TRẦN SĨ TÙNG
---- ›š & ›š ----
TÀI LIỆU ÔN THI ĐẠI HỌC – CAO ĐẲNG
Năm 2012
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 1
KSHS 01: TÍNH ĐƠN ĐIỆU CỦA HÀM SỐ
A. Kiến thức cơ bản
Giả sử hàm số
yfx
()
=
có tập xác định D.
· Hàm số f đồng biến trên D Û
yxD
0,
¢
³"Î
và
y
¢
=
chỉ xảy ra tại một số hữu hạn điểm
thuộc D.
· Hàm số f nghịch biến trên D Û
yxD
0,
¢
£"Î
và
y
¢
=
chỉ xảy ra tại một số hữu hạn điểm
thuộc D.
· Nếu yaxbxca
2
'(0)
=++¹
thì:
+
a
yxR
0
'0,
0
D
ì
>
³"ÎÛ
í
£
î
+
a
yxR
0
'0,
0
D
ì
<
£"ÎÛ
í
£
î
· Định lí về dấu của tam thức bậc hai gxaxbxca
2
()(0)
=++¹
:
+ Nếu D < 0 thì
gx
()
luôn cùng dấu với a.
+ Nếu D = 0 thì
gx
()
luôn cùng dấu với a (trừ
b
x
a
2
=- )
+ Nếu D > 0 thì
gx
()
có hai nghiệm
x x
12
,
và trong khoảng hai nghiệm thì
gx
()
khác dấu
với a, ngoài khoảng hai nghiệm thì
gx
()
cùng dấu với a.
· So sánh các nghiệm
x x
12
,
của tam thức bậc hai
gxaxbxc
2
()
=++
với số 0:
+ xxP
S
12
0
00
0
D
ì
³
ï
£<Û>
í
ï
<
î
+ xxP
S
12
0
00
0
D
ì
³
ï
<£Û>
í
ï
>
î
+ xxP
12
00
<<Û<
·
ab
gxmxabgxm
(;)
(),(;)max()
£"ÎÛ£
;
ab
gxmxabgxm
(;)
(),(;)min()
³"ÎÛ³
B. Một số dạng câu hỏi thường gặp
1. Tìm điều kiện để hàm số
yfx
()
=
đơn điệu trên tập xác định (hoặc trên từng khoảng
xác định).
· Hàm số f đồng biến trên D Û
yxD
0,
¢
³"Î
và
y
¢
=
chỉ xảy ra tại một số hữu hạn điểm
thuộc D.
· Hàm số f nghịch biến trên D Û
yxD
0,
¢
£"Î
và
y
¢
=
chỉ xảy ra tại một số hữu hạn điểm
thuộc D.
· Nếu yaxbxca
2
'(0)
=++¹
thì:
+
a
yxR
0
'0,
0
D
ì
>
³"ÎÛ
í
£
î
+
a
yxR
0
'0,
0
D
ì
<
£"ÎÛ
í
£
î
2. Tìm điều kiện để hàm số
yfxaxbxcxd
32
()
==+++
đơn điệu trên khoảng
(;)
ab
.
Ta có:
yfxaxbxc
2
()32
¢¢
==++
.
a) Hàm số f đồng biến trên
(;)
ab
Û
yx
0,(;)
¢
³"Î
ab
và
y
¢
=
chỉ xảy ra tại một số hữu
hạn điểm thuộc
(;)
ab
.
Trường hợp 1:
· Nếu bất phương trình
fxhmgx
()0()()
¢
³Û³ (*)
thì f đồng biến trên
(;)
ab
Û
hmgx
(;)
()max()
³
ab
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 2
· Nếu bất phương trình
fxhmgx
()0()()
¢
³Û£ (**)
thì f đồng biến trên
(;)
ab
Û
hmgx
(;)
()min()
£
ab
Trường hợp 2: Nếu bất phương trình
fx
()0
¢
³
không đưa được về dạng (*) thì đặt
tx
=-
a
.
Khi đó ta có:
ygtatabtabc
22
()32(3)32
aaa
¢
==+++++
.
– Hàm số f đồng biến trên khoảng
a
(;)
-¥
Û
gtt
()0,0
³"<
Û
a
a
S
P
0
00
00
0
D
D
ì
>
ï
ï
ì
>>
Ú
íí
£>
î
ï
³
ï
î
– Hàm số f đồng biến trên khoảng
a
(;)
+¥
Û
gtt
()0,0
³">
Û
a
a
S
P
0
00
00
0
D
D
ì
>
ï
ï
ì
>>
Ú
íí
£<
î
ï
³
ï
î
b) Hàm số f nghịch biến trên
(;)
ab
Û
yx
0,(;)
¢
³"Î
ab
và
y
¢
=
chỉ xảy ra tại một số hữu
hạn điểm thuộc
(;)
ab
.
Trường hợp 1:
· Nếu bất phương trình
fxhmgx
()0()()
¢
£Û³ (*)
thì f nghịch biến trên
(;)
ab
Û
hmgx
(;)
()max()
³
ab
· Nếu bất phương trình
fxhmgx
()0()()
¢
³Û£ (**)
thì f nghịch biến trên
(;)
ab
Û
hmgx
(;)
()min()
£
ab
Trường hợp 2: Nếu bất phương trình
fx
()0
¢
£
không đưa được về dạng (*) thì đặt
tx
=-
a
.
Khi đó ta có:
ygtatabtabc
22
()32(3)32
aaa
¢
==+++++
.
– Hàm số f nghịch biến trên khoảng
a
(;)
-¥
Û
gtt
()0,0
£"<
Û
a
a
S
P
0
00
00
0
D
D
ì
<
ï
ï
ì
<>
Ú
íí
£>
î
ï
³
ï
î
– Hàm số f nghịch biến trên khoảng
a
(;)
+¥
Û
gtt
()0,0
£">
Û
a
a
S
P
0
00
00
0
D
D
ì
<
ï
ï
ì
<>
Ú
íí
£<
î
ï
³
ï
î
3. Tìm điều kiện để hàm số
yfxaxbxcxd
32
()
==+++
đơn điệu trên khoảng có độ dài
bằng k cho trước.
· f đơn điệu trên khoảng
xx
12
(;)
Û
y
¢
=
có 2 nghiệm phân biệt
xx
12
,
Û
a
0
0
D
ì
¹
í
>
î
(1)
· Biến đổi
xxd
12
-=
thành
xxxxd
22
1212
()4
+-=
(2)
· Sử dụng định lí Viet đưa (2) thành phương trình theo m.
· Giải phương trình, so với điều kiện (1) để chọn nghiệm.
4. Tìm điều kiện để hàm số
axbxc
yad
dxe
2
(2),(,0)
++
=¹
+
a) Đồng biến trên
(;)
a
-¥
.
b) Đồng biến trên
(;)
a
+¥
.
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 3
c) Đồng biến trên
(;)
ab
.
Tập xác định:
e
DR
d
\
ìü
-
=
íý
îþ
,
( ) ( )
adxaexbedcfx
y
dxedxe
2
22
2()
'
++-
==
++
5. Tìm điều kiện để hàm số
axbxc
yad
dxe
2
(2),(,0)
++
=¹
+
a) Nghịch biến trên
(;)
a
-¥
.
b) Nghịch biến trên
(;)
a
+¥
.
c) Nghịch biến trên
(;)
ab
.
Tập xác định:
e
DR
d
\
ìü
-
=
íý
îþ
,
( ) ( )
adxaexbedcfx
y
dxedxe
2
22
2()
'
++-
==
++
Trường hợp 1 Trường hợp 2
Nếu:
fxgxhmi
()0()()()
³Û³
Nếu bpt:
fx
()0
³
không đưa được về dạng (i)
thì ta đặt:
tx
a
=-
.
Khi đó bpt:
fx
()0
³
trở thành:
gt
()0
³
, với:
gtadtadetadaebedc
22
()2()2
aaa
=+++++-
a) (2) đồng biến trên khoảng
(;)
a
-¥
e
d
gxhmx()(),
a
a
ì
-
ï
³
Û
í
ï
³"<
î
e
d
hmgx
(;]
()min()
a
a
-¥
ì
-
³
ï
Û
í
£
ï
î
a) (2) đồng biến trên khoảng
(;)
a
-¥
e
d
gttii
()0,0()
a
ì
-
ï
³
Û
í
ï
³"<
î
a
a
ii
S
P
0
00
()
00
0
ì
>
ï
ï
ì
>D>
ÛÚ
íí
D£>
î
ï
³
ï
î
b) (2) đồng biến trên khoảng
(;)
a
+¥
e
d
gxhmx()(),
a
a
ì
-
ï
£
Û
í
ï
³">
î
e
d
hmgx
[;)
()min()
a
a
+¥
ì
-
£
ï
Û
í
£
ï
î
b) (2) đồng biến trên khoảng
(;)
a
+¥
e
d
gttiii
()0,0()
a
ì
-
ï
£
Û
í
ï
³">
î
a
a
iii
S
P
0
00
()
00
0
ì
>
ï
ï
ì
>D>
ÛÚ
íí
D£<
î
ï
³
ï
î
c) (2) đồng biến trên khoảng
(;)
ab
( )
e
d
gxhmx
;
()(),(;)
ab
ab
ì
-
ï
Ï
Û
í
ï
³"Î
î
( )
e
d
hmgx
[;]
;
()min()
ab
ab
ì
-
Ï
ï
Û
í
£
ï
î
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 4
Trường hợp 1 Trường hợp 2
Nếu
fxgxhmi
()0()()()
£Û³
Nếu bpt:
fx
()0
³
không đưa được về dạng (i)
thì ta đặt:
tx
a
=-
.
Khi đó bpt:
fx
()0
£
trở thành:
gt
()0
£
, với:
gtadtadetadaebedc
22
()2()2
aaa
=+++++-
a) (2) nghịch biến trên khoảng
(;)
a
-¥
e
d
gxhmx()(),
a
a
ì
-
ï
³
Û
í
ï
³"<
î
e
d
hmgx
(;]
()min()
a
a
-¥
ì
-
³
ï
Û
í
£
ï
î
a) (2) đồng biến trên khoảng
(;)
a
-¥
e
d
gttii
()0,0()
a
ì
-
ï
³
Û
í
ï
£"<
î
a
a
ii
S
P
0
00
()
00
0
ì
<
ï
ï
ì
<D>
ÛÚ
íí
D£>
î
ï
³
ï
î
b) (2) nghịch biến trên khoảng
(;)
a
+¥
e
d
gxhmx()(),
a
a
ì
-
ï
£
Û
í
ï
³">
î
e
d
hmgx
[;)
()min()
a
a
+¥
ì
-
£
ï
Û
í
£
ï
î
b) (2) đồng biến trên khoảng
(;)
a
+¥
e
d
gttiii
()0,0()
a
ì
-
ï
£
Û
í
ï
£">
î
a
a
iii
S
P
0
00
()
00
0
ì
<
ï
ï
ì
<D>
ÛÚ
íí
D£<
î
ï
³
ï
î
c) (2) đồng biến trong khoảng
(;)
ab
( )
e
d
gxhmx
;
()(),(;)
ab
ab
ì
-
ï
Ï
Û
í
ï
³"Î
î
( )
e
d
hmgx
[;]
;
()min()
ab
ab
ì
-
Ï
ï
Û
í
£
ï
î
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 5
Câu 1. Cho hàm số
ymxmxmx
32
1
(1)(32)
3
=-++- (1)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số (1) khi
m
2
=
.
2) Tìm tất cả các giá trị của tham số m để hàm số (1) đồng biến trên tập xác định của nó.
·
Tập xác định: D = R. ymxmxm
2
(1)232
¢
=-++-
.
(1) đồng biến trên R
Û
yx
0,
¢
³"
Û
m
³
Câu 2. Cho hàm số yxxmx
32
34
=+--
(1)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi
m
0
=
.
2) Tìm tất cả các giá trị của tham số m để hàm số (1) đồng biến trên khoảng
(;0)
-¥
.
·
Tập xác định: D = R.
yxxm
2
36
¢
=+-
. y
¢
có
m
3(3)
D
¢
=+
.
+ Nếu
m
3
£-
thì
0
D
¢
£
Þ
yx
0,
¢
³"
Þ
hàm số đồng biến trên R
Þ
m
3
£-
thoả YCBT.
+ Nếu
m
3
>-
thì
0
D
¢
>
Þ
PT
y
¢
=
có 2 nghiệm phân biệt
xxxx
1212
,()
< . Khi đó hàm số
đồng biến trên các khoảng xx
12
(;),(;)
-¥+¥
.
Do đó hàm số đồng biến trên khoảng
(;0)
-¥
Û
xx
12
0
£<
Û
P
S
0
0
0
D
¢
ì
>
ï
³
í
ï
>
î
Û
m
m
3
0
20
ì
>-
ï
-³
í
ï
->
î
(VN)
Vậy:
m
3
£-
.
Câu 3. Cho hàm số
yxmxmmx
32
23(21)6(1)1
=-++++
có đồ thị (C
m
).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 0.
2) Tìm m để hàm số đồng biến trên khoảng
(2;)
+¥
·
Tập xác định: D = R. yxmxmm
2
'66(21)6(1)
=-+++
có mmm
22
(21)4()10
D
=+-+=>
xm
y
xm
'0
é
=
=Û
ê
=+
ë
. Hàm số đồng biến trên các khoảng
mm
(;),(1;)
-¥++¥
Do đó: hàm số đồng biến trên
(2;)
+¥
Û
m
12
+£
Û
m
1
£
Câu 4. Cho hàm số yxmxmxm
32
(12)(2)2
=+-+-++
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi m = 1.
2) Tìm m để hàm đồng biến trên khoảng
K
(0;)
=+¥
.
·
Hàm đồng biến trên
(0;)
+¥
yxmxm
2
3(12)(22
)0
¢
Û +
=-+-³
với
x
0)
(
;
"Î
+¥
x
fxm
x
x
2
23
()
41
2+
Û=³
+
+
với
x
0)
(
;
"Î
+¥
Ta có:
xx
xx xxfx
x
2
2
2
6(
1)1
1
2
()02
()
01;
2
41
¢
=
+-
+-==-=Û
=
+
Û
Lập BBT của hàm
fx
()
trên
(0;)
+¥
, từ đó ta đi đến kết luận:
fmm
15
24
æö
³Û³
ç÷
èø
.
Câu hỏi tương tự:
a)
ymxmxmx
32
1
(1)(21)3(21)1
3
=+--+-+
m
(1)
¹-
,
K
(;1)
=-¥-
. ĐS: m
4
11
³
b)
ymxmxmx
32
1
(1)(21)3(21)1
3
=+--+-+
m
(1)
¹-
,
K
(1;)
=+¥
. ĐS:
0
m
³
c)
ymxmxmx
32
1
(1)(21)3(21)1
3
=+--+-+
m
(1)
¹-
,
K
(1;1)
=-
. ĐS: m
1
2
³
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 6
Câu 5. Cho hàm số
ymxmxx
232
1
(1)(1)21
3
=-+--+
(1)
m
(1)
¹±
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi m = 0.
2) Tìm m để hàm nghịch biến trên khoảng
K
(;2)
=-¥
.
·
Tập xác định: D = R; ymxmx
22
(1)2(1)2
¢
=-+--
.
Đặt
tx
–2
=
ta được: ygtmtmmtmm
2222
()(1)(426)4410
¢
==-++-++-
Hàm số (1) nghịch biến trong khoảng
(;2)
-¥
gtt
()0,0
Û£"<
TH1:
a
0
0
ì
<
í
D£
î
Û
m
mm
2
2
10
3210
ì
ï
-<
í
--£
ï
î
TH2:
a
S
P
0
0
0
ì
<
ï
ï
D>
í
>
ï
³
ï
î
Û
m
mm
mm
m
m
2
2
2
10
3210
44100
23
0
1
ì
-<
ï
-->
ï
ï
í
+-£
ï
--
ï
>
ï
+
î
Vậy: Với m
1
1
3
-
£<
thì hàm số (1) nghịch biến trong khoảng
(;2)
-¥
.
Câu 6. Cho hàm số
ymxmxx
232
1
(1)(1)21
3
=-+--+
(1)
m
(1)
¹±
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi m = 0.
2) Tìm m để hàm nghịch biến trên khoảng
K
(2;)
=+¥
.
·
Tập xác định: D = R; ymxmx
22
(1)2(1)2
¢
=-+--
.
Đặt
tx
–2
=
ta được: ygtmtmmtmm
2222
()(1)(426)4410
¢
==-++-++-
Hàm số (1) nghịch biến trong khoảng
(2;)
+¥
gtt
()0,0
Û£">
TH1:
a
0
0
ì
<
í
D£
î
Û
m
mm
2
2
10
3210
ì
ï
-<
í
--£
ï
î
TH2:
a
S
P
0
0
0
ì
<
ï
ï
D>
í
<
ï
³
ï
î
Û
m
mm
mm
m
m
2
2
2
10
3210
44100
23
0
1
ì
-<
ï
-->
ï
ï
í
+-£
ï
--
ï
<
ï
+
î
Vậy: Với
m
11
-<<
thì hàm số (1) nghịch biến trong khoảng
(2;)
+¥
Câu 7. Cho hàm số
yxxmxm
32
3
=+++
(1), (m là tham số).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = 3.
2) Tìm m để hàm số (1) nghịch biến trên đoạn có độ dài bằng 1.
·
Ta có
yxxm
2
'36
=++
có
m
93
D
¢
=- .
+ Nếu m ≥ 3 thì
yxR
0,
¢
³"Î
Þ
hàm số đồng biến trên R
Þ
m ≥ 3 không thoả mãn.
+ Nếu m < 3 thì
y
¢
=
có 2 nghiệm phân biệt
xxxx
1212
,()
< . Hàm số nghịch biến trên đoạn
xx
12
;
éù
ëû
với độ dài
lxx
12
=-. Ta có:
m
xxxx
1212
2;
3
+=-=
.
YCBT
Û
l
1
=
Û
xx
12
1
-=
Û
xxxx
2
1212
()41
+-=
Û
m
9
4
=
.
Câu 8. Cho hàm số yxmx
32
231
=-+-
(1).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm các giá trị của m để hàm số (1) đồng biến trong khoảng
xx
12
(;)
với xx
21
1
-=
.
·
yxmx
2
'66
=-+ ,
yxxm
'00
=Û=Ú=
.
+ Nếu m = 0
yx
0,
¢
Þ£"Î
¡
Þ
hàm số nghịch biến trên
¡
Þ
m = 0 không thoả YCBT.
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 7
+ Nếu
m
0
¹
,
yxmkhim
0,(0;)0
¢
³"Î>
hoặc
yxmkhim
0,(;0)0
¢
³"Î<
.
Vậy hàm số đồng biến trong khoảng
xx
12
(;)
với xx
21
1
-=
Û
xxm
xxm
12
12
(;)(0;)
(;)(;0)
é
=
ê
=
ë
và xx
21
1
-=
Û
m
m
m
01
1
01
é
-=
Û=±
ê
-=
ë
.
Câu 9. Cho hàm số yxmxm
42
231
=--+
(1), (m là tham số).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = 1.
2) Tìm m để hàm số (1) đồng biến trên khoảng (1; 2).
·
Ta có
yxmxxxm
32
'444()
=-=-
+
m
0
£
, yx
0,(0;)
¢
³"Î+¥
Þ
m
0
£
thoả mãn.
+
m
0
>
, y
0
¢
=
có 3 nghiệm phân biệt:
m m
,0,- .
Hàm số (1) đồng biến trên (1; 2)
Û
m m
101
£Û<£
. Vậy
(
m
;1
ù
Î-¥
û
.
Câu hỏi tương tự:
a) Với yxmxm
42
2(1)2
=--+-
; y đồng biến trên khoảng
(1;3)
. ĐS:
m
£
.
Câu 10. Cho hàm số
mx
y
xm
4
+
=
+
(1)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi
m
1
=-
.
2) Tìm tất cả các giá trị của tham số m để hàm số (1) nghịch biến trên khoảng
(;1)
-¥
.
·
Tập xác định: D = R \ {–m}.
m
y
xm
2
2
4
()
-
¢
=
+
.
Hàm số nghịch biến trên từng khoảng xác định
Û
ym
022
¢
<Û-<<
(1)
Để hàm số (1) nghịch biến trên khoảng
(;1)
-¥
thì ta phải có
mm
11
-³Û£-
(2)
Kết hợp (1) và (2) ta được:
m
21
-<£-
.
Câu 11. Cho hàm số
xxm
y
x
2
23
(2).
1
-+
=
-
Tìm m để hàm số (2) đồng biến trên khoảng
(;1)
-¥-
.
·
Tập xác định:
DR{
\1}
=
.
xxmfx
y
xx
2
22
243()
'.
(1)(1)
-+-
==
--
Ta có: fxmxx
2
()0243
³Û£-+
. Đặt gxxx
2
()243
=-+
gxx
'()44
Þ=-
Hàm số (2) đồng biến trên
(;1)
-¥-
yxmgx
(;1]
'0,(;1)min()
-¥-
Û³"Î-¥-Û£
Dựa vào BBT của hàm số
gxx
(),(;1]
"Î-¥-
ta suy ra
m
£
.
Vậy
m
£
thì hàm số (2) đồng biến trên
(;1)
-¥-
Câu 12. Cho hàm số
xxm
y
x
2
23
(2).
1
-+
=
-
Tìm m để hàm số (2) đồng biến trên khoảng
(2;)
+¥
.
·
Tập xác định:
DR{
\1}
=
.
xxmfx
y
xx
2
22
243()
'.
(1)(1)
-+-
==
--
Ta có: fxmxx
2
()0243
³Û£-+
. Đặt gxxx
2
()243
=-+
gxx
'()44
Þ=-
Hàm số (2) đồng biến trên
(2;)
+¥
yxmgx
[2;)
'0,(2;)min()
+¥
Û³"Î+¥Û£
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 8
Dựa vào BBT của hàm số
gxx
(),(;1]
"Î-¥-
ta suy ra
m
3
£
.
Vậy
m
3
£
thì hàm số (2) đồng biến trên
(2;)
+¥
.
Câu 13. Cho hàm số
xxm
y
x
2
23
(2).
1
-+
=
-
Tìm m để hàm số (2) đồng biến trên khoảng
(1;2)
.
·
Tập xác định:
DR{
\1}
=
.
xxmfx
y
xx
2
22
243()
'.
(1)(1)
-+-
==
--
Ta có: fxmxx
2
()0243
³Û£-+
. Đặt gxxx
2
()243
=-+
gxx
'()44
Þ=-
Hàm số (2) đồng biến trên
(1;2)
yxmgx
[1;2]
'0,(1;2)min()
Û³"ÎÛ£
Dựa vào BBT của hàm số
gxx
(),(;1]
"Î-¥-
ta suy ra
m
1
£
.
Vậy
m
1
£
thì hàm số (2) đồng biến trên
(1;2)
.
Câu 14. Cho hàm số
xmxm
y
mx
22
23
(2).
2
-+
=
-
Tìm m để hàm số (2) nghịch biến trên khoảng
(;1)
-¥
.
·
Tập xác định:
DR{m}
\2
=
.
xmxmfx
y
xmxm
22
22
4()
'.
(2)(2)
-+-
==
--
Đặt
tx
1
=-
.
Khi đó bpt:
fx
()0
£
trở thành: gttmtmm
22
()2(12)410
=----+-£
Hàm số (2) nghịch biến trên
(;1)
-¥
m
yx
gtti
21
'0,(;1)
()0,0()
ì
>
Û£"Î-¥Û
í
£"<
î
i
S
P
'0
'0
()
0
0
é
D=
ê
ì
D>
ê
Û
ï
>
í
ê
ï
³
ê
î
ë
m
m
m
mm
2
0
0
420
410
é
=
ê
ì
¹
ê
Û
ï
->
í
ê
ï
ê
-+³
î
ë
m
m
0
23
é
=
Û
ê
³+
ë
Vậy: Với m
23
³+ thì hàm số (2) nghịch biến trên
(;1)
-¥
.
Câu 15. Cho hàm số
xmxm
y
mx
22
23
(2).
2
-+
=
-
Tìm m để hàm số (2) nghịch biến trên khoảng
(1;)
+¥
.
·
Tập xác định:
DR{m}
\2
=
.
xmxmfx
y
xmxm
22
22
4()
'.
(2)(2)
-+-
==
--
Đặt
tx
1
=-
.
Khi đó bpt:
fx
()0
£
trở thành: gttmtmm
22
()2(12)410
=----+-£
Hàm số (2) nghịch biến trên
(1;)
+¥
m
yx
gttii
21
'0,(1;)
()0,0()
ì
<
Û£"Î+¥Û
í
£">
î
ii
S
P
'0
'0
()
0
0
é
D=
ê
ì
D>
ê
Û
ï
<
í
ê
ï
³
ê
î
ë
m
m
m
mm
2
0
0
420
410
é
=
ê
ì
¹
ê
Û
ï
-<
í
ê
ï
ê
-+³
î
ë
m
23
Û£-
Vậy: Với m
23
£- thì hàm số (2) nghịch biến trên
(1;)
+¥
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 9
KSHS 02: CỰC TRỊ CỦA HÀM SỐ
Dạng 1: Cực trị của hàm số bậc 3:
yfxaxbxcxd
32
()
==+++
A. Kiến thức cơ bản
· Hàm số có cực đại, cực tiểu Û phương trình
y
¢
=
có 2 nghiệm phân biệt.
· Hoành độ
xx
12
,
của các điểm cực trị là các nghiệm của phương trình
y
¢
=
.
· Để viết phương trình đường thẳng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu, ta có thể sử dụng
phương pháp tách đạo hàm.
– Phân tích
yfxqxhx
().()()
¢
=+.
– Suy ra
yhxyhx
1122
(),()
==.
Do đó phương trình đường thẳng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu là:
yhx
()
=
.
· Gọi a là góc giữa hai đường thẳng
dykxbdykxb
111222
:,:
=+=+
thì
kk
kk
12
12
tan
1
-
=
+
a
B. Một số dạng câu hỏi thường gặp
Gọi k là hệ số góc của đường thẳng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu.
1. Tìm điều kiện để đường thẳng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu song song (vuông
góc) với đường thẳng
dypxq
:
=+
.
– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
– Viết phương trình đường thẳng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu.
– Giải điều kiện:
kp
=
(hoặc k
p
1
=-
).
2. Tìm điều kiện để đường thẳng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu tạo với đường thẳng
dypxq
:
=+
một góc
a
.
– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
– Viết phương trình đường thẳng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu.
– Giải điều kiện:
kp
kp
tan
1
-
=
+
a
. (Đặc biệt nếu d º Ox, thì giải điều kiện: k
tan
=
a
)
3. Tìm điều kiện để đường thẳng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu cắt hai trục Ox, Oy
tại hai điểm A, B sao cho DIAB có diện tích S cho trước (với I là điểm cho trước).
– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
– Viết phương trình đường thẳng D đi qua các điểm cực đại, cực tiểu.
– Tìm giao điểm A, B của D với các trục Ox, Oy.
– Giải điều kiện
IAB
SS
D
=
.
4. Tìm điều kiện để đồ thị hàm số có hai điểm cực trị A, B sao cho DIAB có diện tích S
cho trước (với I là điểm cho trước).
– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
– Viết phương trình đường thẳng D đi qua các điểm cực đại, cực tiểu.
– Giải điều kiện
IAB
SS
D
=
.
5. Tìm điều kiện để đồ thị hàm số có hai điểm cực trị A, B đối xứng qua đường thẳng d
cho trước.
– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
– Viết phương trình đường thẳng D đi qua các điểm cực đại, cực tiểu.
– Gọi I là trung điểm của AB.
– Giải điều kiện:
d
Id
D
ì
^
í
Î
î
.
5. Tìm điều kiện để đồ thị hàm số có hai điểm cực trị A, B cách đều đường thẳng d cho
trước.
– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 10
– Giải điều kiện:
dAddBd
(,)(,)
=
.
6. Tìm điều kiện để đồ thị hàm số có hai điểm cực trị A, B và khoảng cách giữa hai
điểm A, B là lớn nhất (nhỏ nhất).
– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
– Tìm toạ độ các điểm cực trị A, B (có thể dùng phương trình đường thẳng qua hai điểm
cực trị).
– Tính AB. Dùng phương pháp hàm số để tìm GTLN (GTNN) của AB.
7. Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu và hoành độ các điểm cực trị thoả hệ
thức cho trước.
– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
– Phân tích hệ thức để áp dụng định lí Vi-et.
8. Tìm điều kiện để hàm số có cực trị trên khoảng K
1
(;)
a
=-¥ hoặc K
2
(;)
a
=+¥
.
yfxaxbxc
2
'()32
==++
.
Đặt
tx
=-
a
. Khi đó:
ygtatabtabc
22
'()32(3)32
aaa
==+++++
9. Tìm điều kiện để hàm số có hai cực trị
xx
12
,
thoả:
a)
xx
12
a
<<
b) xx
12
a
<<
c)
xx
12
a
<<
yfxaxbxc
2
'()32
==++
.
Đặt
tx
=-
a
. Khi đó:
ygtatabtabc
22
'()32(3)32
aaa
==+++++
Hàm số có cực trị thuộc K
1
(;)
a
=-¥ Hàm số có cực trị thuộc K
2
(;)
a
=+¥
Hàm số có cực trị trên khoảng
(;)
a
-¥
fx
()0
Û=
có nghiệm trên
(;)
a
-¥
.
gt
()0
Û=
có nghiệm t < 0
P
S
P
0
'0
0
0
é
<
ê
ì
D³
ê
Û
ï
<
í
ê
ï
³
ê
î
ë
Hàm số có cực trị trên khoảng
(;)
a
+¥
fx
()0
Û=
có nghiệm trên
(;)
a
+¥
.
gt
()0
Û=
có nghiệm t > 0
P
S
P
0
'0
0
0
é
<
ê
ì
D³
ê
Û
ï
>
í
ê
ï
³
ê
î
ë
a) Hàm số có hai cực trị
xx
12
,
thoả
xx
12
a
<<
gt
()0
Û=
có hai nghiệm
tt
12
,
thoả
tt
12
0
<<
P
0
Û<
b) Hàm số có hai cực trị
xx
12
,
thoả xx
12
a
<<
gt
()0
Û=
có hai nghiệm
tt
12
,
thoả tt
12
0
<<
S
P
'0
0
0
ì
D>
ï
Û<
í
ï
>
î
c) Hàm số có hai cực trị x
1
, x
2
thoả
xx
12
a
<<
gt
()0
Û=
có hai nghiệm
tt
12
,
thoả
tt
12
0
<<
S
P
'0
0
0
ì
D>
ï
Û>
í
ï
>
î
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 11
Câu 1. Cho hàm số
yxmxmxmm
32232
33(1)=-++-+- (1)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi
m
1
=
.
2) Viết phương trình đường thẳng qua hai điểm cực trị của đồ thị hàm số (1).
·
yxmxm
22
363(1)
¢
=-++- .
PT y
0
¢
=
có
m
10,
D
=>"
Þ
Đồ thị hàm số (1) luôn có 2 điểm cực trị
xyxy
1122
(;),(;)
.
Chia y cho y
¢
ta được:
m
yxyxmm
2
1
2
33
æö
¢
=-+-+
ç÷
èø
Khi đó:
yxmm
2
11
2
=-+
;
yxmm
2
22
2
=-+
PT đường thẳng qua hai điểm cực trị của đồ thị hàm số (1) là
yxmm
2
2
=-+
.
Câu 2. Cho hàm số yxxmxm
32
32
=+++-
(m là tham số) có đồ thị là (C
m
).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị hàm số khi m = 3.
2) Xác định m để (C
m
) có các điểm cực đại và cực tiểu nằm về hai phía đối với trục hoành.
·
PT hoành độ giao điểm của (C) và trục hoành:
xxmxm
32
320(1)
+++-=
Û
x
gxxxm
2
1
()220(2)
é
=-
ê
=++-=
ë
(C
m
) có 2 điểm cực trị nằm về 2 phía đối với trục Ox
Û
PT (1) có 3 nghiệm phân biệt
Û
(2) có 2 nghiệm phân biệt khác –1
Û
m
gm
30
(1)30
D
ì
¢
=->
í
-=-¹
î
Û
m
3
<
Câu 3. Cho hàm số yxmxmmx
322
(21)(32)4
=-++--+-
(m là tham số) có đồ thị là (C
m
).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị hàm số khi m = 1.
2) Xác định m để (C
m
) có các điểm cực đại và cực tiểu nằm về hai phía của trục tung.
·
yxmxmm
22
32(21)(32)
¢
=-++--+
.
(C
m
) có các điểm CĐ và CT nằm về hai phía của trục tung
Û
PT y
0
¢
=
có 2 nghiệm trái
dấu
Û
mm
2
3(32)0
-+<
Û
m
12
<<
.
Câu 4. Cho hàm số yxmxmx
32
1
(21)3
3
=-+--
(m là tham số) có đồ thị là (C
m
).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị hàm số khi m = 2.
2) Xác định m để (C
m
) có các điểm cực đại, cực tiểu nằm về cùng một phía đối với trục tung.
·
TXĐ: D = R ; yxmxm
2
221
¢
=-+-
.
Đồ thị (C
m
) có 2 điểm CĐ, CT nằm cùng phía đối với trục tung
Û
y
0
¢
=
có 2 nghiệm phân
biệt cùng dấu
Û
mm
m
2
210
210
D
ì
¢
=-+>
í
->
î
m
m
1
1
2
ì
¹
ï
Û
í
>
ï
î
.
Câu 5. Cho hàm số yxxmx
32
32
=--+
(m là tham số) có đồ thị là (C
m
).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị hàm số khi m = 1.
2) Xác định m để (C
m
) có các điểm cực đại và cực tiểu cách đều đường thẳng
yx
1
=-
.
·
Ta có:
yxxm
2
'36
=--
.
Hàm số có CĐ, CT yxxm
2
'360
Û=--=
có 2 nghiệm phân biệt
xx
12
;
mm
'9303
D
Û=+>Û>-
(*)
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 12
Gọi hai điểm cực trị là
(
)
(
)
AxBx
yy
12
12
;;;
Thực hiện phép chia y cho y
¢
ta được:
mm
yxyx
112
'22
3333
æöæöæö
=-+-++
ç÷ç÷ç÷
èøèøèø
Þ
mmmm
xxyyxyyx
121122
22
22;22
333
))
3
((
æöæö
-++-++
ç÷ç÷
èø
=
è
=
ø
==
Þ
Phương trình đường thẳng đi qua 2 điểm cực trị là
D
:
mm
yx
2
22
33
æö
=-++
ç÷
èø
Các điểm cực trị cách đều đường thẳng
yx
1
=-
Û
xảy ra 1 trong 2 trường hợp:
TH1: Đường thẳng đi qua 2 điểm cực trị song song hoặc trùng với đường thẳng
yx
1
=-
m
m
29
21
32
-=Û=
Û (không thỏa (*))
TH2: Trung điểm I của AB nằm trên đường thẳng
yx
1
=-
( ) ( )
II
x
mm
xxxx
m
y
m
y
y
m
x
x
2
1212
121
2
2222
33
2
1
2.22
1
2
2
00
33
2
æöæö
-+++=+-
ç÷ç÷
èøèø
æö
+
æö
Û-++=Û=
ç÷ç÷
èøè
+
Û=-Û=-Û
ø
Vậy các giá trị cần tìm của m là:
m
0
=
.
Câu 6. Cho hàm số
yxmxm
323
34
=-+ (m là tham số) có đồ thị là (C
m
).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị hàm số khi m = 1.
2) Xác định m để (C
m
) có các điểm cực đại và cực tiểu đối xứng nhau qua đường thẳng y = x.
