y y x y A  ; AB B
3. Điều kiện cực trị liên quan đến các trục tọa độ: a  0,   0
o Đồ thị hàm số có hai điểm cực trị nằm khác phía trục Oy    ac  0 . x x  0  1 2 a  0,   0 a  0,   0
o Đồ thị hàm số có hai điểm cực trị nằm cùng phía trục Oy     . x x  0  ac  0 1 2 c
Để ý: Trong điều kiện trên, ta đã thay điều kiện x x
 0 bởi ac  0 . Lý do là 1 2 a
hai số trái dấu đồng nghĩa với tích và thương của chúng là một số âm. Một khi a, c
trái dấu rồi thì điều kiện 2
a  0,   b  4ac  0 luôn được thỏa mãn, vì vậy  a  0,   0   ac  0 . x x  0  1 2
Ta có biến đổi tương đương sau đây (phù hợp trắc nghiệm): A AAB  0   0  AB  0;  0   . B BB  0 A AAB  0   0  AB  0;  0   . B BB  0 a  0,   0
o Đồ thị hàm số có hai điểm cực trị nằm khác phía trục Ox   . y y  0  1 2 a  0,   0
o Đồ thị hàm số có hai điểm cực trị nằm cùng phía trục Ox   . y y  0  1 2
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 16
17 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
(trong hai điều kiện trên thì y , y là hai giá trị cực trị của hàm số bậc ba). 1 2 a 0, 0
o Đồ thị hàm số có hai điểm cực trị cách đều trục Ox . Ñieåm uoán I Ox a 0, 0
o Đồ thị hàm số có hai điểm cực trị cách đều trục Oy . Ñieåm uoán I Oy
Lưu ý: Cách tìm điểm uốn I đồ thị bậc ba 3 2
y ax bx cx d là : 2
y  3ax  2bx  , c bb
y  6ax  2b  0  x
x , thay x
vào hàm số ban đầu để tìm y I x ; y . I I I  3 I a I 3a
4. Các công thức giải tích liên quan:
a) Đình lí Vi-ét: Cho phương trình 2
ax bx c  0 (*) có hai nghiệm x , x . Ta có: 1 2 b c
S x x   , P x x  . 1 2 1 2 a a
b) Công thức nghiệm của phương trình 2
ax bx c 0 (*) :   a  0
(*) có hai nghiệm phân biệt   .   0
 (*) có hai nghiệm trái dấu  . a c  0 .      a 0, 0
(*) có hai nghiệm dương phân biệt   .
S  0, P  0      a 0, 0
(*) có hai nghiệm âm phân biệt   .
S  0, P  0
c) Công thức hình học giải tích trong mặt phẳng:    AB (b ;b ) 1 Nếu ABC  có 1 2  thì Sb c b c  .  ABC 1 2 2 1
AC  (c ; c )  2 1 2  ABC
 tại A A .
B AC  0  b c b c  0 . 1 1 2 2  2 2
AB  (x x )  ( y y ) . B A B A    ax by c
Khoảng cách từ điểm M (x ; y ) đến  : ax by c  0 là d M ; M M  . M M 2 2 a b
Đặc biệt: d M ;Ox  y , d M ;Oy x . MM Ví dụ 18. 1
Với giá trị nào của m thì đồ thị hàm số 3 2 y
x mx  (m  6)x  (2m 1) có cực đại, 3 cực tiểu. A. m( ;  3  ) (2; )  . B. m( ;  3  ) ( 2  ; )  . C. m( ;  2  ) (3; )  . D. m( ;  2) (3; )  .
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 17
18 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ Lời giải:
 Tập xác định : D  . Đạo hàm : 2
y  x  2mx m  6 .
 Ta thấy a 1  0. Hàm số có cực đại, cực tiểu  y đổi dấu hai lần trên tập xác định m  2  2    Choïn
0  m  (m  6)  0  
.  C m  3
Ví dụ 19. Tìm tất các giá trị thực của tham số m để hàm số 3 2
y  (m  2)x  3x mx  6 có 2 cực trị ? A. m  ( 3  ;1) \  2 . B. m( 3  ;1). C. m( ;  3  ) (1; )  .
D. m 3;  1 . Lời giải:
 Tập xác định : D  . Đạo hàm : 2
y  3(m  2)x  6x m . a  0 m  2  0 m  2   Choïn
Hàm số có hai cực trị      
.  A 2   0 3
  3(m  2)m  0  3   m 1 Ví dụ 20. 1
Tập hợp tất cả giá trị của m để hàm số y  m   3 2
1 x mx mx  5 có cực trị là: 3 m  1 A.  . B. m  1. C. m  0 . D. m  0 . m  0 Lời giải:
 Tập xác định : D  . Đạo hàm : 2
y  (m 1)x  2mx m .
a  0 a  0
 Hàm số đã cho có cực trị khi và chỉ khi    b   0   0
m 1  0 m 1  0  m  1  Choïn     m 1 
m  0 .  C 2  2
m  0 m   m  1 m  0 m  0
Ví dụ 21. Tìm tất cả các giá trị thực của m để hàm số 3 2
y x  2x  (m  3)x 1 không có cực trị ? 5 5 8 8
A. m   .
B. m   .
C. m   .
D. m   . 3 3 3 3 Lời giải:
 Tập xác định : D  . Đạo hàm : 2
y  3x  4x m  3.
 Ta thấy a 1  0 . Vậy hàm số không có cực trị     0
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 18
19 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ 5 2  Choïn ( 2
 )  3(m  3)  0  3
m  5  0  m   .  A 3
Ví dụ 22. Giá trị của m để hàm số 3 2
y x mx   2 3 3 m  
1 x m đạt cực đại tại x  1 là A. m  1  . B. m  2  . C. m  2 . D. m  0 . Lời giải:
 Tập xác định: D  . Đạo hàm: 2
y  x mx   2 3 6 3 m   1 . m  0
 Hàm số có cực đại tại x 1 nên y 
1  0  3  6m  3 2 m   1  0  .  m  2
 Xét m  0 . Ta có 2
y  3x  3 ; y  6x . Khi đó y 
1  6  0 suy ra hàm số đạt cực tiểu tại
x  1 (loại m  0 vì trái giả thiết).
 Xét m  2 . Ta có 2
y  3x 12x  9 ; y  6x 12 . Khi đó y  1  6
  0 . Do đó hàm số đã cho đạt cực đại tại Choïn
x  1. Vậy m  2 thỏa mãn đề bài.  C
Ví dụ 23. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để hàm số 3 2
y mx x   2
m  6 x 1 đạt
cực tiểu tại x  1. m  1 1 A.  . B. m  1. C. m  4  . D. m   . m  4 3 Lời giải:
 Tập xác định: D  . Đạo hàm: 2 2
y  3mx  2x m  6 . m 1
 Hàm số đạt cực tiểu tại x  1 y  2
1  0  3m  2  m  6  0   . m  4 
 Xét m  1, ta có 2
y  3x  2x  5, y  6x  2 . Khi đó y 
1  8  0 , hàm số đã cho đạt cực tiểu
tại x  1. Vì vậy m  1 thỏa mãn.  Xét m  4  , ta có 2 y  1
 2x  2x 10, y  2
 4x  2 . Khi đó y  1  22   0 , suy ra hàm số đạ Choïn
t cực đại tại x  1. Điều này trái với giả thiết nên ta loại m  4
 .  B
Ví dụ 24. Đồ thị hàm số 3 2 y x 3x 2ax
b có điểm cực tiểu là A 2; 2 . Tính a b A. 4. B. 2 . C. 4. D. 2 . Lời giải:
 Tập xác định: D  . Đạo hàm: 2 y 3x 6x 2a .
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 19
20 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ y 2 0 12 12 2a 0 a 0
 Đồ thị hàm số có điểm cực tiểu A 2; 2 . y 2 2 8 12 4a b 2 b 2  Khi đó 2 y 3x 6 , x y 6x 6. Ta thấy y 2 12 6 6
0 , do đó hàm số đạt cực tiểu a 0 Choïn tại x 2 (thỏa mãn). Vậy , suy ra a b
2.  D b 2
Ví dụ 25. Cho hàm số 3 2
y  x ax bx c . Biết rằng đồ thị hàm số đi qua điểm A0;   1 và
có điểm cực đại là M 2;3 .Tính Q a  2b  . c A. Q  0 . B. Q  4  . C. Q  1. D. Q  2 . Lời giải:
 Tập xác định: D  . Đạo hàm: 2 y  3
x  2ax b .
 Đồ thị hàm số có điểm cực đại M 2;3 và đi qua A0;  1 suy ra y2  0  1
 2  4a b  0 a  3   
y 2  3   8
  4a  2b c  3  b   0 .    y     c  1  c  1 0 1    
 Thay các hệ số trên vào đạo hàm: 2 y  3
x  6x, y  6
x  6  y 2  6   0 , do đó hàm số
đạt cực đại tại x  2 (thỏa mãn đề bài). Vậy a  3, b  0, c  1
  Q a  2b c  2 . Choïn  D
Ví dụ 26. Đồ thị hàm số 3 2
y ax bx cx d có hai điểm cực trị là ( A 1; 7  ) , ( B 2; 8  ) . Hãy tính y( 1  ) . A. y   1  7 . B. y   1  11 . C. y   1  11  . D. y   1  35  . Lời giải:  Ta có: 2
y  3ax  2bx  . c y 
1  3a  2b c  0 3
a  2b c  0 a  2   
y2 12a  4b c  0 12
a  4b c  0 b   9 
 Theo đề bài ta có hệ:      y    .
1  a b c d  7 
7a  3b c  1  c  12   y
 2  8a  4b  2c d  8  d  7   
a b c d  12   Choïn Vậy 3 2
y  2x  9x 12x 12  y   1  35
 .  D
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 20
21 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ Ví dụ 27. 1 Cho hàm số 3 2 y
x mx  2m  
1 x  3 C  , với m là tham số. Xác định tất cả 3 m
giá trị của m để cho đồ thị hàm số C
có điểm cực đại và cực tiểu nằm cùng một phía đối m  với trục trung?  1  1 A. m  ;  \    
1 . B. 0  m  2. C. m  1. D.   m  1.  2  2 Lời giải:
 Tập xác định: D  . Ta có 2
y  x  2mx  2m 1.
 Yêu cầu đề bài  y  0 có 2 nghiệm x , x phân biệt và cùng dấu 1 2 a 1  0 m  1   2    Choïn
m  2m   1  0  
1 .  A m  
p  2m 1  0   2
Ví dụ 28. Tìm tất cả giá trị m để đồ thị của hàm số 3 2 2
y x  (2m 1)x  (m  3m  2)x  4 có 2
điểm cực đại và cực tiểu nằm về hai phía trục tung.
A. 1  m  3.
B. 0  m  2.
C. 2  m  3.
D. 1  m  2. Lời giải:
 Tập xác định : D  .  Đạo hàm : 2 2
y  3x  2(2m 1)x m  3m  2 .
 Đồ thị hàm số có hai điểm cực trị nằm về hai phía trục tung
y  0 có hai nghiệm trái dấu 2  .
a c  0  3(m  3m  2)  0  m(1; 2).