·
Ta có:
yxmx
2
36
¢
=- ;
x
y
xm
0
0
2
é
=
¢
=Û
ê
=
ë
. Để hàm số có cực đại và cực tiểu thì m
¹
0.
Đồ thị hàm số có hai điểm cực trị là: A(0; 4m
3
), B(2m; 0)
Þ
ABmm
3
(2;4)
=-
uuur
Trung điểm của đoạn AB là I(m; 2m
3
)
A, B đối xứng nhau qua đường thẳng d: y = x
Û
ABd
Id
ì
^
í
Î
î
Û
mm
mm
3
3
240
2
ì
ï
-=
í
=
ï
î
Û
m
2
2
=±
Câu 7. Cho hàm số yxmxm
32
331
=-+--
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Với giá trị nào của m thì đồ thị hàm số có điểm cực đại và điểm cực tiểu đối xứng với
nhau qua đường thẳng d:
xy
8740
+-=
.
·
yxmx
2
36
¢
=-+ ;
yxxm
002
¢
=Û=Ú= .
Hàm số có CĐ, CT
Û
PT y
0
¢
=
có 2 nghiệm phân biệt
Û
m
0
¹
.
Khi đó 2 điểm cực trị là: AmBmmm
3
(0;31),(2;431)
----
Þ
ABmm
3
(2;4)
uuur
Trung điểm I của AB có toạ độ: Immm
3
(;231)
--
Đường thẳng d:
xy
8740
+-=
có một VTCP u
(8;1)
=-
r
.
A và B đối xứng với nhau qua d
Û
Id
ABd
ì
Î
í
^
î
Û
mmm
ABu
3
8(231)740
.0
ì
ï
+---=
í
=
ï
î
uuurr
Û
m
2
=
Câu hỏi tương tự:
a) yxxmxmdyx
322
15
3,:
22
=-++=-
. ĐS:
m
0
=
.
Câu 8. Cho hàm số
yxxmx
32
3=-+ (1).
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 13
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 0.
2) Với giá trị nào của m thì đồ thị hàm số (1) có các điểm cực đại và điểm cực tiểu đối xứng
với nhau qua đường thẳng d:
xy
250
--=
.
·
Ta có
yxxmxyxxm
322
3'36
=-+Þ=-+
Hàm số có cực đại, cực tiểu
Û
y
0
¢
=
có hai nghiệm phân biệt mm
9303
D
¢
Û=->Û<
Ta có:
yxymxm
1121
2
3333
æöæö
¢
=-+-+
ç÷ç÷
èøèø
Þ
đường thẳng
D
đi qua các điểm cực trị có phương trình
ymxm
21
2
33
æö
=-+
ç÷
èø
nên
D
có hệ số góc km
1
2
2
3
=-
.
d:
xy
250
--=
yx
15
22
Û=-
Þ
d có hệ số góc k
2
1
2
=
Để hai điểm cực trị đối xứng qua d thì ta phải có d
^
D
Þ
kkmm
12
12
1210
23
æö
=-Û-=-Û=
ç÷
èø
Với m = 0 thì đồ thị có hai điểm cực trị là (0; 0) và (2; –4), nên trung điểm của chúng là
I(1; –2). Ta thấy I
Î
d, do đó hai điểm cực trị đối xứng với nhau qua d.
Vậy: m = 0
Câu 9. Cho hàm số yxmxxm
32
3(1)92
=-+++-
(1) có đồ thị là (C
m
).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Với giá trị nào của m thì đồ thị hàm số có điểm cực đại và điểm cực tiểu đối xứng với
nhau qua đường thẳng d:
yx
1
2
= .
·
yxmx
2
'36(1)9
=-++
Hàm số có CĐ, CT
Û
m
2
'9(1)3.90
D
=+->
m
(;13)(13;)
ÛÎ-¥--È-++¥
Ta có
m
yxymmxm
2
11
2(22)41
33
æö
+
¢
=--+-++
ç÷
èø
Giả sử các điểm cực đại và cực tiểu là
AxyBxy
1122
(;),(;)
, I là trung điểm của AB.
ymmxm
2
11
2(22)41
Þ=-+-++
; ymmxm
2
22
2(22)41
=-+-++
và:
xxm
xx
12
12
2(1)
.3
ì
+=+
í
=
î
Vậy đường thẳng đi qua hai điểm cực đại và cực tiểu là ymmxm
2
2(22)41
=-+-++
A, B đối xứng qua (d):
yx
1
2
=
Û
ABd
Id
ì
^
í
Î
î
Û
m
1
=
.
Câu 10. Cho hàm số
yxmxxm
32
3(1)9
=-++-
, với
m
là tham số thực.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số đã cho ứng với
m
1
=
.
2) Xác định
m
để hàm số đã cho đạt cực trị tại
xx
12
,
sao cho xx
12
2
-£
.
·
Ta có yxmx
2
'36(1)9.
=-++
+ Hàm số đạt cực đại, cực tiểu tại
xx
12
,
Û
PT
y
'0
=
có hai nghiệm phân biệt
xx
12
,
Û
PT xmx
2
2(1)30
-++=
có hai nghiệm phân biệt là
xx
12
,
.
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 14
m
m
m
2
13
'(1)30
13
D
é
>-+
Û=+->Û
ê
<--
ë
(1)
+ Theo định lý Viet ta có xxmxx
1212
2(1);3.
+=+=
Khi đó:
( ) ( )
xxxxxxm
22
121212
24441124
-£Û+-£Û+-£
mm
2
(1)431
Û+£Û-££
(2)
+ Từ (1) và (2) suy ra giá trị của m cần tìm là m
313
-£<-- và m
131.
-+<£
Câu 11. Cho hàm số yxmxmxm
32
(12)(2)2
=+-+-++
, với
m
là tham số thực.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số đã cho ứng với
m
1
=
.
2) Xác định
m
để hàm số đã cho đạt cực trị tại
xx
12
,
sao cho xx
12
1
3
->
.
·
Ta có:
yxmxm
2
'3(1222
)()
=-+-
+
Hàm số có CĐ, CT
y
'0
Û=
có 2 nghiệm phân biệt
xx
12
,
(giả sử
xx
12
<
)
m
mmmm
m
22
5
'(12)3(2)450
4
1
D
é
>
ê
Û=---=-->Û
ê
<-
ë
(*)
Hàm số đạt cực trị tại các điểm
xx
12
,
. Khi đó ta có:
mm
xxxx
1212
(12)2
;
3
2
3
--
+=-=
( ) ( )
xxxx xxxx
2
12 122 21
2
1
1
3
1
4
9
Û=+--
>
->
mmmmmm
22
329329
4(12)4(2)1161250
88
+-
Û--->Û-->Û>Ú<
Kết hợp (*), ta suy ra
mm
329
1
8
+
>Ú<-
Câu 12. Cho hàm số
yxmxmx
32
1
1
3
=-+-
, với
m
là tham số thực.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số đã cho ứng với
m
1
=
.
2) Xác định
m
để hàm số đã cho đạt cực trị tại
xx
12
,
sao cho xx
12
8
-³
.
·
Ta có:
yxmxm
2
'2
=-+
.
Hàm số có CĐ, CT
y
'0
Û=
có 2 nghiệm phân biệt
xx
12
,
(giả sử
xx
12
<
)
Û
mm
2
0
D
¢
=->
Û
m
m
1
é
<
ê
>
ë
(*). Khi đó:
xxmxxm
1212
2,
+==
.
xx
12
8
-³
Û
xx
2
12
()64
-³
Û
mm
2
160
--³
Û
m
m
165
2
165
2
é
-
£
ê
ê
+
ê
³
ê
ë
(thoả (*))
Câu 13. Cho hàm số yxmxmx
32
11
(1)3(2)
33
=--+-+
, với
m
là tham số thực.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số đã cho ứng với
m
2
=
.
2) Xác định
m
để hàm số đã cho đạt cực trị tại
xx
12
,
sao cho xx
12
21
+=
.
·
Ta có: yxmxm
2
2(1)3(2)
¢
=--+-
Hàm số có cực đại và cực tiểu
Û
y
0
¢
=
có hai nghiệm phân biệt
xx
12
,
Û
2
m5m 7
00
D
¢
>Û-+>
(luôn đúng với
"
m)
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 15
Khi đó ta có:
xxm
xxm
12
12
2(1)
3(2)
ì
+=-
í
=-
î
Û
( )
xm
xxm
2
22
32
123(2)
ì
=-
ï
í
-=-
ï
î
mmm
2
434
81690
4
-±
Û+-=Û=
.
Câu 14. Cho hàm số
yxmxx
32
43
=+-
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 0.
2) Tìm m để hàm số có hai điểm cực trị
xx
12
,
thỏa
xx
12
4
=- .
·
yxmx
2
1223
¢
=+-
. Ta có:
mm
2
360,
D
¢
=+>"
Þ
hàm số luôn có 2 cực trị
xx
12
,
.
Khi đó:
m
xxxxxx
121212
1
4;;
64
ì
=-+=-=-
í
î
m
9
2
Þ=±
Câu hỏi tương tự:
a)
yxxmx
32
31
=+++
;
12
x 2x3
+=
ĐS:
m15
0
=-
.
Câu 15. Cho hàm số yxaxax
32
1
34
3
=--+
(1) (a là tham số).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi a = 1.
2) Tìm a để hàm số (1) đạt cực trị tại
x
1
,
x
2
phân biệt và thoả mãn điều kiện:
xaxa
a
axaxa
2
2
12
22
21
29
2
29
++
+=
++
(2)
·
yxaxa
2
23
¢
=--
. Hàm số có CĐ, CT
Û
y
¢
=
có 2 nghiệm phân biệt
x x
12
,
aa
2
4120
D
Û=+>
Û
a
a
3
0
é
<-
ê
>
ë
(*). Khi đó
xxa
12
2
+=,
xxa
12
3
=-
.
Ta có:
(
)
xaxaaxxaaa
22
1212
292124120
++=++=+>
Tương tự: xaxaaa
22
21
294120
++=+>
Do đó: (2)
Û
aaa
aaa
22
22
412
2
412
+
+=
+
aa
a
2
2
412
1
+
Û=
(
)
aa
340
Û+=
a
Û=-
Câu 16. Cho hàm số
yxmxmx
322
29121
=+++
(m là tham số).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi m = –1.
2) Tìm các giá trị của m để hàm số có cực đại tại x
CĐ
, cực tiểu tại x
CT
thỏa mãn:
CÑCT
xx
2
= .
·
Ta có:
yxmxmxmxm
2222
618126(32)
¢
=++=++
Hàm số có CĐ và CT
Û
y
0
¢
=
có 2 nghiệm phân biệt
xx
12
,
Û
D
=
m
2
> 0
Û
m
0
¹
Khi đó:
( ) ( )
xmmxmm
12
11
3,3
22
=--=-+ .
Dựa vào bảng xét dấu y
¢
, suy ra
CÑCT
xxxx
12
,
==
Do đó:
CÑCT
xx
2
=
Û
mmmm
2
33
22
æö
---+
=
ç÷
èø
Û
m
2
=-
.
Câu 17. Cho hàm số ymxxmx
32
(2)35
=+++-
, m là tham số.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi m = 0.
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 16
2) Tìm các giá trị của m để các điểm cực đại, cực tiểu của đồ thị hàm số đã cho có hoành độ
là các số dương.
·
Các điểm cực đại, cực tiểu của đồ thị hàm số đã cho có hoành độ là các số dương
Û
PT
ymxxm =
2
'3(2)60
=+++ có 2 nghiệm dương phân biệt
am
mm
mmm
m
mmm
P
m
mm
S
m
2
(2)0
'93(2)0
'23031
0032
0
3(2)
202
3
0
2
D
D
ì
=+¹
ï
=-+>
ì
ì
=--+>-<<
ï
ïïï
ÛÛ<Û<Û-<<-
=>
ííí
+
ïïï
+<<-
î
î
-
ï
=>
ï
+
î
Câu 18. Cho hàm số
yxmxmx
322
11
(3)
32
=-+- (1), m là tham số.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi m = 0.
2) Tìm các giá trị của m để hàm số (1) có các điểm cực trị
xx
12
,
với xx
12
0,0
>>
và
xx
22
12
5
2
+=
.
·
yxmxm
22
3
¢
=-+-
; yxmxm
22
030
¢
=Û-+-=
(2)
YCBT
Û
P
S
xx
22
12
0
0
0
5
2
D
ì
>
ï
>
ï
>
í
ï
+=
ï
î
Û
m
m
m
32
14
14
2
2
ì
<<
ï
Û=
í
=±
ï
î
.
Câu 19. Cho hàm số yxmxmxm
32
(12)(2)2
=+-+-++
(m là tham số) (1).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị hàm số (1) khi m = 2.
2) Tìm các giá trị của m để đồ thị hàm số (1) có điểm cực đại, điểm cực tiểu, đồng thời
hoành độ của điểm cực tiểu nhỏ hơn 1.
·
yxmxmgx
2
32(12)2()
¢
=+-+-=
YCBT
Û
phương trình y
0
¢
=
có hai nghiệm phân biệt
xx
12
,
thỏa mãn: xx
12
1
<<
.
Û
mm
gm
Sm
2
450
(1)570
21
1
23
D
ì
¢
=-->
ï
ï
=-+>
í
-
ï
=<
ï
î
Û
m
57
45
<<
.
Câu 20. Cho hàm số
m
yxmxmx
32
(2)(1)2
3
=+-+-+
(Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm m để hàm số có cực đại tại x
1
, cực tiểu tại x
2
thỏa mãn xx
12
1
<<
.
· Ta có: ymxmxm
2
2(2)1
¢
=+-+-
;
y
0
¢
=Û
mxmxm
2
2(2)10
+-+-=
(1)
Hàm số có CĐ ,CT thỏa mãn xx
12
1
<<
khi m > 0 và (1) có 2 nghiệm phân biệt bé hơn 1
Đặt
tx
1
=-
Þ
xt
1
=+
, thay vào (1) ta được:
mtmtm
2
(1)2(2)(1)10
++-++-=
mtmtm
2
4(1)450
Û+-+-=
(1) có 2 nghiệm phân biệt bé hơn 1
Û
(2) có 2 nghiệm âm phân biệt
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 17
m
P
S
0
0
0
0
D
ì
>
ï
¢
ï
>
Û
í
>
ï
<
ï
î
m
54
43
Û<<
.
Câu 21. Cho hàm số
32
(12)(2)2
yxmxmxm
=+-+-++
(Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm m để hàm số có ít nhất 1 điểm cực trị có hoành độ thuộc khoảng
(2;0)
-
.
·
Ta có:
yxmxm
2
32(12)2
¢
=+-+-
;
y
0
¢
=Û
xmxm
2
32(12)20
+-+-=
(*)
Hàm số có ít nhất 1 cực trị thuộc
(2;0)
-
Û
(*) có 2 nghiệm phân biệt
xx
12
,
và có ít nhất 1
nghiệm thuộc
(2;0)
-
xx
xx
xx
12
12
12
20(1)
20(2)
20(3)
é
-<<<
ê
Û-<<£
ê
£-<<
ê
ë
Ta có:
( )( )
mm
mm
m
xx
m
mm
xx
m
xx
2
2
12
12
12
450
'450
21
20
3
10
20
(1)1
(21)2
2
7
40
220
33
0
0
3
4
2
D
ì
-->
ì ï
=-->
-
ï
ï
-<<
+
ï ï
ïï
-<<
ÛÛÛ-<<-
íí
--
++>
ïï
++>
ïï
-
>
ï
ï
î
>
ï
î
()
( ) ( )
( )( )
( )
mm
mm
m
fm
m
m
xx
m
m
xx
2
2
12
12
450
'450
2
020
21
(2)2
2
220
3
421
2
220
40
33
D
ì
-->
ì
ï
=-->
³
ï
ï
=-£
ïï
-
ÛÛÛ³
>-
íí
+++>
ïï
-
ïï
-
++>
î
++>
ï
î
( )
mm
mm
m
fm
m
m
xx
m
xx
2
2
12
12
450
'450
350
5
21060
21
(3)1
0
3
0
3
2
0
0
3
D
ì
-->
ì
ï
=-->
+³
ï
ï
-=+£
ïï
-
ÛÛÛ-£<-
íí
<
+<
ïï
-
ïï
>
î
>
ï
î
Tóm lại các giá trị m cần tìm là:
)
m
5
;12;
3
éö
é
Î--È+¥
÷
ê
ë
ëø
Câu 22. Cho hàm số yxx
32
32
=-+
(1)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1).
2) Tìm điểm M thuộc đường thẳng d:
yx
32
=-
sao tổng khoảng cách từ M tới hai điểm cực
trị nhỏ nhất.
·
Các điểm cực trị là: A(0; 2), B(2; –2).
Xét biểu thức
gxyxy
(,)32
=--
ta có:
AAAABBBB
gxyxygxyxy
(,)3240;(,)3260
=--=-<=--=>
Þ
2 điểm cực đại và cực tiểu nằm về hai phía của đường thẳng d:
yx
32
=-
.
Do đó MA + MB nhỏ nhất
Û
3 điểm A, M, B thẳng hàng
Û
M là giao điểm của d và AB.
Phương trình đường thẳng AB:
yx
22
=-+
Tọa độ điểm M là nghiệm của hệ:
yx
xy
yx
42
32
;
22
55
ì
ì
=-
Û==
íí
=-+
î
î
Þ
M
42
;
55
æö
ç÷
èø
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 18
Câu 23. Cho hàm số
yxmxmxmm
3223
33(1)
=-+--+
(1)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = 1.
2) Tìm m để hàm số (1) có cực trị đồng thời khoảng cách từ điểm cực đại của đồ thị hàm số
đến gốc tọa độ O bằng
2
lần khoảng cách từ điểm cực tiểu của đồ thị hàm số đến gốc tọa
độ O.
·
Ta có yxmxm
22
363(1)
¢
=-+-
. Hàm số (1) có cực trị
Û
PT y
0
¢
=
có 2 nghiệm phân biệt
xmxm
22
210
Û-+-=
có 2 nhiệm phân biệt
m
10,
D
Û=>"
Khi đó: điểm cực đại
Amm
(1;22)
--
và điểm cực tiểu
Bmm
(1;22)
+--
Ta có
m
OAOBmm
m
2
322
2610
322
é
=-+
=Û++=Û
ê
=--
ë
.
Câu 24. Cho hàm số yxxmx
32
32
=--+
có đồ thị là (C
m
).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm m để (C
m
) có các điểm cực đại, cực tiểu và đường thẳng đi qua các điểm cực trị song
song với đường thẳng d:
yx
43
=-+
.
· Ta có:
yxxm
2
'36
=--
. Hàm số có CĐ, CT
y
'0
Û=
có 2 nghiệm phân biệt
xx
12
,
mm
'9303
D
Û=+>Û>-
(*)
Gọi hai điểm cực trị là
(
)
(
)
AxBx
yy
12
12
;;;
Thực hiện phép chia y cho y
¢
ta được:
mm
yxyx
112
'22
3333
æöæöæö
=--++-
ç÷ç÷ç÷
èøèøèø
Þ
( ) ( )
mmmm
yyxxyxxy
122112
22
22;22
3333
æöæöæöæö
-++--++==== -
ç÷ç÷ç÷ç÷
èøèøèøèø
Þ
Phương trình đường thẳng đi qua 2 điểm cực trị là
D
:
mm
yx
2
22
33
æöæö
=-++-
ç÷ç÷
èøèø
D
// d:
yx
43
=-+
m
m
m
2
24
3
3
23
3
ì
æö
-+=-
ï
ç÷
ï
èø
ÛÛ=
í
æö
ï
-¹
ç÷
ï
èø
î
(thỏa mãn (*))
Câu hỏi tương tự:
a) yxmxmx
32
1
(54)2
3
=-+-+
,
dxy
:8390
++=
ĐS:
mm
0;5
==
.
Câu 25. Cho hàm số yxmxx
32
73
=+++
có đồ thị là (C
m
).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 5.
2) Tìm m để (C
m
) có các điểm cực đại, cực tiểu và đường thẳng đi qua các điểm cực trị
vuông góc với đường thẳng d:
yx
37
=-
.
· Ta có: yxmx
2
'37
2+
=+
. Hàm số có CĐ, CT
Û
y
¢
=
có 2 nghiệm phân biệt
xx
12
,
.
mm
2
'21021
D
Û=->Û> (*)
Gọi hai điểm cực trị là
(
)
(
)
AxBx
yy
12
12
;;;
Thực hiện phép chia y cho y
¢
ta được:
m
yxymx
2
1127
'(21)3
3999
æöæö
=++-+-
ç÷ç÷
èøèø
Þ
m
yyxmx
2
111
27
()(21)3
99
æö
==-+-
ç÷
èø
;
m
yyxmx
2
222
27
()(21)3
99
æö
==-+-
ç÷
èø
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 19
Þ
Phương trình đường thẳng đi qua 2 điểm cực trị là
D
:
m
ymx
2
27
(21)3
99
=-+-
D
^
d:
yx
43
=-+
Û
m
m
2
21
2
(21).31
9
ì
>
ï
í
-=-
ï
î
Û
m
310
2
=±
.
Câu 26. Cho hàm số yxxmx
32
32
=--+
có đồ thị là (C
m
).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm m để (C
m
) có các điểm cực đại, cực tiểu và đường thẳng đi qua các điểm cực trị tạo
với đường thẳng d:
xy
450
+-=
một góc
0
45
=
a
.
· Ta có:
yxxm
2
'36
=--
. Hàm số có CĐ, CT
y
'0
Û=
có 2 nghiệm phân biệt
xx
12
;
mm
'9303
D
Û=+>Û>-
(*)
Gọi hai điểm cực trị là
(
)
(
)
AxBx
yy
12
12
;;;
Thực hiện phép chia y cho y
¢
ta được:
mm
yxyx
112
'22
3333
æöæöæö
=--++-
ç÷ç÷ç÷
èøèøèø
Þ
( ) ( )
mmmm
yyxxyxxy
122112
22
22;22
3333
æöæöæöæö
-++--++==== -
ç÷ç÷ç÷ç÷
èøèøèøèø
Þ
Phương trình đường thẳng đi qua 2 điểm cực trị là
D
:
mm
yx
2
22
33
æöæö
=-++-
ç÷ç÷
èøèø
Đặt
m
k
2
2
3
æö
=-+
ç÷
èø
. Đường thẳng d:
xy
450
+-=
có hệ số góc bằng
1
4
-
.
Ta có:
k
k
mkk
kkk
m
k
1
3
39
11
1
4
5
10
44
tan45
115
1
1
1
1
443
2
4
é
é
é
+
=
=-
+=-
ê ê
ê
=ÛÛÛ
ê ê
ê
ê
ê
ê
+=-+=-
=-
-
ê
ê
ê
ë ë
ë
o
Kết hợp điều kiện (*), suy ra giá trị m cần tìm là: m
1
2
=-
.
Câu hỏi tương tự:
a) yxmxmmxmm
322
3(1)(232)(1)
=--+-+--
, dyx
1
:5
4
-
=+
,
0
45
=
a
. ĐS:
m
315
2
±
=
Câu 27. Cho hàm số yxx
32
32
=-+
(C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số .
2) Tìm m để đường thẳng đi qua hai điểm cực trị của (C) tiếp xúc với đường tròn (S) có
phương trình xmym
22
()(1)5
-+--=
.
·
Phương trình đường thẳng
D
đi qua hai điểm cực trị
xy
220
+-=
.
(S) có tâm
Imm
(,1)
+
và bán kính R=
5
.
D
tiếp xúc với (S)
Û
mm212
5
5
++-
= m
315
Û-=
mm
4
2;
3
-
Û==.
Câu 28. Cho hàm số
m
yxmxC
3
32()
=-+ .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi
m
1
=
.
2) Tìm m để đường thẳng đi qua điểm cực đại, cực tiểu của
(
)
m
C
cắt đường tròn tâm
I
(1;1)
,
bán kính bằng 1 tại hai điểm phân biệt A, B sao cho diện tích DIAB đạt giá trị lớn nhất .
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 20
·
Ta có
yxm
2
'33
=-. Hàm số có CĐ, CT
Û
PT
y
'0
=
có hai nghiệm phân biệt
m
0
Û>
Vì yxymx
1
.22
3
¢
=-+
nên đường thẳng
D
đi qua các điểm CĐ, CT của đồ thị hàm số có
phương trình là:
ymx
22
=-+
Ta có
( )
m
dIR
m
2
21
,1
41
D
-
=<=
+
(vì m > 0)
Þ
D
luôn cắt đường tròn tâm I(1; 1), bán kính R
= 1 tại 2 điểm A, B phân biệt.
Với m
1
2
¹
:
D
không đi qua I, ta có:
ABI
SIAIBAIBR
2
111
..sin
222
D
=£=
Nên
IAB
S
D
đạt GTLN bằng
1
2
khi
·
AIB
sin1
=
hay
D
AIB vuông cân tại I
R
IH
1
22
Û==
m
m
m
2
21
123
2
2
41
-
±
Û=Û=
+
(H là trung điểm của AB)
Câu 29. Cho hàm số
yxmxxm
32
692
=+++ (1), với m là tham số thực.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm m để đồ thị hàm số (1) có hai điểm cực trị sao cho khoảng cách từ gốc toạ độ O đến
đường thẳng đi qua hai điểm cực trị bằng
4
5
.
·
Ta có:
y
¢
=
9123
2
++ mxx . Hàm số có 2 điểm cực trị
Û
PT
y
¢
=
có 2 nghiệm phân biệt
mm
2
3
'430
2
D
Û=->Û>
hoặc
m
3
2
-
<
(*)
Khi đó ta có:
xm
yymxm
2
2
.(68)4
33
æö
¢
=++--
ç÷
èø
Þ
đường thẳng đi qua 2 điểm cực trị của đồ thị hàm số (1) có PT là:
ymxm
2
:(68)4
D
=--
m
dOmm
m
42
22
44
(,)64101370
5
(68)1
D
-
==Û-+=
-+
m
mloaïi
1
37
()
8
é
=±
ê
Û
ê
=±
ê
ë
Û
m
1
=±
.
Câu 30. Cho hàm số yxxmxm
32
3(6)2
=-+-+-
(1), với m là tham số thực.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 2.
2) Tìm m để đồ thị hàm số (1) có hai điểm cực trị sao cho khoảng cách từ điểm
A
(1;4)
-
đến
đường thẳng đi qua hai điểm cực trị bằng
12
265
.
·
Ta có: yxxm
2
366
¢
=-+-
. Hàm số có 2 điểm cực trị
Û
PT
y
¢
=
có 2 nghiệm phân biệt
Û
mm
2
33(6)09
D
¢
=-->Û<
(*)
Ta có: yxymxm
124
(1).64
333
æö
¢
=-+-+-
ç÷
èø
Þ
PT đường thẳng qua 2 điểm cực trị
D
: ymxm
24
64
33
æö
=-+-
ç÷
èø
Þ
m
dA
mm
2
61812
(,)
265
472333
D
-
==
-+
Û
m
m
1
1053
249
é
=
ê
=
ê
ë
(thoả (*))
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 21
Câu 31. Cho hàm số
yxxmx
32
31
=-++
(1), với m là tham số thực.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 0.
2) Tìm m để đồ thị hàm số (1) có hai điểm cực trị sao cho khoảng cách từ điểm I
111
;
24
æö
ç÷
èø
đến đường thẳng đi qua hai điểm cực trị là lớn nhất.
·
Ta có:
yxxm
2
36
¢
=-+
. Hàm số có 2 điểm cực trị
Û
PT
y
¢
=
có 2 nghiệm phân biệt
Û
m
03
D
¢
>Û<
.
Ta có:
xmm
yyx
12
21
3333
æöæö
¢
=-+-++
ç÷ç÷
èøèø
Þ
PT đường thẳng qua hai điểm cực trị là:
mm
yx
2
:21
33
D
æö
=-++
ç÷
èø
.
Dễ dàng tìm được điểm cố định của
D
là A
1
;2
2
æö
-
ç÷
èø
. AI
3
1;
4
æö
=
ç÷
èø
uur
.
Gọi H là hình chiếu vuông góc của I trên
D
.
Ta có
dIIHIA
(,)
D
=£
. Dấu "=" xảy ra
Û
IA
D
^
Û
m
m
23
12.01
34
æö
+-=Û=
ç÷
èø
.
Vậy dI
5
max((,))
4
D
=
khi
m
1
=
.
Câu 32. Cho hàm số
m
yxmxmmxmmC
3232
3(1)3(2)3()
=++++++ .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 0.
2) Chứng minh rằng với mọi m, đồ thị (Cm) luôn có 2 điểm cực trị và khoảng cách giữa 2
điểm cực trị là không đổi.
·
Ta có: yxmxmm
2
36(1)6(2)
¢
=++++
;
xm
y
xm
2
0
é
=--
¢
=Û
ê
=-
ë
.
Đồ thị (Cm) có điểm cực đại
Am
(2;4)
--
và điểm cực tiểu
Bm
(;0)
-
Þ
AB
25
= .
Câu 33. Cho hàm số
yxmxmxm
223
23(1)6=-+++.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm m để đồ thị hàm số có hai điểm cực trị A, B sao cho AB
2
= .
·
Ta có:
yxxm
6(1)()
¢
=--
. Hàm số có CĐ, CT
Û
y
¢
=
có 2 nghiệm phân biệt
Û
m
1
¹
.
Khi đó các điểm cực trị là
AmmBmm
32
(1;31),(;3)
+- .
AB
2
=
Û
mmmm
223
(1)(331)2
-+--+=
Û
mm
0;2
==
(thoả điều kiện).
Câu 34. Cho hàm số yxmxmxmm
3223
33(1)41
=-+--+-
(1)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi
m
1
=-
.
2) Tìm m để đồ thị của hàm số (1) có hai điểm cực trị A, B sao cho DOAB vuông tại O.
·
Ta có: yxmxm
22
363(1)
¢
=-+-
;
xmym
y
xmym
13
0
11
é
=+Þ=-
¢
=Û
ê
=-Þ=+
ë
Þ
Amm
(1;3)
+-
,
Bmm
(1;1)
-+
Þ
OAmm
(1;3)
=+-
uuur
, OBmm
(1;1)
=-+
uuur
.
D
OAB vuông tại O
Û
OAOB
.0
=
uuuruuur
Û
m
mm
m
2
1
2240
2
é
=-
--=Û
ê
=
ë
.
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 22
Câu 35. Cho hàm số
yxmxmxm
223
23(1)6=-+++ (1)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi
m
1
=
.
2) Tìm m để đồ thị của hàm số (1) có hai điểm cực trị A, B sao cho tam giác ABC vuông tại
C, với
C
(4;0)
.
·
Ta có:
yxxm
6(1)()
¢
=--
. Hàm số có CĐ, CT
Û
y
¢
=
có 2 nghiệm phân biệt
Û
m
1
¹
.
Khi đó các điểm cực trị là
AmmBmm
32
(1;31),(;3)
+- .
D
ABC vuông tại C
Û
ACBC
.0
=
uuuruuur
Û
mmmmmm
222
(1)(1)3540
éù
+-++-+=
ëû
Û
m
1
=-
Câu 36. Cho hàm số
yxxm
32
3
=++
(1)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi
m
4
=-
.
2) Xác định m để đồ thị của hàm số (1) có hai điểm cực trị A, B sao cho
·
AOB
0
120
= .
·
Ta có:
yxx
2
36
¢
=+;
xym
y
x ym
24
0
0
é
=-Þ=+
¢
=Û
ê
=Þ=
ë
Vậy hàm số có hai điểm cực trị A(0 ; m) và B(
-
2 ; m + 4)
OAm OBm
(0;),(2;4)
==-+
uuuruuur
. Để
·
AOB
0
120
= thì AOB
1
cos
2
=-
( )
( )
m
mm
mmmm
mm
mm
22
2
22
40
(4)1
4(4)2(4)
2
324440
4(4)
ì
-<<
+
Û=-Û++=-+Û
í
++=
î
++
m
m
m
40
1223
1223
3
3
ì
-<<
-+
ï
ÛÛ=
í
-±
=
ï
î
Câu 37. Cho hàm số yxxmm
322
31
=-+-+
(1)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = 1.
2) Tìm m để đồ thị hàm số (1) có hai điểm cực đại, cực tiểu là A và B sao cho diện tích tam
giác ABC bằng 7, với điểm C(–2; 4 ).
·
Ta có
yxx
2
'36
=-
; yxxxx
2
'03600;2
=Û-=Û==
Þ
Hàm số luôn có CĐ, CT.
Các điểm CĐ, CT của đồ thị là: Amm
2
(0;1)
-+
, Bmm
2
(2;3)
--
, AB
22
2(4)25
=+-=
Phương trình đường thẳng AB:
xymm
2
01
24
--+-
=
-
Û
xymm
2
210
+-+-=
ABC
mm
SdCABABmm
2
2
111
(,)...2517
22
5
D
-+
===-+=
m
m
3
2
é
=
Û
ê
=-
ë
.
Câu hỏi tương tự:
a) yxmxCS
3
32,(1;1),18
=-+=. ĐS:
m
2
=
.
Câu 38. Cho hàm số yxmxmxm
32
3(1)1234
=-++-+
(C)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số m = 0.
2) Tìm m để hàm số có hai cực trị là A và B sao cho hai điểm này cùng với điểm
C
9
1;
2
æö
--
ç÷
èø
lập thành tam giác nhận gốc tọa độ O làm trọng tâm.
· Ta có
yxmxm
2
'33(1)12
=-++ . Hàm số có hai cực trị
Û
y
¢
=
có hai nghiệm phân biệt
Û
mm
2
(1)01
D=->Û¹
(*). Khi đó hai cực trị là AmBmmmm
32
(2;9),(2;41234)
-+-+
.
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 23
D
ABC nhận O làm trọng tâm
Û
m
m
mmm
32
2210
1
9
412640
2
2
ì
+-=
ï
Û=-
í
-+++-=
ï
î
(thoả (*)).
Câu 39. Cho hàm số
yfxxmxm
32
()23(3)113
==+-+- (
m
C
).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 2.
2) Tìm m để
m
C
()
có hai điểm cực trị
MM
12
,
sao cho các điểm
MM
12
,
và B(0; –1) thẳng
hàng.
· yxm
2
66(3)
¢
=+-
.
y
¢
=
Û
x
xm
0
3
é
=
ê
=-
ë
. Hàm số có 2 cực trị
Û
m
3
¹
(*).
Chia
fx
()
cho
fx
()
¢
ta được:
m
fxfxxmxm
13
2
()()(3)113
36
æö
-
¢
=+--+-
ç÷
èø
Þ
phương trình đường thẳng M
1
M
2
là:
ymxm
2
(3)113
=--+-
MMB
12
,,
thẳng hàng
Û
BMM
12
Î
Û
m
4
=
(thoả (*)).
Câu 40. Cho hàm số
m
yxmxmxC
322
1
(1)1()
3
=-+-+ .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi
m
2
=
.
2) Tìm m để hàm số có cực đại, cực tiểu và
CÑCT
yy
2
+>
.
·
Ta có: yxmxm
22
21
¢
=-+-
.
xm
y
xm
1
0
1
é
=+
¢
=Û
ê
=-
ë
.
CÑCT
yy
2
+>
Û
m
mm
m
3
10
2222
1
é
-<<
-+>Û
ê
>
ë
.
Câu 41. Cho hàm số yxmxm
323
14
(1)(1)
33
=-+++
(1) (m là tham số thực).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm m để các điểm cực đại và cực tiểu của đồ thị (1) nằm về 2 phía (phía trong và phía
ngoài) của đường tròn có phương trình (C): xyx
22
430
+-+=
.
·
yxmx
2
2(1)
¢
=-+.
x
y
xm
0
0
2(1)
é
=
¢
=Û
ê
=+
ë
. Hàm số có cực trị
Û
m
1
¹-
(1)
Gọi hai điểm cực trị của đồ thị là: Am
3
4
0;(1)
3
æö
+
ç÷
èø
,
Bm
(2(1);0)
+
.
(C) có tâm I(2; 0), bán kính R = 1. IAm
6
16
4(1)
9
=++,
IBm
2
4= .
A, B nằm về hai phía của (C)
Û
IARIBR
2222
()()0
--<
Û
mm
2
11
410
22
-<Û-<<
(2)
Kết hợp (1), (2), ta suy ra: m
11
22
-<<
.
Câu 42. Cho hàm số
yxmxmxm
3223
33(1)
=-+--
(C
m
)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi
m
2
=-
.
2) Chứng minh rằng (C
m
) luôn có điểm cực đại và điểm cực tiểu lần lượt chạy trên mỗi
đường thẳng cố định.
·
yxmxm
22
363(1)
¢
=-+-
;
xm
y
xm
1
0
é
=+
¢
=Û
ê
=-
ë
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 24
Điểm cực đại
Mmm
(1;23)
--
chạy trên đường thẳng cố định:
xt
yt
1
23
ì
=-+
í
=-
î
Điểm cực tiểu
Nmm
(1;2)
+--
chạy trên đường thẳng cố định:
xt
yt
1
23
ì
=+
í
=--
î
Câu 43. Cho hàm số
m
yxmxxmC
32
1
1()
3
=--++ .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm m để đồ thị (Cm) có 2 điểm cực trị và khoảng cách giữa 2 điểm cực trị là nhỏ nhất.
·
Ta có:
yxmx
2
21
¢
=--
;
y
¢
=
có
mm
2
10,
D
¢
=+>"
Þ
hàm số luôn có hai điểm cực trị
xx
12
,
. Giả sử các điểm cực trị của (Cm) là
AxyBxy
1122
(;),(;)
.
Ta có: yxmymxm
2
122
().(1)1
333
¢
=--+++
Þ
ymxm
2
11
22
(1)1
33
=-+++
; ymxm
2
22
22
(1)1
33
=-+++
Do đó: ABxxyymm
222222
2121
44
()()(44)1(1)41
99
éùæö
=-+-=+++³+
ç÷
êú
ëûèø
Þ
AB
213
3
³
. Dấu "=" xảy ra
Û
m
0
=
. Vậy
AB
213
min
3
=
khi
m
0
=
.
Câu 44. Cho hàm số yxxmx
32
32(1)
=--+ .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = 0.
2) Tìm m để hàm số (1) có 2 cực trị và đường thẳng đi qua 2 điểm cực trị của đồ thị hàm số
tạo với hai trục toạ độ một tam giác cân.
·
yxxm
2
36
¢
=--
. Hàm số có 2 cực trị
Û
y
¢
=
có 2 nghiệm phân biệt
Û
m
3
>-
.
Ta có:
mm
yxyx
12
(1).22
333
æö
¢
=-+--+-
ç÷
èø
Þ
Đường thẳng
D
đi qua 2 điểm cực trị của đồ
thị có phương trình:
mm
yx
2
22
33
æö
=--+-
ç÷
èø
.
D
cắt Ox, Oy tại
m
A
m
6
;0
2(3)
æö
-
ç÷
+
èø
,
m
B
6
0;
3
æö
-
ç÷
èø
(m
¹
0).
Tam giác OAB cân
Û
OA = OB
Û
mm
m
66
2(3)3
--
=
+
Û
mmm
93
6;;
22
==-=-
.
Đối chiếu điều kiện ta có m
3
2
=-
.
Câu 45. Cho hàm số : y =
xmxmmx
322
1
(1)1
3
-+-++
(1).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = 1.
2) Tìm m để hàm số có cực trị trong khoảng
(;1)
-¥
.
·
Tập xác định D = R. yxmxmm
22
21
¢
=-+-+
.
Đặt
txxt
11
=-Þ=+
ta được :
(
)
ygttmtmm
22
'()2132
==+-+-+
Hàm số(1) có cực trị trong khoảng
(;1)
-¥
fx
()0
Û=
có nghiệm trong khoảng
(;1)
-¥
.
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 25
gt
()0
Û=
có nghiệm
t
0
<
P
S
P
0
'0
0
0
é
<
ê
ì
D³
ê
Û
ï
<
í
ê
ï
³
ê
î
ë
mm
m
m
mm
2
2
320
10
220
320
é
-+<
ê
ì
-³
ê
Û
ï
-<
ê
í
ê
ï
-+³
î
ë
m
12
Û<<
Vậy: Với
m
12
<<
thì hàm số (1) có cực trị trong khoảng
(;1)
-¥
Câu 46. Cho hàm số : y =
xmxmmx
322
1
(1)1
3
-+-++
(1).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = 1.
2) Tìm m để hàm số có cực trị trong khoảng
(1;)
+¥
.
·
Tập xác định D = R. yxmxmm
22
21
¢
=-+-+
.
Đặt
txxt
11
=-Þ=+
ta được :
(
)
ygttmtmm
22
'()2132
==+-+-+
Hàm số(1) có cực trị trong khoảng
(1;)
+¥
fx
()0
Û=
có nghiệm trong khoảng
(1;)
+¥
.
gt
()0
Û=
có nghiệm
t
0
>
P
S
P
0
'0
0
0
é
<
ê
ì
D³
ê
Û
ï
>
í
ê
ï
³
ê
î
ë
mm
m
m
mm
2
2
320
10
220
320
é
-+<
ê
ì
-³
ê
Û
ï
->
ê
í
ê
ï
-+³
î
ë
m
1
Û<
Vậy: Với
m
1
>
thì hàm số (1) có cực trị trong khoảng
(1;)
+¥
Câu 47. Cho hàm số : y =
xmxmmx
322
1
(1)1
3
-+-++
(1).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = 1.
2) Tìm m để hàm số có hai cực trị
xx
12
,
thoả mãn
xx
12
1
<<
.
·
Tập xác định D = R. yxmxmm
22
21
¢
=-+-+
.
Đặt
txxt
11
=-Þ=+
ta được: ygttmtmm
22
'()2(1)32
==+-+-+
(1) có hai cực trị
xx
12
,
thoả
xx
12
1
<<
gt
()0
Û=
có hai nghiệm
tt
12
,
thoả
tt
12
0
<<
P
0
Û<
mm
2
320
Û-+<
m
12
Û<<
Vậy: Với
m
12
<<
thì hàm số (1) có hai cực trị
xx
12
,
thoả mãn
xx
12
1
<<
.
Câu 48. Cho hàm số : y =
xmxmmx
322
1
(1)1
3
-+-++
(1).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = 1.
2) Tìm m để hàm số có hai cực trị
xx
12
,
thoả mãn xx
12
1
<<
.
·
Tập xác định D = R. yxmxmm
22
21
¢
=-+-+
.
Đặt
txxt
11
=-Þ=+
ta được :
(
)
ygttmtmm
22
'()2132
==+-+-+
(1) có hai cực trị
xx
12
,
thoả xx
12
1
<<
gt
()0
Û=
có hai nghiệm
tt
12
,
thoả tt
12
0
<<
S
P
'0
0
0
ì
D>
ï
Û<
í
ï
>
î
m
mmm
m
2
10
320
220
ì
->
ï
Û-+>ÛÎÆ
í
ï
-<
î
. Vậy: Không có giá trị nào của m nào thoả YCBT.
Câu 49. Cho hàm số : y =
xmxmmx
322
1
(1)1
3
-+-++
(1).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = 1.
2) Tìm m để hàm số có hai cực trị
xx
12
,
thoả mãn
xx
12
1
<<
.
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 26
·
Tập xác định D = R. yxmxmm
22
21
¢
=-+-+
.
Đặt
txxt
11
=-Þ=+
ta được :
(
)
ygttmtmm
22
'()2132
==+-+-+
(1) có hai cực trị
xx
12
,
thoả
xx
12
1
<<
gt
()0
Û=
có hai nghiệm
tt
12
,
thoả
tt
12
0
<<
S
P
'0
0
0
ì
D>
ï
Û>
í
ï
>
î
m
mmm
m
2
10
3202
220
ì
->
ï
Û-+>Û>
í
ï
->
î
Vậy: Với
m
2
>
thì hàm số (1) có hai cực trị
xx
12
,
thoả mãn
xx
12
1
<<
.
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 27
Dạng 2: Cực trị của hàm số trùng phương:
yfxaxbxc
42
()
==++
A. Kiến thức cơ bản
· Hàm số luôn nhận
x
0
=
làm 1 điểm cực trị.
· Hàm số có 1 cực trị Û phương trình
y
¢
=
có 1 nghiệm.
· Hàm số có 3 cực trị Û phương trình
y
¢
=
có 3 nghiệm phân biệt.
· Khi đồ thị có 3 điểm cực trị
AcBxyCxy
1122
(0;),(;),(;)
thì DABC cân tại A.
B. Một số dạng câu hỏi thường gặp
1. Tìm điều kiện để đồ thị hàm số có các điểm cực trị tạo thành tam giác vuông cân
hoặc tam giác đều.
– Tìm điều kiện để phương trình
y
¢
=
có 3 nghiệm phân biệt.
– Tìm toạ độ các điểm cực trị A, B, C. Lập luận chỉ ra DABC cân tại A.
– Giải điều kiện: DABC vuông tại A Û ABAC
.0
=
uuuruuur
DABC đều Û
ABBC
=
2. Tìm điều kiện để đồ thị hàm số có các điểm cực trị tạo thành một tam giác có diện
tích S cho trước.
– Tìm điều kiện để phương trình
y
¢
=
có 3 nghiệm phân biệt.
– Tìm toạ độ các điểm cực trị A, B, C. Lập luận chỉ ra DABC cân tại A.
– Kẻ đường cao AH.
– Giải điều kiện:
ABC
SSAHBC
1
.
2
== .
Câu 50. Cho hàm số yxmmxm
422
2(1)1
=--++-
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số .
2) Tìm m để đồ thị (C) có khoảng cách giữa hai điểm cực tiểu ngắn nhất.
·
yxmmx
32
44(1)
¢
=--+ ;
x
y
xmm
2
0
0
é
=
¢
=Û
ê
=±-+
ê
ë
.
Khoảng cách giữa các điểm cực tiểu: d = mmm
2
2
13
212
24
æö
-+=-+
ç÷
èø
Þ
d
min3
=
Û
m =
1
2
.
Câu 51. Cho hàm số yxmx
42
13
22
=-+
(1)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi
m
=
.
2) Xác định m để đồ thị của hàm số (1) có cực tiểu mà không có cực đại.
·
yxmxxxm
32
222()
¢
=-=-.
x
y
xm
2
0
0
é
=
¢
=Û
ê
=
ë
Đồ thị của hàm số (1) có cực tiểu mà không có cực đại
Û
PT y
0
¢
=
có 1 nghiệm
Û
m
0
£
Câu 52. Cho hàm số yxmx
42
24
=-+-
m
C
()
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi
m
2
=
.
2) Tìm các giá trị của m để tất cả các điểm cực trị của
m
C
()
đều nằm trên các trục toạ độ.
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 28
·
Ta có:
yxmx
3
44
¢
=-+ ;
x
y
xm
2
0
0
é
=
¢
=Û
ê
=
ë
.
+ Nếu
m
0
£
thì đồ thị có 1 điểm cực trị duy nhất
Oy
(0;4)
-Î
.
+ Nếu
m
0
>
thì
m
C
()
có 3 điểm cực trị ABmmCmm
22
(0;4),(;4),(;4)
----
.
Để A, B, C nằm trên các trục toạ độ thì B, C
Î
Ox
Û
m
m
m
2
0
2
40
ì
>
Û=
í
-=
î
.
Vậy:
m
0
£
hoặc
m
2
=
.
Câu 53. Cho hàm số yxmx
42
(31)3
=++-
(với
m
là tham số).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi
m
1
=-
.
2) Tìm tất cả các giá trị của
m
để đồ thị hàm số có ba điểm cực trị tạo thành một tam giác
cân sao cho độ dài cạnh đáy bằng
2
3
lần độ dài cạnh bên.
·
Ta có:
yxmx
3
'42(31)
=++;
m
yxx
2
31
'00,
2
+
=Û==- .
Đồ thị hàm số có ba điểm cực trị m
1
3
Û<-
(*). Ba điểm cực trị là:
A
(0;3)
-
;
mm
B
2
31(31)
;3
24
æö
---+
-
ç÷
èø
;
mm
C
2
31(31)
;3
24
æö
---+
--
ç÷
èø
ABC
D
cân tại
A
;
2mmm
BCAB
3
4
3131(31)
9.44
2216
æö
æö
----+
=Û=+
ç÷
ç÷
èø
èø
m
5
3
Û=-
, thoả (*).
Câu 54. Cho hàm số yfxxmxmm
422
()2(2)55
==+-+-+
m
C
()
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) hàm số khi m = 1.
2) Tìm các giá trị của m để đồ thị
m
C
()
của hàm số có các điểm cực đại, cực tiểu tạo thành 1
tam giác vuông cân.
·
Ta có
x
fxxmx
xm
3
2
0
()44(2)0
2
é
=
¢
=+-=Û
ê
=-
ë
Hàm số có CĐ, CT
Û
PT fx
()0
¢
=
có 3 nghiệm phân biệt
Û
m
<
(*)
Khi đó toạ độ các điểm cực trị là:
(
)
(
)
(
)
AmmBmmCmm
2
0;55,2;1,2;1-+-----
Þ
(
)
(
)
ABmmmACmmm
22
2;44,2;44
=--+-=---+-
uuuruuur
Do
D
ABC luôn cân tại A, nên bài toán thoả mãn khi
D
ABC vuông tại A
Û
ABACmm
3
.0(2)11
=Û-=-Û=
uuuruuur
(thoả (*))
Câu 55. Cho hàm số
(
)
m
yxmxmmC
422
2(2)55=+-+-+
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Với những giá trị nào của m thì đồ thị (C
m
) có điểm cực đại và điểm cực tiểu, đồng thời
các điểm cực đại và điểm cực tiểu lập thành một tam giác đều.
· Ta có
x
fxxmx
xm
3
2
0
()44(2)0
2
é
=
¢
=+-=Û
ê
=-
ë
Hàm số có CĐ, CT
Û
PT fx
()0
¢
=
có 3 nghiệm phân biệt
Û
m
<
(*)
Khi đó toạ độ các điểm cực trị là:
(
)
(
)
(
)
AmmBmmCmm
2
0;55,2;1,2;1-+-----
Þ
(
)
(
)
ABmmmACmmm
22
2;44,2;44
=--+-=---+-
uuuruuur
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 29
Do
D
ABC luôn cân tại A, nên bài toán thoả mãn khi
A
0
60
=
Û
A
1
cos
2
=
Û
ABAC
ABAC
.1
2
.
=
uuuruuur
uuuruuur
Û
m
3
23
=- .
(Chú ý: Có thể dùng tính chất:
D
ABC đều
Û
AB = BC = CA).
Câu hỏi tương tự:
a)
yxmxmm
424
22=-++. ĐS: m
3
3
=
b) yxmxm
42
4(1)21
=--+-
. ĐS:
m
3
3
1
2
=+
c) yxmxm
42
4(1)21
=--+-
Câu 56. Cho hàm số
yxmxmm
424
22=-++ có đồ thị (C
m
) .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Với những giá trị nào của m thì đồ thị (C
m
) có ba điểm cực trị, đồng thời ba điểm cực trị
đó lập thành một tam giác có diện tích
S
4
=
.
·
Ta có
x
yxmx
gxxm
3
2
0
'440
()0
é
=
=-=Û
ê
=-=
ë
Hàm số có 3 cực trị
y
'0
Û=
có 3 nghiệm phân biệt
g
mm
00
D
Û=>Û>
(*)
Với điều kiện (*), phương trình y
0
¢
=
có 3 nghiệm
xmxxm
123
;0;=-==. Hàm số đạt
cực trị tại
xxx
123
;;
. Gọi
(
)
(
)
AmmBmmmmCmmmm
44242
(0;2);;2;;2
+-+--+ là 3 điểm
cực trị của (C
m
) .
Ta có:
ABACmmBCmABC
2242
;4
D
==+=Þ cân đỉnh A
Gọi M là trung điểm của BC
MmmmAMmm
4222
(0;2)Þ-+Þ==
Vì
ABC
D
cân tại A nên AM cũng là đường cao, do đó:
ABC
SAMBCmmmmm
5
25
5
2
11
...4441616
22
D
===Û=Û=Û= . Vậy m
5
16
= .
Câu hỏi tương tự:
a) yxmx
422
21
=-+
, S = 32. ĐS:
m
2
=±
b)
yxmxm
42
1
2
4
=-+
, S
322
= . ĐS:
m
2
=
c)
yxmxmm
4224
2
=-++
, S = 32. ĐS:
m
2
=±
d) yxmxmS
422
224,1
=-+-=
. ĐS:
m
1
=
Câu 57. Cho hàm số
yxmxmm
422
2
=+++
có đồ thị (C
m
) .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = –2.
2) Với những giá trị nào của m thì đồ thị (C
m
) có ba điểm cực trị, đồng thời ba điểm cực trị
đó lập thành một tam giác có một góc bằng
0
120
.
·
Ta có
yxmx
3
44
¢
=+ ;
x
yxxm
xm
2
0
04()0
é
=
¢
=Û+=Û
ê
=±-
ê
ë
(m < 0)
Khi đó các điểm cực trị là:
(
)
(
)
AmmBmmCmm
2
(0;),;,;
+---
ABmm
2
(;)
=--
uuur
;
ACmm
2
(;)
=---
uuur
.
D
ABC cân tại A nên góc
120
o
chính là
A
.
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 30
A
120
=
o
ABACmmm
A
mm
ABAC
4
4
1.1.1
cos
222
.
---+
Û=-Û=-Û=-
-
uuuruuur
uuuruuur
m loaïi
mm
mmmmmm
m
mm
4
444
4
3
0()
1
1
2230
2
3
é
=
+
ê
Û=-Þ+=-Û+=Û
=-
ê
-
ê
ë
. Vậy m
3
1
3
=- .
Câu 58. Cho hàm số yxmxm
42
21
=-+-
có đồ thị (C
m
) .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Với những giá trị nào của m thì đồ thị (C
m
) có ba điểm cực trị, đồng thời ba điểm cực trị
đó lập thành một tam giác có bán kính đường tròn ngoại tiếp bằng
.
·
Ta có
x
yxmxxxm
xm
32
2
0
444()0
é
=
¢
=-=-=Û
ê
=
ë
Hàm số đã cho có ba điểm cực trị
Û
PT y
0
¢
=
có ba nghiệm phân biệt và
y
¢
đổi dấu khi
x
đi qua các nghiệm đó
m
0
Û>
. Khi đó ba điểm cực trị của đồ thị (Cm) là:
(
)
(
)
AmBmmmCmmm
22
(0;1),;1,;1
---+--+-
ABCBACB
Syyxxmm
2
1
.
2
=--=
V
;
ABACmmBCm
4
,2==+=
ABC
m
ABACBCmmm
Rmm
S
m
mm
4
3
2
1
..()2
11210
51
4
4
2
é
=
+
ê
==Û=Û-+=Û
-
ê
=
ê
ë
V
Câu hỏi tương tự:
a) yxmx
42
21
=-+
ĐS:
mm
15
1,
2
-+
==
Câu 59. Cho hàm số yxmx
42
22
=-+
(Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi
m
1
=
.
2) Tìm các giá trị của m để (Cm) có 3 điểm cực trị tạo thành một tam giác có đường tròn
ngoại tiếp đi qua điểm D
39
;
55
æö
ç÷
èø
.
·
Ta có:
x
yxmxy
xm
3
2
0
44;0
é
=
¢¢
=-=Û
ê
=
ë
. Hàm số có 3 điểm cực trị
Û
m
0
>
.
Khi đó các điểm cực trị của (Cm) là: ABmmCmm
22
(0;2),(;2),(;2)
--+-+
.
Gọi
Ixy
(;)
là tâm của đường tròn (P) ngoại tiếp
D
ABC.
Ta có:
IAID
IBIC
IBIA
22
22
22
ì
=
ï
í
=
ï
=
î
Û
xy
xmxm
xmymxy
22222
310
22
()(2)(2)
ì
-+=
ï
=-
í
ï
+++-=+-
î
Û
x
y
m
0
1
ì
=
ï
=
í
ï
=
î
. Vậy
m
1
=
.
Câu 60. Cho hàm số yxmxm
422
2(1)1
=--++
(Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi
m
0
=
.
2) Tìm m để đồ thị (Cm) có 3 điểm cực trị tạo thành một tam giác có diện tích lớn nhất.
·
yxmx
32
44(1)
¢
=-- ;
x
y
xm
22
0
0
1
é
=
¢
=Û
ê
=-
ë
. Hàm số có 3 cực trị
Û
m
11
-<<
.
Khi đó các điểm cực trị của (Cm) là:
Am
(0;1)
+
,
(
)
Bmm
22
1;1---,
(
)
Cmm
22
1;1--
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 31
Ta có:
ABC
SdABCBCm
22
1
(,).(1)1
2
==-£
. Dấu "=" xảy ra
Û
m
0
=
.
Vậy
ABC
Sm
max10
=Û=
.
Câu 61. Cho hàm số yxmxm
42
1
(31)2(1)
4
=-+++
(Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi
m
0
=
.
2) Tìm m để đồ thị (Cm) có 3 điểm cực trị tạo thành một tam giác có trọng tâm là gốc toạ độ
O.
·
yxmx
3
2(31)
¢
=-+;
x
y
xm
2
0
0
2(31)
é
=
¢
=Û
ê
=+
ë
. Hàm số có 3 cực trị
Û
m
1
3
>-
(*)
Khi đó toạ độ 3 điểm cực trị là:
AmBmmmCmmm
22
(0;22),(62;941),(62;941)
+-+--++--+
D
ABC có trọng tâm O
Û
mmmm
2
21
18640;
33
--+=Û=-=
Đối chiếu với điều kiện (*), suy ra m
1
3
=
.
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 32
KSHS 03: SỰ TƯƠNG GIAO
Dạng 1: Sự tương giao của đồ thị hàm số bậc 3: yfxaxbxcxda
32
()(0)
==+++¹
A. Kiến thức cơ bản
· Cho hai đồ thị (C
1
):
yfx
()
=
và (C
2
):
ygx
()
=
. Để tìm hoành độ giao điểm của (C
1
) và
(C
2
) ta giải phương trình:
fxgx
()()
=
(*) (gọi là phương trình hoành độ giao điểm).
Số nghiệm của phương trình (*) bằng số giao điểm của hai đồ thị.
· Số giao điểm của đồ thị (C) của hàm số bậc ba:
yfxaxbxcxd
32
()
==+++
với trục hoành
bằng số nghiệm của phương trình axbxcxd
32
0
+++=
(1)
B. Một số dạng câu hỏi thường gặp
1. Tìm đièu kiện để đồ thị (C) và trục hoành có 1 điểm chung duy nhất.
Û
CÑCT
fkhoângcoùcöïctrò
f coù cöïc trò
yy
2
.0
é
ê
ì
ê
í
>
ê
î
ë
Û Phương trình (1) có 1 nghiệm duy nhất
2. Tìm đièu kiện để đồ thị (C) và trục hoành có 2 điểm chung phân biệt.
Û (C) tiếp xúc với Ox Û
CÑCT
fcoùcöïctrò
yy
2
.0
ì
í
=
î
Û Phương trình (1) có đúng 2 nghiệm
3. Tìm đièu kiện để đồ thị (C) và trục hoành có 3 điểm chung phân biệt.
Û
CÑCT
fcoùcöïctrò
yy
2
.0
ì
í
<
î
Û Phương trình (1) có 3 nghiệm phân biệt
4. Tìm đièu kiện để đồ thị (C) cắt trục hoành tại 3 điểm phân biệt có hoành độ dương.
Û
CÑCT
CÑCT
fcoùcöïctrò
yy
xx
afhayad
2
.0
0,0
.(0)0(0)
ì
ï
<
ï
í
>>
ï
<<
ï
î
Û Phương trình (1) có 3 nghiệm dương phân biệt.
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 33
5. Tìm đièu kiện để đồ thị (C) cắt trục hoành tại 3 điểm phân biệt có hoành độ âm.
Û
CÑCT
CÑCT
fcoùcöïctrò
yy
xx
afhayad
2
.0
0,0
.(0)0(0)
ì
ï
<
ï
í
<<
ï
>>
ï
î
Û Phương trình (1) có 3 nghiệm âm phân biệt.
6. Tìm đièu kiện để đồ thị (C) cắt trục hoành tại 3 điểm phân biệt có hoành độ tạo
thành một cấp số cộng.
abc
,,
lập thành một cấp số cộng
Û
acb
2
+=
– Giả sử (1) có 3 nghiệm
xxx
123
,,
lập thành cấp số cộng.
– Viết (1) dưới dạng: axbxcxd
32
0
+++=
Û axxxxxx
123
()()()0
---=
Û axxxxxxxxxxxxxxx
32
123122331123
()()0
éù
-+++++-=
ëû
–
xxx
123
,,
lập thành cấp số cộng Û
xxx
132
2
+= Þ
b
x
a
2
3
=- là 1 nghiệm của (1).
– Thế
b
x
a
2
3
=- vào (1) để suy ra điều kiện cần tìm.
Chú ý: Đây chỉ là điều kiện cần nên phải thử lại kết quả tìm được.
7. Tìm đièu kiện để đồ thị (C) cắt trục hoành tại 3 điểm phân biệt có hoành độ tạo
thành một cấp số nhân.
abc
,,
lập thành một cấp số nhân
Û
acb
2
=
– Giả sử (1) có 3 nghiệm
xxx
123
,,
lập thành cấp số nhân.
– Viết (1) dưới dạng: axbxcxd
32
0
+++=
Û axxxxxx
123
()()()0
---=
Û axxxxxxxxxxxxxxx
32
123122331123
()()0
éù
-+++++-=
ëû
–
xxx
123
,,
lập thành cấp số nhân Û
xxx
2
132
=
Þ
d
x
a
3
2
=-
là 1 nghiệm của (1).
– Thế
d
x
a
3
2
=-
vào (1) để suy ra điều kiện cần tìm.
Chú ý: Đây chỉ là điều kiện cần nên phải thử lại kết quả tìm được.
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 34
Câu 1. Cho hàm số yxmx
3
=++
có đồ thị (C
m
)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = –3.
2) Tìm m để đồ thị (C
m
) cắt trục hoành tại một điểm duy nhất.
·
PT hoành độ giao điểm của (C
m
) với trục hoành: xmx
3
20
++=
mxx
x
2
2
(0)
Û=--¹
Xét hàm số:
x
fxxfxx
x
xx
3
2
22
2222
()'()2
-+
=--Þ=-+=
Ta có bảng biến thiên:
fx
()
¢
fx
()
-¥
+¥
-¥
+¥
-¥
-¥
x
Đồ thị (C
m
) cắt trục hoành tại một điểm duy nhất
m
3
Û>-
.
Câu 2. Cho hàm số
yfxxmxm
32
()2
==-+ (Cm) ( m là tham số).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 3.
2) Tìm m để đồ thị (C
m
) cắt trục hoành tại một điểm duy nhất.
·
Ta có:
yxmxxxm
2
32(32)
¢
=-=-
+ Khi m = 0 thì yx
2
30
¢
=³
Þ
(1) đồng biến trên R
Þ
thoả yêu cầu bài toán.
+ Khi
m
0
¹
thì (1) có 2 cực trị
m
xx
12
2
0,
3
==. Do đó đồ thị cắt Ox tại duy nhất 1 điểm khi
(
)
fxfx
12
().0
>
mm
mmm
32
2
42
220410
2727
æöæö
Û->Û->
ç÷ç÷
èøèø
m
m
0
3636
22
ì
¹
ï
Û
í
-<<
ï
î
Kết luận: khi m
3636
;
22
æö
Î-
ç÷
èø
thì đồ thị (Cm) cắt Ox tại duy nhất một điểm.
Câu hỏi tương tự:
a)
yxmxmx
322
3(1)3(1)1
=+++++
ĐS:
mR
Î
.
Câu 3. Cho hàm số yxmxmx
32
23(1)62
=-++-
có đồ thị (C
m
)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm m để đồ thị (C
m
) cắt trục hoành tại một điểm duy nhất.
·
yxmxm
2
66(1)6
¢
=-++;
y
mmm
22
'
9(1)369(1)
D
¢
=+-=-
.
+ Nếu
m
1
=
thì
yx
0,
¢
³"
Þ
hàm số đồng biến trên R
Þ
đồ thị cắt trục hoành tại 1 điểm
duy nhất
Þ
m
1
=
thoả mãn YCBT.
+ Nếu
m
1
¹
thì hàm số có các điểm cực trị
xx
12
,
(
xx
12
,
là các nghiệm của PT
y
¢
=
)
Þ
xxmxxm
1212
1;
+=+=
.
Lấy y chia cho y
¢
ta được:
xm
yymxmm
2
1
(1)2(1)
36
æö
+
¢
=----++
ç÷
èø
.
Þ
PT đường thẳng đi qua 2 điểm cực trị là: ymxmm
2
(1)2(1)
=---++
Đồ thị hàm số cắt trục hoành tại 1 điểm duy nhất
Û
CÑCT
yy
.0
>
Û
(
)
(
)
mxmmmxmm
22
12
(1)2(1).(1)2(1)0
---++---++>
Û
mmm
22
(1)(22)0
---<
Û
mm
2
220
--<
(vì m
¹
1)
Û
m
1313
-<<+ .
Kết luận: m
1313
-<<+ .
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 35
Câu 4. Cho hàm số
yxmxm
32
32
=-+ có đồ thị (C
m
).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm m để đồ thị (C
m
) cắt trục hoành tại đúng hai điểm phân biệt.
·
Để (C
m
) cắt trục hoành tại đúng hai điểm phân biệt thì (C
m
) phải có 2 điểm cực trị
Þ
y
0
¢
=
có 2 nghiệm phân biệt xm
22
330
Û-=
có 2 nghiệm phân biệt
Û
m
0
¹
Khi đó
yxm
'0
=Û=±
.
(C
m
) cắt Ox tại đúng 2 điểm phân biệt
Û
y
CĐ
= 0 hoặc y
CT
= 0
Ta có: + ymmmm
3
()02200
-=Û+=Û=
(loại)
+ ymmmmm
3
()022001
=Û-+=Û=Ú=±
Vậy:
m
1
=±
Câu 5. Cho hàm số yxx
32
31
=-+
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm m để đường thẳng (D):
y(mxm
21)41
=---
cắt đồ thị (C) tại đúng hai điểm phân
biệt.
·
Phương trình hoành độ giao của (C) và (
D
): xx(mxm
32
321)420
---++=
Û
xxxm
2
(2)(21)0
----=
x
fxxxm
2
2
()210(1)
é
=
Û
ê
=---=
ë
(
D
) cắt (C) tại đúng 2 điểm phân biệt
Û
(1) phải có nghiệm
xx
12
,
thỏa mãn:
xx
xx
12
12
2
2
é
¹=
ê
=¹
ë
Û
b
a
f
0
2
2
0
(2)0
D
D
é
ì
=
ï
ê
í
ê
-¹
ï
î
ê
ê
ì
>
í
ê
=
î
ë
Û
m
m
m
850
1
2
2
850
210
é
ì
+=
ï
ê
í
ê
¹
ï
î
ê
ê
ì
+>
í
ê
-+=
î
ë
Û
m
m
5
8
1
2
é
=-
ê
ê
ê
=
ê
ë
. Vậy: m
5
8
=-
; m
1
2
=
.
Câu 6. Cho hàm số yxxx
32
696
=-+-
có đồ thị là (C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Định m để đường thẳng
dymxm
():24
=--
cắt đồ thị (C) tại ba điểm phân biệt.
·
PT hoành độ giao điểm của (C) và (d): xxxmxm
32
69624
-+-=--
Û
xxxm
2
(2)(41)0
--+-=
Û
x
gxxxm
2
2
()410
é
=
ê
=-+-=
ë
(d) cắt (C) tại ba điểm phân biệt
Û
PT
gx
()0
=
có 2 nghiệm phân biệt khác 2
Û
m
3
>-
Câu 7. Cho hàm số yxmxmxm
3222
33(1)(1)
=-+---
(
m
là tham số) (1).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi
m
0.
=
2) Tìm các giá trị của m để đồ thị hàm số (1) cắt trục hoành tại 3 điểm phân biệt có hoành độ
dương.
·
Đồ thị (1) cắt trục Ox tại 3 điểm phân biệt có hoành độ dương
Û
CÑCT
CÑCT
coùcöïctrò
yy
xx
ay
(1)2
.0
0,0
.(0)0
ì
ï
<
ï
í
>>
ï
<
ï
î
(*)
+ yxmxm
22
363(1)
¢
=-+-
+
y
mmm
22
9(1)90,
D
¢
=-+=>"
+
CÑ
CT
xmx
y
xmx
1
0
1
é
=-=
¢
=Û
ê
=+=
ë
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 36
Suy ra: (*)
m
m
m
mmmm
m
222
2
10
10
312
(1)(3)(21)0
(1)0
ì
->
ï
+>
ï
ÛÛ<<+
í
----<
ï
ï
--<
î
Câu 8. Cho hàm số yxmxxm
32
12
33
=--++
có đồ thị
m
C
()
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = –1.
2) Tìm m để
m
C
()
cắt trục hoành tại 3 điểm phân biệt có tổng bình phương các hoành độ lớn
hơn 15.
·
YCBT
Û
xmxxm
32
12
0
33
--++=
(*) có 3 nghiệm phân biệt thỏa xxx
222
123
15
++>
.
Ta có: (*) xxmxm
2
(1)((13)23)0
Û-+---=
Û
x
gxxmxm
2
1
()(13)230
é
=
ê
=+---=
ë
YCBT
Û
gx
()0
=
có 2 nghiệm
xx
12
,
phân biệt khác 1 và thỏa xx
22
12
14
+>
m
Û>
Câu hỏi tương tự:
a) Với yxmxxm
32
3332
=--++
Câu 9. Cho hàm số
yxxxm
32
39
=--+
, trong đó
m
là tham số thực.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số đã cho khi
m
0
=
.
2) Tìm tất cả các giá trị của tham số
m
để đồ thị hàm số đã cho cắt trục hoành tại 3 điểm
phân biệt có hoành độ lập thành cấp số cộng.
·
Đồ thị hàm số cắt trục hoành tại 3 điểm phân biệt có hoành độ lập thành cấp số cộng
Û
Phương trình xxxm
32
390
--+=
có 3 nghiệm phân biệt lập thành cấp số cộng
Û
Phương trình
xxxm
32
39
--=-
có 3 nghiệm phân biệt lập thành cấp số cộng
Û
Đường thẳng
ym
=-
đi qua điểm uốn của đồ thị (C)
mm
1111.
Û-=-Û=
Câu 10. Cho hàm số yxmxx
32
397
=-+-
có đồ thị (C
m
), trong đó
m
là tham số thực.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số đã cho khi
m
0
=
.
2) Tìm
m
để (C
m
) cắt trục hoành tại 3 điểm phân biệt có hoành độ lập thành cấp số cộng.
·
Hoành độ các giao điểm là nghiệm của phương trình: xmxx
32
3970
-+-=
(1)
Gọi hoành độ các giao điểm lần lượt là
xxx
123
;;
ta có:
xxxm
123
3
++=
Để
xxx
123
;;
lập thành cấp số cộng thì
xm
2
=
là nghiệm của phương trình (1)
Þ
mm
3
2970
-+-=
Û
m
m
m
1
115
2
115
2
é
=
ê
-+
ê
=
ê
ê
--
=
ê
ë
. Thử lại ta có
m
115
2
--
=
là giá trị cần tìm.