Ví dụ 29. Có bao nhiêu giá trị nguyên của m để hàm số f x 3 2
 2x  6x m 1 có các giá trị cực trị trái dấu? A. 2 . B. 9 . C. 3 . D. 7 . Lời giải:
 Tập xác định: D  . Ta có f  x 2
 6x 12x  6xx  2 .   f  xx 0  0  
. Khi đó : y y 0  1 m và y y 2  7  m 2   1   x  2
 Hai giá trị cực trị trái dấu: y .y  0  1 m m  7  0  7   m 1. 1 2   
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 21
22 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ Choïn Vì m   m 6
 ;5;4;3;2;1; 
0 .  D
Ví dụ 30. Điều kiện của tham số m để hàm số 3 2
y x  3x mx 1 có hai điểm cực trị x , x 1 2 thỏa mãn 2 2 x x  6 1 2 là: A. m  3 . B. m  1  . C. m  1. D. m  3  . Lời giải:
 Tập xác định : D  . Ta có: 2
y  3x  6x m .
 Hàm số có hai cực trị  
  9 3m  0  m  3. 2    2 b c Ta có : 2 2
x x  6  x x  2x x  6    2  6  0 1 2  1 2 1 2    a a m 2  Choïn 2  2.  6  0  m  3
 (thỏa mãn).  D 3
Ví dụ 31. Tìm tổng tất cả giá trị của tham số m để đồ thị hàm số 3 2 3
y x  3mx  3m có hai điểm
cực trị A, B sao cho S
 48, với O là gốc tọa độ . OAB 3 A. 1. B. 0. C. 2. D. . 2
(Trích từ Đề thi TSĐH 2012, Khối B) Lời giải:
 Tập xác định : D  . 3
x  0  y  3m  Đạo hàm : 2
y  3x  6mx  3 ( x x  2 )
m ; y  0   . 3
x  2m y  m
 Đồ thị có hai điểm cực trị  2m  0  m  0 . (1)
Khi đó, tọa độ các điểm cực trị : 3 3 ( A 0;3m ), ( B 2 ; m m  ). 3 O
 A  (0;3m )  1
Xét ∆ OAB với 
, diện tích ∆ OAB là : 4 4 S
 0  6m  3m . OAB 3 O  B  (2 ; m m ) 2  Theo đề : 4 4 S
 48  3m  48  m 16  m  2  (thỏa mãn (1)). OABChoïn
Ta có tổng của hai giá trị m tìm được : 2  ( 2
 )  0.  B Ví dụ 32. Tìm tất các giá trị thực của tham số m để hàm số 1 3 2 3 y
x  (m  3)x  4(m  3)x m m đạt cực trị tại x , x thỏa mãn 1
  x x . 3 1 2 1 2
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 22
23 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ  7   7   7   7 
A. m   ; 3 . 
B. m  ;0 .   C. m   ; 3  . 
D. m  ;0 .    2   2   2   2  Lời giải:
 Tập xác định : D  . Đạo hàm : 2
y  x  2(m  3)x  4(m  3) . g ( x) m  3 
 Hàm số có hai cực trị 2 2
   0  (m  3)  4(m  3)  0  m  2m  3  0   (*). m 1 2  . a g( 1  )  0 1  .( 1
 )  2(m  3)  4(m  3)  0    
 Điều kiện cực trị : 1
  x x     . 1 2 S 2  (m  3)  1     1   2  2  7 2m  7  0 m     7     Choïn
2 . So sánh điều kiện (*), ta có m   ; 3  . 
  C m  3 1   2  m  3 
Nhắc lại: Xét tam thức bậc hai có hai nghiệm phân biệt x , x , ta có quy tắc xét dấu: 1 2    x  x x  1 2 f (x) Cùng dấu a 0 Trái dấu a 0 Cùng dấu a  . a f ( )  0  . a f ()  0  . a f ( )  0  Khi x( ;
x ) thì f (x) cùng dấu a mà  ( ;  x ) nên . a f ( )  0. 1 1
 Khi x(x ; )
 thì f (x) cùng dấu a mà  (x ; )  nên . a f ( )  0. 2 2
 Khi x(x ; x ) thì f (x) trái dấu a mà  (x ; x ) nên . a f ()  0 . 1 2 1 2
Đặc biệt: Trường hợp .
a f ()  0 chỉ xảy ra khi phương trình bậc II có hai nghiệm x , x và  1 2
nằm trong khoảng hai nghiệm đó nên khi ta dùng .
a f ()  0 thì đã bao hàm luôn điều kiện để
phương trình bậc II có hai nghiệm phân biệt, do đó không cần ghi   0. Vậy, với phương trình 2
ax bx c  0 (*) , ta có: f x
 Phương trình (*) có hai nghiệm thỏa x    x  . a f ()  0 . 1 2
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 23
24 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ    0 
 Phương trình (*) có hai nghiệm phân biệt thỏa x x     . a f ( )  0 . 1 2 S     2
(Một số nằm bên phải khoảng nghiệm thì trung bình cộng hai nghiệm nhỏ hơn số đó).    0 
 Phương trình (*) có hai nghiệm phân biệt thỏa   x x   .
a f ( )  0 . 1 2  S    2
(Một số nằm bên trái khoảng nghiệm thì trung bình cộng hai nghiệm lớn hơn số đó).
Ví dụ 33. Cho hàm số 3 2
y  x  3mx  3m 1
(C ). Với giá trị nào của m thì đồ thị hàm số m
có cực đại, cực tiểu đối xứng nhau qua đường thẳng  : x  8y  74  0.
A. m  0.
B. m  3.
C. m  1. D. m  2. Lời giải:
 Tập xác định : D  . Đạo hàm : 2 y  3
x  6mx  3  ( x x  2 ) m ;
x  0  y  3  m 1 y  0   . 3
x  2m y  4m  3m 1
 Hàm số có hai cực trị  2m  0  m  0 (*).
Khi đó, tọa độ các điểm cực trị là : 3 ( A 0; 3  m1), (2 B ;
m 4m  3m 1) . 3          0 2m 3m 1 4m 3m 1
Gọi I là trung điểm AB I  ;  hay 3 I ( ;
m 2m  3m 1) .  2 2  3 AB  (2 ;
m 4m ) ; đường thẳng  có vectơ chỉ phương u  (8; 1  ) . AB   A . B u  0
 Hai điểm cực trị đối xứng qua ∆     3 I 
m 8(2m 3m 1)  74  0 3 1
 6m  4m  0
m  0  m  2  m  2       m  2 . 3 1
 6m  23m 82  0 m  2  Choïn
So sánh điều kiện (*), ta thấy m  2 thỏa mãn đề bài.  D
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 24
25 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Ví dụ 34. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để hàm số: 1 1 3 2 y
mx  (m 1)x  3(m  2)x
đạt cực trị tại x , x thỏa mãn x  2x  1. 3 6 1 2 1 2 A. 1. B. 0. C. 3. D. 2. Lời giải:
 Tập xác định : D  . Đạo hàm : 2
y  mx  2(m 1)x  3(m  2) . m  0
 Hàm số đạt cực trị tại hai điểm x , x   1 2 2
  (m 1)  3 ( m m  2)  0 m  0  2  6 2  6     m ;  \  0 (*). 2    2
m  4m 1  0 2 2    x  2x 1 (1) 1 2     2(m 1)
Kết hợp đề bài và định lí Vi-ét, ta có : x x  (2) . 1 2 m   3(m  2) x x  (3)  1 2  m    2m 2 2 m
Lấy (1) trừ (2) theo vế, ta được : x  1  (4) , từ (2) suy ra 2 m m 2m  2 2m  2 2  m 3m  4 x   x x    (5) . 1 2 m 1 m m m 3m  4 2  m 3(m  2) Thay (4) và (5) vào (3) : 2 2 .   3
m 10m 8  3m  6m m m mm  2 2 
 6m 16m  8  0  2 . m   3  2
So sánh điều kiện (*), ta được m  2 hay m
. Vì m nguyên nên m Choïn
2.  D 3
Bài toán 2: Bài toán tham số có liên quan đến đường thẳng đi qua hai điểm cực trị của đồ thị hàm số 3 2
y ax bx cx d (*)
1. Viết phương trình đường thẳng qua hai điểm cực trị của đồ thị 3 2
y ax bx cx d (*) :
Giả sử đồ thị hàm số (*) có hai điểm cực trị, ta thực hiện theo những cách sau để viết phương
trình đường thẳng qua hai điểm cực trị
đó :
Phương pháp Tự luận :
 Chia f (x) cho f (
x) như sau : 3 2
ax bx cx d 2
3ax  2bx c f ( x) f ( x)
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 25
26 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ Dư : ( P )
x   x   Thương : ( Q ) x
 Khi đó, hàm số được viết lại : f ( ) x f (  ) x . ( Q )
x  x   .
f (x)  f (x).Q(x)  x  
 Tọa độ các điểm cực trị thỏa mãn 
hay f (x)   x   .
f (x)  0
Phương pháp Trắc nghiệm: 2 2  b   bc
Cách viết 1 : y  c   x d    . 3  3a   9a f (
x). f (x)
Cách viết 2 : y f (x)  . 18a
2. Tìm điểm uốn của đồ thị hàm số 3 2
y ax bx cx d (*) :
Xét hình dáng đồ thị hàm bậc ba bên dưới (đồ thị có hai điểm cực trị A, B), nhìn vào đồ thị tại lân
cận điểm A, ta thấy bề lõm của nó hướng xuống (lồi) ; nhìn vào đồ thị tại lân cận điểm B, ta thấy
bề lõm của nó hướng lên trên (lõm). Vậy sẽ có một ranh giới để đồ thị chuyển từ lồi sang lõm,
ranh giới ấy được gọi là điểm uốn của đồ thị (trong hình là điểm I).
Đặc biệt : Nếu đồ thị hàm số có hai điểm cực trị là A, B thì I sẽ là trung điểm của đoạn AB.
Cách tìm điểm uốn I : Bước 1 : Tính 2
y  3ax  2bx c , y  6ax  2b .  b
Bước 2: Cho y  6ax  2b  0  x  
x , thay vào hàm số để y . Từ đây ta có 3 I a I
điểm uốn I x ; y của đồ thị hàm bậc ba. I I
Tính chất quan trọng : Điểm uốn I chính là tâm đối xứng của đồ thị hàm bậc ba tức
là bất kỳ đường thẳng nào qua I nếu cắt đồ thị tại hai điểm còn lại M, N thì I luôn là trung điểm đoạn MN. Ví dụ 35. 3 Cho hàm số y f ( ) x x
x m (1). Viết phương trình đường thẳng đi qua hai điểm
cực trị của đồ thị hàm số (1). 2 2 2 A. y x . m y x m y x m . y x . m 3 B. . C. 3 D. 3  Đánh giá :
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 26
27 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
 Với bài toán này, xin được hướng dẫn hai cách để bạn đọc lựa chọn phương án tối ưu cho
mình. Cách giải 1 : Làm theo lý luận truyền thống. Cách giải 2 : Dựa vào công thức đã cung cấp.