Câu hỏi tương tự:
a)
yxmxmmxmm
322
32(4)9
=-+-+-
. ĐS:
m
1
=
.
Câu 11. Cho hàm số
yxmxmx
32
3=-- có đồ thị (C
m
), trong đó
m
là tham số thực.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số đã cho khi
m
1
=
.
2) Tìm
m
để (C
m
) cắt đường thẳng d:
yx
2
=+
tại 3 điểm phân biệt có hoành độ lập thành
cấp số nhân.
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 37
·
Xét phương trình hoành độ giao điểm của (C
m
) và d:
xmxmxxgxxmxmx
3232
32()3(1)20
--=+Û=--+-=
Đk cần: Giả sử (C) cắt d tại 3 điểm phân biệt có hoành độ
xxx
123
;;
lần lượt lập thành cấp
số nhân. Khi đó ta có:
gxxxxxxx
123
()()()()
=---
Suy ra:
xxxm
xxxxxxm
xxx
123
122313
123
3
2
ì
++=
ï
++=--
í
ï
=
î
Vì xxxxx
233
13222
22
=Þ=Þ= nên ta có: mmm
3
3
5
142.3
321
--=+Û=-
+
Đk đủ: Với m
3
5
321
=-
+
, thay vào tính nghiệm thấy thỏa mãn.
Vậy: m
3
5
321
=-
+
.
Câu hỏi tương tự:
a) yxmxmx
32
(31)(54)8
=-+++-
,
dOx
º
. ĐS:
m
2
=
.
Câu 12. Cho hàm số yxx
32
32
=-+
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm các giá trị của tham số m để đường thẳng
dymx
:(2)2
=--
cắt đồ thị (C) tại 3 điểm
phân biệt A(2; –2), B, D sao cho tích các hệ số góc của tiếp tuyến tại B và D với đồ thị (C)
đạt giá trị nhỏ nhất.
·
PT hoành độ giao điểm của (C) và d: xxmx
32
32(2)2
-+=--
Û
x
gxxxm
2
2
()20(1)
é
=
ê
=---=
ë
.
(C) cắt d tại 3 điểm phân biệt A(2; –2), B, D
Û
m
m
gm
9
940
(2)0
4
D
ì
=+>
Û-<¹
í
=-¹
î
(*)
Với điều kiện (*), gọi
xx
12
,
là các nghiệm của (1) thì
xxxxm
1212
1,2
+==--
.
Ta có:
kyxyxxxxx
22
121122
().()(36)(36)
¢¢
==--= m
2
9(1)99
+-³-
với m
9
0
4
-<¹
.
Dấu "=" xảy ra
Û
m
1
=-
. Vậy giá trị m cần tìm là
m
1
=-
. Khi đó k
min
9
=-
.
Câu 13. Cho hàm số yxx
32
261
=-++
(C)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (C) của hàm số.
2) Tìm m để đường thẳng
dymx
:1
=+
cắt (C) tại 3 điểm phân biệt A(0; 1), B, C sao cho B
là trung điểm của đoạn thẳng AC.
·
PT hoành độ giao điểm của (C) và d:
xxmx
32
2611
-++=+
Û
xy
xxm
2
0(1)
260(1)
é
==
ê
-+=
ë
d cắt (C) tại 3 điểm phân biệt A(0; 1), B, C
Û
(1) có 2 nghiệm phân biệt xx
12
,0
¹
Û
mm
m
9
0
;0
0
2
D
ì
¢
ì
>
Û<¹
í
í
¹
î
î
. Khi đó BxmxCxmx
1122
(;1),(;1)
++
.
Vì B là trung điểm của AC nên
xx
21
2
= (2). Mặt khác:
xx
m
xx
12
12
3
2
ì
+=
ï
í
=
ï
î
(3)
Từ (2) và (3) suy ra
m
4
=
.
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 38
Câu 14. Cho hàm số
yxxx
32
69
=-+
(1)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số (1).
2) Tìm m để đường thẳng
dymx
:
=
cắt (C) tại 3 điểm O(0; 0), A, B phân biệt. Chứng tỏ
rằng khi m thay đổi, trung điểm I của đoạn AB luôn nằm trên một đường thẳng song song
với trục tung.
·
PT hoành độ giao điểm của (C) và d:
xxxmx
32
69-+=
Û
xy
xxm
2
0(0)
690(1)
é
==
ê
-+-=
ë
d cắt (C) tại 3 điểm phân biệt O(0; 0), A, B
Û
(2) có 2 nghiệm phân biệt
AB
xx
,
khác 0
Û
m
m
0
09(*)
90
D
¢
ì
>
Û<¹
í
-¹
î
. Vì I là trung điểm của AB nên
AB
I
xx
x
3
2
+
==
Þ
I
Î
D
:
x
3
=
(
D
// Oy).
Câu 15. Cho hàm số yxmxmxm
32
3(1)1
=-+-++
(Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi
m
1
=
.
2) Tìm các giá trị của m để đường thẳng
dyxm
:21
=--
cắt đồ thị (Cm) tại 3 điểm phân biệt
có hoành độ lớn hơn hoặc bằng 1.
·
PT hoành độ giao điểm của (Cm) và d: xmxmxmxm
32
3(1)121
-+-++=--
(1)
Û
x
xmxm
2
1
(13)220(2)
é
=
ê
+---=
ë
YCBT
Û
(1) có 3 nghiệm phân biệt lớn hơn hoặc bằng 1
Û
(2) có 2 nghiệm phân biệt lớn
hơn 1
Xét PT (2) ta có:
mmm
2
9290,
D
=++>"
Þ
(2) luôn có 2 nghiệm phân biệt
xx
12
,
.
Do đó: (2) có 2 nghiệm phân biệt lớn hơn 1
Û
xx
12
1
<<
Û
xx
12
011
<-<-
(*)
Đặt
tx
1
=-
. Khi đó (2)
Û
tmtm
2
3(1)50(3)
+--=
(*)
Û
(3) có 2 nghiệm dương phân biệt
Û
Sm
Pm
0
3(1)0
50
D
ì
>
ï
=->
í
ï
=->
î
(vô nghiệm)
Kết luận: không có giá trị m thoả YCBT.
Câu 16. Cho hàm số yxx
3
32
=-+
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Viết phương trình đường thẳng d cắt đồ thị (C) tại 3 điểm phân biệt A, B, C sao cho
A
x
2
=
và BC
22
= .
·
Với
A
x
2
=
Þ
A
y
=
. PT đường thẳng d đia qua A(2; 4) có dạng:
ykx
(2)4
=-+
.
PT hoành độ giao điểm của (C) và d: xxkx
3
32(2)4
-+=-+
Û
x
gxxxk
2
2
()210
é
=
ê
=+-+=
ë
d cắt (C) tại 3 điểm phân biệt
Û
k
gk
00
(2)09
D
¢
ìì
>>
Û
íí
¹¹
îî
. Khi đó toạ độ của
BxyCxy
1122
(;),(;)
thoả hệ phương trình:
xxk
ykxk
2
210(1)
24(2)
ì
+-+=
í
=-+
î
Ta có: (1)
Þ
xxk
12
2
-= ; (2)
Þ
yykxxkk
1212
()2-=-=
BC =
22
Û
kk
3
4422
+=
Û
kkk
3
44801
+-=Û=
. Vậy
dyx
:2
=+
.
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 39
Câu 17. Cho hàm số yxmx
32
461
=-+
(C) (m là tham số).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi
m
1
=
.
2) Tìm các giá trị của m để đường thẳng
dyx
:1
=-+
cắt đồ thị (C) tại 3 điểm A(0; 1), B, C
phân biệt sao cho B, C đối xứng nhau qua đường phân giác thứ nhất.
·
PT hoành độ giao điểm của (C) và d:
xmxx
32
4611
-+=-+
Û
x
xmx
2
0
4610(1)
é
=
ê
-+=
ë
d cắt (C) tại 3 điểm phân biệt A(0; 1), B, C
Û
(1) có 2 nghiệm phân biệt khác 0
Û
m
m
2
3
2
3
é
<-
ê
ê
ê
>
ê
ë
(*). Khi đó giả sử BxxCxx
1122
(;1),(;1)
-+-+
.
B, C đối xứng nhau qua đường thẳng
yx
=
Û
xy
yx
12
12
ì
=
í
=
î
Û
xx
xx
12
21
1
1
ì
=-+
í
=-+
î
Û
xx
12
1
+=
Û
mm
32
1
23
=Û=
(không thoả (*)). Vậy không có giá trị m thoả YCBT.
Câu 18. Cho hàm số yxmxmx
32
2(3)4
=++++
có đồ thị là (C
m
) (m là tham số).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C
1
) của hàm số trên khi m = 1.
2) Cho đường thẳng (d):
yx
4
=+
và điểm K(1; 3). Tìm các giá trị của m để (d) cắt (C
m
) tại
ba điểm phân biệt A(0; 4), B, C sao cho tam giác KBC có diện tích bằng
82
.
·
Phương trình hoành độ giao điểm của (C
m
) và d là: xmxmxx
32
2(3)44
++++=+
xy
gxxmxm
2
0(4)
()220(1)
é
==
Û
ê
=+++=
ë
(d) cắt (C
m
) tại ba điểm phân biệt A(0; 4), B, C
Û
(1) có 2 nghiệm phân biệt khác 0.
mm
mm
m
gm
/2
12
20
2
(0)20
D
ì
ì
<-Ú>
=-->
ÛÛ
íí
¹-
=+¹
î
î
(*)
Khi đó:
BCBC
xxmxxm
2;.2
+=-=+
. Mặt khác: dKd
134
(,)2
2
-+
==. Do đó:
KBC
SBCdKdBCBC
2
1
82.(,)8216256
2
D
=Û=Û=Û=
BCBC
xxyy
22
()()256
Û-+-=
BCBC
xxxx
22
()((4)(4))256
Û-++-+=
BCBCBC
xxxxxx
22
2()256()4128
Û-=Û+-=
mmmmm
22
1137
44(2)128340
2
±
Û-+=Û--=Û=
(thỏa (*)). Vậy
m
1137
2
±
=
.
Câu hỏi tương tự:
a) yxmxmx
32
23(1)2
=++-+
,
dyx
:2
=-+
, KAS
(3;1),(0;2),22
= . ĐS:
mm
0,3
==
Câu 19. Cho hàm số yxx
32
34
=-+
có đồ thị là (C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Gọi
k
d
là đường thẳng đi qua điểm
A
(1;0)
-
với hệ số góc
k
()
Î
¡
. Tìm
để đường
thẳng
k
d
cắt đồ thị (C) tại ba điểm phân biệt A, B, C và 2 giao điểm B, C cùng với gốc toạ
độ
O
tạo thành một tam giác có diện tích bằng
.
·
Ta có:
k
dykxk
:
=+
Û
kxyk
0
-+=
PT hoành độ giao điểm của (C
m
) và d là:
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 40
xxkxkxxkx
322
34(1)(2)01
éù
-+=+Û+--=Û=-
ëû
hoặc
xk
2
(2)
-=
k
d
cắt (C) tại 3 điểm phân biệt
k
k
0
9
ì
>
Û
í
¹
î
(*)
Khi đó các giao điểm là
(
)
(
)
ABkkkkCkkkk
(1;0),2;3,2;3---++.
k
k
BCkkdOBCdOd
k
2
2
21,(,)(,)
1
=+==
+
OBC
k
Skkkkkk
k
23
2
1
..2.11111
2
1
D
=+=Û=Û=Û=
+
(thoả (*))
Câu hỏi tương tự:
a)
OBC
yxxAS
32
34;(1;0),8
=-+-=
. ĐS:
k
4
=
.
Câu 20. Cho hàm số ymxmxmx
32
(2)69(2)2
=--+--
(Cm) (m là tham số).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm m để đường thẳng
dy
:2
=-
cắt (Cm) tại ba điểm phân biệt
A
(0;2)
-
, B và C sao cho
diện tích tam giác OBC bằng
13
.
·
Phương trình hoành độ giao điểm là: mxmxmx
32
(2)69(2)22
--+--=-
(1)
x
mxmxm
2
0
(2)69(2)0(2)
é
=
Û
ê
--+-=
ë
d cắt (C) tại 3 điểm phân biệt A(0; –2), B, C
Û
(2) có 2 nghiệm phân biệt khác 0
Û
m
mm
m
m
22
1
99(2)0
2
20
D
ì
ì
>
=-->
Û
íí
¹
-¹
î
î
(*). Giả sử
BC
BxCx
(;2), (;2)
--
BC
xx
()
¹ .
Khi đó:
BC
BC
m
xx
m
xx
6
2
9
ì
ï
+=
í
-
ï
=
î
. Ta có:
OBC
SdOBCBC
1
(,).13
2
D
==
()
BCBC
BCxxxx
2
13413
Þ=Û+-=
Û
m
m
m
m
2
14
6
3613
13
2
14
é
æö
=
ê
-=Û
ç÷
ê
-
èø
=
ë
(thoả (*)).
Câu 21. Cho hàm số yxx
32
32
=-+
có đồ thị là (C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Gọi E là tâm đối xứng của đồ thị (C). Viết phương trình đường thẳng qua E và cắt (C) tại
ba điểm E, A, B phân biệt sao cho diện tích tam giác OAB bằng
2
.
·
Ta có: E(1; 0). PT đường thẳng
D
qua E có dạng
ykx
(1)
=-
.
PT hoành độ giao điểm của (C) và
D
: xxxk
2
(1)(22)0
----=
D
cắt (C) tại 3 điểm phân biệt
Û
xxk
2
220
---=
có 2 nghiệm phân biệt khác 1
Û
k
3
>-
OAB
SdOABkk
1
(,).3
2
D
=D=+
Þ
kk
32
+=
Û
k
k
1
13
é
=-
ê
=-±
ë
Vậy có 3 đường thẳng thoả YCBT:
(
)
yxyx
1;13(1)
=-+=-±-
.
Câu 22. Cho hàm số
yxxmx
32
31
=+++
(m là tham số) (1)
1) Khảo sát và vẽ đồ thị hàm số khi m = 3.
2) Tìm m để đường thẳng d: y = 1 cắt đồ thị hàm số (1) tại ba điểm phân biệt A(0; 1), B, C
sao cho các tiếp tuyến của đồ thị hàm số (1) tại B và C vuông góc với nhau.
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 41
·
PT hoành độ giao điểm của (1) và d: xxmxxxxm
322
311(3)0
+++=Û++=
d cắt (1) tại 3 điểm phân biệt A(0; 1), B, C
Û
mm
9
,0
4
<¹
Khi đó:
BC
xx
,
là các nghiệm của PT: xxm
2
30
++=
Þ
BCBC
xxxxm
3;.
+=-=
Hệ số góc của tiếp tuyến tại B là
BB
kxxm
2
1
36
=++
và tại C là
CC
kxxm
2
2
36
=++
Tiếp tuyến của (C) tại B và C vuông góc với nhau
Û
kk
12
.1
=-
Û
mm
2
4910
-+=
Û
mm
965965
88
-+
=Ú=
Câu 23. Cho hàm số
yxx
3
31
=-+
có đồ thị (C) và đường thẳng (d):
ymxm
=++
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm m để (d) cắt (C) tại M(–1; 3), N, P sao cho tiếp tuyến của (C) tại N và P vuông góc
với nhau.
·
Phương trình hoành độ giao điểm của (C) và (d): x-(mxm
3
3)20
+--=
Û
xxxm
2
(1)(2)0
+---=
Û
xy
gxxxm
2
1(3)
()20
é
=-=
ê
=---=
ë
d cắt (1) tại 3 điểm phân biệt M(–1; 3), N, P
Û
mm
9
,0
4
>-¹
Khi đó:
NP
xx
,
là các nghiệm của PT: xxm
2
20
---=
Þ
NPNP
xxxxm
1;.2
+==--
Hệ số góc của tiếp tuyến tại N là
N
kx
2
1
33
=-
và tại P là
P
kx
2
2
33
=-
Tiếp tuyến của (C) tại N và P vuông góc với nhau
Û
kk
12
.1
=-
Û
mm
2
91810
++=
Û
mm
322322
33
-+--
=Ú=
Câu 24. Cho hàm số yxx
32
34
=-+
(C)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Gọi (d) là đường thẳng đi qua điểm A(2; 0) có hệ số góc k. Tìm k để (d) cắt (C) tại ba
điểm phân biệt A, M, N sao cho hai tiếp tuyến của (C) tại M và N vuông góc với nhau.
·
PT đường thẳng (d):
ykx
(2)
=-
+ PT hoành độ giao điểm của (C) và (d): xxkx
32
34(2)
-+=-
Û
xxxk
2
(2)(2)0
----=
Û
A
xx
gxxxk
2
2
()20
é
==
ê
=---=
ë
+ (d) cắt (C) tại 3 điểm phân biệt A, M, N
Û
PT
gx
()0
=
có 2 nghiệm phân biệt, khác 2
Û
k
f
9
0
0
(2)0
4
ì
D>
Û-<¹
í
¹
î
(*)
+ Theo định lí Viet ta có:
MN
MN
xx
xxk
1
2
ì
+=
í
=--
î
+ Các tiếp tuyến tại M và N vuông góc với nhau
Û
MN
yxyx
().()1
¢¢
=-
Û
MMNN
xxxx
22
(36)(36)1
--=-
Û
kk
2
91810
++=
k
322
3
-±
Û=
(thoả (*))
Câu 25. Cho hàm số
yxx
3
3
=-
(C)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 42
2) Chứng minh rằng khi m thay đổi, đường thẳng (d):
ymx
(1)2
=++
luôn cắt đồ thị (C) tại
một điểm M cố định và xác định các giá trị của m để (d) cắt (C) tại 3 điểm phân biệt M, N, P
sao cho tiếp tuyến của (C) tại N và P vuông góc với nhau.
·
PT hoành độ giao điểm xxxm
2
(1)(2)0
+---=
(1)
Û
x
xxm
2
10
20(2)
é
+=
ê
---=
ë
(1) luôn có 1 nghiệm
x
1
=-
(
y
2
=
)
Þ
(d) luôn cắt (C) tại điểm M(–1; 2).
(d) cắt (C) tại 3 điểm phân biệt
Û
(2) có 2 nghiệm phân biệt, khác –1
Û
mm
9
;0
4
>-¹
(*)
Tiếp tuyến tại N, P vuông góc
Û
'().'()1
NP
yxyx
=-
Û
m
322
3
-±
=
(thoả (*))
Câu 26. Cho hàm số yxxx
32
18
3
33
=--+
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Lập phương trình đường thẳng d song song với trục hoành và cắt đồ thị (C) tại hai điểm
phân biệt A, B sao cho tam giác OAB cân tại O (O là gốc toạ độ).
·
Giả sử phương trình đường thẳng d: y = m.
PT hoành độ giao điểm của (C) và d:
xxxm
32
18
3
33
--+=
Û
xxxm
32
39830
--+-=
(1)
Để d cắt (C) tại 2 điểm phân biệt A, B sao cho
D
OAB cân tại O thì (1) phải có 2 nghiệm
xx
x
12
1
,
=-
(
xx
11
,–
là hoành độ của A, B)
Þ
x
1
, x
2
là các nghiệm của phương trình:
xxxx
22
12
()()0
--=
Û
xxxxxxx
3222
2112
0
--+=
(2)
Đồng nhất (1) và (2) ta được:
x
x
xxm
2
2
1
2
12
3
9
83
ì
=
ï
=
í
ï
=-
î
Û
x
x
m
1
2
3
3
19
3
ì
=±
ï
ï
=
í
ï
=-
ï
î
. Kết luận: d: y
19
3
=-
.
Câu 27. Cho hàm số yxxx
32
539
=-++
(1).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số (1).
2) Gọi
D
là đường thẳng đi qua
A
(1;0)
-
và có hệ số góc
. Tìm
để
D
cắt đồ thị (C) tại ba
điểm phân biệt
ABC
,,
sao cho tam giác OBC có trọng tâm
G
(2;2)
(
O
là gốc toạ độ).
· PT đường thẳng
D
:
ykx
(1)
=+
. PT hoành độ giao điểm của (C) và
D
:
xxxkx
32
539(1)
-++=+
Û
x
xk
2
1
(3)
é
=-
ê
-=
ë
D
cắt (C) tại ba điểm phân biệt
xk
2
(3)
Û-=
có hai nghiệm phân biệt khác
-
Û
k
k
0
16
ì
>
í
¹
î
Khi đó toạ độ các giao điểm là:
A
(1;0)
-
,
(
)
(
)
Bkkk
3;4++,
(
)
(
)
Ckkk
3;4--.
Do đó tọa độ trọng tâm
OBC
:
D
G
G
x
k
y
2
8
2
3
ì
=
ï
í
==
ï
î
Û
k
3
4
=
(thoả điều kiện).
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 43
Dạng 2: Sự tương giao của đồ thị hàm số trùng phương: yfxaxbxca
42
()(0)
==++¹
A. Kiến thức cơ bản
Số giao điểm của (C):
yaxbxc
42
=++
với trục Ox = số nghiệm của axbxc
42
++=
(1)
txt
axbxc
atbtc
2
42
2
,0
0(1)
0(2)
ì
ï
=³
++=Û
í
++=
ï
î
Để xác định số nghiệm của (1) ta dựa vào số nghiệm của (2) và dấu của chúng.
· (1) vô nghiệm Û
voânghieäm
coùnghieämkeùpaâm
coùnghieämaâm
(2)
(2)
(2)2
é
ê
ê
ë
· (1) có 1 nghiệm Û
coùnghieämkeùpbaèng
coùnghieämbaèngnghieämcoønlaïiaâm
(2)0
(2)10,
é
ê
ë
· (1) có 2 nghiệm Û
coùnghieämkeùpdöông
coùnghieämdöôngvaønghieämaâm
(2)
(2)11
é
ê
ë
· (1) có 3 nghiệm Û
coùnghieämbaèngnghieämcoønlaïidöông
(2)10,
· (1) có 4 nghiệm Û
coùnghieämdöôngphaânbieät
(2)2
B. Một số dạng câu hỏi thường gặp
1. Tìm điều kiện để đồ thị (C) cắt trục hoành tại k điểm phân biệt.
Dựa vào các trường hợp nêu trên.
2. Tìm điều kiện để đồ thị (C) cắt trục hoành tại 4 điểm phân biệt có hoành độ lập
thành một cấp số cộng.
Û axbxc
42
++=
(1) có 4 nghiệm phân biệt.
Û
atbtctx
22
0()
++== (2) có 2 nghiệm dương phân biệt
tt
12
,
(giả sử
tt
12
<
)
– Khi đó các nghiệm của (1) là:
tttt
2112
;;;-- .
– Vì
tttt
2112
;;;-- lập thành cấp số cộng nên
(
)
tttttt
211121
9
-=--Û= .
– Giải điều kiện:
b
tt
a
c
tt
a
tt
12
12
12
9
ì
+=-
ï
ï
í
=
ï
ï
=
î
.
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 44
Câu 28. Cho hàm số yxmxm
42
1
=-+-
có đồ thị là
(
)
m
C
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi
m
=
.
2) Định m để đồ thị
(
)
m
C
cắt trục hoành tại bốn điểm phân biệt.
·
PT hoành độ giao điểm của (Cm) với trục hoành: xmxm
42
10
-+-=
(1)
Đặt
txt
2
,0
=³
. Khi đó: (1)
Û
tmtm
2
10
-+-=
(2)
Û
t
tm
1
1
é
=
ê
=-
ë
YCBT
Û
(1) có 4 nghiệm phân biệt
Û
(2) có 2 nghiệm dương phân biệt
Û
m
011
<-¹
Û
m
m
1
2
ì
>
í
¹
î
Câu 29. Cho hàm số yxmxm
42
2(1)21
=-+++
có đồ thị là
(
)
m
C
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số đã cho khi
m
0
=
.
2) Định
m
để đồ thị
(
)
m
C
cắt trục hoành tại 4 điểm phân biệt có hoành độ lập thành cấp số
cộng.
·
Xét phương trình hoành độ giao điểm: xmxm
42
2(1)210
-+++=
(1)
Đặt
txt
2
,0
=³
thì (1) trở thành: fttmtm
2
()2(1)210
=-+++=
.
Để (C
m
) cắt Ox tại 4 điểm phân biệt thì
ft
()0
=
phải có 2 nghiệm dương phân biệt
( )
m
m
Sm
m
Pm
2
'0
1
210
2
0
210
D
ì
=>
ì
ï
ï
>-
Û=+>Û
íí
ïï
¹
=+>
î
î
(*)
Với (*), gọi
tt
12
<
là 2 nghiệm của
ft
()0
=
, khi đó hoành độ giao điểm của (C
m
) với Ox lần
lượt là:
xtxtxtxt
12213142
;;;=-=-==
xxxx
1234
,,,
lập thành cấp số cộng
xxxxxxtt
21324321
9
Û-=-=-Û=
( )
( )
m
mm
mmmmmm
mm
m
4
544
191541
4
544
9
é
=
é
=+
ê
Û++=+-Û=+ÛÛ
ê
-=+
=-
ê
ë
ë
(thoả (*))
Vậy
m
4
4;
9
ìü
=-
íý
îþ
Câu hỏi tương tự:
a) Với yxmxm
42
2(2)23
=-++--
ĐS: mm
13
3,
9
==-
.
Câu 30. Cho hàm số
yxmxm
42
(32)3
=-++ có đồ thị là (C
m
), m là tham số.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 0.
2) Tìm m để đường thẳng
y
1
=-
cắt đồ thị (C
m
) tại 4 điểm phân biệt đều có hoành độ nhỏ
hơn 2.
·
Phương trình hoành độ giao điểm của (C
m
) và đường thẳng
y
1
=-
:
xmxm
42
(32)31
-++=-
Û
xmxm
42
(32)310
-+++=
Û
x
xm
2
1
31(*)
é
=±
ê
=+
ë
Đường thẳng
y
1
=-
cắt (C
m
) tại 4 điểm phân biệt có hoành độ nhỏ hơn 2 khi và chỉ khi
phương trình (*) có hai nghiệm phân biệt khác
±
1 và nhỏ hơn 2
Û
m
m
0314
311
ì
<+<
ï
í
+¹
ï
î
Û
mm
1
1;0
3
ì
-<<¹
í
î
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 45
Câu 31. Cho hàm số yxmxm
42
2(1)21
=-+++
có đồ thị là (C
m
), m là tham số.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 0.
2) Tìm m để đồ thị (C
m
) cắt trục hoành tại 3 điểm phân biệt đều có hoành độ nhỏ hơn
3
.
·
Xét phương trình hoành độ giao điểm: xmxm
42
2(1)210
-+++=
(1)
Đặt
txt
2
,0
=³
thì (1) trở thành: fttmtm
2
()2(1)210
=-+++=
.
(C
m
) cắt Ox tại 3 điểm phân biệt có hoành độ nhỏ hơn
3
(
)
ft
Û có 2 nghiệm phân biệt
tt
12
,
sao cho:
tt
tt
12
12
03
03
é
=<<
ê
<<£
ë
m
m
fm
fmhoaëcmm
Sm
Sm
Pm
2
2
0
0
1
(3)440
(0)2101
2
2(1)0
2(1)3
210
D
D
ì
¢
=>
ì
¢
=>
ï
ïï
=-£
Û=+=Û=-Ú³
íí
=+>
ïï
=+<
î
=+>
ï
î
Vậy: mm
1
1
2
=-Ú³
.
Câu 32. Cho hàm số
yxmxmm
4224
22
=-++ (Cm), với m là tham số.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi
m
1
=
..
2) Chứng minh đồ thị (Cm) luôn cắt trục Ox tại ít nhất hai điểm phân biệt, với mọi
m
0
<
.
·
PT hoành độ giao điểm của (Cm) với trục Ox: xmxmm
4224
220
-++=
(1)
Đặt txt
2
(0)
=³
, (1) trở thành : tmtmm
224
220
-++=
(2)
Ta có :
m
'20
D=->
và Sm
2
20
=>
với mọi
m
0
>
. Nên (2) có nghiệm dương
Þ
(1) có ít nhất 2 nghiệm phân biệt
Þ
đồ thị hàm số (1) luôn cắt trục Ox tại ít nhất hai
điểm phân biệt.
Câu 33. Cho hàm số yxmx
422
21
=++
(m là tham số) (1)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Chứng minh rằng đường thẳng
yx
1
=+
luôn cắt đồ thị hàm số (1) tại hai điểm phân biệt
với mọi giá trị của m.
·
Xét PT hoành độ giao điểm:
xmxx
422
211
++=+
Û
(
)
xxmx
32
210
+-=
Û
x
gxxmx
32
0
()210(*)
é
=
ê
=+-=
ë
Ta có: gxxm
22
()32 0
¢
=+³
(với mọi x và mọi m )
Þ
Hàm số g(x) luôn đồng biến với mọi
giá trị của m.
Mặt khác g(0) = –1
¹
0. Do đó phương trình (*) có nghiệm duy nhất khác 0.
Vậy đường thẳng
yx
1
=+
luôn cắt đồ thị hàm số (1) tại hai điểm phân biệt với mọi giá trị
của m.
Câu 34. Cho hàm số yxmxm
4222
(2)1
=-+++
(Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi
m
2
=
.
2) Tìm các giá trị của m để (Cm) cắt trục hoành tại 4 điểm phân biệt sao cho hình phẳng giới
hạn bởi (Cm) với trục hoành phần phía trên trục hoành có diện tích bằng
96
15
.
·
PT hoành độ giao điểm của (Cm) với trục Ox: xmxm
4222
(2)10
-+++=
Û
x
xm
2
1
1
é
=±
ê
=±+
ê
ë
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 46
Þ
(Cm) cắt trục Ox tại 4 điểm phân biệt
Û
m
¹
0 (*).
Khi đó: diện tích hình phẳng giới hạn bởi (Cm) với trục hoành phần phía trên trục hoành
là:
Sxmxmdx
1
4222
1
((2)1)
-
=-+++
ò
Û
m
2
201696
1515
+
=
Û
m
2
=±
(thoả (*)).
Câu 35. Cho hàm số
yxxm
42
4
=-+
(Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi
m
2
=
.
2) Tìm các giá trị của m để (Cm) cắt trục hoành tại 4 điểm phân biệt sao cho hình phẳng giới
hạn bởi (Cm) với trục hoành có diện tích phần phía trên trục hoành bằng diện tích phần dưới
trục hoành.
·
PT hoành độ giao điểm của (Cm) với trục hoành: xxm
42
40
-+=
(1)
Û
txt
ttm
2
2
,0
40(2)
ì
ï
=³
í
-+=
ï
î
(Cm) cắt Ox tại 4 điểm phân biệt
Û
(1) có 4 nghiệm phân biệt
Û
(2) có 2 nghiệm dương
phân biệt
Û
m
Sm
Pm
40
4004
0
D
¢
ì
=->
ï
=>Û<<
í
ï
=>
î
(*).
Giả sử (2) có nghiệm
tttt
1212
,(0)
<< . Khi đó (1) có 4 nghiệm phân biệt theo thứ tự tăng dần
là:
xtxtxtxt
12213142
;;;=-=-==. Do tính đối xứng của (Cm) nên ta có:
x
x
x
xxmdxxxmdx
3
4
3
4242
0
(4)(4)
-+=-+-
òò
Û
x
x
mxxxm
4
5
42
3
4
444
4
0320150
53
-+=Û-+=
Suy ra
x
4
là nghiệm của hệ:
xxm
xxm
42
44
42
44
40(3)
320150(4)
ì
-+=
ï
í
-+=
ï
î
Û
m
m
0
20
9
é
=
ê
=
ê
ë
.
Đối chiếu điều kiện (*) ta suy ra m
20
9
= .
Câu 36. Cho hàm số yxmxm
42
2(1)21
=-+++
(Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi
m
1
=
.
2) Tìm các giá trị của m để (Cm) cắt trục hoành tại 4 điểm phân biệt A, B, C, D có hoành độ
lần lượt là
xxxx
1234
,,,
(
xxxx
1234
<<<
) sao cho tam giác ACK có diện tích
S
4
=
, biết
K
(3;2)
-
.
·
PT hoành độ giao điểm của (Cm) với trục hoành: xmxm
42
2(1)210
-+++=
(1) .
Đặt
txt
2
,0
=³
. (1) trở thành: tmtm
2
2(1)210
-+++=
(2)
(Cm) cắt Ox tại 4 điểm phân biệt
Û
(2) có 2 nghiệm dương phân biệt
Û
mm
Sm
Pm
2
(1)(21)0
2(1)0
210
D
ì
¢
=+-+>
ï
í
=+>
ï
=+>
î
Û
m
m
1
2
0
ì
ï
>-
í
ï
¹
î
Khi đó (Cm) cắt Ox tại 4 điểm phân biệt có hoành độ theo thứ tự là:
tttt
1221
;;;
-- , với
tt
12
>
.
Ta có:
ACK
SACdKAC
1
.(,)
2
= (3), với
K
dKACy
(,)2
==
.
Khi đó: (3)
Û
tt
12
4
+=
Û
tttt
1212
216
++=
Û
mm
2(1)22116
+++=
Û
m
4
=
.
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 47
Dạng 3: Sự tương giao của đồ thị hàm số:
axb
yfx
cxd
()
+
==
+
Câu 37. Cho hàm số
x
y
x
21
2
+
=
+
có đồ thị là (C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Chứng minh rằng đường thẳng d:
yxm
=-+
luôn cắt đồ thị (C) tại hai điểm phân biệt A,
B. Tìm m để đoạn AB có độ dài nhỏ nhất.
·
PT hoành độ giao điểm của (C) và d:
x
xm
x
21
2
+
=-+
+
Û
x
fxxmxm
2
2
()(4)120(1)
ì
¹-
í
=+-+-=
î
Do (1) có m
2
120
D
=+>
và
fmmm
2
(2)(2)(4).(2)1230,
-=-+--+-=-¹"
nên đường thẳng d luôn luôn cắt đồ thị (C ) tại hai điểm phân biệt A, B.
Ta có:
AABB
ymxymx
;
=-=-
nên
BABA
ABxxyym
2222
()()2(12)
=-+-=+
Suy ra AB ngắn nhất
Û
AB
2
nhỏ nhất
Û
m
0
=
. Khi đó: AB
24
= .
Câu hỏi tương tự:
a)
x
y
x
2
1
-
=
-
ĐS:
m
2
=
b)
x
y
x
1
2
-
= ĐS: m
1
2
=
Câu 38. Cho hàm số
x
y
x
3
1
-
=
+
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Viết phương trình đường thẳng d qua điểm
I
(1;1)
-
và cắt đồ thị (C) tại hai điểm M, N
sao cho I là trung điểm của đoạn MN.
·
Phương trình đường thẳng
dykx
:(1)1
=++
d cắt (C) tại 2 điểm phân biệt M, N
x
kxk
x
3
1
-
Û=++
+
có 2 nghiệm phân biệt khác
-
.
Û
fxkxkxk
2
()240
=+++=
có 2 nghiệm phân biệt khác
-
Û
k
kk
f
0
400
(1)40
D
ì
¹
ï
=->Û<
í
ï
-=¹
î
Mặt khác:
MNI
xxx22
+=-=Û
I là trung điểm MN với
k
"<
.
Kết luận: Phương trình đường thẳng cần tìm là
ykxk
1
=++
với
k
0
<
.
Câu 39. Cho hàm số
x
y
x
24
1
+
=
-
(C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Gọi (d) là đường thẳng qua A(1; 1) và có hệ số góc k. Tìm k để (d) cắt (C) tại hai điểm M,
N sao cho MN
310
= .
·
Phương trình đường thẳng
dykx
():(1)1.
=-+
Bài toán trở thành: Tìm k để hệ phương trình sau có hai nghiệm
xyxy
1122
(;),(;)
phân biệt
sao cho
( ) ( )
xxyy
22
2121
90
-+-= (a)
x
kx
x
ykx
24
(1)1
1
(1)1
ì
+
=-+
ï
-+
í
ï
=-+
î
(I). Ta có:
kxkxk
I
ykx
2
(23)30
()
(1)1
ì
ï
--++=
Û
í
=-+
ï
î
(I) có 2 nghiệm phân biệt
Û
kxkxkb
2
(23)30()
--++= có 2 nghiệm phân biệt.
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 48
Û
kk
3
0,.
8
¹<
Ta biến đổi (a) trở thành:
( ) ( )
kxxkxxxx
22
22
212121
(1)90(1)490
éù
+-=Û++-=
êú
ëû
(c)
Theo định lí Viet cho (b) ta có:
kk
xxxx
kk
1212
233
,,
-+
+==thế vào (c) ta có phương
trình: kkkkkk
322
827830(3)(831)0
++-=Û++-=
kkk
341341
3;;
1616
-+--
Û=-==
.
Kết luận: Vậy có 3 giá trị của k thoả mãn như trên.
Câu 40. Cho hàm số
x
y
x
22
1
-
=
+
(C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm m để đường thẳng (d):
yxm
2
=+
cắt (C) tại hai điểm phân biệt A, B sao cho
AB
5
= .
·
PT hoành độ giao điểm:
x
xm
x
22
2
1
-
=+
+
Û
xmxmx
2
2 20(1)
+++=¹-
(1)
d cắt (C) tại 2 điểm phân biệt A, B
Û
(1) có 2 nghiệm phân biệt
xx
12
,
khác –1
Û
mm
2
8160
-->
(2)
Khi đó ta có:
m
xx
m
xx
12
12
2
2
2
ì
+=-
ï
ï
í
+
ï
=
ï
î
. Gọi
(
)
(
)
Axx m Bxx m
1122
;2,;2++.
AB
2
= 5
Û
xxxx
22
1212
()4()5
-+-=
Û
xxxx
2
1212
()41
+-=
Û
mm
2
8200
--=
Û
m
m
10
2
é
=
ê
=-
ë
(thoả (2))
Vậy:
mm
10;2
==-
.
Câu hỏi tương tự:
a)
x
ydyxmAB
x
21
,:,22
2
-
==+=
+
. ĐS:
mm
1;7
=-=
.
Câu 41. Cho hàm số
x
y
xm
1
-
=
+
(1).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi
m
1
=
.
2) Tìm các giá trị của tham số m sao cho đường thẳng (d):
yx
2
=+
cắt đồ thị hàm số (1) tại
hai điểm A và B sao cho AB
22
= .
·
PT hoành độ giao điểm:
xm
x
x
xm
xmxm
2
1
2
(1)210(*)
ì
¹-
-
=+Û
í
+
++++=
î
d cắt đồ thị hàm số (1) tại hai điểm A, B phân biệt
Û
(*) có hai nghiệm phân biệt khác
m
-
m m
mm
xm
m
m
2
0
323323
630
1
1
D
ì ì
ì
>
<-Ú>+
-->
ÛÛÛ
ííí
¹-
¹-
¹-
î
î
î
(**)
Khi đó gọi
x x
12
,
là các nghiệm của (*), ta có
xxm
xxm
12
12
(1)
.21
ì
+=-+
í
=+
î
Các giao điểm của d và đồ thị hàm số (1) là Ax x Bx x
1122
(;2),(;2)
++
.
Suy ra ABxxxxxxmm
2222
121212
2()2()42(63)
éù
=-=+-=--
ëû
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 49
Theo giả thiết ta được
m
mmmm
m
22
1
2(63)8670
7
é
=-
--=Û--=Û
ê
=
ë
Kết hợp với điều kiện (**) ta được
m
7
=
là giá trị cần tìm.
Câu 42. Cho hàm số
x
y
x
21
1
+
=
+
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm các giá trị của tham số k sao cho đường thẳng (d):
ykxk
21
=++
cắt đồ thị (C) tại hai
điểm phân biệt A và B sao cho các khoảng cách từ A và B đến trục hoành là bằng nhau.
·
PT hoành độ giao điểm:
x
x
kxk
x
kxkxk
2
1
21
21
1
(31)20(*)
ì
¹-
+
=++Û
í
+
+-+=
î
d cắt (C) tại hai điểm phân biệt A và B
Û
(*) có 2 nghiệm phân biệt
Û
k
kk
2
0
610
D
ì
¹
í
=-+>
î
Û
k
kk
0
322323
ì
¹
í
<-Ú>+
î
(**). Khi đó: AxkxkBxkxk
1122
(;21),(;21)
++++
.
Ta có:
dAOxdBOx
(,)(,)
=
Û
kxkkxk
12
2121
++=++
Û
kxxk
12
()420
+++=
Û
k
3
=-
(thoả (**).
Câu 43. Cho hàm số
x
y
x
2
1
=
-
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm m để đường thẳng
dymxm
:2
=-+
cắt (C) tại hai điểm phân biệt A, B sao cho độ
dài AB ngắn nhất.
·
PT hoành độ giao điểm:
x
mxm
x
2
2
1
=-+
-
Û
x
gxmxmxm
2
1
()220(2)
ì
¹
í
=-+-=
î
d cắt (C) tại 2 điểm phân biệt A, B
Û
(2) có 2 nghiệm phân biệt khác 1
Û
m
0
>
Khi đó: AxmxmBxmxm
1122
(;2),(;2)
-+-+
Þ
ABmxx
222
21
(1)()
=+-
Theo định lí Viet, ta có:
m
xxxx
m
1212
2
2;
-
+==
Þ
ABm
m
2
1
816
æö
=+³
ç÷
èø
Dấu "=" xảy ra
Û
m
1
=
. Vậy
AB
min4
=
khi
m
1
=
.
Câu 44. Cho hàm
x
y
x
2
22
+
=
-
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm m để đường thẳng
dyxm
:
=+
cắt (C) tại hai điểm phân biệt A, B sao cho
OAOB
22
37
2
+=.
·
PT hoành độ giao điểm của (C) và d:
x
xm
x
2
22
+
=+
-
x
gxxmxm
2
1
()2(23)2(1)0
ì
¹
Û
í
=+--+=
î
.
Vì
g
mmm
g
2
44250,
(1)30
D
ì
ï
=++>"
í
=¹
ï
î
nên d luôn cắt (C) tại 2 điểm phân biệt A, B.
Gọi
AxxmBxxm
1122
(;),(;)
++. Theo định lí Viet, ta có:
m
xx
xxm
12
12
23
2
(1)
ì
-
ï
+=-
í
ï
=-+
î
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 50
Ta có: OAOB
22
37
2
+=
Û
mm
2
137
(4217)
22
++=
Û
mm
5
;2
2
=-=
.
Câu 45. Cho hàm
x
y
x
1
=
-
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm m để đường thẳng
dymxm
:1
=--
cắt (C) tại hai điểm phân biệt M, N sao cho
AMAN
22
+ đạt giá trị nhỏ nhất, với
A
(1;1)
-
.
·
PT hoành độ giao điểm của (C) và d:
x
x
mxm
x
mxmxm
2
1
1
1
210(2)
ì
¹
=--Û
í
-
-++=
î
d cắt (C) tại 2 điểm phân biệt
Û
(2) có 2 nghiệm phân biệt khác 1
Û
m
0
<
.
Gọi I là trung điểm của MN
Þ
I
(1;1)
-
cố định.
Ta có:
MN
AMANAI
2
222
2
2
+=+. Do đó
AMAN
22
+ nhỏ nhất
Û
MN nhỏ nhất
MNxxmm
m
222
21
4
()(1)48
=-+=--³
. Dấu "=" xảy ra
Û
m
1
=-
.
Vậy: AMAN
22
min()20
+=
khi
m
1
=-
.
Câu 46. Cho hàm số
x
y
x
21
1
-
=
-
(C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm m để đường thẳng d:
yxm
=+
cắt (C) tại hai điểm phân biệt A, B sao cho DOAB
vuông tại O.
·
PT hoành độ giao điểm của (C) và d: xmxmx
2
(3)10,1
+-+-=¹
(*)
(*) có
mmmR
2
250,
D
=-+>"Î
và (*) không có nghiệm x = 1.
Þ
(*) luôn có 2 nghiệm phân biệt là
AB
xx
,
. Theo định lí Viét:
AB
AB
xxm
xxm
3
.1
ì
+=-
í
=-
î
Khi đó:
(
)
(
)
AABB
Ax xm Bx xm
;,;++
OAB
D
vuông tại O thì
(
)
(
)
ABAB
OAOBxxxmxm
.00
=Û+++=
uuuruuur
(
)
ABAB
xxmxxmm
2
202
Û+++=Û=-
Vậy: m = –2.
Câu 47. Cho hàm số
x
yfx
x
21
()
1
+
==
-
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm các giá trị của m sao cho đường thẳng (d):
yxm
=+
cắt (C) tại 2 điểm phân biệt M,
N sao cho diện tích tam giác IMN bằng 4 (I là tâm đối xứng của (C)).
·
Tâm đối xứng của (C) là I(1; 2). Xét phương trình hoành độ giao điểm của (d) và (C):
x
x
xm
x
fxxmxm
2
1
21
1
()(3)10
ì
¹
+
ï
=+Û
í
-
=+---=
ï
î
d cắt (C) tại 2 điểm phân biệt M, N
fx
()0
Û=
có hai nghiệm phân biệt
MN
xx
,
khác 1
mm
f
2
2130
(1)30
D
ì
ï
=-+>
Û
í
=-¹
ï
î
(đúng với mọi m). Tọa độ các giao điểm là
MMNN
MxyNxy
(;),(;)
.
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 51
MNMN
MNxxxxmm
22
2()42(213)
éù
=+-=-+
ëû
;
m
ddId
1
(,)
2
-
==
IMN
SMNdmmm
2
1
4.41.2138
2
=Û=Û--+=
Û
mm
3;1
==-
.
Câu 48. Cho hàm số
xm
y
x
2
-+
=
+
có đồ thị là (Cm) (m là tham số).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi
m
1
=
.
2) Tìm các giá trị của m để đường thẳng
dxy
:2210
+-=
cắt (Cm) tại hai điểm A và B sao
cho tam giác OAB có diện tích bằng 1 (O là gốc tọa độ).
·
PT hoành độ giao điểm của d và (C
m
):
xm
xxxmx
x
2
1
220(1),2
22
-+
=-Û-+-=¹-
+
d cắt (Cm) tại 2 điểm A, B
Û
(1) có 2 nghiệm phân biệt khác –2
Û
m
9
2
8
-¹<
(*)
Khi đó các giao điểm là:
AxxBxx
1122
11
;,;
22
æöæö
--
ç÷ç÷
èøèø
.
ABm
2(98)
=-
OAB
SABdOdmmm
11117
.(,)2(98).981
2248
22
==-=-=Û=-
(thảo (*)).
Câu 49. Cho hàm số
x
y
x
21
1
+
=
-
có đồ thị là (C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm các giá trị m để đường thẳng
yxm
3
=-+
cắt (C) tại A và B sao cho trọng tâm của
tam giác OAB thuộc đường thẳng
dxy
:220
--=
(O là gốc tọa độ).
·
PT hoành độ giao điểm:
x
xm
x
21
3
1
+
=-+
-
xmxm
2
3(1)10
Û-+++=
(1),
x
(1)
¹
d cắt (C) tại A và B
Û
(1) có 2 nghiệm phân biệt khác 1
m
m
11
1
é
>
Û
ê
<-
ë
(*)
Gọi
xx
12
,
là các nghiệm của (1). Khi đó
AxxmBxxm
1122
(;3),(;3)
-+-+
Gọi I là trung điểm của AB
III
xx
mm
xyxm
12
11
,3
262
+
+-
Þ===-+=
Gọi G là trọng tâm tam giác OAB
mm
OGOIG
211
;
393
æö
+-
Þ=Þ
ç÷
èø
uuuruur
mm
Gdm
1111
2.20
935
æö
+-
ÎÛ--=Û=-
ç÷
èø
(thoả (*)). Vậy m
11
5
=-
.
Câu 50. Cho hàm số
x
y
x
3
2
+
=
-
(C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm m để đường thẳng
dyxm
:1
=-++
cắt (C) tại hai điểm phân biệt A, B sao cho
·
AOB
nhọn.
·
PT hoành độ giao điểm của (C) và d:
x
xm
x
3
1
2
+
=-++
-
Û
xmxmx
2
(2)250(2)
-+++=¹
(1)
(1) có 2 nghiệm phân biệt
Û
mm
m
x
mm
2
2
04160
2
22(2)250
D
ì
ï
ì
>-+>
ÛÛ"
íí
¹
-+++¹
î
ï
î
.
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 52
Gọi AxxmBxxm
1122
(;1),(;1)
-++-++
là các giao điểm của (C) và d.
Ta có:
·
AOB
nhọn
Û
ABOAOB
222
<+
Û
xxxmxm
222
2112
2()(1)(1)
-<-+++-++
Û
xxmxxm
2
1212
2(1)()(1)0
-+++-+<
Û
m
3
>-
.
Câu 51. Cho hàm số
x
y
x
32
2
+
=
+
(C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Đường thẳng
yx
=
cắt (C) tại hai điểm A, B. Tìm m để đường thẳng
dyxm
:
=+
cắt (C)
tại hai điểm C, D sao cho ABCD là hình bình hành.
·
Hoành độ các điểm A, B là các nghiệm của PT:
x
x
x
x
x
32
1
2
2
+
é
=-
=Û
ê
=
+
ë
Þ
ABAB
(1;1),(2;2)32
--Þ=
Þ
CD
32
= .
PT hoành độ giao điểm của (C) và d:
x
xmxmxm
x
2
32
(1)220
2
+
=+Û+-+-=
+
(*)
d cắt (C) tại 2 điểm phân biệt
Û
mm
x
2
1090
2
D
ì
=-+>
í
¹-
î
Û
m
m
01
9
é
¹<
ê
>
ë
.
Khi đó các giao điểm là
CccmDbbm
(;),(;)
++
với a, b là các nghiệm của PT (*)
CDcd
2
322()32
=Û-=
Û
mloaïi
mm
m
2
0()
100
10
é
=
-=Û
ê
=
ë
Vậy:
m
10
=
.
Câu 52. Cho hàm số
x
y
x
3
2
+
=
+
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm m để đường thẳng
dyxm
:23
=+
cắt (C) tại hai điểm phân biệt A, B sao cho
OAOB
.4
=-
uuuruuur
với O là gốc toạ độ.
·
PT hoành độ giao điểm của (C) và (d):
x
xm
x
3
23
2
+
=+
+
Û
xmxmx
2
23(1)630(1)(2)
+++-=¹
d cắt (C) tại 2 điểm phân biệt
Û
(1) có 2 nghiệm phân biệt
xx
12
,
khác –2
Û
mm
m
mm
2
930330
86(1)630
D
ì
=-+>
Û"
í
-++-¹
î
Khi đó:
AxxmBxxm
1122
(;23),(;23)
++.
m
OAOB
1215
.44
2
-
=-Û=-
uuuruuur
Û
m
7
12
= .
Câu 53. Cho hàm số:
x
y
x
2
2
+
=
-
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Chứng minh rằng với mọi giá trị m thì trên (C) luôn có cặp điểm A, B nằm về hai nhánh
của (C) và thỏa
AA
BB
xym
xym
0
0
ì
-+=
í
-+=
î
.
·
Ta có:
AAAA
BBBB
xymyxm
ABdyxm
xymyxm
0
,():
0
ìì
-+==+
ÛÞÎ=+
íí
-+==+
îî
Þ
A, B là giao điểm của (C) và (d). Phương trình hoành độ giao điểm của (C) và (d):
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 53
x
xmfxxmxm x
x
2
2
()(3)(22)0(2)
2
+
+=Û=+--+=¹
-
(*).
(*) có
mmm
2
2170,
D
=++>"
Þ
(d) luôn cắt (C) tại hai điểm phân biệt A, B.
Và
AB
fxx
1.(2)402
=-<Þ<<
hoặc
BA
xx
2<< (đpcm).
Câu 54. Cho hàm số
x
y
x
2
1
+
=
-
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Gọi d là đường thẳng đi qua điểm A(1; 0) và có hệ số góc k. Tìm k để d cắt (C) tại hai
điểm phân biệt M, N thuộc hai nhánh khác nhau của (C) sao cho
AMAN
2.
=
·
PT đường thẳng d:
ykx
(1)
=-
. PT hoành độ giao điểm của (C) và d:
x
kx
x
2
(1)
1
+
=-
-
Û
kxkxx
2
(21)20(1)
-+-=¹
(1)
Đặt
txxt
11
=-Û=+
. Khi đó (1) trở thành ktt
2
30
--=
(2)
d cắt (C) tại hai điểm phân biệt M, N thuộc hai nhánh khác nhau
Û
(1) có 2 nghiệm
xx
12
,
thoả
xx
12
1
<<
Û
(2) có 2 nghiệm
tt
12
,
thoả
tt
12
0
<<
Û
kk
300
-<Û>
(*).
Vì A luôn nằm trong đoạn MN và
AMAN
2
=
nên
AMAN
2=-
uuur
Þ
xx
12
23
+=
(3)
Áp dụng định lí Viet cho (1) ta có:
kk
xxxx
kk
1212
212
(4),(5)
+-
+==.
Từ (3), (4)
Þ
kk
xx
kk
12
21
;
+-
==. Thay vào (5) ta được: k
2
3
=
(thoả (*)).
Câu 55. Cho hàm số
xm
y
mx
2
1
-
=
+
(m là tham số) (1).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi
m
1
=
.
2) Chứng minh rằng với mọi m ¹ 0, đồ thị của hàm số (1) cắt đường thẳng
dyxm
:22
=-
tại
hai điểm phân biệt A, B thuộc một đường (H) cố định. Đường thẳng d cắt các trục Ox, Oy
lần lượt tại các điểm M, N. Tìm m để
OABOMN
SS3
DD
=.
·
PT hoành độ giao điểm của (C) và (d):
xm
xm
mx
2
22
1
-
=-
+
Û mxmxmx
m
22
1
220(2),
--=¹-
Û fxxmxx
m
2
1
()2210(*),
=--=¹-
Xét PT (*) có
m
f
m
m
2
2
20
12
10
D
ì
¢
=+>
ï
æö
í
-=+¹
ç÷
ï
èø
î
Û
m
"
Þ
d luôn cắt (C) tại 2 điểm phân biệt A, B.
Ta có:
AB
AB
AA
BB
xxm
xx
yxm
yxm
1
.
2
22
22
ì
+=
ï
ï
=-
í
ï
=-
ï
=-
î
Þ
A
A
B
B
y
x
y
x
1
1
ì
=
ï
ï
í
ï
=
ï
î
Þ
A, B nằm trên đường (H): y
x
1
=
cố định.
m
hdOdm
22
(,)
55
-
===
, ABm
2
5.2
=+
,
MmNm
(;0),(0;2)
-
Þ
OAB
ShABmm
2
1
.2
2
==+
,
OMN
SOMONm
2
1
.
2
==;
OABOMN
SS3=
Û
m
1
2
=±
.
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 54
KSHS 04: TIẾP TUYẾN
A. Kiến thức cơ bản
· Ý nghĩa hình học của đạo hàm: Đạo hàm của hàm số
yfx
()
=
tại điểm
x
0
là hệ số góc của
tiếp tuyến với đồ thị (C) của hàm số tại điểm
(
)
Mxfx
000
;()
.
Khi đó phương trình tiếp tuyến của (C) tại điểm
(
)
Mxfx
000
;()
là:
yy fxxx
000
–().(–
)
¢
=
(
)
yfx
00
()
=
· Điều kiện cần và đủ để hai đường (C
1
):
yfx
()
=
và (C
2
):
ygx
()
=
tiếp xúc nhau là hệ
phương trình sau có nghiệm:
fxgx
fxgx
()()
'()'()
ì
=
í
=
î
(*)
Nghiệm của hệ (*) là hoành độ của tiếp điểm của hai đường đó.
· Nếu
Cypxq
1
)(:
=+
và (C
2
):
yaxbxc
2
=++
thì
(C
1
) và (C
2
) tiếp xúc nhau Û phương trình
axbxcpxq
2
++=+
có nghiệm kép.
B. Một số dạng câu hỏi thường gặp
1. Viết phương trình tiếp tuyến D của (C):
yfx
()
=
tại điểm
MxyC
00
(;)()
Î :
· Nếu cho
x
0
thì tìm
yfx
00
()
= .
Nếu cho
y
0
thì tìm
x
0
là nghiệm của phương trình
fxy
0
()
=
.
· Tính
yfx
()
¢¢
= . Suy ra
yxfx
00
()()
¢¢
=.
· Phương trình tiếp tuyến D là:
yy fxxx
000
–().(–
)
¢
= .
2. Viết phương trình tiếp tuyến D của (C):
yfx
()
=
, biết D có hệ số góc k cho trước.
Cách 1: Tìm toạ độ tiếp điểm.
· Gọi
Mxy
00
(;)
là tiếp điểm. Tính
fx
0
()
¢
.
· D có hệ số góc k Þ
fxk
0
()
¢
=
(1)
· Giải phương trình (1), tìm được
x
0
và tính
yfx
00
()
= . Từ đó viết phương trình của D.
Cách 2: Dùng điều kiện tiếp xúc.
· Phương trình đường thẳng D có dạng:
ykxm
=+
.
· D tiếp xúc với (C) khi và chỉ khi hệ phương trình sau có nghiệm:
fxkxm
fxk
()
'()
ì
=+
í
=
î
(*)
· Giải hệ (*), tìm được m. Từ đó viết phương trình của D.
Chú ý: Hệ số góc k của tiếp tuyến D có thể được cho gián tiếp như sau:
+ D tạo với trục hoành một góc a thì
ka
tan
= .
+ D song song với đường thẳng d:
yaxb
=+
thì
ka
=
+ D vuông góc với đường thẳng
dyaxba
:(0)
=+¹
thì k
a
1
=-
+ D tạo với đường thẳng
dyaxb
:
=+
một góc a thì
ka
ka
tan
1
a
-
=
+
3. Viết phương trình tiếp tuyến D của (C):
yfx
()
=
, biết D đi qua điểm
AA
Axy
(;)
.
Cách 1: Tìm toạ độ tiếp điểm.
· Gọi
Mxy
00
(;)
là tiếp điểm. Khi đó:
yfx yxfx
0000
(),()()
¢¢
==.
· Phương trình tiếp tuyến D tại M:
yy fxxx
000
–().(–
)
¢
=
· D đi qua
AA
Axy
(;)
nên:
AA
yy fxxx
000
–().(–
)
¢
= (2)
· Giải phương trình (2), tìm được
x
0
. Từ đó viết phương trình của D.
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 55
Cách 2: Dùng điều kiện tiếp xúc.
· Phương trình đường thẳng D đi qua
AA
Axy
(;)
và có hệ số góc k:
AA
yykxx
–(–
)
=
· D tiếp xúc với (C) khi và chỉ khi hệ phương trình sau có nghiệm:
AA
fxkxxy
fxk
()()
'()
ì
=-+
í
=
î
(*)
· Giải hệ (*), tìm được x (suy ra k). Từ đó viết phương trình tiếp tuyến D.
4. Viết phương trình tiếp tuyến D của (C):
yfx
()
=
, biết D tạo với trục Ox một góc a.
· Gọi
Mxy
00
(;)
là tiếp điểm. Tiếp tuyến có hệ số góc
kfx
0
()
¢
= .
· D tạo với trục Ox một góc a Û fx
0
()tan
¢
=
a
. Giải phương trình tìm được
x
0
.
· Phương trình tiếp tuyến D tại M:
yy fxxx
000
–().(–
)
¢
=
5. Viết phương trình tiếp tuyến D của (C):
yfx
()
=
, biết D tạo với đường thẳng d:
yaxb
=+
một góc a.
· Gọi
Mxy
00
(;)
là tiếp điểm. Tiếp tuyến có hệ số góc
kfx
0
()
¢
= .
· D tạo với d một góc a Û
ka
ka
tan
1
a
-
=
+
. Giải phương trình tìm được
x
0
.
· Phương trình tiếp tuyến D tại M:
yy fxxx
000
–().(–
)
¢
=
6. Viết phương trình tiếp tuyến D của (C):
yfx
()
=
, biết D cắt hai trục toạ độ tại A và B
sao cho tam giác OAB vuông cân hoặc có diện tích S cho trước.
· Gọi
Mxy
00
(;)
là tiếp điểm. Tiếp tuyến có hệ số góc
kfx
0
()
¢
= .
· DOAB vuông cân Û D tạo với Ox một góc
0
45
và O Ï D.(a)
·
OAB
SSOAOBS
.2
D
=Û=
. (b)
· Giải (a) hoặc (b) tìm được
x
0
. Từ đó viết phương trình tiếp tuyến D.
8. Lập phương trình tiếp tuyến chung của hai đồ thị
CyfxCygx
12
():(),():()
== .
a) Gọi D:
yaxb
=+
là tiếp tuyến chung của (C
1
) và (C
2
).
u là hoành độ tiếp điểm của D và (C
1
), v là hoành độ tiếp điểm của D và (C
2
).
· D tiếp xúc với (C
1
) và (C
2
) khi và chỉ khi hệ sau có nghiệm:
fuaub
fua
gvavb
gva
()(1)
'()(2)
()(3)
'()(4)
ì
=+
ï
ï
=
í
=+
ï
=
ï
î
· Từ (2) và (4) Þ
fugvuhv
()()()
Þ
¢¢
== (5)
· Thế a từ (2) vào (1) Þ
bku
()
=
(6)
· Thế (2), (5), (6) vào (3) Þ v Þ a Þ u Þ b. Từ đó viết phương trình của D.
b) Nếu (C
1
) và (C
2
) tiếp xúc nhau tại điểm có hoành độ
x
0
thì một tiếp tuyến chung
của (C
1
) và (C
2
) cũng là tiếp tuyến của (C
1
) (và (C
2
)) tại điểm đó.
9. Tìm những điểm trên đồ thị (C):
yfx
()
=
sao cho tại đó tiếp tuyến của (C) song song
hoặc vuông góc với một đường thẳng d cho trước.
· Gọi
Mxy
00
(;)
Î (C). D là tiếp tuyến của (C) tại M. Tính
fx
0
()
¢
.
· Vì D // d nên
d
fxk
0
()
¢
=
(1)
hoặc D ^ d nên
d
fx
k
0
1
()
¢
=- (2)
· Giải phương trình (1) hoặc (2) tìm được
x
0
. Từ đó tìm được
Mxy
00
(;)
Î (C).
10. Tìm những điểm trên đường thẳng d mà từ đó có thể vẽ được 1, 2, 3, ... tiếp tuyến
với đồ thị (C):
yfx
()
=
.
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 56
Giả sử
daxbyc
:0
++=
.
MM
Mxyd
(;)
Î
.
· Phương trình đường thẳng D qua M có hệ số góc k:
MM
ykxxy
(–)=+
· D tiếp xúc với (C) khi hệ sau có nghiệm:
MM
fxkxxy
fxk
()()(1)
'()(2)
ì
=-+
í
=
î
· Thế k từ (2) vào (1) ta được:
MMM
f xxfxy
x())(–.()
¢
=+ (3)
· Số tiếp tuyến của (C) vẽ từ M = Số nghiệm x của (3)
11. Tìm những điểm mà từ đó có thể vẽ được 2 tiếp tuyến với đồ thị (C):
yfx
()
=
và 2
tiếp tuyến đó vuông góc với nhau.
Gọi
MM
Mxy
(;
)
.
· Phương trình đường thẳng D qua M có hệ số góc k:
MM
ykxxy
(–)=+
· D tiếp xúc với (C) khi hệ sau có nghiệm:
MM
fxkxxy
fxk
()()(1)
'()(2)
ì
=-+
í
=
î
· Thế k từ (2) vào (1) ta được:
MMM
f xxfxy
x())(–.()
¢
=+ (3)
· Qua M vẽ được 2 tiếp tuyến với (C) Û (3) có 2 nghiệm phân biệt
x x
12
,
.
· Hai tiếp tuyến đó vuông góc với nhau Û fxfx
12
().()–1
¢¢
=
Từ đó tìm được M.
Chú ý: Qua M vẽ được 2 tiếp tuyến với (C) sao cho 2 tiếp điểm nằm về hai phía với trục
hoành thì
coùnghieämphaânbieät
fxfx
12
(3)2
().()0
ì
í
<
î
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 57
Dạng 1: Tiếp tuyến của đồ thị hàm số bậc ba
yaxbxcxd
32
=+++
Câu 1. Cho hàm số yxx
32
231
=-+
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên (C) những điểm M sao cho tiếp tuyến của (C) tại M cắt trục tung tại điểm có
tung độ bằng 8.
·
Giả sử
MxyC
00
(;)()
Î
Þ
yxx
32
000
231
=-+
. Ta có:
yxx
2
36
¢
=-
.
PTTT
D
tại M: yxxxxxx
232
00000
(66)()231
=--+-+
.
D
đi qua
P
(0;8)
Û
xx
32
00
8431
=-++
Û
x
0
1
=-
. Vậy
M
(1;4)
--
.
Câu 2. Cho hàm số yxx
32
31
=-+
có đồ thị (C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm hai điểm A, B thuộc đồ thị (C) sao cho tiếp tuyến của (C) tại A và B song song với
nhau và độ dài đoạn AB =
42
.
·
Giả sử AaaaBbbb
3232
(;31),(;31)
-+-+
thuộc (C), với
ab
¹
.
Vì tiếp tuyến của (C) tại A và B song song với nhau nên:
yayb
()()
¢¢
=
Û
aabbabababab
2222
36362()0()(2)0
-=-Û---=Û-+-=
Û
abba
202
+-=Û=-
. Vì
ab
¹
nên
aaa
21
¹-Û¹
Ta có: ABbabbaabababa
232322233222
()(3131)()(3())
=-+-+-+-=-+---
babaabbababa
2
23
()()3()3()()
éù
=-+-+---+
ëû
bababaab
2
222
()()()33.2
éù
=-+--+-
ëû
bababaab
2
222
()()()6
éù
=-+-+--
ëû
babaab
222
()()(2)
=-+---
2
ABbaabaaa
22222
()1(2)(22)1(22)
éùéù
=-+--=-+--
ëûëû
aaaaa
2
22242
4(1)1(1)34(1)(1)6(1)10
éù
éùéù
=-+--=----+
êú
ëûëû
ëû
aaa
642
4(1)24(1)40(1)
=---+-
Mà AB
42
= nên aaa
642
4(1)24(1)40(1)32
---+-=
aaa
642
(1)6(1)10(1)80
Û---+--=
(*)
Đặt tat
2
(1),0
=->
. Khi đó (*) trở thành:
ttttttt
322
61080(4)(22)04
-+-=Û--+=Û=
Þ
ab
a
ab
2
31
(1)4
13
é
=Þ=-
-=Û
ê
=-Þ=
ë
Vậy 2 điểm thoả mãn YCBT là:
AB
(3;1),(1;3)
--
.
Câu hỏi tương tự:
a) Với yxxAB
32
32;42
=-+=. ĐS:
AB
(3;2),(2;2)
--
.
Câu 3. Cho hàm số yfxxxx
32
()693
==+++
(C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm tất cả các giá trị k, để tồn tại 2 tiếp tuyến với (C) phân biệt và có cùng hệ số góc k,
đồng thời đường thẳng đi qua các tiếp điểm của hai tiếp tuyến đó cắt các trục Ox, Oy tương
ứng tại A và B sao cho
OAOB
2011.
=
.
·
PTTT của (C) có dạng:
ykxm
=+
. Hoành độ tiếp điểm
x
0
là nghiệm của phương trình:
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 58
fxkxxk
2
000
()31290
¢
=Û++-=
(1)
Để tồn tại 2 tiếp tuyến phân biệt thì phương trình (1) phải có 2 nghiệm phân biệt
Û
kk
9303
D
¢
=+>Û>-
(2)
Þ
Toạ độ các tiếp điểm
xy
00
(;)
của 2 tiếp tuyến là nghiệm của hệ:
yxxx
xxk
32
0000
2
00
693
3129
ì
=+++
ï
í
++=
ï
î
Û
kk
yx
xxk
00
2
00
629
33
3129
ì
--
=+
ï
í
ï
++=
î
.
Þ
Phương trình đường thẳng d đi qua các tếp điểm là:
kk
yx
629
33
--
=+
Do d cắt các trục Ox, Oy tương ứng tại A và B sao cho:
OAOB
2011.
=
nên có thể xảy ra:
+ Nếu
AO
º
thì
BO
º
. Khi đó d đi qua O
Þ
k
9
2
=
.
+ Nếu
AO
¹
thì
D
OAB vuông tại O. Ta có:
·
OB
OAB
OA
tan2011
==
Þ
k6
2011
3
-
=±
Þ
k
6039
=
(thoả (2)) hoặc
k
6027
=-
(không thoả (2)).
Vậy: kk
9
;6039
2
== .
Câu 4. Cho hàm số yxmxmxm
32
(12)(2)2
=+-+-++
(1) (m là tham số).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số (1) với m = 2.
2) Tìm tham số m để đồ thị của hàm số (1) có tiếp tuyến tạo với đường thẳng d:
xy
70
++=
góc
a
, biết
1
cos
26
a
= .
·
Gọi k là hệ số góc của tiếp tuyến
Þ
tiếp tuyến có VTPT nk
1
(;1)
=-
r
Đường thẳng d có VTPT n
2
(1;1)
=
r
.
Ta có
nn
k
kkkk
nn
k
12
2
2
12
.
1132
cos1226120
23
.
26
21
a
-
=Û=Û-+=Û=Ú=
+
rr
rr
YCBT thoả mãn
Û
ít nhất một trong hai phương trình sau có nghiệm:
y
y
3
2
2
3
é
¢
=
ê
ê
ê
¢
=
ê
ë
Û
xmxm
xmxm
2
2
3
32(12)2
2
2
32(12)2
3
é
+-+-=
ê
ê
ê
+-+-=
ê
ë
Û
/
1
/
2
0
0
D
D
é
³
ê
³
ê
ë
Û
mm
mm
2
2
8210
430
é
--³
ê
--³
ê
ë
Û
mm
mm
11
;
42
3
;1
4
é
£-³
ê
ê
ê
£-³
ê
ë
Û
m
1
4
£-
hoặc m
1
2
³
Câu hỏi tương tự:
a) Với yxmxdxy
3
1
32;:70;cos
26
a
=-+++==. ĐS: m
2
9
³-
.
Câu 5. Cho hàm số
yfxmxmxmx
32
1
()(1)(43)1
3
==+-+-+
có đồ thị là (C
m
).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm các giá trị m sao cho trên đồ thị (C
m
) tồn tại một điểm duy nhất có hoành độ âm mà
tiếp tuyến tại đó vuông góc với đường thẳng (d):
xy
230
+-=
.
·
(d) có hệ số góc
1
2
-
Þ
tiếp tuyến có hệ số góc
k
2
=
. Gọi x là hoành độ tiếp điểm thì:
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 59
fxmxmxmmxmxm
22
'()22(1)(43)22(1)230
=Û+-+-=Û+-+-=
(1)
YCBT
Û
(1) có đúng một nghiệm âm.
+ Nếu
m
0
=
thì (1)
xx
221
Û-=-Û=
(loại)
+ Nếu
m
0
¹
thì dễ thấy phương trình (1) có 2 nghiệm là
m
xhayx=
m
23
1
-
=
Do đó để (1) có một nghiệm âm thì
m
mhoaëcm
m
232
00
3
-
<Û<>
Vậy mhaym
2
0
3
<>
.