 Với cách giải 1, ta thực hiện phép chia y cho y trong giấy nháp như sau : 3 x x m 2 3x 1 y y 3 1 1 x x x 3 3 2 x m 3 (bậc I)
Phép chia kết thúc vì bậc I nhỏ hơn bậc II Dư : dạng x Lời giải: Cách giải 1 :
 Tập xác định : D  .  1 Đạo hàm : 2
y  3x 1; y  0  x  
nên hàm số luôn có 2 cực trị. 3    1 2
Hàm số được viết lại y y . x   x m   . 3  3   1  2 
y y . x   x m  
 Tọa độ các điểm cực trị của đồ thị hàm số luôn thỏa mãn :  3  3  y  0 2  2 y  
x m . Phương trình đường thẳng qua hai điểm cực trị của đô thị là y   x m . 3 3 Choïn
 D Cách giải 2 :  1
Tập xác định : D  . Đạo hàm : 2
y  3x 1; y  0  x  
nên hàm số luôn có 2 cực trị. 3   
f (x). f (x)
Dựa vào công thức y f (x) 
, ta viết phương trình đường thẳng qua hai điểm cực 18a 2 (3x 1).6x  1  2 trị như sau : 3
y x x m  3 3
y x x m x x y   x  . m   18  3  3
Ví dụ 36. Cho biết có một tham số m để đồ thị hàm số 3 2
y  2x  3(m  3)x 11 3mcó hai điểm
cực trị, đồng thời hai điểm cực trị đó và điểm C(0; 1
 ) thẳng hàng . Tìm khẳng định đúng:
A. m  3;6.
B. m  4;7.
C. m  1; 4. D. m   1  ;2. Lời giải:
Cách giải 1 : Chia y cho y như sau :
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 27
28 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ 3 2
2x  3(m  3)x 11 3m 2
6x  6(m  3)x y y   1 m 3 3 2
2x  2(m  3)x x 3 6 2
(m  3)x 11 3m
Khi phần dư có dạng  x   thì  2 2
(m  3)x  (m  3) x phép chia kết thúc. Dư : 2 (
m 3) x 113m
 Tập xác định : D  . Đạo hàm : 2
y  6x  6(m  3)x ; x  0
y  0  6x(x m  3)  0   . x  3 m
 Hàm số có hai cực trị  3 m  0  m  3.
 Tọa độ các điểm cực trị của đồ thị hàm số luôn thỏa mãn :   1 m  3  2 y y . x
 (m  3) x 11 3m   2   3 6 
y  (m  3) x 11 3m . y  0  Điểm C(0; 1
 )thuộc đường thẳng qua hai điểm cực trị nên 1
 113m m  4 (thỏa mãn). Choïn  A Cách giải 2 :
 Tập xác định : D  . Đạo hàm : 2
y  6x  6(m  3)x ; y 12x  6(m  3) . x  0
y  0  6x(x m  3)  0   . x  3 m
 Hàm số có hai cực trị  3 m  0  m  3.
 Áp dụng công thức, ta viết phương trình đường thẳng qua hai điểm cực trị của đồ thị : 2
6x  6(m  3)x 
12x  6(m  3) 3 2
y  2x  3(m  3)x 11 3m  18.2 3 2 2
y  2x  3(m  3)x 11 3m  x  (m  3)x (2x m  3)   3 2 3 2 2
y  2x  3(m 3)x 11 3m  2x  3(m 3)x  (m 3) x   2
y  (m  3) x 11 3 . m  Điểm C(0; 1
 )thuộc đường thẳng qua hai điểm cực trị nên 1
 113m m  4 (thỏa mãn). Ví dụ 37. 3 2
Tìm giá trị của tham số m để đồ thị của hàm số y x 3x mx 2 có các điểm
cực đại và cực tiểu cách đều đường thẳng y x 1. 9 9 A. . B. 3. C. . 2 4 D. 0.
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 28
29 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Đánh giá : Phương trình 2
y  0  3x  6x m  0 không thể cho ra nghiệm đẹp
như ta muốn nên những bài toán liên quan tọa độ điểm cực trị đều cần đến phương
trình đường thẳng đi qua hai điểm cực trị
. Lời giải:
 Tập xác định : D  . Đạo hàm : 2
y  3x  6x m .
 Hàm số có hai cực trị  
  0  93m  0  m  3  (*)      2m m
Phương trình đường thẳng qua hai điểm cực trị của đồ thị là  : y    2 x  2      .  3   3 
 Các điểm cực trị cách đều đường thẳng d : y x 1 d (1)
I d vôùi I laø trung ñieåm cuûa hai ñieåm cöïc trò (2)   2m    2 1       3  9
Trường hợp 1 :d    m   (loại do (*)).  m 2 2   1   3
Trường hợp 2 : Gọi hai điểm cực trị của đồ thị hàm số là   2m   m     2m   m   A x ;   2 x  2  , B x ;   2 x  2  
, điểm I là trung điểm của 1   1    2   2     3   3     3   3   x x b  1 1   2m   m  AB nên : 1 2 x  
1 ; y  (y y )  
 2 (x x )  2 2   m . I      2 2a I 1 2 1 2 2 2   3   3  Choïn
I d : y x 1  m
 11 m  0 (thỏa mãn do (*)).  D
Bài toán 3: Bài toán tìm tham số thỏa mãn điều kiện cực trị hàm số 4 2
y ax bx c
1. Số cực trị của hàm số 4 2
y ax bx c . x  0  Đạo hàm : 3 2
y  4ax  2bx  2 ( x 2ax  )
b ; y  0   . 2
2ax b  0 (*)
 Nhìn vào phương trình y  0 , ta thấy luôn có một nghiệm x  0 . Do đó việc biện luận tiếp
theo sẽ phụ thuộc vào phương trình (*) . Từ (*) ta thấy : Số nghiệm Trường hợp
Nghiệm của (*) Số cực trị
của y a  0  Vô nghiệm 1 1 b   0   a 0 
Một nghiệm : x  0 1 1 b   0
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 29
30 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ . a b  0 Vô nghiệm 1 1 ( , a b cùng dấu) Hai nghiệm khác 0 : . a b  0 b  3 3 ( , a b trái dấu) x   2a
Từ đây, ta có thể khẳng định :
 Hàm số không có cực trị  a b  0 .  Hàm số có cực trị 2 2
a b  0  . a b  0
 Hàm số có một cực trị   . 2 2 a b  0
 Hàm số có ba cực trị  . a b  0 .
Lưu ý : Việc sử dụng 2 2
a b  0 là thể hiện ,
a b không đồng thời bằng 0, tuy nhiên BPT 2 2
a b  0 mang tính phức tạp do bậc của m có thể  4 . Để khắc phục điều này, ta dùng phương
pháp phủ định như sau : m m1 a 0  Xét Giaûi tìm m m . 2 b 0 ............ m m1  Quay lại giải 2 2 a b
0 tức là lấy phủ định kết quả của bước một. Ta có m m . 2 ............
2. Tìm điều kiện để hàm số 4 2
y ax bx c thỏa mãn điều kiện K:
Bước 1 : Tập xác định : D  . Đạo hàm : 3 2
y  4ax  2bx  2 ( x 2ax  ) b ; x  0 y  0   . 2
2ax b  0
Bước 2 : Điều kiện hàm số có một cực trị (hoặc có ba cực trị) – Xem mục 1 (lý thuyết).
Bước 3 : Dựa vào điều kiện K đề tìm tham số m rồi so sánh điều kiện có cực trị (bước 2) trước khi kết luận.
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 30
31 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Xử lý điều kiện K (Công thức trắc nghiệm) :
 Hàm số có cực trị và thỏa mãn :
Hàm số có cực đại mà không có cực Hàm số có cực tiểu mà không có
a  0 a  0
a  0 a  0 tiểu     . cực đại     . b   0 b   0 b   0 b   0 vuoâng 3   b 8a
Ba cực trị tạo thành tam giác
, ta dùng công thức nhanh cos BAC  ñeàu 3 b  . 8a 3   b 8a
Ba cực trị tạo thành tam giác vuông 0  cos BAC   0  cos90 3 b  . 8a
 Ba cực trị tạo thành tam giác đều 3 b  8a 1 0  cos BAC    cos60 3 b  . 8a 2
 Ba cực trị tạo thành tam giác có diện tích S. 5 b
Ta dùng công thức nhanh bình phương diện tích : 2 S   . 3 32a        b b
Tọa độ ba điểm cực trị của đồ thị là (
A 0;c), B   ; , C    ;      với 2a 4a 2a 4a     2
  b  4ac . AB
(b ;b ) Dieän tích 1  Tam giác ABC có 1 2 S b c b c ABC 1 2 2 1 . AC (c ;c ) 2 1 2  abc
Công thức diện tích khác : S
; S pr với ,
R r theo thứ tự là bán kính đường tròn 4R
a b c
ngoại tiếp và nội tiếp của tam giác ; , a ,
b c là độ dài ba cạnh ; p  là nửa chu vi 2 tam giác. A C A R O O C r B B
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 31
32 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Ví dụ 38. Có tất cả bao nhiêu giá trị nguyên của m trên miền 10;10 để hàm số 4 2 y x 2 2m 1 x
7 có ba điểm cực trị? A. 20 . B. 10 . C. Vô số. D. 11. Lời giải: Cách 1: Tự luận
 Tập xác định: D  . x  0  Ta có 3
y  4x  4 2m   1 x ; 3
y  0  4x  4 2m   1 x  0   . 2
x  2m 1 (*)
 Hàm số đã cho có ba điểm cực trị khi và chỉ khi phương trình y  0 có ba nghiệm phân biệt
 Phương trình (*) có hai nghiệ 1
m phân biệt khác 0  2m 1  0  m   . 2  Choïn
Vì m nguyên thuộc 10;10 nên m 0;1; 2;3; 4;5;6;7;8;9; 
10 .  D
Cách 2: Trắc nghiệm
 Hàm số có ba cực trị khi và chỉ khi ab   
  m       m  1 0 1 2 2 1 0 2 2
1  0  m   . 2
Ví dụ 39. Tìm tất cả giá trị của tham số m để hàm số 4
y mx   2 m   2
9 x 10 có 3 cực trị
A. m  0; 3 .
B. m  3;  . C. m   ;  3 0;3. D. m   3
 ; 0 3; . Lời giải: Cách 1: Tự luận
 Tập xác định: D  .  Ta có: 3
y  mx   2
m   x x 2 2 4 2 9 2
2mx m  9; x  0     2 2 y 0
 2mx m  9  0 (1) . 2
a2m, b0, cm 9 
 Hàm số đã cho có 3 cực trị  y  0 có 3 nghiệm phân biệt  Phương trình (1) có hai nghiệm phân biệt khác 0 .  m  0 a  2m  0    m       Choïn 8m  3 2
m  9  0   . Suy ra m   ;
 3 0;3.  C  0  m  3 2 2 .0
m m  9  0 m  3 
Cách 2: Trắc nghiệm m  3 
 Hàm số có ba cực trị khi và chỉ khi ab  0  m 2 m  9  0  .  0  m  3
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 32
33 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Ví dụ 40. Tìm tất cả các giá trị của tham số m để đồ thị hàm số 4 2 y mx m 1 x 1 2m chỉ có một cực trị. A. m 1. B. m 0. C. 0 m 1. D. m 0 hoặc m 1. Lời giải:ab  0 m  m   1  0
 Hàm số có một cực trị khi và chỉ khi    2 2 2 a b  0 m   m 2 1  0
m  0  m 1  
m  0  m 1. 2
2m  2m 1  0, m    Choïn Vậy m 0 hoặc m
1 thỏa mãn đề bài.  D Ví dụ 41. 3 7
Tìm tất cả các giá trị của tham số m để hàm số 4 2 y x  2mx  có cực tiểu mà 2 3 không có cực đại. A. m  0 . B. m  0 . C. m  1. D. m  1  .
Nhận xét : Có hai trường hợp để hàm số 4 2
y ax bx c có cực tiểu mà không có cực đại: a  0 a  0
o Một là : Hàm bậc bốn có đúng một cực trị và là cực tiểu, khi đó :    . ab  0 b   0 a  0
o Hai là : Hàm số trở thành hàm bậc hai (đồ thị parabol có bề lõm hướng lên), ta có :  . b   0 Lời giải :  3 Ta thấy a
 0 , vì vậy điều kiện bài toán tương đương với b  0  2
m  0  m  0. 2  Choïn
Vậy m  0 thỏa mãn đề bài.  B
Ví dụ 42. Tìm tất cả các giá trị của m để đồ thị hàm số y   2 m   4 2
1 x mx m  2 chỉ có một
điểm cực đại và không có điểm cực tiểu. A. 1  ,5  m  0. B. m  1  . C. 1   m  0 . D. 1   m  0,5. Lời giải: a  0 a  0
 Hàm số có một điểm cực đại mà không có cực tiểu   (1)   (2) b   0 b   0 2 a  0 m 1 0  1   m 1  Giải (1):       1   m  0. (*) b   0 m  0 m  0 2 a  0 m 1  0 m  1   Giải (2):       m  1  . (**) b   0 m  0 m  0  Choïn Từ (*) và (**) suy ra 1
  m  0 .  C
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 33
34 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Ví dụ 43. Cho hàm số 4 2
y x  2(m 1)x 1. Tìm tất cả các giá trị của tham số m để đồ thị hàm
số có ba điểm cực trị lập thành một tam giác vuông. A. m  1  .
B. m  0 . C. m  1. D. m  2 . Lời giải: Cách 1: Tự luận
 Tập xác định: D  . x  0  3 2
y  4x  4(m 1)x  4x(x m 1); y  0   . 2 x m 1
 Đồ thị hàm số có 3 điểm cực trị  y  0 có ba nghiệm phân biệt  m 1 0  m 1. (*)
Khi đó các điểm cực trị của đồ thị là: ( A 0;1) , 2
B( m 1; 2m m ) , 2
C( m 1; 2m m ) ; 2
AB  ( m 1; 2m m 1) , 2
AC  ( m 1; 2m m 1) .
 Hàm số đã cho là hàm số chẵn nên đồ thị hàm số nhận Oy làm trục đối xứng  ABC  cân tại A Theo đề : ABC
vuông, do đó nó phải vuông tại A, ta có : A . B AC  0 . m
 (m 1)  (2m m 1)  0  (m 1)  (m 1)  0  m   1 m  3 1 2 2 4 1 1  0     . m  2  Choïn
Kết hợp với điều kiện (*) ta có: m  2 .  D
Cách 2: Trắc nghiệm
 Hàm số có ba cực trị  ab  0  1. 2(
m 1)  0  m 1.
 Gọi A, B, C là ba điểm cực trị của đồ thị hàm số với A là đỉnh của tam giác cân ABC, ta có: 3 3 b  8a b  8a 0 3 cos BAC  
 cos90  0  b 8a  0 3 3 b  8a b  8a
  m  3 
   m  3 2 2 8.1 0 2 2  8   2  m  2  2
  m  2 (thỏa điều kiện).
Ví dụ 44. Tìm tất cả giá trị thực của tham số m để đồ thị hàm số 4 2
y x  2mx  2m  3 có ba
điểm cực trị là ba đỉnh của một tam giác cân. A. m  0 .
B. m  0 .
C. m  0 . D. m  0 . Lời giải:
 Tập xác định: D  . x  0  Ta có 3
y  x mx x  2 4 4 4
x m ; y  0   . 2 x m
 Hàm số đã cho có ba điểm cực trị khi và chỉ khi phương trình y  0 có ba nghiệm phân biệt 2
x m có hai nghiệm phân biệt khác 0  m  0 .
 Vì hàm số đã cho là hàm số chẵn nên đồ thị của chúng đối xứng nhau qua Oy, do đó tam giác
tạo bởi ba điểm cực trị của đồ thị luôn luôn là tam giác cân (tại đỉnh thuộc trục tung).  Choïn
Vậy m  0 thỏa mãn đề bài.  B
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 34
35 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ Ví dụ 45. 1
Tìm m để C : 4 2 y
x  (3m 1)x  2(m 1) có ba điểm cực trị tạo thành một tam m  4
giác có trọng tâm là gốc tọa độ O . 2 1
A. m   . B. m  .
C. m  1. D. m  0. 3 3 Lời giải:
 Tập xác định: D  . x  0  Đạo hàm: 3 2
y  x  2(3m 1)x x x  2(3m 1) 
 ; y  0   . 2
x  2(3m 1)  1
Hàm số có ba cực trị  y  0 có ba nghiệm phân biệt  2(3m 1)  0  m   . 3
 Gọi A, B, C là ba điểm cực trị của đồ thị, ta có: (
A 0; 2m  2) Oy, B  2  2(3m 1); 9
m  4m   1 , C  2 2(3m 1); 9
m  4m   1 .
x x x 0 1 A B C   0  m (nhaän)   3 3 3
Vì O là trọng tâm ABC  nên  2
y y y 1
 8m  6m  4  2 A B C   0 m (loaïi)  3 3 3  1 Choïn Vậy m
thỏa mãn đề bài.  B 3
Ví dụ 46. Biết rằng với tham số m m thì đồ thị hàm số 4 2
y x  2mx  2 có ba điểm cực trị tạo 0
thành một tam giác ngoại tiếp đường tròn có bán kính bằng 1. Chọn mệnh đề đúng sau đây: A. m ( 3  ; 1  ).
B. m (0; 2).
C. m (1;3). D. m (4;7). 0 0 0 0  Lưu ý: C A
Tam giác ngoại tiếp (tiếp xúc ngoài) đường tròn cũng có nghĩa là O đườ r
ng tròn nội tiếp (tiếp xúc trong) tam giác.
Tam giác nội tiếp (tiếp xúc trong) đường tròn cũng có nghĩa là đường B A
tròn ngoại tiếp (tiếp xúc ngoài) tam giác. R O C B Lời giải:x  0
 Tập xác định: D  . Đạo hàm: 3 2
y  4x  4mx  4 ( x x  )
m ; y  0   . 2 x m
 Hàm số có ba cực trị  y  0 có ba nghiệm phân biệt  m  0 (*).
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 35
36 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
 Tọa độ các điểm cực trị là 2 2 (0
A ; 2), B( m; 2  m ), C( m; 2  m ) . 2 2
AB  ( m; m ), AC  ( m; m ), BC  (2 m;0) suy ra 4
AB m m AC ; BC  2 m . 1
Diện tích tam giác ABC : 2 2 2 S m m m m m m . 2 4
AB BC CA
2 m m  2 m Nửa chu vi tam giác: 4 p  
m m m . 2 2  Ta có 2 4 2 3 S  . p r m
m m m m m  1 m 1 (rút gọn cho m  0 ) m 0 (loaïi) 2 m 1 0 m  1   m 1 3 2
m 1  m 1     m 1 (loaïi) . 3 4 2 2 2
m 1 m  2m 1
m (m m  2)  0 m 2  Choïn
Vậy m  2 thỏa mãn yêu cầu đề bài.  C
Ví dụ 47. Có bao nhiêu tham số m nguyên âm để đồ thị hàm số 4 2
y x  2mx m có ba điểm
cực trị A, B, C, sao cho đường tròn ngoại tiếp tam giác ABC có bán kính bằng 1? A. 0. B. 1. C. 2. D. 3. Lời giải:x  0
 Tập xác định: D  . Đạo hàm: 3 2
y  4x  4mx  4 ( x x  )
m ; y  0   . 2 x m
 Hàm số có ba cực trị  y  0 có ba nghiệm phân biệt  m  0.
 Tọa độ ba điểm cực trị của đồ thị: ( A 0; ) m , 2 2
B( m; m m ), C( m; m m ) . 2 2
AB   m m AC m m BC   m  4 ( ; ), ( ; ), 2
;0 ; AB m m AC ; BC  2 m . 1 Diện tích tam giác 2 2 2 ABC : S m m m m m m . 2 m 0 (loaïi) m 1 4 abc A . B AC.BC
(m m )2 mm m  0 2 1 5 S    m m    m (loaïi) . 3 4R 4R 4.1
2m 1 m 2 1 5 m 2    1 5
Vậy m  1 m
thỏa mãn. Ta thấy không có giá trị m nguyên âm nào thỏa mãn. 2 Choïn  A
Bài toán 4: Tìm tham số thỏa mãn điều kiện cực trị của những hàm số khác 2 ax bx c
1. Hàm số phân thức bậc hai trên bậc một : y d 0 . dx e
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 36
37 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ   2    e Ax 2Bx C g(x)
Tập xác định : D
\   . Đạo hàm : y   với  d  2 2 (dx  ) e (dx  ) e a b a c b c A   . a d  0. , b B   .
a e  0.c, C   . b e  . c d . 0 d 0 e d e
 Hàm số có hai điểm cực trị  y đổi dấu hai lần trên tập xác định  g x  0 có hai nghiệm e phân biệt khác  . d
 Đường thẳng đi qua hai điểm cực trị của đồ thị có phương trình :   2
ax bx c 2ax b 2a b y    y x  (dx  . e) d d d
2. Hàm số chứa dấu giá trị tuyệt đối :
f x. f  x
a) Hàm số y f x: Đạo hàm: y  . f x
Cho trước đồ thị hàm số y f x liên tục trên D. Ta xác định đồ thị hàm y f x :
o Bước 1: Giữ nguyên phần đồ thị y f x nằm phía trên trục hoành.
o Bước 2: Lấy đối xứng phần đồ thị y f xnằm dưới trục hoành qua trục hoành.
Hợp của hai phần trên (bỏ phần dưới trục hoành), ta được đồ thị hàm y f x. Minh họa:
Đồ thị y f x
Đồ thị y f x  Đúc kết : ( ) C : y f ( ) x
Soá cöïc trò haøm y f ( ) x
Soá cöïc trò haøm y f ( ) x Soá giao ñieåm . Ox : y 0
Khoâng tínhtieáp xuùc
b) Hàm số y f x :
Cho trước đồ thị hàm số y f x liên tục trên D. Ta xác định đồ thị hàm y f x  :
o Bước 1: Giữ nguyên phần đồ thị y f x nằm bên phải trục tung (ứng với x  0 ); bỏ đi
phần đồ thị y f x nằm bên trái trục tung (ứng với x  0 ).