Câu 6. Cho hàm số
ymxmxmx
32
1
(1)(43)1
3
=+-+-+
(Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi
m
1
=
.
2) Tìm các giá trị m sao cho trên (Cm) tồn tại đúng hai điểm có hoành độ dương mà tiếp
tuyến tại đó vuông góc với đường thẳng
dxy
:230
+-=
.
·
Ta có:
ymxmxm
2
2(1)43
¢
=+-+- ; dyx
13
:
22
=-+
.
YCBT
Û
phương trình
y
2
¢
=
có đúng 2 nghiệm dương phân biệt
Û
mxmxm
2
2(1)230
+-+-=
có đúng 2 nghiệm dương phân biệt
Û
m
S
P
0
0
0
0
D
ì
¹
ï
¢
ï
>
í
>
ï
>
ï
î
Û
m
m
1
0
2
12
23
é
<<
ê
ê
ê
<<
ê
ë
. Vậy m
112
0;;
223
æöæö
ÎÈ
ç÷
ç÷
èø
èø
.
Câu 7. Cho hàm số yxmxm
3
=-+-
(Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi
m
=
.
2) Tìm m để tiếp tuyến của đồ thị (Cm) tại điểm M có hoành độ
x
1
=-
cắt đường tròn (C) có
phương trình xy
22
(2)(3)4
-+-=
theo một dây cung có độ dài nhỏ nhất.
·
Ta có:
yxm
2
3
¢
=-
Þ
ym
(1)3
¢
-=-
;
ym
(1)22
-=-
. (C) có tâm
I
(2;3)
, R = 2.
PTTT d tại
Mm
(1;22)
--
:
ymxm
(3)1
=-++
Û
mxym
(3)10
--++=
mmm
dIdR
mmm
2
222
1(3)2.(3)14
(,)2
(3)1(3)1(3)1
+--+-
==£=<
-+-+-+
Dấu "=" xảy ra
Û
m
2
=
. Dó đó
dId
(,)
đạt lớn nhất
Û
m
2
=
Tiếp tuyến d cắt (C) tại 2 điểm A, B sao cho AB ngắn nhất
Û
dId
(,)
đạt lớn nhất
Û
m
2
=
Khi đó: PTTT d:
yx
3
=+
.
Câu hỏi tương tự:
a)
M
yxmxmxCxy
322
1
1;1;():(2)(3)
5
=-+-=-+-=
. ĐS: mm
5
1;
2
==
.
Câu 8. Cho hàm số
yxx
3
3
=-
(C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên đường thẳng (d):
yx
=-
các điểm M mà từ đó kẻ được đúng 2 tiếp tuyến phân
biệt với đồ thị (C).
·
Gọi
Mmmd
(;)
-Î
. PT đường thẳng
D
qua M có dạng:
ykxmm
()
=--
.
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 60
D
là tiếp tuyến của (C)
Û
hệ PT sau có nghiệm:
xxkxmm
xk
3
2
3()(1)
33(2)
ì
ï
-=--
í
-=
ï
î
(*)
Thay (2) vào (1) ta được: xmxm
32
2340
-+=
Û
x
m
x
3
2
2
34
=
-
(**)
Từ M kẻ được đúng 2 tiếp tuyến với (C)
Û
(**) có 2 nghiệm phân biệt
Xét hàm số
x
fx
x
3
2
2
()
34
=
-
. Tập xác định DR
2323
\;
33
ìü
íý
=-
îþ
xx
fx
x
42
22
624
()
(34)
-
¢
=
-
;
x
fx
x
0
()0
2
é
=
¢
=Û
ê
=±
ë
Dựa vào BBT, (**) có 2 nghiệm phân biệt
Û
m
m
2
2
é
=-
ê
=
ë
. Vậy:
M
(2;2)
-
hoặc
M
(2;2)
-
.
Câu 9. Cho hàm số yxx
3
32
=-+
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên đường thẳng
dy
:4
=
các điểm mà từ đó kẻ được đúng 2 tiếp tuyến với (C).
·
Gọi
Mmd
(;4)
Î
. PT đường thẳng
D
qua M có dạng:
ykxm
()4
=-+
D
là tiếp tuyến của (C)
Û
hệ PT sau có nghiệm:
xxkxm
xk
3
2
32()4(1)
33(2)
ì
ï
-+=-+
í
-=
ï
î
(*)
Thay (2) vào (1) ta được: xxmxm
2
(1)2(32)320(3)
éù
+-+++=
ëû
Û
x
xmxm
2
1
2(32)320(4)
é
=-
ê
-+++=
ë
YCBT
Û
(3) có đúng 2 nghiệm phân biệt
+ TH1: (4) có 2 nghiệm phân biệt, trong đó có 1 nghiệm bằng –1
Û
m
1
=-
+ TH2: (4) có nghiệm kép khác –1
Û
mm
2
2
3
=-Ú=
Vậy các điểm cần tìm là:
(1;4)
-
;
2
;4
3
æö
-
ç÷
èø
;
(2;4)
.
Câu 10. Cho hàm số
yxxmxm
32
2(1)2
=-+-+ (Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi
m
1
=
.
2) Tìm m để từ điểm
M
(1;2)
kẻ được đúng 2 tiếp tuyến với (Cm).
·
PT đường thẳng
D
qua M có dạng:
ykx
(1)2
=-+
.
D
là tiếp tuyến của (Cm)
Û
hệ PT sau
có nghiệm:
xxmxmkx
xxmk
32
2
2(1)2(1)2
341
ì
ï
-+-+=-+
í
-+-=
ï
î
Þ
fxxxxm
32
()2543(1)0
=-+--=
(*)
Để qua M kẻ được đúng hai tiếp tuyến đến (Cm) thì (*) có đúng 2 nghiệm phân biệt
Ta có fxxxfxxx
2
2
()6104()01;
3
¢¢
=-+Þ=Û==
Þ
Các điểm cực trị của (Cm) là:
AmBm
2109
(1;43),;3
327
æö
--
ç÷
èø
.
Do đó (*) có đúng 2 nghiệm phân biệt
Û
m
AOx
BOx
m
4
3
109
81
é
=
ê
é
Î
Û
ê
ê
Î
ë
ê
=
ê
ë
.
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 61
Câu 11. Cho hàm số yxx
32
32
=-+-
(C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên đường thẳng (d): y = 2 các điểm mà từ đó kẻ được 3 tiếp tuyến phân biệt với đồ
thị (C).
·
Gọi
Mmd
(;2)()
Î
. PT đường thẳng
D
đi qua điểm M có dạng :
ykxm
()2
=-+
D
là tiếp tuyến của (C)
Û
hệ PT sau có nghiệm
xxkxm
xxk
32
2
32()2(1)
36(2)
ì
ï
-+-=-+
í
-+=
ï
î
(*).
Thay (2) và (1) ta được: xmxmxxxmx
322
23(1)640(2)2(31)20
éù
-++-=Û---+=
ëû
Û
x
fxxmx (3)
2
2
()2(31)20
é
=
ê
=--+=
ë
Từ M kẻ được 3 tiếp tuyến đến đồ thị (C)
Û
hệ (*) có 3 nghiệm x phân biệt
Û
(3) có hai nghiệm phân biệt khác 2
m m
f
m
5
0
1
3
(2)0
2
D
ì
ï
ì
>
<-Ú>
ÛÛ
íí
¹
î
ï
¹
î
.
Vậy từ các điểm M(m; 2)
Î
(d) với
m m
m
5
1
3
2
ì
ï
<-Ú>
í
ï
¹
î
có thể kẻ được 3 tiếp tuyến với (C).
Câu hỏi tương tự:
a)
yxxdOx
32
32,=-+-º. ĐS:
Mm
(;0)
với
m
m
2
2
1
3
é
>
ê
-¹<-
ê
ë
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 62
Dạng 2: Tiếp tuyến của đồ thị hàm số trùng phương
yaxbxc
42
=++
Câu 12. Cho hàm số
yfxxx
42
()2
==- .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Trên (C) lấy hai điểm phân biệt A và B có hoành độ lần lượt là a và b. Tìm điều kiện đối
với a và b để hai tiếp tuyến của (C) tại A và B song song với nhau.
·
Ta có:
fxxx
3
'()44
=-
Hệ số góc tiếp tuyến của (C) tại A và B là
AB
kfaaakfbbb
33
'()44,'()44
==-==-
Tiếp tuyến tại A, B lần lượt có phương trình là:
yfaxafayfaxfaafa
()()()()()()
¢¢¢
=-+Û=+-
yfbxbfbyfbxfbbfb
()()()()()()
¢¢¢
=-+Û=+-
Hai tiếp tuyến của (C) tại A và B song song hoặc trùng nhau khi và chỉ khi:
33
AB
kkaa = 4bbabaabb
22
444()(1)0
=Û--Û-++-=
(1)
Vì A và B phân biệt nên
ab
¹
, do đó (1)
Û
aabb
22
10
++-=
(2)
Mặt khác hai tiếp tuyến của (C) tại A và B trùng nhau khi và chỉ khi:
aabb aabb
ab
aabb
faafafbbfb
22 22
4242
10 10
()
3232
()()()()
ì
ì
ïï
++-= ++-=
Û¹Û
íí
¢¢
-+=-+
-=-
ï
ï
î
î
Giải hệ này ta được nghiệm là
ab
(;)(1;1)
=-
hoặc
ab
(;)(1;1)
=-
, hai nghiệm này tương ứng
với cùng một cặp điểm trên đồ thị là
(1;1)
--
và
(1;1)
-
Vậy điều kiện cần và đủ để hai tiếp tuyến của (C) tại A và B song song với nhau là:
aabb
aab
22
10
1;
ì
++-=
í
¹±¹
î
Câu 13. Cho hàm số
yxmxm
42
2
=-+
(1) , m là tham số.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi m = 1.
2) Gọi A là một điểm thuộc đồ thị hàm số (1) có hoành độ bằng 1. Tìm m để khoảng cách từ
điểm
B
3
;1
4
æö
ç÷
èø
đến tiếp tuyến của đồ thị hàm số (1) tại A là lớn nhất .
·
ACm
()
Î
nên
Am
(1;1)
-
.
yxmxym
3
'44'(1)44
=-Þ=-
Phương trình tiếp tuyến của (Cm) tại A:
ymyx
(1)(1).(1)
¢
--=-
Û
mxym
(44)3(1)0
----=
Khi đó dB
m
2
1
(;)1
16(1)1
D
-
=£
-+
, Dấu ‘=’ xảy ra
Û
khi m = 1.
Do đó
dB
(;)
D
lớn nhất bằng 1 khi và chỉ khi m = 1.
Câu 14. Cho hàm số
( ) ( )
yxx
22
1.1
=+-
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Cho điểm
Aa
(;0)
. Tìm a để từ A kẻ được 3 tiếp tuyến phân biệt với đồ thị (C).
·
Ta có yxx
42
21
=-+
. PT đường thẳng d đi qua
Aa
(;0)
và có hệ số góc k :
ykxa
()
=-
d là tiếp tuyến của (C)
Û
hệ phương trình sau có nghiệm:
xxkxa
I
xxk
42
3
21()
()
44
ì
-+=-
ï
í
-=
ï
î
Ta có:
k
IA
x
2
0
()()
10
ì
=
Û
í
-=
î
hoặc
xxk
B
fxxax
2
2
4(1)
()
()3410(1)
ì
ï
-=
í
=-+=
ï
î
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 63
+ Từ hệ (A), chỉ cho ta một tiếp tuyến duy nhất là dy
1
:0
=
.
+ Vậy để từ A kẻ được 3 tiếp tuyến phân biệt với (C) thì điều kiện cần và đủ là hệ (B) phải
có 2 nghiệm phân biệt
xk
(;)
với
x
1
¹±
, tức là phương trình (1) phải có 2 nghiệm phân biệt
khác
±
Û
a
f
2
430
(1)0
D
ì
¢
=->
í
±¹
î
Û
a hoaëca
33
11
22
-¹<-¹>
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 64
Dạng 3: Tiếp tuyến của đồ thị hàm số nhất biến
axb
y
cxd
+
=
+
Câu 15. Cho hàm số
x
y
x
23
1
+
=
+
có đồ thị là (C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Lập phương trình tiếp tuyến của đồ thị (C) tại những điểm thuộc đồ thị có khoảng cách
đến đường thẳng
dxy
:3420
+-=
bằng 2.
·
Giả sử
MxyC
00
(;)()
Î
Þ
x
y
x
0
0
0
23
1
+
=
+
.
Ta có:
xy
dMd
00
22
342
(,)22
34
+-
=Û=
+
xy
00
34120
Û+-=
hoặc xy
00
3480
++=
·
Với
x
xyx
x
0
000
0
23
3412034120
1
æö
+
+-=Û+-=Û
ç÷
ç÷
+
èø
xM
xM
01
02
0(0;3)
1111
;
334
é
=Þ
ê
æö
ê
=Þ
ç÷
ê
èø
ë
·
Với xy
00
3480
++=
x
x
x
0
0
0
23
3480
1
æö
+
Û++=
ç÷
ç÷
+
èø
xM
xM
03
04
7
55;
4
44
;1
33
é
æö
=-Þ-
ç÷
ê
èø
Ûê
æö
ê
=-Þ--
ç÷
ê
èø
ë
Þ
PTTT tại M
1
(0;3)
là
yx
3
=-+
; PTTT tại
M
2
111
;
34
æö
ç÷
èø
là yx
947
1616
=-+;
PTTT tại
M
3
7
5;
4
æö
-
ç÷
èø
là yx
123
1616
=-+; PTTT tại
M
4
4
;1
3
æö
--
ç÷
èø
là
yx
913
=--
.
Câu 16. Cho hàm số
x
y
x
21
1
-
=
-
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Viết phương trình tiếp tuyến của (C), biết khoảng cách từ điểm I(1; 2) đến tiếp tuyến bằng
2
.
·
Tiếp tuyến của (C) tại điểm
MxfxC
00
(;())()
Î có phương trình:
yfxxxfx
000
'()()()
=-+
Û
xxyxx
22
000
(1)2210
+--+-=
(*)
Khoảng cách từ điểm I(1; 2) đến tiếp tuyến (*) bằng
2
x
x
0
4
0
22
2
1(1)
-
Û=
+-
Û
x
x
0
0
2
é
=
ê
=
ë
Các tiếp tuyến cần tìm :
xy
10
+-=
và
xy
50
+-=
Câu 17. Cho hàm số
x
y
x
2
2
=
+
(C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Viết phương trình tiếp tuyến của đồ thị (C), biết rằng khoảng cách từ tâm đối xứng của đồ
thị (C) đến tiếp tuyến là lớn nhất.
·
Tiếp tuyến (d) của đồ thị (C) tại điểm M có hoành độ
a
¹-
thuộc (C) có phương trình:
a
yxaxaya
a
a
22
2
42
()4(2)20
2
(2)
=-+Û-++=
+
+
Tâm đối xứng của (C) là
(
)
I
2;2
- . Ta có:
aaa
dId
a
aa
42
828282
(,)22
222
16(2)2.4.(2)
+++
=£==
+
+++
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 65
dId
(,)
lớn nhất khi
a
a
a
2
0
(2)4
4
é
=
+=Û
ê
=-
ë
.
Từ đó suy ra có hai tiếp tuyến
yx
=
và
yx
8
=+
.
Câu hỏi tương tự:
a) Với
x
y
x
1
=
-
. ĐS:
yxyx
;4
=-=-+
.
Câu 18. Cho hàm số
x
y
x
21
1
+
=
+
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Viết phương trình tiếp tuyến của đồ thị (C), biết rằng tiếp tuyến cách đều hai điểm
A(2; 4), B(-4; -2).
·
Gọi x
0
là hoành độ tiếp điểm ( x
0
1
¹-
).
PTTT (d) là
x
yxx
x
x
0
0
2
0
0
21
1
()
1
(1)
+
=-+
+
+
Û
xxyxx
22
000
(1)2210
-++++=
Ta có:
dAddBd
(,)(,)
=
Û
xxxxxx
2222
000000
24(1)22142(1)221
-++++=-+++++
Û
xxx
000
102
=Ú=Ú=-
Vậy có ba phương trình tiếp tuyến: yx yx yx
15
;1;5
44
=+=+=+
Câu 19. Cho hàm số
x
y
x
21
1
-
=
-
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Gọi I là giao điểm hai tiệm cận của (C). Tìm điểm M thuộc (C) sao cho tiếp tuyến của (C)
tại M vuông góc với đường thẳng MI.
·
Giao điểm của hai tiệm cận là I(1; 2). Gọi M(a; b)
Î
(C)
Þ
a
b
a
21
1
-
=
-
(a
¹
1)
PTTT của (C) tại M:
a
yxa
a
a
2
121
()
1
(1)
-
=--+
-
-
PT đường thẳng MI: yx
a
2
1
(1)2
(1)
=-+
-
Tiếp tuyến tại M vuông góc với MI nên ta có:
aa
22
11
.1
(1)(1)
-=-
--
Û
ab
ab
0(1)
2(3)
é
==
ê
==
ë
Vậy có 2 điểm cần tìm M
1
(0; 1), M
2
(2; 3)
Câu 20. Cho hàm số
mxm
y
x
2
(21)
1
--
=
-
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi m = –1.
2) Tìm m để đồ thị của hàm số tiếp xúc với đường thẳng
yx
=
.
·
TXĐ: D = R \ {1}.
Để đồ thị tiếp xúc với đường thẳng
yx
=
thì:
mxm
x
x
m
x
2
2
2
(21)
(*)
1
(1)
1(**)
(1)
ì
--
=
ï
ï
-
í
-
ï
=
ï
-
î
Từ (**) ta có mx
22
(1)(1)
-=-
Û
xm
xm
2
é
=
ê
=-
ë
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 66
·
Với x = m, thay vào (*) ta được:
m
00
=
(thoả với mọi m). Vì x
¹
1 nên m
¹
1.
·
Với x = 2 – m, thay vào (*) ta được: mmmmm
2
(21)(2)(2)(21)
---=---
Û
m
2
4(1)0
-=
Û
m
1
=
Þ
x = 1 (loại)
Vậy với m
¹
1 thì đồ thị hàm số tiếp xúc với đường thẳng
yx
=
.
Câu 21. Cho hàm số:
x
y
x
2
1
+
=
-
(C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Cho điểm
Aa
(0;)
. Tìm a để từ A kẻ được 2 tiếp tuyến tới đồ thị (C) sao cho 2 tiếp điểm
tương ứng nằm về 2 phía của trục hoành.
·
Phương trình đường thẳng d đi qua
Aa
(0;)
và có hệ số góc k:
ykxa
=+
d là tiếp tuyến của (C)
Û
Hệ PT
x
kxa
x
k
x
2
2
1
3
(1)
ì
+
=+
ï
ï
-
í
-
=ï
ï
-
î
có nghiệm
Û
PT: axaxa
2
(1)2(2)(2)0
-++-+=
(1) có nghiệm
x
1
¹
.
Để qua A có 2 tiếp tuyến thì (1) phải có 2 nghiệm phân biệt
xx
12
,
Û
a
a
a
a
1
1
2
360
D
ì
¹
ì
¹
Û
íí
¢
>-
=+>
î
î
(*)
Khi đó ta có:
aa
xxxx
aa
1212
2(2)2
;
11
++
+==
--
và yy
xx
12
12
33
1;1
11
=+=+
--
Để 2 tiếp điểm nằm về 2 phía đối với trục hoành thì yy
12
.0
<
Û
xx
12
33
1.10
11
æöæö
++<
ç÷ç÷
--
èøèø
Û
xxxx
xxxx
1212
1212
.2()4
0
.()1
+++
<
-++
Û
a
320
+>
Û
a
2
3
>-
Kết hợp với điều kiện (*) ta được:
a
a
2
3
1
ì
ï
>-
í
ï
¹
î
.
Câu 22. Cho hàm số y =
x
x
2
1
+
+
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Gọi I là giao điểm của 2 đường tiệm cận,
D
là một tiếp tuyến bất kỳ của đồ thị (C). d là
khoảng cách từ I đến
D
. Tìm giá trị lớn nhất của d.
·
y
x
2
1
(1)
-
¢
=
+
. Giao điểm của hai đường tiệm cận là I(–1; 1). Giả sử
x
MxC
x
0
0
0
2
;()
1
æö
+
Î
ç÷
ç÷
+
èø
Phương trình tiếp tuyến
D
với đồ thi hàm số tại M là:
( )
x
yxx
x
x
0
0
2
0
0
2
1
()
1
1
+
-
=-+
+
+
( ) ( )( )
xxyxxx
2
0000
1120
Û++--++=
Khoảng cách từ I đến
D
là d =
( )
x
x
0
4
0
21
11
+
++
=
( )
( )
x
x
2
0
2
0
2
2
1
1
1
£
++
+
Vậy GTLN của d bằng
2
khi x
0
0
=
hoặc x
0
2
=-
.
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 67
Câu 23. Cho hàm số
x
y
x
21
-+
=
-
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Chứng minh rằng với mọi m, đường thẳng
dyxm
:
=+
luôn cắt (C) tại 2 điểm phân biệt
A, B. Gọi
kk
12
,
lần lượt là hệ số góc của các tiếp tuyến với (C) tại A và B. Tìm m để tổng
kk
12
+
đạt giá trị lớn nhất.
·
PT hoành độ giao điểm của d và (C):
x
xm
x
1
21
-+
=+
-
Û
x
gxxmxm
2
1
2
()2210(*)
ì
¹
ï
í
ï
=+--=
î
Vì
g
mmm
g
2
220,
1
0
2
D
ì
¢
=++>"
ï
í
æö
¹
ç÷
ï
èø
î
nên (*) luôn có 2 nghiệm phân biệt
xx
12
,
.
Theo định lí Viet ta có:
m
xxmxx
1212
1
;
2
--
+=-=. Giả sử:
AxyBxy
1122
(;),(;)
.
Tiếp tuyến tại A và B có hệ số góc là: kk
xx
12
22
12
11
;
(21)(21)
=-=-
--
Þ
kkm
2
12
4(1)22
+=-+-£-
. Dấu "=" xảy ra
Û
m
1
=-
.
Vậy:
kk
12
+
đạt GTLN bằng
-
khi
m
1
=-
.
Câu 24. Cho hàm số
x
y
x
2
23
+
=
+
(1).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1).
2) Viết phương trình tiếp tuyến của đồ thị hàm số (1), biết tiếp tuyến đó cắt trục hoành, trục
tung lần lượt tại hai điểm phân biệt A, B và tam giác OAB cân tại gốc tọa độ O.
·
Gọi
xy
00
(;)
là toạ độ của tiếp điểm
Þ
yx
x
0
2
0
1
()0
(23)
-
¢
=<
+
D
OAB cân tại O nên tiếp tuyến
D
song song với đường thẳng
yx
=-
(vì tiếp tuyến có hệ số
góc âm). Nghĩa là: yx
x
0
2
0
1
()1
(23)
-
¢
==-
+
Þ
xy
xy
00
00
11
20
é
=-Þ=
ê
=-Þ=
ê
ë
+ Với xy
00
1;1
=-=
Þ
D
:
yxyx
1(1)
-=-+Û=-
(loại)
+ Với xy
00
2;0
=-=
Þ
D
:
yxyx
0(2)2
-=-+Û=--
(nhận)
Vậy phương trình tiếp tuyến cần tìm là:
yx
2
=--
.
Câu 25. Cho hàm số y =
x
x
21
1
-
-
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Lập phương trình tiếp tuyến của đồ thị (C) sao cho tiếp tuyến này cắt các trục Ox, Oy lần
lượt tại các điểm A và B thoả mãn OA = 4OB.
·
Giả sử tiếp tuyến d của (C) tại
MxyC
00
(;)()
Î cắt Ox tại A, Oy tại B sao cho
OAOB
4
=
.
Do
D
OAB vuông tại O nên
OB
A
OA
1
tan
4
==
Þ
Hệ số góc của d bằng
1
4
hoặc
1
4
-
.
Hệ số góc của d là yx
xx
0
22
00
111
()0
4
(1)(1)
¢
=-<Þ-=-
--
Û
xy
xy
00
00
3
1()
2
5
3()
2
é
=-=
ê
ê
ê
==
ê
ë
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 68
Khi đó có 2 tiếp tuyến thoả mãn là:
yxyx
yxyx
1315
(1)
4244
15113
(3)
4244
éé
=-++=-+
êê
Û
êê
êê
=--+=-+
êê
ëë
.
Câu 26. Cho hàm số
x
y
x
2
2
=
-
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Viết phương trình tiếp tuyến của (C), biết tiếp tuyến này cắt các trục Ox, Oy lần lượt tại A
và B sao cho ABOA
2
= .
·
Gọi MxyCx
000
(;)(),2
ι
. PTTT tại M:
x
yxx
x
x
0
0
2
0
0
2
4
()
2
(2)
-
=-+
-
-
Tam giác vuông OAB có ABOA
2
= nên
D
OAB vuông cân tại O. Do đó d vuông góc với
một trong hai đường phân giác
dyxdyx
12
:;:
==-
và không đi qua O.
+ Nếu
dd
1
^
thì x
x
0
2
0
4
14
(2)
-
=-Û=
-
Þ
dyx
:8
=-+
.
+ Nếu
dd
2
^
thì
x
2
0
4
1
(2)
-
=
-
Þ
vô nghiệm.
Vậy PTTT cần tìm là:
yx
8
=-+
.
Câu 27. Cho hàm số
x
y
x
1
21
+
=
-
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm giá trị nhỏ nhất của m sao cho tồn tại ít nhất một điểm M Î (C) mà tiếp tuyến của (C)
tại M tạo với hai trục toạ độ một tam giác có trọng tâm nằm trên đường thẳng
dym
:21
=-
.
·
Gọi
MxyC
00
(;)()
Î . PTTT tại M:
yxxy
x
00
2
0
3
()
(21)
-
=-+
-
Gọi A, B là giao điểm của tiếp tuyến với trục hoành và trục tung
Þ
B
xx
y
x
2
00
2
0
241
(21)
+-
=
-
.
Từ đó trọng tâm G của
D
OAB có:
G
xx
y
x
2
00
2
0
241
3(21)
+-
=
-
. Vì G
Î
d nên
xx
m
x
2
00
2
0
241
21
3(21)
+-
=-
-
Mặt khác:
xxxxx
xxx
2222
00000
222
000
2416(21)6
11
(21)(21)(21)
+---
==-³-
---
Do đó để tồn tại ít nhất một điểm M thoả YCBT thì mm
11
21
33
-³-Û³
.
Vậy GTNN của m là
1
3
.
Câu 28. Cho hàm số
x
y
x
23
2
-
=
-
(C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Viết phương trình tiếp tuyến tại điểm M thuộc (C) biết tiếp tuyến đó cắt tiệm cận đứng và
tiệm cận ngang lần lượt tại A, B sao cho côsin góc
·
ABI
bằng
4
17
, với I là giao 2 tiệm cận.
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 69
·
I(2; 2). Gọi
x
MxC
x
0
0
0
23
;()
2
æö
-
Î
ç÷
ç÷
-
èø
, x
0
2
¹
Phương trình tiếp tuyến
D
tại M:
x
yxx
x
x
0
0
2
0
0
23
1
()
2
(2)
-
=--+
-
-
Giao điểm của
D
với các tiệm cận:
x
A
x
0
0
22
2;
2
æö
-
ç÷
ç÷
-
èø
, Bx
0
(22;2)
- .
Do
·
ABI
4
cos
17
= nên
·
IA
ABI
IB
1
tan
4
==
Û
IBIA
22
16.
=
Û
x
4
0
(2)16
-=
Û
x
x
0
0
é
=
ê
=
ë
Kết luận: Tại M
3
0;
2
æö
ç÷
èø
phương trình tiếp tuyến: yx
13
42
=-+
Tại M
5
4;
3
æö
ç÷
èø
phương trình tiếp tuyến: yx
17
42
=-+
Câu hỏi tương tự:
a)
·
x
yBAI
x
325
;cos
1
26
-
==
+
. ĐS:
D
:
yx
52
=-
hoặc
D
:
yx
52
=+
.
Câu 29. Cho hàm số
x
y
x
23
2
-
=
-
có đồ thị (C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên (C) những điểm M sao cho tiếp tuyến tại M của (C) cắt hai tiệm cận của (C) tại
A, B sao cho AB ngắn nhất.
·
Lấy điểm
Mm
m
1
;2
2
æö
+
ç÷
-
èø
(
)
C
Î . Ta có: ym
m
2
1
()
(2)
¢
=-
-
Tiếp tuyến (d) tại M có phương trình: yxm
m
m
2
11
()2
2
(2)
=--++
-
-
Giao điểm của (d) với tiệm cận đứng là:
A
m
2
2;2
2
æö
+
ç÷
-
èø
Giao điểm của (d) với tiệm cận ngang là:
Bm
(22;2)
-
Ta có: ABm
m
22
2
1
4(2)8
(2)
éù
=-+³
êú
-
êú
ëû
. Dấu “=” xảy ra
Û
m
m
3
1
é
=
ê
=
ë
Vậy điểm M cần tìm có tọa độ là:
M
(3;3)
hoặc
M
(1;1)
Câu 30. Cho hàm số
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Gọi M là điểm bất kì trên (C), I là giao điểm của các đường tiệm cận. Tiếp tuyến d của
(C) tại M cắt các đường tiệm cận tại A và B. Tìm toạ độ điểm M sao cho đường tròn ngoại
tiếp tam giác IAB có diện tích bằng
2
p
.
·
Ta có: I(2; 2). Gọi
x
MxCx
x
0
00
0
23
;(),2
2
æö
-
ι
ç÷
ç÷
-
èø
. PTTT d:
x
yxx
x
x
0
0
2
0
0
23
1
()
2
(2)
-
-
=-+
-
-
d cắt 2 tiệm cận tại
x
ABx
x
0
0
0
22
2;,(22;2)
2
æö
-
-
ç÷
ç÷
-
èø
.
IAB
D
vuông tại
I
và
IAB
xM
Sx
xM
x
2
0
()0
2
0
0
1(1;1)
1
2(2)2
3(3;3)
(2)
p
é
=Þ
=Û-+=Û
ê
=Þ
-
ë
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 70
Câu 31. Cho hàm số
x
y
x
23
2
-
=
-
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Gọi M là điểm bất kì trên (C). Tiếp tuyến của (C) tại M cắt các đường tiệm cận của (C)
tại A và B. Gọi I là giao điểm của các đường tiệm cận. Tìm toạ độ điểm M sao cho đường
tròn ngoại tiếp tam giác IAB có diện tích nhỏ nhất.
·
Giả sử
x
MxCx
x
0
00
0
23
;()2
2
æö
-
ι
ç÷
ç÷
-
èø
,
( )
yx
x
0
2
0
1
'()
2
-
=
-
Phương trình tiếp tuyến (
D
) với ( C) tại M:
( )
x
yxx
x
x
0
0
2
0
0
23
1
()
2
2
-
-
=-+
-
-
Toạ độ giao điểm A, B của (
D
) với hai tiệm cận là:
( )
x
ABx
x
0
0
0
22
2;;22;2
2
æö
-
-
ç÷
ç÷
-
èø
Ta thấy
AB
M
x
xx
xx
0
0
222
22
+-
+
=== ,
AB
M
x
yy
y
x
0
0
23
22
-
+
==
-
Þ
M là trung điểm của AB.
Mặt khác I(2; 2) và
D
IAB vuông tại I nên đường tròn ngoại tiếp tam giác IAB có diện tích
S =
x
IMxx
x
x
2
222
0
00
2
0
0
23
1
(2)2(2)2
2
(2)
pppp
éù
éù
æö
-
êú
êú
=-+-=-+³
ç÷
ç÷
êú
-
êú
-
èø
ëû
ëû
Dấu “=” xảy ra khi
x
x
x
x
2
0
0
2
0
0
1
1
(2)
(2)
é
=
-=Û
ê
=
-
ë
Do đó điểm M cần tìm là M(1; 1) hoặc M(3; 3).
Câu hỏi tương tự:
a) Với
x
y
x
32
2
+
=
+
. ĐS:
MM
(0;1),(4;5)
-
.
Câu 32. Cho hàm số
mx
y
xm
23
+
=
-
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi m = 1.
2) Gọi I là giao điểm của hai tiệm cận của (C). Tìm m để tiếp tuyến tại một diểm bất kì của
(C) cắt hai tiệm cận tại A và B sao cho DIAB có diện tích
S
64
=
.
·
(C) có tiệm cận đứng
xm
=
, tiệm cận ngang
ym
2
=
. Giao điểm 2 tiệm cận là
Imm
(;2)
.
Gọi
mx
MxC
xm
0
0
0
23
;()
æö
+
Î
ç÷
ç÷
-
èø
. PTTT
D
của (C) tại M:
mx
m
yxx
xm
xm
2
0
0
2
0
0
23
23
()
()
+
+
=-+
-
-
.
D
cắt TCĐ tại
mxm
Am
xm
2
0
0
226
;
æö
++
ç÷
ç÷
-
èø
, cắt TCN tại
Bxmm
0
(2;2)
- .
Ta có:
m
IA
xm
2
0
46
+
=
+
;
IBxm
0
2
=-
Þ
IAB
SIAIBm
2
1
.4664
2
==+=
Û
m
58
2
=±
.
Câu 33. Cho hàm số
x
y
x
1
=
-
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Viết phương trình tiếp tuyến của (C), biết tiếp tuyến tạo với 2 đường tiệm cận của (C)
một tam giác có chu vi
(
)
P
222
=+ .
·
(C) có tiệm cận đứng
x
1
=
, tiệm cận ngang
y
1
=
. Giao điểm 2 tiệm cận là
I
(1;1)
.
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 71
Gọi
x
MxCx
x
0
00
0
;()(1)
1
æö
ι
ç÷
ç÷
-
èø
. PTTT
D
của (C) tại M:
x
yxx
x
x
0
0
2
0
0
1
()
(1)
=--+
-
-
.
D
cắt TCĐ tại
x
A
x
0
0
1
1;
1
æö
+
ç÷
ç÷
-
èø
, cắt TCN tại Bx
0
(21;1)
- .
Ta có:
IAB
PIAIBABxx
x
x
2
00
2
0
0
21
212(1)
1
(1)
=++=+-+-+
-
-
≥
422
+
Dấu "=" xảy ra
Û
x
x
x
0
0
0
0
11
1
é
=
-=Û
ê
=
ë
.
+ Với x
0
0
=
Þ
PTTT
D
:
yx
=-
; + Với x
0
2
=
Þ
PTTT
D
:
yx
4
=-+
.
Câu 34. Cho hàm số
x
y
x
21
1
+
=
-
có đồ thị (C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Gọi I là giao điểm của hai tiệm cận. Tìm điểm M thuộc (C) sao cho tiếp tuyến của (C) tại
M cắt 2 tiệm cận tại A và B với chu vi tam giác IAB đạt giá trị nhỏ nhất.
·
Giao điểm của 2 tiệm cận là
I
(1;2)
. Gọi M x
x
0
0
3
;2
1
æö
+
ç÷
ç÷
-
èø
Î
(C).
+ PTTT tại M có dạng: yxx
x
x
0
2
0
0
33
()2
1
(1)
-
=-++
-
-
+ Toạ độ các giao điểm của tiếp tuyến với 2 tiệm cận: A
x
0
6
1;2
1
æö
+
ç÷
ç÷
-
èø
, B x
0
(21;2)
-
+ Ta có:
IAB
SIAIBx
x
0
0
116
.212.36
22
1
D
==××-==
-
(đvdt)
+
D
IAB vuông có diện tích không đổi
Þ
chu vi
D
IAB đạt giá trị nhỏ nhất khi IA= IB
Û
x
x
x
x
0
0
0
0
13
6
21
1
13
é
=+
=-Þ
ê
-
=-
ê
ë
Vậy có hai điểm M thỏa mãn điều kiện
(
)
M
1
13;23
++,
(
)
M
2
13;23
--
Khi đó chu vi
D
AIB =
4326
+ .