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 37
38 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
o Bước 2: Lấy đối xứng phần đồ thị y f xnằm bên phải trục tung qua trụng tung.
Hợp của hai phần trên, ta được đồ thị hàm y f x  . Minh họa:
Đồ thị y f x
Đồ thị y f x Đúc kết :
 Xét hàm đa thức f x có tập xác định là (chắc chắn đồ thị hàm này sẽ cắt Oy tại một điểm), ta có:
Soá cöïc trò haøm y f ( x)
2 Soá cöïc trò naèm beân phaûi Oy cuûa haøm y f ( ) x 1 . x 0
Để cho dễ nhớ, ta gọi n là số cực trị dương của hàm số y f x , khi ấy số cực trị của hàm số
y f x  bằng 2n 1 . 2
x  m   1 x m 1
Ví dụ 48. Tìm tất cả giá trị tham số m sao cho hàm số y x  có cực đại, cực m tiểu. A. m  . B. m  0. C. m  1. D. m  1.  Lời giải: 2 2
x  2mx m 1 g x
 Tập xác định: D  \  
m . Đạo hàm: y    . x m2 x m2
 Hàm số có cực đại, cực tiểu  y đổi dấu hai lần trên tập xác định  g x  0 có hai nghiệm a 1  0 g 2     2 2m 1 0 Choïn
phân biệt khác m    m m    
m  A g   2 1 0 . 2     g  m 2m 1 0 2 2 2
m  2m m 1  0 
Ví dụ 49. Tìm tất cả giá trị của tham số m để điểm A1;3 cùng với hai điểm cực trị của đồ thị 2
x  2mx m hàm số y
tạo thành ba điểm không thẳng hàng. x 1
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 38
39 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ m  1 m  1 5   A. m   . B. m  1. C.  5 . D.  5 . 2 m    m     2  2 Lời giải: 2
x  2x m g x
 Tập xác định: D  \  
1 . Đạo hàm: y    . x  2 1 x  2 1
 Hàm số có hai cực trị  y đổi dấu hai lần trên tập xác định  g x  0 có hai nghiệm phân biệt a 1  0 g  m 1 khác 1
   1 m  0    m  1. g    g    m 1
1  1 2  m  0   2
x  2mx m
 Phương trình đường thẳng qua hai điểm cực trị của đồ thị là d : y   2x  2m .   x   1 Điểm A   5 1; 3  d  3
  2.1 2m m   . 2  5 Choïn
Vậy m  1 và m  
thỏa mãn đề bài.  C 2 2   Ví dụ 50. x mx 1
Cho hàm số y
( m là tham số). Tìm tất cả các giá trị của tham số m để x m
hàm số có giá trị cực đại là 7. A. m  7. B. m  5. C. m  9.  D. m  5.  Lời giải:
x  2mx m 1 x m2 2 2 1 x 1 m
 Điều kiện x   .
m Đạo hàm: y   y    , 0  . x m2 x m2 x  1   m Vì 1 m  1   , m m
  nên hàm số luôn có hai điểm cực trị m   .
Phương trình đường thẳng qua hai điểm cực trị của đồ thị là y  2x m .
Suy ra y 1 m  2  ,
m y 1 m  2  m .
 Ta có bảng biến thiên: x  1   m m  1 m  y  0   0  2   m   y   2  m Choïn Ta có y 2 m 7 m 9  C CÑ .
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 39
40 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Ví dụ 51. Tìm các số thực ,
a b sao cho điểm A0; 
1 là điểm cực đại của đồ thị hàm số b 2 2
y ax a  . x  1 A. a  1  ;b  0.
B. a b  1. 
C. a b  1. D. a  1  ;b  0. Lời giải: b
Tập xác định: D  \  
1 . Đạo hàm: y '  2ax   x   . 2 1 y '  0  0 b   0 b   0  A0; 
1 là điểm cực đại của đồ thị hàm số       . y  0 2 1 a 1 a  1 
 Với a 1, b  0, ta có y  2x đổi dấu từ âm sang dương (tính từ trái sang phải) khi qua x  0
nên x  0 là điểm cực tiểu của hàm số (không thỏa mãn).  Với a  1
 , b  0, ta có y  2
x đổi dấu từ dương sang âm (tính từ trái sang phải) khi qua x  0
nên x  0 là điểm cực đại của hàm số (thỏa mãn đề bài).  Choïn Vậy a  1
 , b  0.  D Ví dụ 52. m
Gọi S là tổng các giá trị nguyên của tham số m để hàm số 3 2
y x  3x  9x  5  2
có 5 điểm cực trị. Vậy S sẽ nhận giá trị nào sau đây? A. 2016 . B. 1952 . C. 2016  . D. 496  .
Nhận xét : Để giải quyết dạng toán này, các bạn học sinh cần :
 Xem lại lý thuyết tìm số cực trị hàm y f x được tóm tắt ở phần trên.
 Ngoài ra, các em cần phải nắm công thức tìm tổng cấp số cộng: Cho cấp số cộng với số hạng u u n 1 n
đầu u , công sai d, khi đó tổng của n số hạng đầu là: S
với u u n 1 d . n 1   1 n 2 Lời giải :
Cách 1: Tự luận m
Xét: y f x 
với f x 3 2
x  3x  9x  5, x
  . Ta có: f x 2
 3x  6x  9 . 2 mf x   
Áp dụng công thức:   . u u u
, ta có: y  f  x 2 . . u   m f x  2
f x  0 x  1    Xét y  0           
m ; f x 0 2 3x 6x 9 0  (hai nghiệm phân biệt). f x      x 3  2
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 40
41 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ m m m
Vậy hàm số y f x 3 2 
x  3x  9x  5 
có năm điểm cực trị khi f x   có ba 2 2 2 nghiệm phân biệt khác 1  , 3 (*).
 Bản biến thiên hàm f x : x  1  3  f  x  0  0  0  f x  32   m Ta thấy với   *  3
 2    0  0  m  64 . Vì m nguyên nên m 1,2,  ...63 2 63  Choïn
Tổng các giá trị của m là S
163  2016 .  A 2
Cách 2: Trắc nghiệm m x  1   y    m 2
Xét hàm số f x 3 2
x  3x  9x  5 
có f  x 2
 3x  6x  9  0   . 2 m
x  3 y  3  2   2 ( ) C : y f ( ) x
 Ta biết: Soá cöïc trò haøm y f ( ) x
Soá cöïc trò haøm y f ( ) x
Soá giao ñieåm Ox : y 0
Khoâng tínhtieáp xuùc (C) : y f ( ) x
mà: Số cực trị của hàm y f x bằng 2. Do đó yêu cầu đề bài tương đương với Ox : y 0   có ba giao điể m m
m (không tính tiếp xúc)  y f x có hai cực trị trái dấu  . 3  2   0   2  2 
mm  64  0  0  m  64. Vì m nguyên nên m1,2,  ...63 .
Ví dụ 53. Cho hàm số y f (x) có bảng biến thiên như hình vẽ x  1  2  f  x  0  0  11  f x  4
Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để đồ thị hàm số g(x)  f (x)  3m có 5 điểm cực trị: A. 2 . B. 4 . C. 3 . D. 1. Lời giải :
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 41
42 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
 Số điểm cực trị của hàm số y f x  m bằng tổng số điểm cực trị của hàm số y f x  m
và số nghiệm đơn của phương trình f x  m  0.
 Dựa vào bảng biến thiên, ta có số điểm cực trị của hàm số y f ( )
x  3m là 2 . Do đó để hàm số
g(x)  f (x)  3m có 5 điểm cực trị thì phương trình f (x)  3m  0 phải có 3 nghiệm đơn.
 Từ bảng biến thiên, ta thấy: f x  3m có 3 nghiệm đơn khi và chỉ khi 4 11 Choïn 4  3m  11   m
; vì m nguyên nên m 2; 
3 .  A 3 3
Ví dụ 54. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để hàm số 4 3 2
y x  8x 18x m có 3 điểm cực trị? A. 1. B. Vô số. C. 2 . D. Không có. Lời giải:   4 3 2
x  8x 18x m 3 2
4x  24x  36x  
Áp dụng công thức:   . u u x  , ta có: y  . u 4 3 2
x  8x 18x mx 0 (nghieäm ) ñôn
x  8x 18x m 4x x  32 4 3 2 y  ; y 0 x 3 (nghieäm keù ) p 4 3 2
x  8x 18x m 4 3 2 x 8x 18x m (*) g xx  0
 Xét hàm số g x 4 3 2
x 8x 18x ; gx 3 2
 4x  24x  36x  0   . x  3  Bảng biến thiên: x  0 3  g x  0  0    g x 27 0
 Dựa vào bảng biến thiên, ta thấy phương trình 4 3 2
x  8x 18x  m (*) có tối đa hai nghiệm. gx
Ngoài ra, x  0 là nghiệm đơn, x  3 là nghiệm kép của phương trình y  0 . Vì vậy hàm số đã
cho có ba cực trị tương đương phương trình (*) có hai nghiệm phân biệt khác 0.  Choïn m
  0  m  0. Khi đó có vô số giá trị nguyên của m thỏa mãn đề bài.  B
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 42
43 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ Ví dụ 55. 2
Cho hàm số y f x có đạo hàm f  x   x    2 1
x  2x , x   . Số giá trị
nguyên của tham số m để hàm số g x  f  3 2
x  3x m có 8 điểm cực trị là: A. 1. B. 4. C. 3. D. 2 Lời giải:  2 2
Ta có: f  x   x    2 1
x  2x  x  
1 x x  2 ; 2
g x   2
x xf  3 2 3 6 .
x  3x m   2 x x 3 2
x x m    3 2
x x m 3 2 3 6 3 1 3
x  3x m  2 .
x  0  x  2  3 2
x  3x  m 1    g x 1  0   3 2
x  3x  m 2  3 2
x 3x  m  2  3
 Ta thấy những nghiệm (nếu có) từ phương trình (1) luôn là nghiệm kép ( g x không đổi dấu khi
đi qua nghiệm kép). Vì vậy, yêu cầu đề bài tương đương hai phương trình (2) và (3) có tất cả
sáu nghiệm phân biệt khác 0 và 2 (*).
x  0
 Xét hàm số h x 3 2
x  3x , x . Đạo hàm: hx 2
 3x  6x  0   . x  2
 Ta có bảng biến thiên: x  0 2  y  0  0  0  y  4   4   m  0 0  m  4  Choïn
Từ bảng biến thiên, tâ thấy: (*)    
 2  m  4 .  A  4
  m  2  0 2  m  6 Ví dụ 56. 1
Cho hàm số y f x 3
x  m   2
1 x  m  3 x m  4 . Tìm tất cả giá trị m để hàm 3
số y f x  có 5 điểm cực trị. A. 3   m  1  . B. m  1. C. m  4. D. m  0 .
Nhận xét : Để giải quyết dạng toán này, các em học sinh cần xem lại cách xây dựng công thức tìm
số cực trị của hàm y f x  trong phần lý thuyết. Từ đó ta rút ra công thức:
Soá cöïc trò haøm y f x
2n 1 với n là số cực trị dương ( x  0 ) của hàm số y f x . Lời giải:
 Hàm số y f x  có 5 điểm cực trị  Hàm số y f x có 2 cực trị dương.
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 43
44 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ  1
Xét hàm f x 3
x  m   2
1 x  m  3 x m  4 với f  x 2
x  2m  
1 x m  3 . 3
 Hàm f x có hai cực trị dương khi và chỉ khi f  x  0 có hai nghiệm phân biệt 0  x x 1 2
  m 2
1  m  3  0 m  2   m 1     Choïn
S  2m   1  0  m  1 
m 1.  B  
P m  3  0 m  3    Ví dụ 57. 3
Cho hàm số y f x có f  x   x   2
x   m  2 1 4
5 x m  7m  6 , x   .   Có
tất cả bao nhiêu số nguyên m để hàm số g x  f x  có 5 điểm cực trị? A. 4. B. 2. C. 5. D. 3. Lời giải: 2
x   m   2 4
5 x m  7m  6  0   *  
Ta có f  x  0  hx .  x 1
 Hàm g x  f x  có 5 điểm cực trị  Hàm số y f x có 2 điểm cực trị x  0
x  0  x  1 1 1 2  
 Phương trình * : hx  0 có hai nghiệm x , x thỏa  1 2
x  0  x  1 2  1 2   h  0 2  
m  7m  6  0 1   m  6 1    
m1;22;6 h    . 2
1  1  4m  5 2
.1 m  7m  6  0
m 1,m  2 h0 2
m  7m  6  0
m 1 m  6    x   2 0 1     5  m . 0  5  4m  1 m  , m  1  4 
x S x  2 1  Choïn
Do đó tập các giá trị nguyên m thỏa yêu cầu bài toán là 3; 4; 
5 .  D
Ví dụ 58. Cho hàm số g x  f  3 2 x  3x  
1 có bảng biến thiên sau: x  0 2 3  g (  x)  0  0  0   18  g(x) 2 2
Hỏi hàm số y f x có bao nhiêu điểm cực trị? A. 0. B. 1. C. 2. D. 3.
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 44
45 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Nhận xét: Đây là loai toán Tìm cực trị bằng truy ngược hàm ẩn. Tôi xin giới thiệu hai cách xử lý
phổ biến cho dạng bài tập này. Lời giải:
 Ta có: g x   2
x xf  3 2
x x    x x   f  3 2 3 6 3 1 3 2 x  3x   1 (1)
 Không mất tính tổng quát, ta chọn g x  xx  2 x  3 (2)  Đồ x 3
ng nhất (1) và (2), ta có: f  3 2 x  3x   1  . 3
 Với x  3 thì f  
1  0 . Với x  1 thì f   2 1  
 0 . Ta có bảng xét dấu f t như sau: 3 t  1  f t   0   Choïn
Từ đây, ta thấy hàm số y f t  (hay y f x ) có một điểm cực trị (cực tiểu).  B
Ví dụ 59. Cho hàm số g x  f  2
x  4x có bảng xét dấu g x như sau: x  1  2 5  g x  0  0  0 
Hỏi hàm số y f x  có bao nhiêu điểm cực trị? A. 0. B. 1. C. 2. D. 3. Lời giải:
 Ta có: g x   x   f  2
x x   x   f  2 2 4 4 2 2 x  4x (1)
 Không mất tính tổng quát, chọn g x   x  
1  x  2 x  5 (2)  1
Đồng nhất (1) và (2), ta được: f  2
x  4x   x   1  x  5 . 2  Cách giải 1:  Với x  1
 thì f 5  0, với x  5 thì f 5  0 .
 Chuẩn bị cho bảng xét dấu, ta có: với x  0 thì f   5 0  
 0 , với x  6 thì f   7 12   0 . 2 2 t  5  f t   0 
 Từ bảng trên , ta thấy hàm số y f t (hay y f x ) có đúng một điểm cực trị dương (nằm Choïn
bên phải trục Oy). Do đó số cực trị của hàm y f x  là: 2.11  3.  D Cách giải 2:
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 45
46 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ  1 1 f  2
x  4x   x  
1  x  5  f  x  
1  x  5  5   x  
1  x  5 . Đặt 2 2
t   x  
1  x  5  5  t  5   x   1  x  5 .  1
Ta có: f t   t  5  0  t  5 (nghiệm đơn). Do đó hàm số y f t  (hay y f x ) có 2
đúng một điểm cực trị dương (nằm bên phải trục Oy). Số cực trị của hàm y f x  là: 2.11  3.
BÀI TẬP RÈN LUYỆN
Câu 1. Cho hàm số f x có bảng biến thiên như hình vẽ. x  1  0  y  0  0  2   y  3
Điểm cực tiểu của hàm số đã cho là:
A. x  3 . B. x  0 . C. x  1  . D. x  2  .
Câu 2. Cho hàm số f x xác định trên
và có bảng xét dấu f  x như hình bên. Khẳng định nào sau đây sai? x  3 1 2  f (  x)  0  0  0 
A. Hàm số đạt cực tiểu tại x  2 .
B. Hàm số đạt cực đại tại x  3  .
C. x  1 là điểm cực trị của hàm số.
D. Hàm số có hai điểm cực trị.
Câu 3. Cho hàm số y f ( ) x liên tục trên
và có bảng xét dấu f  x như sau: x  1 2 3 4  f (  x)  0    0 
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 46
47 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Kết luận nào sau đây đúng
A. Hàm số có 4 điểm cực trị.
B. Hàm số có 2 điểm cực đại.
C. Hàm số có 2 điểm cực trị.
D. Hàm số có 2 điểm cực tiểu.
Câu 4. Cho hàm số y f x có bảng biến thiên như sau: x  1  0 1  y  0  0  0   3  y 4  4 
Hàm số đạt cực đại tại điểm: A. x  0 . B. 0;  3 . C. y  3  . D. x  3  .
Câu 5. Hàm số y f x xác định, liên tục trên
và có bảng biến thiên như hình vẽ bên dưới. Khẳng
định nào sau đây đúng? x  0 1 2  y   0  0  1 0 y 0  1 
A. Hàm số đạt cực tiểu tại x  1  .
B. Hàm số có giá trị lớn nhất bằng 1 và giá trị nhỏ nhất bằng 1  .
C. Hàm số có đúng hai cực trị.
D. Hàm số đạt cực đại tại x  0 , x  1và đạt cực tiểu tại x  2 .
Câu 6. Cho hàm số y f x xác định, liên tục trên và có bảng biến thiên x  0 1  y   0  0  y  1 
Khẳng định nào sau đây là khẳng định đúng?
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 47
48 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
A. Hàm số y f x có giá trị cực tiểu bằng 1.
B. Hàm số y f x có giá trị lớn nhất bằng 0 và giá trị nhỏ nhất bằng 1.
C. Hàm số y f x đạt cực đại tại x  0 và đạt cực tiểu tại x  1.
D. Hàm số y f x có đúng một cực trị.
Câu 7. Cho hàm số y f x có bảng biến thiên x  0 4  y    5  y  2 2
Khẳng định nào sau đây sai?
A. Hàm số y f x nghịch biến trên khoảng 0; 4 .
B. Hàm số y f x đạt cực đại tại điểm x  0 .
C. Hàm số y f x đồng biến trên các khoảng ; 0 và 4;  .
D. Hàm số y f x có hai điểm cực trị.
Câu 8. Hàm số nào sau đây có ba điểm cực trị 1 A. 4 2
y  x  2x 1 B. 3 2 y
x  3x  7x  2 3 C. 4 2 y x  2x D. 4 2
y  x  2x 1
Câu 9. Tìm điểm cực đại của hàm số 3 2
y   x  2x  3x 1. 3 A. x  1  . B. x  3  . C. x  3 . D. x  1 . 4 x
Câu 10. Tìm điểm cực tiểu của đồ thị hàm số 2 y   x  3 . 2 5  2   2   5   5  A. y  . B. 1  ;   , 1;   . C. 1  ;   , 1;   . D. x  1  . 2  5   5   2   2 
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 48
49 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ Câu 11. Hàm số 4 2
y x  2x 1 đạt cực trị tại các điểm x , x , x . Tính S x x x . 1 2 3 1 2 3 A. 0. B. 2. C. 1.  D. 2.  Câu 12. Cho hàm số 3 2
y  2x  3x  4. Tích các giá trị cực đại và cực tiểu của hàm số bằng A. 0 . B. 20 . C. 12 . D. 12  . Câu 13. Cho hàm số 4 2
y  x  2x  3 có giá trị cực đại và giá trị cực tiểu lần lượt là y , y . Khi đó 1 2
A. y y  12 .
B. y  3y 15 .
C. 2y y  5.
D. y y  2 3 . 1 2 1 2 1 2 2 1
Câu 14. Số điểm cực trị của hàm số 4 3 2
y x  3x  2x x 1 là A. 2 . B. 3 . C. 0 . D. 1 . Câu 15. Cho hàm số 4 2
y ax bx ca  0 có bảng biến thiên dưới đây: x  1  0 1  y  0  0  0  2 2 y  1 
Tính P a  2b  3 . c A. P  3. B. P  6 . C. P  2  . D. P  2 . 2
Câu 16. Cho hàm số y f x có đạo hàm trên
và f ' x   x  
1  x  2  x  3 . Số điểm cực trị
của hàm số đã cho là A. 3 . B. 1. C. 0 . D. 2 . 3 4
Câu 17. Cho hàm số y f x xác định và liên tục trên
biết f  x 2
x x   2
1 x x  2  x  5
. Số điểm cực trị của đồ thị hàm số là A. 4 . B. 3 . C. 2 . D. 1 . 2 3
Câu 18. Cho đồ thị C  của hàm số y f x có y   x x    x    2 = 1 2 3
1 x  . Trong các mệnh
đề sau, tìm mệnh đề đúng: A. C
có một điểm cực trị.
B.C  có hai điểm cực trị.
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 49
50 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
C.C  có ba điểm cực trị.
D.C  có bốn điểm cực trị . 2 3
Câu 19. Cho hàm số f x có đạo hàm f  x 2019  xx   1  x  
1 . Số điểm cực đại của hàm số f x là A.1. B.-1. C.0. D.3.
x  22 2 x
Câu 20. Cho hàm số y f ( )
x có đạo hàm f (  x)  , x   0 . 2 x
Mệnh đề nào dưới đây đúng ?
A. Hàm số có ba điểm cực trị.
B. Hàm số có hai điểm cực trị.
C. Hàm số có một điểm cực đại.
D. Hàm số có một điểm cực tiểu.
Câu 21. Đồ thị hàm số 3 2
y x  3x  9x  2 có hai cực trị là ,
A B . Điểm nào sau đây thuộc đường thẳng AB ?  1  A. E ; 0   .