Chú ý: Với 2 số dương a, b thoả ab = S (không đổi) thì biểu thức P =
abab
22
+++ nhỏ
nhất khi và chỉ khi a = b.
Thật vậy: P =
abab
22
+++
³
abababS
22(22)(22)
+=+=+ .
Dấu "=" xảy ra
Û
a = b.
Câu hỏi tương tự:
a)
x
y
x
21
1
-
=
-
. ĐS: MM
12
(0;1),(2;3)
- .
Câu 35. Cho hàm số
x
y
x
2
1
-
=
+
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Viết phương trình tiếp tuyến của (C), biết tiếp tuyến cắt 2 tiệm cận tại A và B sao cho bán
kính đường tròn nội tiếp tam giác IAB là lớn nhất, với I là giao điểm của 2 tiệm cận.
·
(C) có TCĐ
x
1
=-
, TCN
y
1
=
. Giao điểm 2 tiệm cận là
I
(1;1)
-
.
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 72
Gọi
x
MxC
x
0
0
0
2
;()
1
æö
-
Î
ç÷
ç÷
+
èø
. PTTT
D
của (C) tại M:
x
yxx
x
x
0
0
2
0
0
2
3
()
1
(1)
-
=-+
+
+
.
D
cắt hai tiệm cận tại
x
ABx
x
0
0
0
5
1;,(21;1)
1
æö
-
-+
ç÷
ç÷
+
èø
. Ta có: IAIBx
x
0
0
6
;21
1
==+
+
.
Þ
IAB
SIAIB
1
.6
2
==
. Gọi p, r là nửa chu vi và bán kính đường trọn nội tiếp của
D
IAB.
Ta có:
S
Sprr
pp
6
=Þ==
. Do đó r lớn nhất
Û
p nhỏ nhất. Mặt khác
D
IAB vuông tại I nên:
pIAIBABIAIBIAIBIAIBIAIB
22
22.2.4326
=++=+++³+=+.
Dấu "=" xảy ra
Û
IAIB
=
Û
xx
2
00
(1)313
+=Û=-± .
+ Với x
13
=--
Þ
PTTT
D
:
(
)
yx
213
=++
+ Với x
13
=-+
Þ
PTTT
D
:
(
)
yx
213
=+-
Câu 36. Cho hàm số
x
y
x
21
1
+
=
-
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên hai nhánh của đồ thị (C), các điểm M, N sao cho các tiếp tuyến tại M và N cắt
hai đường tiệm cận tại 4 điểm lập thành một hình thang.
·
Gọi
MN
Mmy Nny
(;),(;)
là 2 điểm thuộc 2 nhánh của (C). Tiếp tuyến tại M cắt hai tiệm cận
tại A, B. Tiếp tuyến tại N cắt hai tiệm cận tại C, D.
PTTT tại M có dạng:
M
yymxmy
().()
¢
=-+
Þ
m
ABm
m
24
1;,(21;2)
1
æö
+
-
ç÷
-
èø
.
Tương tự:
n
CDn
n
24
1;,(21;2)
1
æö
+
-
ç÷
-
èø
.
Hai đường thẳng AD và BC đều có hệ số góc: k
mn
3
(1)(1)
-
=
--
nên AD // BC.
Vậy mọi điểm M, N thuộc 2 nhánh của (C) đều thoả mãn YCBT.
Câu 37. Cho hàm số
x
y
x
3
1
+
=
-
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Cho điểm
ooo
Mxy
(;)
thuộc đồ thị (C). Tiếp tuyến của (C) tại M
0
cắt các tiệm cận của (C)
tại các điểm A và B. Chứng minh M
o
là trung điểm của đoạn thẳng AB.
·
ooo
Mxy
(;)
Î
(C)
Þ
y
x
0
0
4
1
1
=+
-
. PTTT (d) tại M
0
:
yyxx
x
00
2
0
4
()
(1)
-=--
-
Giao điểm của (d) với các tiệm cận là: AxBy
00
(21;1),(1;21)
--
.
Þ
ABAB
xxyy
xy
00
;
22
++
==
Þ
M
0
là trung điểm AB.
Câu 38. Cho hàm số :
x
y
x
2
1
+
=
-
(C)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Chứng minh rằng mọi tiếp tuyến của đồ thị (C) đều lập với hai đường tiệm cận một tam
giác có diện tích không đổi.
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 73
·
Giả sử M
a
a
a
2
;
1
æö
+
ç÷
-
èø
Î
(C).
PTTT (d) của (C) tại M:
a
yyaxa
a
2
().()
1
+
¢
=-+
-
Û
aa
yx
aa
2
22
342
(1)(1)
-+-
=+
--
Các giao điểm của (d) với các tiệm cận là:
a
A
a
5
1;
1
æö
+
ç÷
-
èø
,
Ba
(21;1)
-
.
IA
a
6
0;
1
®
æö
=
ç÷
-
èø
Þ
IA
a
6
1
=
-
; IBa
(22;0)
®
=-
Þ
IBa
21
=-
Diện tích
IAB
D
: S
IAB
D
=
IAIB
1
.
2
= 6 (đvdt)
Þ
ĐPCM.
Câu hỏi tương tự:
a)
x
y
x
24
1
-
=
+
ĐS: S = 12.
Câu 39. Cho hàm số
x
y
x
21
1
-
=
-
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Gọi I là giao điểm của hai đường tiệm cận, A là điểm trên (C) có hoành độ là a. Tiếp
tuyến tại A của (C) cắt hai đường tiệm cận tại P và Q. Chứng tỏ rằng A là trung điểm của
PQ và tính diện tích tam giác IPQ.
·
a
IAa
a
21
(1;2),;
1
æö
-
-
ç÷
-
èø
. PT tiếp tuyến d tại A:
a
yxa
a
a
2
121
()
1
(1)
-
=-+
-
-
Giao điểm của tiệm cận đứng và tiếp tuyến d:
a
P
a
2
1;
1
æö
ç÷
-
èø
Giao điểm của tiệm cận ngang và tiếp tuyến d:
Qa
(21;2)
--
Ta có:
PQA
x xax
22
+== . Vậy A là trung điểm của PQ.
IP =
a
a
a
22
2
1
1
+=
-
-
; IQ = a
2(1)
-
. Suy ra: S
IPQ
=
1
2
IP.IQ = 2 (đvdt)
Câu 40. Cho hàm số
x
y
x
21
1
-
=
+
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Gọi I là giao điểm của hai đường tiệm cận của (C). Tìm trên đồ thị (C), điểm M có hoành
độ dương sao cho tiếp tuyến tại M với đồ thị (C) cắt hai đường tiệm cận tại A và B thoả
mãn: IAIB
22
40
+=.
·
(C) có TCĐ:
x
1
=-
; TCX:
y
2
=
Þ
I(–1; 2). Giả sử
x
Mx
x
0
0
0
21
;
1
æö
-
ç÷
ç÷
+
èø
Î
(C), (x
0
> 0).
PTTT với (C) tại M:
x
yxx
x
x
0
0
2
0
0
21
3
()
1
(1)
-
=-+
+
+
Þ
x
A
x
0
0
24
1;
1
æö
-
-
ç÷
ç÷
+
èø
,
(
)
Bx
0
(21;2
+ .
IAIB
22
40
+=
Û
x
x
x
2
0
2
0
0
36
4(1)40
(1)
0
ì
++=
ï
+
í
ï
>
î
Û
x
0
2
=
(y
0
= 1)
Þ
M(2; 1).
Câu 41. Cho hàm số
x
y
x
1
1
+
=
-
(C).
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 74
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên Oy tất cả các điểm từ đó kẻ được duy nhất một tiếp tuyến tới (C).
·
Gọi
o
My
(0;)
là điểm cần tìm. PT đường thẳng qua M có dạng:
o
ykxy
=+
(d)
(d) là tiếp tuyến của (C)
o
ooo
x
kxy
yxyxy
x
x k
k
x
x
2
2
2
1
(1)2(1)10(1)
1
2
2
1;
(1)
(1)
ì
+
ì
=+
--+++=
ï
ïï
-
ÛÛ
-
íí
-
¹=
=ïï
-
î
ï
-
î
(*)
YCBT
Û
hệ (*) có 1 nghiệm
Û
(1) có 1 nghiệm khác 1
o
o
o
ooo
o
y
y
xyk
x
yyy
xyk
2
11
1
;18
1
2
'(1)(1)(1)0
0;12
2
D
ìé
=
ì
¹
ïï
==Þ=-
ê
ÛÚÛ
íí
ê
=
=+--+=
ï
ï
î
==-Þ=-
îë
Vậy có 2 điểm cần tìm là: M(0; 1) và M(0; –1).
Câu 42. Cho hàm số
x
y
x
3
1
+
=
-
(C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên đường thẳng
dyx
:21
=+
các điểm từ đó kẻ được duy nhất một tiếp tuyến tới
(C).
·
Gọi
Mmmd
(;21)
+Î
. PT đường thẳng
D
qua M có dạng:
ykxmm
()21
=-++
PT hoành độ giao điểm của
D
và (C):
x
kxmm
x
3
()21
1
+
-++=
-
Û
[
]
[
]
kxmkmxmkm
2
(1)2(24)0
-+-+-+=
(*)
D
tiếp xuc với (C)
Û
(*) có nghiệm kép
Û
[ ] [ ]
k
mkmkmkm
2
0
(1)24(24)0
D
ì
¹
ï
í
=+---+=
ï
î
Û
k
gkmkmmkm
2222
0
()(1)4(4)40
ì
¹
í
=----+=
î
Qua
Mmmd
(;21)
+Î
kẻ được đúng 1 tiếp tuyến đến (C)
Û
gk
()0
=
có đúng 1 nghiệm
k
¹
Û
mmgm
mmgm
mkk
22
22
32(2)0;(0)40
32(2)0;(0)40
1
101640
4
D
D
é
¢
=--->==
ê
¢
=--->==
ê
ê
-=Þ+=Þ=-
ê
ë
Û
mM
mM
mM
mM
0(0;1)
1(1;1)
2(2;5)
1(1;3)
é
=Þ
ê
=-Þ--
ê
=Þ
ê
=Þ
ê
ë
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 75
KSHS 05: BIỆN LUẬN SỐ NGHIỆM CỦA PHƯƠNG TRÌNH
Câu 1. Cho hàm số yxx
32
31
=-++
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm m để phương trình
xx mm
3232
33
-=- có ba nghiệm phân biệt.
·
PT
xx mm
3232
33
-=-
Û
xxmm
3232
3131
-++=-++
. Đặt kmm
32
31
=-++
Số nghiệm của PT bằng số giao điểm của đồ thị (C) với đường thẳng d:
yk
=
Dựa vào đồ thị (C) ta có PT có 3 nghiệm phân biệt
Û
k
15
<<
Û
m{
(1;3)\0;2}
Î-
Câu 2. Cho hàm số yxx
32
32
=-+
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Biện luận theo m số nghiệm của phương trình :
m
xx
x
2
22
1
--=
-
.
·
Ta có
( )
m
xxxxxmx
x
22
22221,1.
1
--=Û---=¹
-
Do đó số nghiệm của phương trình
bằng số giao điểm của
(
)
yxxxC
2
221,(')
=--- và đường thẳng
ymx
,1.
=¹
Với
( )
fxkhix
yxxx
fxkhix
2
()1
221
()1
ì
>
=---=
í
-<
î
nên
(
)
C
'
bao gồm:
+ Giữ nguyên đồ thị (C) bên phải đường thẳng
x
1.
=
+ Lấy đối xứng đồ thị (C) bên trái đường thẳng
x
1
=
qua Ox.
Dựa vào đồ thị ta có:
m < –2 m = –2 –2 < m < 0 m ≥ 0
vô nghiệm 2 nghiệm kép 4 nghiệm phân biệt 2 nghiệm phân biệt
Câu 3. Cho hàm số yxx
42
54
=-+
có đồ thị (C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm m để phương trình
xxm
42
12
54log-+= có 6 nghiệm.
·
Dựa vào đồ thị ta có PT có 6 nghiệm
Û
mm
9
4
4
12
9
log1214412
4
=Û== .
Câu 4. Cho hàm số: yxx
42
21
=-+
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Biện luận theo m số nghiệm của phương trình: xxm
42
2
21log0
-++=
(m > 0)
·
xxm
42
2
21log0
-++=
Û
xxm
42
2
21log-+=- (*)
+ Số nghiệm của (*) là số giao điểm của 2 đồ thị yxx
42
21
=-+
và
ym
2
log=-
+ Từ đồ thị suy ra:
m
1
0
2
<<
m
1
2
=
m
1
1
2
<<
m
1
=
m
1
>
2 nghiệm 3 nghiệm 4 nghiệm 2 nghiệm vô nghiệm
Câu 5. Cho hàm số yfxxx
42
()891
==-+
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Dựa vào đồ thị (C) hãy biện luận theo m số nghiệm của phương trình:
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 76
xxm
42
8cos9cos0
-+=
với
x
[0;]
p
Î
·
Xét phương trình: xxm
42
8cos9cos0
-+=
với
x
[0;]
p
Î
(1)
Đặt
tx
cos
=
, phương trình (1) trở thành: ttm
42
890
-+=
(2)
Vì
x
[0;]
p
Î
nên
t
[1;1]
Î-
, giữa x và t có sự tương ứng một đối một, do đó số nghiệm của
phương trình (1) và (2) bằng nhau.
Ta có:
ttm
42
(2)8911
Û-+=-
(3)
Gọi (C
1
): ytt
42
891
=-+
với
t
[1;1]
Î-
và (d):
ym
1
=-
. Phương trình (3) là phương trình
hoành độ giao điểm của (C
1
) và (d).
Chú ý rằng (C
1
) giống như đồ thị (C) trong miền
x
11
-££
.
Dựa vào đồ thị ta có kết luận sau:
m
0
<
m
0
=
m
01
<<
m
81
1
32
£< m
81
32
= m
81
32
>
vô nghiệm 1 nghiệm 2 nghiệm 4 nghiệm 2 nghiệm vô nghiệm
Câu 6. Cho hàm số
x
y
x
34
2
-
=
-
(C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm các giá trị của m để phương trình sau có 2 nghiệm trên đoạn
2
0;
3
p
éù
êú
ëû
:
xxm (xx
6644
sincossincos)
+=+
·
Xét phương trình:
xxm (xx
6644
sincossincos)
+=+ (*)
xmx
22
31
1sin21sin2
42
æö
Û-=-
ç÷
èø
Û
xmx
22
43sin22(2sin2)
-=- (1)
Đặt
tx
2
sin2
= . Với
x
2
0;
3
p
éù
Î
êú
ëû
thì
[
]
t
0;1
Î . Khi đó (1) trở thành:
t
m
t
34
2
2
-
=
-
với t
0;1
éù
Î
ëû
Nhận xét : với mỗi t
0;1
éù
Î
ëû
ta có :
xt
xt
xt
sin2
sin2
sin2
é
=-
Û=
ê
=
ë
Để (*) có 2 nghiệm thuộc đoạn
2
0;
3
p
éù
êú
ëû
thì tt
33
;1;1
24
éö
éö
ÎÞÎ
÷
ê
÷
ê
÷
ëø
ê
ëø
Dưa vào đồ thị (C) ta có: ymym
37
(1)212
45
æö
<£Û<£
ç÷
èø
Û
m
17
210
<£ .
Câu 7. Cho hàm số
x
y
x
1
.
1
+
=
-
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Biện luận theo m số nghiệm của phương trình
x
m
x
1
.
1
+
=
-
· Số nghiệm của
x
m
x
1
1
+
=
-
bằng số giao điểm của đồ thị (C¢):
x
y
x
1
+
=
-
và
ym
.
=
Dựa vào đồ thị ta suy ra được:
mm
1;1
<->
m
1
=-
m
11
-<£
2 nghiệm 1 nghiệm vô nghiệm
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 77
KSHS 06: ĐIỂM ĐẶC BIỆT CỦA ĐỒ THỊ
Kiến thức cơ bản:
1) Khoảng cách giữa hai điểm A, B: AB =
BABA
xxyy
22
()()
-+-
2) Khoảng cách từ điểm
Mxy
00
(;)
đến đường thẳng D:
axbyc
0
++=
:
axbyc
dMd
ab
00
22
(,)
++
=
+
Đặc biệt: + Nếu D:
xa
=
thì
dMxa
0
(,)
D
=-
+ Nếu D:
yb
=
thì
dMyb
0
(,)
D
=-
+ Tổng các khoảng cách từ M đến các trục toạ độ là:
xy
00
+ .
3) Diện tích tam giác ABC: S =
( )
ABACAABACABAC
2
22
11
..sin..
22
=-
uuuruuur
4) Các điểm A, B đối xứng nhau qua điểm I Û IAIB
0
+=
uuruur
Û
ABI
ABI
xxx
yyy
2
2
ì
+=
í
+=
î
5) Các điểm A, B đối xứng nhau qua đường thẳng D Û
AB
I
D
D
ì
^
í
Î
î
(I là trung điểm AB).
Đặc biệt: + A, B đối xứng nhau qua trục Ox Û
BA
BA
xx
yy
ì
=
í
=-
î
+ A, B đối xứng nhau qua trục Ox Û
BA
BA
xx
yy
ì
=
í
=-
î
6) Khoảng cách giữa đường thẳng D với đường cong (C) bằng khoảng cách nhỏ nhất giữa
một điểm M Î D và một điểm N Î (C).
7) Điểm
Mxy
(;)
được gọi là có toạ độ nguyên nếu
xy
,
đều là số nguyên.
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 78
Câu 1. Cho hàm số yxx
3
32
=-++
(C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm 2 điểm trên đồ thị hàm số sao cho chúng đối xứng nhau qua tâm M(–1; 3).
·
Gọi
(
)
Axy
00
;
,
B
là điểm đối xứng với A qua điểm
M
(1;3)
-
(
)
Bxy
00
2;6Þ---
ABC
,()
Î
Û
yxx
yxx
3
000
3
000
32
6(2)3(2)2
ì
=-++
ï
í
-=---+--+
ï
î
( ) ( )
xxxxxx
3
32
000000
632232261260
Û=-++---+--+Û++=
Û
xy
00
10
=-Þ=
Vậy 2 điểm cần tìm là:
(1;0)
-
và
(1;6)
-
Câu 2. Cho hàm số
x
yxx
3
2
11
3
33
=-++-
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên đồ thị (C) hai điểm phân biệt M, N đối xứng nhau qua trục tung.
·
Hai điểm
MxyNxyC
1122
(;),(;)()
Î đối xứng nhau qua Oy
Û
xx
yy
21
12
0
ì
=-¹
ï
í
=
ï
î
Û
xx
xx
xxxx
2
21
33
23
12
112
0
1111
33
3333
ì
=-¹
ï
í
-++-=-++-
ï
î
Û
x
x
1
2
3
3
ì
=
ï
í
=-
ï
î
hoặc
x
x
1
2
3
3
ì
=-
ï
í
=
ï
î
Vậy hai điểm thuộc đồ thị (C) và đối xứng qua Oy là: MN
1616
3;,3;
33
æöæö
-
ç÷ç÷
èøèø
.
Câu 3. Cho hàm số yxx
3
32
=-++
(C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên (C) hai điểm đối xứng nhau qua đường thẳng d:
xy
220
-+=
.
·
Gọi
(
)
(
)
MxyNxy
1122
;;;
thuộc (C) là hai điểm đối xứng qua đường thẳng d
I là trung điểm của AB nên
xxyy
I
1212
;
22
æö
++
ç÷
èø
, ta có
Id
Î
Có:
(
)
(
)
xxxx
yyxx
33
1122
1212
3232
2.2
222
-+++-++
++
==+
( ) ( ) ( ) ( )
xx
xxxxxxxxxx
xxxx
3
12
221212121212
1122
0
332
1
é
+=
Þ-+++++=+Þ
ê
-+=
ê
ë
Mặt khác:
(
)
(
)
MNdxxyy
2121
.1.20
^Þ-+-=
( ) ( )
(
)
xxxxxxxxxxxx
2222
212111221122
7
720
2
Þ---++=Þ++=
- Xét xx
12
0
+=
xx
12
77
;
22
Þ=±=
m
- Xét
xx
xxxx
xxxx
xx
22
22
12
1122
22
1122
12
9
1
4
7
5
2
4
ì
ì
+=
-+=
ï
ïï
ÛÞ
íí
++=
ïï
=
î
ï
î
vô nghiệm
Vậy 2 điểm cần tìm là:
717717
;2;;2
222222
æöæö
--+
ç÷ç÷
ç÷ç÷
èøèø
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 79
Câu 4. Cho hàm số yxxx
32
15
3
33
=+-+
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Gọi A, B là các giao điểm của (C) với trục Ox. Chứng minh rằng trên đồ thị (C) tồn tại
hai điểm cùng nhìn đoạn AB dưới một góc vuông.
·
PT hoành độ giao điểm của (C) với trục hoành:
x
xxx
x
32
15
1
30
5
33
é
=
+-+=Û
ê
=-
ë
Þ
AB
(5;0),(1;0)
-
. Gọi
MaaaaCMAB
32
15
;3(),,
33
æö
+-+ι
ç÷
èø
Þ
AMaaaa
32
15
5;3
33
æö
=++-+
ç÷
èø
uuur
, BMaaaa
32
15
1;3
33
æö
=-+-+
ç÷
èø
uuur
AMBMAMBM
.0
^Û=
uuuruuur
Û
aaaa
24
1
(5)(1)(5)(1)0
9
+-++-=
Û
aa
3
1
1(1)(5)0
9
+-+=
Û
aaaa
432
2121440(*)
+-++=
Đặt yaaaa
432
2121440
=+-++=
, có tập xác định D = R.
yaaa
32
461214
¢
=+-+
;
y
¢
=
có 1 nghiệm thực ay
00
72043
216
»-Þ»-
Dựa vào BBT ta suy ra (*) luôn có 2 nghiệm khác 1 và –5.
Vậy luôn tồn tại 2 điểm thuộc (C) cùng nhìn đoạn AB dưới một góc vuông.
Câu 5. Cho hàm số yxx
42
21
=-+
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm toạ độ hai điểm P, Q thuộc (C) sao cho đường thẳng PQ song song với trục hoành và
khoảng cách từ điểm cực đại của (C) đến đường thẳng PQ bằng 8.
·
Điểm cực đại của (C) là
A
(0;1)
. PT đường thẳng PQ có dạng:
ymm
(0)
=³
.
Vì
dAPQ
(,)8
=
nên
m
9
=
. Khi đó hoành độ các điểm P, Q là nghiệm của phương trình:
xxx
42
2802
--=Û=±
.
Vậy:
PQ
(2;9),(2;9)
-
hoặc
PQ
(2;9),(2;9)
-
.
Câu 6. Cho hàm số yxmxm
42
1
=+--
(C
m
).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi m = –2.
2) Chứng minh rằng khi m thay đổi thì (C
m
) luôn luôn đi qua hai điểm cố định A, B. Tìm m
để các tiếp tuyến tại A và B vuông góc với nhau.
·
Hai điểm cố định A(1; 0), B(–1; 0). Ta có:
yxmx
3
42
¢
=+ .
Các tiếp tuyến tại A và B vuông góc với nhau
Û
yy
(1).(1)1
¢¢
-=-
Û
m
2
(42)1
+=
Û
mm
35
;
22
=-=-
.
Câu 7. Cho hàm số
x
y
x
2
21
+
=
-
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm những điểm trên đồ thị (C) cách đều hai điểm A(2; 0) và B(0; 2).
·
PT đường trung trực đọan AB:
yx
=
.
Những điểm thuộc đồ thị cách đều A và B có hoành độ là nghiệm của PT:
x
x
x
2
21
+
=
-
Û
xxxx
2
1515
10;
22
-+
--=Û==
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 80
Hai điểm cần tìm là:
15151515
,;,
2222
æöæö
--++
ç÷ç÷
ç÷ç÷
èøèø
Câu 8. Cho hàm số
x
y
x
34
2
-
=
-
(C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm các điểm thuộc (C) cách đều 2 tiệm cận.
·
Gọi
Mxy
(;)
Î
(C) và cách đều 2 tiệm cận x = 2 và y = 3.
Ta có:
xx
xyxx
xx
34
23222
22
-
-=-Û-=-Û-=
--
x
x
x
x
x
1
(2)
4
2
é
=
Û=±-Û
ê
=
-
ë
Vậy có 2 điểm thoả mãn đề bài là : M
1
( 1; 1) và M
2
(4; 6)
Câu 9. Cho hàm số
x
y
x
21
1
+
=
+
(C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên (C) những điểm có tổng khoảng cách đến hai tiệm cận của (C) nhỏ nhất.
·
Gọi
Mxy
00
(;)
Î
(C), ( x
0
1
¹-
)
thì
x
y
xx
0
0
00
21
1
2
11
+
==-
++
Gọi A, B lần lượt là hình chiếu của M trên TCĐ và TCN thì:
MAxMBy
x
00
0
1
1,2
1
=+=-=
+
Áp dụng BĐT Cô-si ta có: MAMBMAMBx
x
0
0
1
2.21.2
1
+³=+=
+
Þ
MA + MB nhỏ nhất bằng 2 khi
x
x
x
x
0
0
0
0
0
1
1
1
é
=
+=Û
ê
=-
+
ë
.
Vậy ta có hai điểm cần tìm là (0; 1) và (–2; 3).
Câu hỏi tương tự:
a)
x
y
x
21
1
-
=
+
ĐS: x
0
13
=-± b)
x
y
x
35
2
-
=
-
ĐS:
MM
(1;2),(3;4)
Câu 10. Cho hàm số
x
y
x
21
1
-
=
+
(C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm điểm M thuộc đồ thị (C) để tiếp tuyến của (C) tại M với đường thẳng đi qua M và
giao điểm hai đường tiệm cận có tích các hệ số góc bằng –9.
·
Giao điểm 2 tiệm cận là
I
(1;2)
-
.
Gọi
MI
IM
MI
yy
MxCk
xxx
x
0
2
0
0
33
;2()
1
(1)
-
æö
-
-ÎÞ==
ç÷
+-
+
èø
+ Hệ số góc của tiếp tuyến tại M:
( )
M
kyx
x
0
2
0
3
()
1
¢
==
+
+ YCBT
MIM
kk
.9
Û=-
Û
x
x
0
0
0
é
=
ê
=-
ë
. Vậy có 2 điểm M thỏa mãn: M(0; –3) và M(–2; 5)
Câu 11. Cho hàm số
x
y
x
2
1
+
=
-
.
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 81
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm điểm M trên (C) sao cho khoảng cách từ M đến đường thẳng
dxy
:220
+-=
bằng
k
65
5
=
.
·
Gọi
m
MmC
m
2
;()
1
æö
+
Î
ç÷
-
èø
. Ta có:
dMdmmm
2
65
(,)23461
5
=Û-+=-
Û
mmmm
51
2;;2;
22
===-=
Þ
MMMM
51
(2;4);;3;(2;0);;5
22
æöæö
--
ç÷ç÷
èøèø
.
Câu hỏi tương tự:.
a)
x
ydxyk
x
3112
;:3410;
25
-
=-+==
-
. ĐS: MMMM
1615711
(1;2);;;2;;;6
3443
æöæöæö
--
ç÷
ç÷ç÷
èø
èøèø
.
Câu 12. Cho hàm số
x
y
x
21
1
+
=
+
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm điểm M trên đồ thị (C) sao cho khoảng cách từ M đến đường thẳng
dxy
:480
-+=
là ngắn nhất.
·
Gọi
D
là tiếp tuyến của (C) song song với d
Þ
PTTT của (C) là
x
y
1
5
:
44
D
=+
hoặc
x
y
2
13
:
44
D
=+
Các tiếp điểm tương ứng: MM
12
35
1;,3;
22
æöæö
-
ç÷ç÷
èøèø
. Ta tính được dMdM
12
(,)(,)
DD
< .
Þ
M
1
3
1;
2
æö
ç÷
èø
là điểm cần tìm.
Cách 2: Giả sử
x
MxC
x
21
;()
1
æö
+
Î
ç÷
+
èø
. Tính
fdMd
(,)
=
. Sử dụng phương pháp hàm số để tìm
f
min
.
Câu 13. Cho hàm số
x
y
x
21
1
-
=
+
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm tọa độ điểm M Î (C) sao cho khoảng cách từ điểm
I
(1;2)
-
tới tiếp tuyến của (C) tại
M là lớn nhất.
·
Giả sử
MxC
x
0
0
3
;2()
1
æö
-Î
ç÷
ç÷
+
èø
. PTTT
D
của (C) tại M là:
yxx
x
x
0
2
0
0
33
2()
1
(1)
-+=-
+
+
Û
xxxyx
2
000
3()(1)(2)3(1)0
--+--+=
Khoảng cách từ
I
(1;2)
-
tới tiếp tuyến
D
là:
( )
xxx
d
x
x
x
x
000
44
2
0
0
0
2
0
3(1)3(1)61
6
9
9(1)
91
(1)
(1)
---++
===
++
++
++
+
.
Theo BĐT Cô–si: x
x
2
0
2
0
9
(1)296
(1)
++³=
+
Þ
d
6
£ .
Khoảng cách d lớn nhất bằng
6
khi xxx
x
22
000
2
0
9
(1)(1)313
(1)
=+Û+=Û=-±
+
.
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 82
Vậy có hai điểm cần tìm là:
(
)
M
13;23
-+- hoặc
(
)
M
13;23
--+
Câu 14. Cho hàm số
x
y
x
24
1
-
=
+
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên (C) hai điểm đối xứng nhau qua đường thẳng MN biết M(–3; 0) và N(–1; –1).
·
MN
(2;1)
=-
uuuur
Þ
Phương trình MN:
xy
230
++=
.
Phương trình đường thẳng (d)
^
MN có dạng:
yxm
2
=+
.
Phương trình hoành độ giao điểm của (C) và (d):
x
xm
x
24
2
1
-
=+
+
Û
xmxmx
2
240(1)
+++=¹-
(1)
(d) cắt (C) tại hai điểm phân biệt A, B
Û
mm
2
8320
D
=-->
(2)
Khi đó
AxxmBxxm
1122
(;2),(;2)
++ với
xx
12
,
là các nghiệm của (1)
Trung điểm của AB là
xx
Ixxm
12
12
;
2
æö
+
++
ç÷
èø
º
mm
I
;
42
æö
-
ç÷
èø
(theo định lý Vi-et)
A, B đối xứng nhau qua MN
Û
I
Î
MN
Û
m
4
=-
Suy ra (1)
Û
x
xx
x
2
0
240
2
é
=
-=Û
ê
=
ë
Þ
A(0; –4), B(2; 0).
Câu 15. Cho hàm số
x
y
x
2
1
=
-
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên đồ thị (C) hai điểm B, C thuộc hai nhánh sao cho tam giác ABC vuông cân tại
đỉnh A với A(2; 0).
·
Ta có Cy
x
2
():2
1
=+
-
. Gọi BbCc
bc
22
;2,;2
11
++
--
æöæö
ç÷ç÷
èøèø
với
bc
1
<<
.
Gọi H, K lần lượt là hình chiếu của B, C lên trục Ox.
Ta có:
·
·
·
·
·
·
·
ABACBACCAKBAHCAKACKBAHACK
00
;9090+=+Þ==Þ==
và:
·
·
{
AHCK
BHACKAABHCAK
HBAK
0
90
DD
=
==Þ=Þ
=
Hay:
{
b
b
c
c
c
b
2
22
1
1
2
3
22
1
-=+
=-
-
Û
=
+=-
-
ì
ï
ï
í
ï
ï
î
.
Vậy
BC
(1;1),(3;3)
-
Câu 16. Cho hàm số
x
y
x
3
1
-
=
+
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên hai nhánh của đồ thị (C) hai điểm A và B sao cho AB ngắn nhất.
·
Tập xác định D =
R{
\1}
-
. Tiệm cận đứng
x
1
=-
.
Giả sử AaBb
ab
44
1;1,1;1
æöæö
--+-+-
ç÷ç÷
èøèø
(với
ab
0,0
>>
) là 2 điểm thuộc 2 nhánh của (C)
ABabababab
abab
abab
2
222
2222
11161664
()16()141432
æöéùéù
=+++=++³+=+³
ç÷
êúêú
èø
ëûëû
H
K
B
A
C
Trần Sĩ Tùng Khảo sát hàm số
Trang 83
AB nhỏ nhất
Û
ab
ab
ABab
ab
a
ab
4
4
424
16
4
4
ì
=
ì
=
ï
=ÛÛÛ==
íí
=
=
î
ï
î
Khi đó:
(
)
(
)
AB
44
44
14;164,14;164
--+-+- .
Câu hỏi tương tự:
a)
x
y
x
49
3
-
=
-
. ĐS:
(
)
(
)
AB
33;43,33;43
--++
Câu 17. Cho hàm số
x
y
x
2
-+
=
-
.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên đồ thị (C), các điểm A, B sao cho độ dài đoạn AB bằng 4 và đường thẳng AB
vuông góc với đường thẳng
dyx
:
=
.
·
PT đường thẳng AB có dạng:
yxm
=-+
. PT hoành độ giao điểm của (C) và AB:
x
xm
x
1
2
-+
=-+
-
Û
gxxmxmx
2
()(3)210(1)(2)
=-+++=¹
Để có 2 điểm A, B thì (1) phải có 2 nghiệm phân biệt khác 2
Û
g
g
0
(2)0
D
ì
>
í
¹
î
Û
mm
mm
2
(3)4(21)0
4(3).2210
ì
+-+>
í
-+++¹
î
Û
m
"
.
Ta có:
AB
AB
xxm
xxm
3
.21
ì
+=+
í
=+
î
. Mặt khác
AABB
yxmyxm
;
=-+=-+
Do đó: AB = 4
Û
BABA
xxyy
22
()()16
-+-=
Û
mm
2
230
--=
Û
m
m
1
3
é
=-
ê
=
ë
.
+ Với
m
=
, thay vào (1) ta được:
xy
xx
xy
2
322
670
322
é
=+Þ=-
-+=Û
ê
=-Þ=
ë
Þ
AB
(32;2),(32;2)
+-- hoặc AB
(32;2),(32;2)
-+-
+ Với
m
1
=-
, thay vào (1) ta được:
xy
xx
xy
2
1222
210
1222
é
=+Þ=--
--=Û
ê
=-Þ=-+
ë
Þ
AB
(12;22);(12;22)
+----+ hoặc AB
(12;22);(12;22)
--++--
Câu 18. Cho hàm số
xx
y
x
2
3514
61
++
=
+
có đồ thị (C).
Tìm tất các các điểm trên (C) có toạ độ nguyên.
·
Ta có: yx
x
153
23
461
æö
=++
ç÷
+
èø
.
Điểm
MxyC
(;)()
Î
có toạ độ nguyên
Û
xZ
yxZ
x
153
23
461
ì
Î
ï
æö
í
=++Î
ç÷
ï
+
èø
î
Û
xZ
xZ
x
x
x
53
23
61
53
234
61
ì
Î
ï
æö
ï
++Î
ç÷
í
+
èø
ï
æö
++
ï
ç÷
+
èø
î
M
Û
xZ
Z
x
x
x
53
61
53
234
61
ì
Î
ï
ï
Î
í
+
ï
æö
++
ç÷
ï
+
èø
î
M
Û
xZ
xx
x
x
6116153
53
234
61
ì
Î
ï
+=±Ú+=±
ï
í
æö
ï
++
ç÷
ï
+
èø
î
M
Khảo sát hàm số Trần Sĩ Tùng
Trang 84
Û
xy
xy
014
94
é
=Þ=
ê
=-Þ=-
ë
. Vậy có hai điểm thoả YCBT:
(0;14),(9;4)
--
.