B. M 0;   1 . C. P  1  ; 7   .
D. N 1;9 .  8 
Câu 22. Cho điểm I 2; 2 và ,
A B là hai điểm cực trị của đồ thị hàm số 3 2
y  x  3x  4 . Tính diện
tích S của tam giác IAB . A. S  20 . B. S  10 . C. S  10 . D. S  20 . Câu 23. Cho hàm số 4 2
y x  2x  2 . Tính diện tích S của tam giác có ba đỉnh là ba điểm cực trị của
đồ thị hàm số đã cho. 1 A. S  1. B. S  2 . C. S  3. D. S  . 2 2 x  4x  8
Câu 24. Hàm số y
có số điểm cực trị là x  2 A. 1. B. 2 . C. 3 . D. 0 . 2 x x 1
Câu 25. Giá trị cực đại của hàm số y x 1 A. y  1  B. y  3 C. y  5  D. y 1 CĐ CĐ CĐ CĐ Câu 26. Cho hàm số 2 y
x  2x . Mệnh đề nào dưới đây đúng?
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 50
51 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
A. Hàm số đạt cực đại tại x  2 .
B. Hàm số không có cực trị.
C. Hàm số đạt cực tiểu tại x  0 .
D. Hàm số có hai điểm cực trị. Câu 27. Cho hàm số 2 y
x 1 . Mệnh đề nào dưới đây đúng?
A. Hàm số đạt cực đại tại x  0 .
B. Hàm số không có cực trị.
C. Hàm số đạt cực tiểu tại x  0 .
D. Hàm số có hai điểm cực trị. Câu 28. Hàm số 4 2
y x  2x  3 có bao nhiêu điểm cực trị? A. 6 . B. 5 . C. 3 . D. 4 .
Câu 29. Các điểm cực đại của đồ thị hàm số y f (x)  sin 2xx   là 3  A. x
k (k  ) . B. x
k (k  ) . 4 4  k  kC. x    (k  ) . D. x   (k  ) . 4 2 4 2
Câu 30. Hàm số y   x  
1  x  2 x  3 x  4... x  2018 x  2019 có bao nhiêu điểm cực trị? A. 2019 . B. 2018 . C. 4037 . D. 4038 .
Câu 31. Cho hàm số y f (x) xác định và liên tục trên
và có bảng xét dấu của đạo hàm như sau: x  2  0  y  0  0 
Hàm số y g x f  2 ( )
x  2x  4 có bao nhiêu điểm cực tiểu? A. 1. B. 3 . C. 2 . D. 4 .
Câu 32. Cho hàm số y f x có bảng biến thiên như sau. x  1  3  f  x  0  0  2018  f x  2018 
Đồ thị hàm số y f x  2017  2018 có bao nhiêu điểm cực trị?
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 51
52 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ A. 4 . B. 3 . C. 2 . D. 5 .
Câu 33. Cho hàm số yf x có bảng biến thiên như sau. x  2  4  y  0  0  6  y  2
Hàm số y f ( x  3 ) có bao nhiêu điểm cực trị? A. 5 B. 6 C. 3 D. 1
Câu 34. Cho hàm số y f x có bảng xét dấu đạo hàm như sau: x  3 1  f  x  0  0 
Hỏi hàm số g x  f x 3 2
x  3x  9x  5 có bao nhiêu điểm cực trị? A. 2. B. 1. C. 0. D. 3.
Câu 35. Cho hàm số y f x có bảng xét dấu đạo hàm như sau: x  1  2  f  x  0  0  3
Hỏi hàm số g x  f x 3 2
x x  6x  2020 có bao nhiêu điểm cực trị? 2 A. 3 . B. 2. C. 1. D. 4.
Câu 36. Cho hàm số y f x liên tục trên . Biết hàm số y f ' x có bảng xét dấu sau x  3 2 5  f (  x)  0  0  0 
Số điểm cực tiểu của hàm số y g x  f  2 6  x  là: A. 5. B. 7. C. 3. D. 4.
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 52
53 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ 4 2
Câu 37. Cho hàm số y f x có đạo hàm f  x  x x  2  x  4 . Số điểm cực trị của hàm số
y f x  là A. 3 . B. 2 . C. 0 . D. 1 .
Câu 38. Số điểm cực trị của hàm số y g x  f  2
x x 1 là A. 0. B. 1. C. 3. D. 2.
Câu 39. Cho hàm số y f ( )
x có bảng biến thiên như sau: x  2  1  f  x  0  0   5 f x 2 
Số cực trị của hàm số 2 2 g( )
x f (2x  ) x là: A. 3. B. 4. C. 5. D. 6.
Câu 40. Cho hàm số y f x có bảng biến thiên như sau x  1  0 1  f (  x)  0  0  0   1   f (x) 2  2 
Số điểm cực tiểu của hàm số g x 3  f  3
x  3x là: A. 5. B. 2. C. 3. D. 4.
Câu 41. Cho hàm số y f x có bảng biến thiên: x  2  0 1  f  x  0   0 
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 53
54 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ 4 7 f x  2 
Hỏi hàm số y   f   x 2 2  
 có bao nhiêu điểm cực trị? A. 4 . B. 3 . C. 5 . D. 7 .
Câu 42. Cho hàm số y f x xác định, liên tục trên
và có bảng biến thiên như sau? x  0 1 2  y  0   0  3 2 y  1   2018   x 1 
Hàm số g x  f   
có bao nhiêu điểm cực trị?   x  2  A. 7 B. 3 C. 5 D. 6
Câu 43. Cho y f x là hàm số xác định và có đạo hàm trên
. Biết bảng xác dấu của y f 3  2x như sau: 1 5 x   3 4  2 2 f (  3 2 ) x  0  0  0  0 
Hỏi hàm số y f x có bao nhiêu điểm cực đại? A. 0. B. 1. C. 2. D. 3.
Câu 44. Cho y f x xác định và có đạo hàm trên
. Biết bảng xét dấu của   3 y f x  như sau x  1  8 27   3 f x   0  0  0 
Tìm số điểm cực trị của hàm số y f x . A. 0. B. 1. C. 2. D. 3.
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 54
55 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Câu 45. Giá trị của m để hàm số 3 2
y x mx   2 3 3 m  
1 x m đạt cực đại tại x  1 là A. m  1  . B. m  2  . C. m  2 . D. m  0 . Câu 46. Hàm số 3
y x    m 2 2 4 2
x  m  5 x  4 đạt cực đại tại x  0 thì giá trị của m là A. 5 . B. 5 . C. 2  . D. 13.
Câu 47. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để hàm số 4 3 2
y x  4x mx  4x  3 đạt cực tiểu tại x  1.
A. m  2 . B. m  4 .
C. m  6 . D. m  1.
Câu 48. Để hàm số 3 2
y x  3x mx đạt cực tiểu tại x  2 thì tham số thực m thuộc khoảng nào sau đây?
A. m  3;5 . B. m   3  ;  1 .
C. m  1;3 .
D. m  1;  1 .
Câu 49. Biết đồ thị hàm số 3 2
y ax bx 1a,b   có một điểm cực trị là A1; 2 , giá trị của 3a  4b là A. 6 . B. 6 . C. 18  . D. 1  .
Câu 50. Biết rằng đồ thị hàm số 3 2
y x  3x ax b có điểm cực tiểu là A2; 2 . Tính tổng S a  . b A. S  34 . B. S  14  . C. S  14 . D. S  20  .
Câu 51. Ta xác định được các số , a ,
b c để đồ thị hàm số 3 2
y x ax bx c đi qua điểm 0;  1 và có
điểm cực trị 2;0 . Tính giá trị của biểu thức T  4a b c . A. 20 . B. 23 . C. 24 . D. 22 .
Câu 52. Biết rằng hàm số    3 2 y
f x x ax bx c đạt cực tiểu tại điểm x  1, giá trị cực tiểu bằng
3 và đồ thị hàm số cắt trục tung tại điểm có tung độ 2 . Tìm giá trị của hàm số tại x  2 .
A. f 2  8.
B. f 2  0.
C. f 2  0.
D. f 2  4. 1 Câu 53. Cho hàm số 3 2 y
x  2mx  (4m 1)x  3. Mệnh đề nào sau đây sai? 3 1
A. Hàm số đạt cực đại, cực tiểu khi m
. B. Hàm số đạt cực đại, cực tiểu khi m  1. 2
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 55
56 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ 1
C. Hàm số đạt cực đại, cực tiểu khi m
. D. Với mọi m , hàm số luôn có cực trị. 2
Câu 54. Tìm tất cả các giá trị của tham số m để hàm số 3 2
y x  3x mx 1 có hai điểm cực trị. A. m  3 . B. m  3 . C. m  3  . D. m  3 .
Câu 55. Tất cả các giá trị thực của tham số m để hàm số 3 2
y x  3x  3mx 1 không có cực trị là
A. m  1.
B. m  1.
C. m  1
D. m  1.
Câu 56. Tìm các số thực m để hàm số y  m   3 2
2 x  3x mx  5 có cực trị. m  2 m  3 A.  . B. 3   m 1. C.  . D. 2   m 1. 3  m  1 1   m 3 3
Câu 57. Biết rằng hàm số
        3 y x a x b
x có hai điểm cực trị. Mệnh đề nào sau đây là đúng ?
A. ab  0 .
B. ab  0 .
C. ab  0 .
D. ab  0 .
Câu 58. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để hàm số 3
y x  3x m có giá trị cực đại và giá trị cực tiểu trái dấu. A. 2   m  2.
B. m 2;  2 . C. m  2
 hoặc m  2. D. m . Câu 59. Cho hàm số 3
y x  m   2 2 3
1 x  6 m  2 x 1 với m là tham số thực. Tìm tất cả các giá trị
của m để hàm số có điểm cực đại và điểm cực tiểu nằm trong khoảng 2;3 . A. m   1
 ;3 3;4 .
B. m  1;3 .
C. m  3; 4 .
D. m  1; 4 . Câu 60. Cho hàm số    3 2 y
f x ax bx cx d với a  0 . Biết đồ thị hàm số có hai điểm cực trị là A1;   1 , B  1
 ;3 . Tính f 4 .
A. f 4  53 .
B. f 4  17 .
C. f 4  17 .
D. f 4  53 . Câu 61. Cho hàm số 3 2
y ax bx cx d có đồ thị nhận hai điểm (
A 0;3) và B(2; 1  ) làm hai điểm
cực trị. Số điểm cực trị của đồ thị hàm số 2 2
y ax x bx c x d là: A. 7. B. 5. C. 9. D. 11
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 56
57 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Câu 62. Có tất cả bao nhiêu giá trị nguyên của m trên miền 10;10 để hàm số 4
y x   m   2 2 2
1 x  7 có ba điểm cực trị?. A. 20 . B. 10 . C. Vô số. D. 11.
Câu 63. Xác định các hệ số , a ,
b c của đồ thị của hàm số 4 2
y ax bx c biết A1; 4 , B 0;3 là các
điểm cực trị của đồ thị hàm số? 1
A. a  1;b  0;c  3 .
B. a   ;b  3;c  3  . 4
C. a 1;b  3;c  3  . D. a  1
 ;b  2;c  3.
Câu 64. Tìm giá trị của tham số m để hàm số 4 2
y mx  2x 10 có ba điểm cực trị. A. m  0. B. m  0. C. m  0. D. m  0.
Câu 65. Có bao nhiêu số nguyên m để đồ thị hàm số y  m   4
x    m 2 1 6
x m có đúng 1 cực trị? A. 5 . B. 1. C. 6 . D. 0 .
Câu 66. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m  3  ;  3 để hàm số 4
y mx   2 m   2 4 x  8 có
đúng một điểm cực trị. A. 5. B. 3. C. 6. D. 4.
Câu 67. Tìm tất cả các giá trị của m để đồ thị hàm số y   2 m   4 2
1 x mx m  2 chỉ có một điểm
cực đại và không có điểm cực tiểu. A. 1  ,5  m  0. B. m  1  . C. 1   m  0 . D. 1   m  0,5. 3 7
Câu 68. Tìm tất cả các giá trị của tham số m để hàm số 4 2 y x  2mx
có cực tiểu mà không có 2 3 cực đại. A. m  0 . B. m  0 . C. m  1. D. m  1  . Câu 69. Cho hàm số 4 2 2
y x  2mx m  2 . Tìm m để hàm số có 3 điểm cực trị và các điểm cực trị
của đồ thị hàm số là ba đỉnh của một tam giác vuông? A. m  1  . B. m  2  . C. m  1. D. m  2 .
Câu 70. Xác định các hệ số , a ,
b c để đồ thị hàm số 4 2
y ax bx c có hai điểm cực trị là
A1; 4, B 0;3.
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 57
58 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ 1
A. a 1, b  0, c  3.
B. a   , b  3, c  3  . 4
C. a 1, b  3, c  3  . D. a  1
 , b  2, c  3.
Câu 71. Với giá trị thực nào của tham số m thì đồ thị hàm số 4 2 4
y x  2mx  2m m có ba điểm cực
trị là ba đỉnh của một tam giác đều? A. m  0 . B. 3 m  3 . C. 3 m   3 . D. m  1.
Câu 72. Tìm điều kiện của tham số m để đồ thị hàm số 4 2 2
y mx  (m -1)x 1- 2m có một cực tiểu và hai cực đại. A. m(1;  )  . B. m( ;  1  ) .
C. m(0;1) . D. m( ;  0) (1; )  . Câu 73. Cho hàm số 4 y x   2  m  2 2 1
x m 1. Tìm tất cả các giá trị của tham số m để hàm số có
cực đại, cực tiểu và các điểm cực trị của đồ thị lập thành một tam giác có diện tích lớn nhất. 1 1 A. m B. m  0 C. m  1 D. m   2 2
Câu 74. Cho hàm số f (x) liên tục và có đạo hàm trên . Biết 2 f '( )
x  (x 1) (x  2) .
Tìm số điểm cực trị của hàm số 2 g( )
x f (2  x ) . A. 2. B. 3. C. 5. D. 4.
a  0, d  2019 Câu 75. Cho hàm số 3 2 f ( )
x ax bx cx d a,b, c, d   thỏa mãn  . Số
a b c d  2019  0
điểm cực trị của hàm số y g x với g x  f x  2019 là A. 2 . B. 5 . C. 3 . D. 1 .
Câu 76. Tính tổng S tất cả các giá trị thực của tham số m để đồ thị của hàm số 4 2
y x  2mx 1 có
ba điểm cực trị, đồng thời đường tròn đi qua ba điểm đó có bán kính bằng 1. 1 5 1 5 A. S  . B. S  . C. S  0 . D. S  1. 2 2
Câu 77. Tìm tập hợp S tất cả các giá trị của tham số m để đồ thị hàm số 4 2 2 4
y x  2m x m  3 có ba
điểm cực trị đồng thời ba điểm cực trị đó cùng với gốc tọa độ O tạo thành tứ giác nội tiếp.  1 1   1 1  A. S   ;1;   . B. S   ;1;   .  3 3   2 2 
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 58
59 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ  1 1   1 1  C. S   ;   . D. S   ;   .  3 3   2 2 
Câu 78. Đồ thị của hàm số 4 2 2
y x  2mx  3m có 3 điểm cực trị lập thành tam giác nhận G 0; 2
làm trọng tâm khi và chỉ khi 2 6 A. m  1. B. m   . C. m  1  . D. m   . 7 7
Câu 79. Cho hàm số y f x có đúng ba điểm cực trị là 0,1, 2 và có đạo hàm liên tục trên . Khi
đó hàm số y f  2
4x  4x  có bao nhiêu điểm cực trị? A. 5 . B. 2 . C. 3 . D. 4 . 2
Câu 80. Cho hàm số y f x có đạo hàm f x   x    2 ' 1
x  3x . Có bao nhiêu giá trị nguyên của
tham số m để hàm số g x  f  2 2
x 10x m  có 5 điểm cực trị A. 8 . B. 9 . C. 10 . D. 11 . 2
Câu 81. Cho hàm số y f x có đạo hàm f  x   x    2 1
x  2x với x
  . Có bao nhiêu giá trị
nguyên dương của tham số m để hàm số f  2
x  8x m có 5 điểm cực trị. A. 18 . B. 15 . C. 16 . D. 17 . Câu 82. Cho hàm số 3 2 2
y x  3mx  4m  2 có đồ thị C  và điểm C 1; 4 . Tính tổng các giá trị
nguyên dương của m để C  có hai điểm cực trị A , B sao cho tam giác ABC có diện tích bằng 4. A. 6 . B. 5 . C. 3 . D. 4 . 1 3
Câu 83. Cho hàm số y
x  m   2
1 x  m  3 2
x m  4m 1. Tìm tất cả các giá trị thực của tham 3
số m để hàm số có 5 điểm cực trị. A. m  3 . B. m  1. C. m  4 . D. 3   m  1  .
Câu 84. Tìm số các giá trị nguyên của tham số m để đồ thị hàm số 4 2 2
y x  2mx  2m m 12 có bảy điểm cực trị. A. 1. B. 4 . C. 0 . D. 2 .
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 59
60 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ
Câu 85. Tham số m thuộc khoảng nào dưới đây để đồ thị hàm số 4 2 4
y x  2mx  2m m có cực đại,
cực tiểu mà các điểm cực trị này tạo thành một tam giác có diện tích bằng 1.
A. m  0; 2 .
B. m  1;3 .
C. m  2; 4 . D. m   2  ;0 .
Câu 86. Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để hàm số 4 3 2 2
y  3x  4x 12x m có đúng năm điểm cực trị? A. 5 . B. 7 . C. 6 . D. 4 .
Câu 87. Số giá trị nguyên của tham số m  20
 18;2018 sao cho đồ thị hàm số 3 2
y x x mx  2
có điểm cực tiểu nằm bên phải trục tung. A. 2019 . B. 0 . C. 2017 . D. 2018 .
Câu 88. Tổng tất cả các giá trị nguyên của tham số m để hàm số 4 3 2
y  3x  8x  6x  24x m có 7 điểm cực trị bằng A. 63 . B. 42 . C. 55 . D. 30 .
Câu 89. Cho hàm số f x có đạo hàm f  x 2
x x   2
1 x  2mx  5. Có tất cả bao nhiêu giá trị
nguyên của m để hàm số f x có đúng một điểm cực trị? A. 7 . B. 0 . C. 6 . D. 5 .
Câu 90. Cho hàm số y f ( )
x có đạo hàm f  x 2
x x   2
1 x  2mx  5 với mọi x . Có bao
nhiêu giá trị nguyên của tham số m  10
 để hàm số g x  f x  có 5 điểm cực trị? A. 6. B. 7. C. 8. D. 9. 4 5 3
Câu 91. Cho hàm số y f ( )
x có đạo hàm f  x   x  
1  x m  x  3 với mọi x . Có bao
nhiêu giá trị nguyên của tham số m 5;5 để hàm số g x  f x  có 3 điểm cực trị? A. 3. B. 4. C. 5. D. 6. 2
Câu 92. Cho hàm số f x   x    2 ' 2 x  4x   3 với mọi x
. Có bao nhiêu giá trị nguyên dương
của tham số m để hàm số y f  2
x 10x m  9 có 5 điểm cực trị? A. 17 . B. 18 . C. 15 . D. 16.
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 60
61 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ Câu 93. Cho hàm số 3
y x   m   2 2
1 x  3  mx  2 . Tìm tất cả các giá trị của tham số m để hàm
số y f x  có 3 điểm cực trị. 1 1 A. m  3 . B. m  3 . C.   m3. D.   m  3 . 2 2
Câu 94. Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để điểm M  3
2m ; m tạo với hai điểm cực đại, cực
tiểu của đồ thị hàm số 3
y x   m   2 2 3 2
1 x  6m m  
1 x 1 một tam giác có diện tích nhỏ nhất. A. m  2 . B. m  0 . C. m  1  . D. m  1.
Câu 95. Cho hàm số f x 3
x   m   2 2
1 x  2  mx  3 . Hàm số y f x  có 5 điểm cực trị khi  a a m  ; c
 (với a , b , c là các số nguyên và là phân số tối giản). Tính P a b c .  b b A. P  9 . B. P  7 . C. P 11. D. P  6 . 3
Câu 96. Tìm tất cả các giá trị cuả tham số m để hàm số 2
y x  (2m 1)x  (m 1)x  2 có đúng 3 điểm cực trị A. m  1 B. m  2  C. 2   m 1 D. m  1 .
Câu 97. Cho hàm số f x 3
x   m   2 2
1 x  2  mx  2 . Tìm tất cả giá trị của tham số m để hàm
số y f x  có 5 điểm cực trị ? 5 5 5 5 A.m  2 . B.   m  2 . C. 2   m  . D. m  2 . 4 4 4 4 Câu 98. Cho hàm số 4 2
y x  2mx m 1 với m là tham số thực. Số giá trị nguyên của m thuộc
đoạn [−2; 2] để hàm số đã cho có 3 điểm cực trị là A. 2. B. 4. C. 3. D. 1.
Câu 99. Cho hàm số y f x có bảng xét dấu f ' x như sau  x 1  1 4 
f ' x  0  0  0 
Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m thuộc 10;10 để g x  f  2
x  2x m có 5 điểm cực trị?
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 61
62 PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG & VẬN DỤNG CAO
ỨNG DỤNG ĐẠO HÀM ĐỂ KHẢO SÁT HÀM SỐ A. 10. B. 15. C. 20. D. 21. Câu 100.
Cho hàm số y f ( )
x có đạo hàm liên tục trên
và bảng xét dấu đạo hàm x  2  2  f  x  0  0  Hàm số 4 2 6 4 2
y  3 f (x  4x  6)  2x  3x 12x có tất cả bao nhiêu điểm cực tiểu? A. 3. B. 0. C. 1. D. 2. ĐÁP ÁN BÀI TẬP 1B 2B 3D 4A 5C 6C 7D 8D 9C 10C 11A 12B 13C 14B 15C 16D 17D 18B 19A 20C 21B 22C 23A 24B 25C 26B 27C 28B 29B 30C 31B 32B 33C 34A 35B 36D 37D 38D 39C 40B 41C 42D 43C 44D 45C 46B 47C 48D 49B 50C 51B 52D 53D 54D 55D 56A 57C 58A 59A 60D 61A 62D 63D 64D 65C 66D 67C 68B 69C 70D 71B 72B 73B 74B 75B 76B 77C 78D 79C 80B 81D 82C 83A 84C 85A 86D 87D 88B 89C 90B 91C 92D 93A 94B 95C 96A 97A 98C 99A 100D
Hoàng Xuân Nhàn___________________https://www.facebook.com/tuhoctoancapba/ 62