Câu 19. Cho hàm số
xx
y
x
2
36
2
-+
=
-
có đồ thị (C).
Tìm những cặp điểm trên đồ thị (C) đối xứng nhau qua điểm I
1
;1
2
æö
ç÷
èø
.
·
Gọi
MxyNxyC
1122
(;),(;)()
Î đối xứng nhau qua điểm I
1
;1
2
æö
ç÷
èø
.
Khi đó ta có:
xxxx
Nxy
yyyy
1221
11
1221
11
(1;2)
22
ìì
+==-
ÛÞ--
íí
+==-
îî
.
Vì
MxyNxyC
1122
(;),(;)()
Î nên ta có:
xx
y
x
xx
y
x
2
11
1
1
2
11
1
1
36
2
4
2
1
ì
-+
ï=
-
ï
í
-+
ï
-=
ï
--
î
Û
xy
xy
11
11
2;4
3;6
é
=-=-
ê
==
ë
.
Vậy trên (C) có đúng một cặp điểm thoả YCBT:
MN
(2;4),(3;6)
--
.
Câu 20. Cho hàm số
xx
y
x
2
1
++
=
+
có đồ thị (C).
Tìm những cặp điểm trên đồ thị (C) đối xứng nhau qua đường thẳng
dxy
:1617330
++=
.
·
ĐS: AB
2113
5;,3;
44
æöæö
--
ç÷ç÷
èøèø
.
Chân thành cảm ơn các bạn đồng nghiệp và các em học sinh đã đọc tập tài liệu này.
transitung_tv@yahoo.com

Preview text:

TRẦN SĨ TÙNG ---- ›š & ›š ----
TÀI LIỆU ÔN THI ĐẠI HỌC – CAO ĐẲNG Năm 2012
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
KSHS 01: TÍNH ĐƠN ĐIỆU CỦA HÀM SỐ A. Kiến thức cơ bản
Giả sử hàm số y = f (x) có tập xác định D.
· Hàm số f đồng biến trên D Û y¢ ³ 0,"x Î D và y¢ = 0 chỉ xảy ra tại một số hữu hạn điểm thuộc D.
· Hàm số f nghịch biến trên D Û y¢ £ 0,"x Î D và y¢ = 0 chỉ xảy ra tại một số hữu hạn điểm thuộc D. · Nếu y = ax2 '
+ bx + c (a ¹ 0) thì: + ìa y ³ x " Î R > 0 ' 0, Û ì < í + a y £ x " Î R 0 ' 0, Û í îD £ 0 îD £ 0
· Định lí về dấu của tam thức bậc hai g x = ax2 ( )
+ bx + c (a ¹ 0) :
+ Nếu D < 0 thì g(x) luôn cùng dấu với a. b
+ Nếu D = 0 thì g(x) luôn cùng dấu với a (trừ x = - ) 2a
+ Nếu D > 0 thì g(x) có hai nghiệm x , x 1
2 và trong khoảng hai nghiệm thì g(x) khác dấu
với a, ngoài khoảng hai nghiệm thì g(x) cùng dấu với a.
· So sánh các nghiệm x , x 2 1
2 của tam thức bậc hai g(x) = ax + bx + c với số 0: ìD ³ 0 ìD ³ 0 ï ï
+ x £ x < 0 Û íP 1 2
> 0 + 0 < x £ x Û íP 1 2
> 0 + x < 0 < x Û P 1 2 < 0 ïS < 0 î ïS > 0 î
· g(x) £ m, x
" Î(a;b) Û max g(x) £ m ;
g(x) ³ m, x
" Î(a;b) Û min g(x) ³ m (a;b) (a;b)
B. Một số dạng câu hỏi thường gặp
1. Tìm điều kiện để hàm số y = f (x) đơn điệu trên tập xác định (hoặc trên từng khoảng xác định).
· Hàm số f đồng biến trên D Û y¢ ³ 0,"x Î D và y¢ = 0 chỉ xảy ra tại một số hữu hạn điểm thuộc D.
· Hàm số f nghịch biến trên D Û y¢ £ 0,"x Î D và y¢ = 0 chỉ xảy ra tại một số hữu hạn điểm thuộc D. · Nếu y = ax2 '
+ bx + c (a ¹ 0) thì: + ìa y ³ x " Î R > 0 ' 0, Û ì < í + a y £ x " Î R 0 ' 0, Û í îD £ 0 îD £ 0
2. Tìm điều kiện để hàm số y = f x = ax3 + bx2 ( )
+ cx + d đơn điệu trên khoảng (a;b ) .
Ta có: y¢ = f ¢ x = ax2 ( ) 3 + 2bx + c .
a) Hàm số f đồng biến trên (a;b ) Û y¢ ³ 0, x
" Î(a;b ) và y¢ = 0 chỉ xảy ra tại một số hữu
hạn điểm thuộc (a;b ) . Trường hợp 1:
· Nếu bất phương trình f (¢x) ³ 0 Û h(m) ³ g(x) (*)
thì f đồng biến trên (a;b ) Û h(m) ³ max g(x) (a ;b ) Trang 1
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng
· Nếu bất phương trình f (¢x) ³ 0 Û h(m) £ g(x) (**)
thì f đồng biến trên (a;b ) Û h(m) £ min g(x) (a ;b )
Trường hợp 2: Nếu bất phương trình f (¢x) ³ 0 không đưa được về dạng (*) thì đặt t = x -a .
Khi đó ta có: y¢ = g t = at2 +
aa + b t + a 2 ( ) 3 2(3
) 3 a + 2ba + c . ìa > 0 ï
– Hàm số f đồng biến trên khoảng ( ;
-¥ a) Û g(t) ³ 0, t " < 0 Û ìa > 0 D > 0 í Ú îD 0 í £ S > 0 ï ïîP ³ 0 ìa > 0 ï
– Hàm số f đồng biến trên khoảng (a;+¥) Û g(t) ³ 0, t " > 0 Û ìa > 0 D > 0 í Ú îD 0 í £ S < 0 ï ïîP ³ 0
b) Hàm số f nghịch biến trên (a;b ) Û y¢ ³ 0, x
" Î(a;b ) và y¢ = 0 chỉ xảy ra tại một số hữu
hạn điểm thuộc (a;b ) . Trường hợp 1:
· Nếu bất phương trình f (¢x) £ 0 Û h(m) ³ g(x) (*)
thì f nghịch biến trên (a;b ) Û h(m) ³ max g(x) (a ;b )
· Nếu bất phương trình f (¢x) ³ 0 Û h(m) £ g(x) (**)
thì f nghịch biến trên (a;b ) Û h(m) £ min g(x) (a ;b )
Trường hợp 2: Nếu bất phương trình f (¢x) £ 0 không đưa được về dạng (*) thì đặt t = x -a .
Khi đó ta có: y¢ = g t = at2 +
aa + b t + a 2 ( ) 3 2(3
) 3 a + 2ba + c . ìa < 0 ï
– Hàm số f nghịch biến trên khoảng ( ;
-¥ a) Û g(t) £ 0, t " < 0 Û ìa < 0 D > 0 í Ú îD 0 í £ S > 0 ï ïîP ³ 0 ìa < 0 ï
– Hàm số f nghịch biến trên khoảng (a;+¥) Û g(t) £ 0, t " > 0 Û ìa < 0 D > 0 í Ú îD 0 í £ S < 0 ï ïîP ³ 0
3. Tìm điều kiện để hàm số y = f x = ax3 + bx2 ( )
+ cx + d đơn điệu trên khoảng có độ dài
bằng k cho trước.
· f đơn điệu trên khoảng (x ; x ¢ ì ¹
1 2) Û y = 0 có 2 nghiệm phân biệt x , x 1 2 Û a 0 í (1) îD > 0
· Biến đổi x - x = d 2 2 1 2
thành (x + x ) - 4x x = d 1 2 1 2 (2)
· Sử dụng định lí Viet đưa (2) thành phương trình theo m.
· Giải phương trình, so với điều kiện (1) để chọn nghiệm.
ax2 + bx + c
4. Tìm điều kiện để hàm số y = (2), (a,d ¹ 0) dx + e a) Đồng biến trên ( ; -¥ a) .
b) Đồng biến trên (a;+¥) . Trang 2
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
c) Đồng biến trên (a;b ) . ì-eü adx2 2aex be dc f (x)
Tập xác định: D = R \ í , y' + + - = = d ý î þ (dx +e)2 (dx +e)2 Trường hợp 1 Trường hợp 2
Nếu: f (x) ³ 0 Û g(x) ³ h(m) i ( )
Nếu bpt: f (x) ³ 0 không đưa được về dạng (i)
thì ta đặt: t = x -a .
Khi đó bpt: f (x) ³ 0 trở thành: g(t) ³ 0 , với:
g t = adt2 + a da + e t + ad 2 ( ) 2 ( )
a + 2aea + be - dc
a) (2) đồng biến trên khoảng ( ; -¥ a)
a) (2) đồng biến trên khoảng ( ; -¥ a) ì-e ì-e ï ³ a Û ï ³ a í d Û í d
ïîg(x) ³ h(m), x " < a
ïîg(t) ³ 0, t " < 0 ii ( ) ì-e ìa > 0 ³ a ï Û ï í d ìa ii > 0 D > 0 ( ) Û í Ú í
ïh(m) £ min g(x) îD £ 0 S > 0 î ( ; -¥ a ] ï ïîP ³ 0
b) (2) đồng biến trên khoảng (a;+¥)
b) (2) đồng biến trên khoảng (a;+¥) ì-e ì-e ï £ a Û ï £ a í d Û í d
ïîg(x) ³ h(m), x " > a
ïîg(t) ³ 0, t " > 0 i(ii) ì-e ìa > 0 £ a ï Û ï í d ìa iii > 0 D > 0 ( ) Û í Ú í
ïh(m) £ min g(x) îD £ 0 S < 0 î [a;+¥) ï ïîP ³ 0
c) (2) đồng biến trên khoảng (a;b ) ì-e ï Ï Û (a;b ) í d
ïîg(x) ³ h(m), x " Î(a;b ) ì-e Ï ï (a;b) Û í d
ïh(m) £ min g(x) î [a;b ]
ax2 + bx + c
5. Tìm điều kiện để hàm số y = (2), (a,d ¹ 0) dx + e a) Nghịch biến trên ( ; -¥ a) .
b) Nghịch biến trên (a;+¥) .
c) Nghịch biến trên (a;b ) . ì-eü adx2 2aex be dc f (x)
Tập xác định: D = R \ í , y' + + - = = d ý î þ (dx +e)2 (dx +e)2 Trang 3
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng Trường hợp 1 Trường hợp 2
Nếu f (x) £ 0 Û g(x) ³ h(m) i ( )
Nếu bpt: f (x) ³ 0 không đưa được về dạng (i)
thì ta đặt: t = x -a .
Khi đó bpt: f (x) £ 0 trở thành: g(t) £ 0 , với:
g t = adt2 + a da + e t + ad 2 ( ) 2 ( )
a + 2aea + be - dc
a) (2) nghịch biến trên khoảng ( ; -¥ a)
a) (2) đồng biến trên khoảng ( ; -¥ a) ì-e ì-e ï ³ a Û ï ³ a í d Û í d
ïîg(x) ³ h(m), x " < a
ïîg(t) £ 0, t " < 0 ii ( ) ì-e ìa < 0 ³ a ï Û ï í d ìa ii < 0 D > 0 ( ) Û í Ú í
ïh(m) £ min g(x) îD £ 0 S > 0 î ( ; -¥ a ] ï ïîP ³ 0
b) (2) nghịch biến trên khoảng (a;+¥)
b) (2) đồng biến trên khoảng (a;+¥) ì-e ì-e ï £ a Û ï £ a í d Û í d
ïîg(x) ³ h(m), x " > a
ïîg(t) £ 0, t " > 0 i(ii) ì-e ìa < 0 £ a ï Û ï í d ìa iii < 0 D > 0 ( ) Û í Ú í
ïh(m) £ min g(x) îD £ 0 S < 0 î [a;+¥) ï ïîP ³ 0
c) (2) đồng biến trong khoảng (a;b ) ì-e ï Ï Û (a;b ) í d
ïîg(x) ³ h(m), x " Î(a;b ) ì-e Ï ï (a;b) Û í d
ïh(m) £ min g(x) î [a;b ] Trang 4
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số 1
Câu 1. Cho hàm số y = (m -1)x3 + mx2 + ( m 3 - 2)x (1) 3
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số (1) khi m = 2 .
2) Tìm tất cả các giá trị của tham số m để hàm số (1) đồng biến trên tập xác định của nó.
· Tập xác định: D = R. y ¢= m - x2 ( 1) + 2mx + m 3 - 2 .
(1) đồng biến trên R Û y ¢³ 0, x " Û m ³ 2
Câu 2. Cho hàm số y = x3 + x2 3 - mx - 4 (1)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = 0 .
2) Tìm tất cả các giá trị của tham số m để hàm số (1) đồng biến trên khoảng ( ; -¥ 0) .
· Tập xác định: D = R. y ¢= x2
3 + 6x - m . y¢ có D¢ = 3(m + 3) .
+ Nếu m £ -3 thì D¢ £ 0 Þ y¢ ³ 0, x
" Þ hàm số đồng biến trên R Þ m £ -3 thoả YCBT.
+ Nếu m > -3 thì D¢ > 0 Þ PT y¢ = 0 có 2 nghiệm phân biệt x ,x (x < x 1 2 1
2) . Khi đó hàm số
đồng biến trên các khoảng (- ; ¥ x ),(x 1 2;+¥) . ìD¢ > 0 ï ìm > 3 - ï
Do đó hàm số đồng biến trên khoảng ( ;
-¥ 0) Û 0 £ x < x 1
2 Û íP ³ 0 Û í-m ³ 0 (VN) ïîS > 0 ïî 2 - > 0
Vậy: m £ -3 .
Câu 3. Cho hàm số y = x3 - m + x2 2 3(2
1) + 6m(m +1)x +1 có đồ thị (Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 0.
2) Tìm m để hàm số đồng biến trên khoảng (2;+¥)
· Tập xác định: D = R. y = x2
' 6 - 6(2m +1)x + 6m(m +1) có D = m 2 + - m2 (2 1) 4(
+ m) = 1 > 0 éx = m y' = 0 Û ê
. Hàm số đồng biến trên các khoảng (- ;
¥ m), (m +1;+¥) ëx = m +1
Do đó: hàm số đồng biến trên (2;+¥) Û m +1 £ 2 Û m £ 1
Câu 4. Cho hàm số y = x3 + - m x2
(1 2 ) + (2 - m)x + m + 2 .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi m = 1.
2) Tìm m để hàm đồng biến trên khoảng K = (0;+¥) .
· Hàm đồng biến trên (0;+¥) Û y ¢= x2 3 + (
2 1- 2m)x + (2 - m) ³ 0 với x " Î(0;+¥) 3x2 + 2x + 2
Û f (x) = ³ m với x " Î(0;+¥) 4x +1 6(2x2 + x -1) 1
Ta có: f (¢x) =
= 0 Û 2x2 + x -1 = 0 Û x = 1; - x = (4x 2 + ) 1 2 æ 1 ö 5
Lập BBT của hàm f (x) trên (0;+¥) , từ đó ta đi đến kết luận: f ç ÷ ³ m Û ³ m . è 2 ø 4
Câu hỏi tương tự: 1
a) y = (m +1)x3 - (2m -1)x2 + 3(2m -1)x +1 (m ¹ 1) - , K = (- ; ¥ 1) - . ĐS: m 4 ³ 3 11 1
b) y = (m +1)x3 - (2m -1)x2 + 3(2m -1)x +1 (m ¹ 1)
- , K = (1;+¥) . ĐS: m ³ 0 3 1
c) y = (m +1)x3 - (2m -1)x2 + 3(2m -1)x +1 (m ¹ 1) - , K = ( 1 - ;1) . ĐS: m 1 ³ 3 2 Trang 5
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng 1
Câu 5. Cho hàm số y = (m2 -1)x3 + (m -1)x2 - 2x +1 (1) (m ¹ 1) ± . 3
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi m = 0.
2) Tìm m để hàm nghịch biến trên khoảng K = ( ; -¥ 2) .
· Tập xác định: D = R; y¢ = m2 - x2 (
1) +2(m -1)x - 2 .
Đặt t = x –2 ta được: y¢ = g t = m2 - t2 + m2 + m - t + m2 ( ) ( 1) (4 2 6) 4 + 4m -10
Hàm số (1) nghịch biến trong khoảng ( ;
-¥ 2) Û g(t) £ 0, t " < 0 ìm2 -1< 0 ìa < 0 ï ì 2 2 ï ï ï m 3 - 2m -1 > 0 ï TH1: ìa < 0 -1 < 0 ïD > 0 í Û m í TH2: í Û í 2 îD £ 0 ï 4m + 4m -10 £ 0 î m2 3 - 2m -1 £ 0 S > 0 ï ï ïîP ³ 0 2 - m - 3 ï > 0 ïî m +1 1 - Vậy: Với
£ m < 1 thì hàm số (1) nghịch biến trong khoảng ( ; -¥ 2) . 3 1
Câu 6. Cho hàm số y = (m2 -1)x3 + (m -1)x2 - 2x +1 (1) (m ¹ 1) ± . 3
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi m = 0.
2) Tìm m để hàm nghịch biến trên khoảng K = (2;+¥) .
· Tập xác định: D = R; y¢ = m2 - x2 (
1) +2(m -1)x - 2 .
Đặt t = x –2 ta được: y¢ = g t = m2 - t2 + m2 + m - t + m2 ( ) ( 1) (4 2 6) 4 + 4m -10
Hàm số (1) nghịch biến trong khoảng (2;+¥) Û g(t) £ 0, t " > 0 ìm2 -1< 0 ìa < 0 ï ì 2 2 ï ï ï m 3 - 2m -1 > 0 ï TH1: ìa < 0 -1 < 0 ïD > 0 í Û m í TH2: í Û í 2 îD £ 0 ï 4m + 4m -10 £ 0 î m2 3 - 2m -1 £ 0 S < 0 ï ï ïîP ³ 0 2 - m - 3 ï < 0 ïî m +1
Vậy: Với -1 < m < 1 thì hàm số (1) nghịch biến trong khoảng (2;+¥)
Câu 7. Cho hàm số y = x3 + x2
3 + mx + m (1), (m là tham số).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = 3.
2) Tìm m để hàm số (1) nghịch biến trên đoạn có độ dài bằng 1. · Ta có y = x2
' 3 + 6x + m có D¢ = 9 - m 3 .
+ Nếu m ≥ 3 thì y¢ ³ 0, x
" Î R Þ hàm số đồng biến trên R Þ m ≥ 3 không thoả mãn.
+ Nếu m < 3 thì y¢ = 0 có 2 nghiệm phân biệt x , x (x < x 1 2 1
2) . Hàm số nghịch biến trên đoạn éx ; x m 1 2 ù ë
û với độ dài l = x - x 1
2 . Ta có: x + x = 2; - x x 1 2 1 2 = . 3
YCBT Û l = 1 Û x - x 2 1
2 = 1 Û (x + x ) - 4x x 1 2 1 2 = 1 Û m 9 = . 4
Câu 8. Cho hàm số y = - x3 + mx2 2 3 -1 (1).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm các giá trị của m để hàm số (1) đồng biến trong khoảng (x ; x 1 2) với x - x 2 1 = 1 . · y = - x2 '
6 + 6mx , y' = 0 Û x = 0 Ú x = m .
+ Nếu m = 0 Þ y¢ £ 0, x
" Ρ Þ hàm số nghịch biến trên ¡ Þ m = 0 không thoả YCBT. Trang 6
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
+ Nếu m ¹ 0 , y¢ ³ 0, x
" Î(0;m) khi m > 0 hoặc y¢ ³ 0, x
" Î(m;0) khi m < 0 .
Vậy hàm số đồng biến trong khoảng (x ; x
1 2) với x - x 2 1 = 1
é(x ; x ) = (0;m) Û 1 2 é - 0 = 1 ê - = Û = ±1 (x ; x ) và x x Û m m . = (m ê ë 2 1 1 1 2 ;0) ë0 - m = 1
Câu 9. Cho hàm số y = x4 - mx2 2 - m
3 +1 (1), (m là tham số).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = 1.
2) Tìm m để hàm số (1) đồng biến trên khoảng (1; 2).
· Ta có y = x3 - mx = x x2 ' 4 4 4 ( - m)
+ m £ 0 , y ¢³ 0, x
" Î(0;+¥) Þ m £ 0 thoả mãn.
+ m > 0 , y ¢= 0 có 3 nghiệm phân biệt: - m, 0, m .
Hàm số (1) đồng biến trên (1; 2) Û m £
1 Û 0 < m £ 1. Vậy m Î( ;1 -¥ ùû .
Câu hỏi tương tự:
a) Với y = x4 - m - x2 2(
1) + m - 2 ; y đồng biến trên khoảng (1;3). ĐS: m £ 2 . mx + 4
Câu 10. Cho hàm số y = (1) x + m
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = -1.
2) Tìm tất cả các giá trị của tham số m để hàm số (1) nghịch biến trên khoảng ( ; -¥ 1) . m2 - 4
· Tập xác định: D = R \ {–m}. y ¢= . (x + m 2 )
Hàm số nghịch biến trên từng khoảng xác định Û y ¢< 0 Û 2
- < m < 2 (1)
Để hàm số (1) nghịch biến trên khoảng ( ;
-¥ 1) thì ta phải có -m ³ 1 Û m £ -1 (2)
Kết hợp (1) và (2) ta được: -2 < m £ -1. x2 2 - 3x + m
Câu 11. Cho hàm số y = (2). x -1
Tìm m để hàm số (2) đồng biến trên khoảng (- ; ¥ 1) - .
2x2 - 4x + 3 - m f (x)
· Tập xác định: D = R \ {1}. y' = = . (x 2 -1) (x 2 -1)
Ta có: f x ³ Û m £ x2 ( ) 0
2 - 4x + 3. Đặt g x = x2
( ) 2 - 4x + 3 Þ g'(x) = 4x - 4
Hàm số (2) đồng biến trên (- ; ¥ 1) - Û y' ³ 0, x " Î(- ; ¥ 1
- ) Û m £ min g(x) (-¥;-1]
Dựa vào BBT của hàm số g(x), x " Î(- ; ¥ 1]
- ta suy ra m £ 9 .
Vậy m £ 9 thì hàm số (2) đồng biến trên (- ; ¥ 1) - x2 2 - 3x + m
Câu 12. Cho hàm số y = (2). x -1
Tìm m để hàm số (2) đồng biến trên khoảng (2;+¥) .
2x2 - 4x + 3 - m f (x)
· Tập xác định: D = R \ {1}. y' = = . (x 2 -1) (x 2 -1)
Ta có: f x ³ Û m £ x2 ( ) 0
2 - 4x + 3. Đặt g x = x2
( ) 2 - 4x + 3 Þ g'(x) = 4x - 4
Hàm số (2) đồng biến trên (2;+¥) Û y' ³ 0, x
" Î(2;+¥) Û m £ min g(x) [2;+¥) Trang 7
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng
Dựa vào BBT của hàm số g(x), x " Î(- ; ¥ 1]
- ta suy ra m £ 3 .
Vậy m £ 3 thì hàm số (2) đồng biến trên (2;+¥) . x2 2 - 3x + m
Câu 13. Cho hàm số y = (2). x -1
Tìm m để hàm số (2) đồng biến trên khoảng (1;2) .
2x2 - 4x + 3 - m f (x)
· Tập xác định: D = R \ {1}. y' = = . (x 2 -1) (x 2 -1)
Ta có: f x ³ Û m £ x2 ( ) 0
2 - 4x + 3. Đặt g x = x2
( ) 2 - 4x + 3 Þ g'(x) = 4x - 4
Hàm số (2) đồng biến trên (1;2) Û y' ³ 0, x
" Î(1;2) Û m £ min g(x) [1;2]
Dựa vào BBT của hàm số g(x), x " Î(- ; ¥ 1]
- ta suy ra m £ 1 .
Vậy m £ 1 thì hàm số (2) đồng biến trên (1;2) .
x2 - mx + m2 2 3
Câu 14. Cho hàm số y = (2). 2m - x
Tìm m để hàm số (2) nghịch biến trên khoảng ( ; -¥ 1) .
-x2 + 4mx - m2 f (x)
· Tập xác định: D = R \ {2m} . y' = =
.Đặt t = x -1. (x - 2m 2 ) (x - 2m 2 )
Khi đó bpt: f (x) £ 0 trở thành: g t = -t2 - - m t - m2 ( ) 2(1 2 ) + 4m -1 £ 0
Hàm số (2) nghịch biến trên ( ; -¥ 1) ì2m Û y £ "x > 1 ' 0, Î(- ; ¥ 1) Û í îg t ( ) £ 0, t " < 0 i() éD' = 0 ém = 0 êìD' > 0 êìm ¹ 0 ém = 0 i() Û êï Û êï Û ê êíS > 0 êí4m - 2 > 0 ëm ³ 2 + 3 êïP ³ 0 ëî êï
ëîm2 - 4m +1 ³ 0
Vậy: Với m ³ 2 + 3 thì hàm số (2) nghịch biến trên ( ; -¥ 1) .
x2 - mx + m2 2 3
Câu 15. Cho hàm số y = (2). 2m - x
Tìm m để hàm số (2) nghịch biến trên khoảng (1;+¥) .
-x2 + 4mx - m2 f (x)
· Tập xác định: D = R \ {2m} . y' = =
.Đặt t = x -1. (x - 2m 2 ) (x - 2m 2 )
Khi đó bpt: f (x) £ 0 trở thành: g t = -t2 - - m t - m2 ( ) 2(1 2 ) + 4m -1 £ 0
Hàm số (2) nghịch biến trên (1;+¥) ì2m Û y £ x < 1 ' 0, " Î(1;+¥) Û í
îg(t) £ 0, t " > 0 ii ( ) éD' = 0 ém = 0 êìD' > 0 êìm ¹ 0 ii ( ) Û êï Û êï Û m £ 2 - 3 êíS < 0 êí4m - 2 < 0 êïP ³ 0 ëî êï
ëîm2 - 4m +1 ³ 0
Vậy: Với m £ 2 - 3 thì hàm số (2) nghịch biến trên (1;+¥) Trang 8
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
KSHS 02: CỰC TRỊ CỦA HÀM SỐ
Dạng 1: Cực trị của hàm số bậc 3: y = f x = ax3 + bx2 ( )
+ cx + d
A. Kiến thức cơ bản
· Hàm số có cực đại, cực tiểu Û phương trình y¢ = 0 có 2 nghiệm phân biệt.
· Hoành độ x ,x ¢
1 2 của các điểm cực trị là các nghiệm của phương trình y = 0 .
· Để viết phương trình đường thẳng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu, ta có thể sử dụng
phương pháp tách đạo hàm.
– Phân tích y = f (¢x) q
. (x) + h(x) .
– Suy ra y = h(x ),y = h(x 1 1 2 2) .
Do đó phương trình đường thẳng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu là: y = h(x) . k - k
· Gọi a là góc giữa hai đường thẳng d : y = k x + b , d : y = k x + b 1 2 1 1 1 2 2 2 thì tana = 1+ k k 1 2
B. Một số dạng câu hỏi thường gặp
Gọi k là hệ số góc của đường thẳng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu.
1. Tìm điều kiện để đường thẳng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu song song (vuông
góc) với đường thẳng
d : y = px + q .
– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
– Viết phương trình đường thẳng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu. 1
– Giải điều kiện: k = p (hoặc k = - ). p
2. Tìm điều kiện để đường thẳng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu tạo với đường thẳng
d : y = px + q một góc a .
– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
– Viết phương trình đường thẳng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu. k - p – Giải điều kiện:
= tana . (Đặc biệt nếu d º Ox, thì giải điều kiện: k = tana ) 1+ kp
3. Tìm điều kiện để đường thẳng đi qua các điểm cực đại, cực tiểu cắt hai trục Ox, Oy
tại hai điểm A, B sao cho DIAB có diện tích S cho trước (với I là điểm cho trước).

– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
– Viết phương trình đường thẳng D đi qua các điểm cực đại, cực tiểu.
– Tìm giao điểm A, B của D với các trục Ox, Oy.
– Giải điều kiện S IAB S D = .
4. Tìm điều kiện để đồ thị hàm số có hai điểm cực trị A, B sao cho DIAB có diện tích S
cho trước (với I là điểm cho trước).

– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
– Viết phương trình đường thẳng D đi qua các điểm cực đại, cực tiểu.
– Giải điều kiện S IAB S D = .
5. Tìm điều kiện để đồ thị hàm số có hai điểm cực trị A, B đối xứng qua đường thẳng d cho trước.
– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
– Viết phương trình đường thẳng D đi qua các điểm cực đại, cực tiểu.
– Gọi I là trung điểm của AB.
– Giải điều kiện: ìD ^ d í . îI Î d
5. Tìm điều kiện để đồ thị hàm số có hai điểm cực trị A, B cách đều đường thẳng d cho trước.
– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu. Trang 9
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng
– Giải điều kiện: d(A,d) = d(B,d) .
6. Tìm điều kiện để đồ thị hàm số có hai điểm cực trị A, B và khoảng cách giữa hai
điểm A, B là lớn nhất (nhỏ nhất).

– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
– Tìm toạ độ các điểm cực trị A, B (có thể dùng phương trình đường thẳng qua hai điểm cực trị).
– Tính AB. Dùng phương pháp hàm số để tìm GTLN (GTNN) của AB.
7. Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu và hoành độ các điểm cực trị thoả hệ thức cho trước.
– Tìm điều kiện để hàm số có cực đại, cực tiểu.
– Phân tích hệ thức để áp dụng định lí Vi-et.
8. Tìm điều kiện để hàm số có cực trị trên khoảng K1 = ( ;
-¥ a) hoặc K2 = (a;+¥).
y = f x = ax2 ' ( ) 3 + 2bx + c .
Đặt t = x -a . Khi đó: y = g t = at2 +
aa + b t + a 2 ' ( ) 3 2(3
) 3 a + 2ba + c
Hàm số có cực trị thuộc K1 = ( ; -¥ a)
Hàm số có cực trị thuộc K2 = (a;+¥)
Hàm số có cực trị trên khoảng ( ; -¥ a)
Hàm số có cực trị trên khoảng (a;+¥)
Û f (x) = 0 có nghiệm trên ( ; -¥ a) .
Û f (x) = 0 có nghiệm trên (a;+¥) .
Û g(t) = 0 có nghiệm t < 0
Û g(t) = 0 có nghiệm t > 0 éP < 0 éP < 0 êìD' ³ 0 êìD' ³ 0 Û êï Û êï êíS < 0 êíS > 0 êïP ³ 0 ëî êïP ³ 0 ëî
9. Tìm điều kiện để hàm số có hai cực trị x , x 1 2 thoả:
a) x < a < x 1 2
b) x < x 1 2 < a
c) a < x < x 1 2
y = f x = ax2 ' ( ) 3 + 2bx + c .
Đặt t = x -a . Khi đó: y = g t = at2 +
aa + b t + a 2 ' ( ) 3 2(3
) 3 a + 2ba + c
a) Hàm số có hai cực trị x , x
1 2 thoả x < a < x 1 2
Û g(t) = 0 có hai nghiệm t ,t
1 2 thoả t < 0 < t 1 2 Û P < 0
b) Hàm số có hai cực trị x , x
1 2 thoả x < x 1 2 < a ìD' > 0 Û g(t) = 0 ï
có hai nghiệm t ,t
1 2 thoả t < t 1 2 < 0 Û íS < 0 ïP > 0 î
c) Hàm số có hai cực trị x1, x2 thoả a < x < x 1 2 ìD' > 0 ï
Û g(t) = 0 có hai nghiệm t ,t
1 2 thoả 0 < t < t 1 2 Û íS > 0 ïP > 0 î Trang 10
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
Câu 1. Cho hàm số y = -x3 + mx2 + -m2 x + m3 - m2 3 3(1 ) (1)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = 1.
2) Viết phương trình đường thẳng qua hai điểm cực trị của đồ thị hàm số (1).
· y ¢= - x2 + mx + - m2 3 6 3(1 ) .
PT y ¢= 0 có D = 1 > 0, m
" Þ Đồ thị hàm số (1) luôn có 2 điểm cực trị (x ;y ), (x ;y 1 1 2 2 ) . æ 1 m ö
Chia y cho y¢ ta được:
y = ç x - ÷ y ¢+ 2x - m2 + m è 3 3 ø Khi đó:
y = 2x - m2 + m 2 1 1
; y = 2x - m + m 2 2
PT đường thẳng qua hai điểm cực trị của đồ thị hàm số (1) là y = x - m2 2 + m .
Câu 2. Cho hàm số y = x3 + x2
3 + mx + m - 2 (m là tham số) có đồ thị là (Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị hàm số khi m = 3.
2) Xác định m để (Cm) có các điểm cực đại và cực tiểu nằm về hai phía đối với trục hoành.
· PT hoành độ giao điểm của (C) và trục hoành: éx = 1 - x3 + x2
3 + mx + m - 2 = 0 (1) Û ê
ëg(x) = x2 + 2x + m - 2 = 0 (2)
(Cm) có 2 điểm cực trị nằm về 2 phía đối với trục Ox Û PT (1) có 3 nghiệm phân biệt ì ¢
Û (2) có 2 nghiệm phân biệt khác –1 Û D = 3- m > 0 í Û m < 3 îg( 1 - ) = m - 3 ¹ 0
Câu 3. Cho hàm số y = -x3 + m + x2 - m2 (2 1) ( - m
3 + 2)x - 4 (m là tham số) có đồ thị là (Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị hàm số khi m = 1.
2) Xác định m để (Cm) có các điểm cực đại và cực tiểu nằm về hai phía của trục tung. · y ¢= - x2 +
m + x - m2 3 2(2 1) ( - m 3 + 2) . (C ¢
m) có các điểm CĐ và CT nằm về hai phía của trục tung Û PT y = 0 có 2 nghiệm trái dấu Û m2 3( - m
3 + 2) < 0 Û 1 < m < 2 . 1
Câu 4. Cho hàm số y = x3 - mx2 + (2m -1)x - 3 (m là tham số) có đồ thị là (C 3 m).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị hàm số khi m = 2.
2) Xác định m để (Cm) có các điểm cực đại, cực tiểu nằm về cùng một phía đối với trục tung.
· TXĐ: D = R ; y ¢= x2 - 2mx + 2m -1. Đồ thị (C ¢
m) có 2 điểm CĐ, CT nằm cùng phía đối với trục tung Û y = 0 có 2 nghiệm phân ì 2 ¢ ìm ¹ 1
biệt cùng dấu Û D = m - 2m +1 > 0 ï í Û í 1 . î2m -1 > 0 m > ïî 2
Câu 5. Cho hàm số y = x3 - x2
3 - mx + 2 (m là tham số) có đồ thị là (Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị hàm số khi m = 1.
2) Xác định m để (Cm) có các điểm cực đại và cực tiểu cách đều đường thẳng y = x -1.
· Ta có: y = x2 ' 3 - 6x - m .
Hàm số có CĐ, CT Û y = x2
' 3 - 6x - m = 0 có 2 nghiệm phân biệt x ; x 1 2
Û D' = 9 + m
3 > 0 Û m > -3 (*) Trang 11
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng
Gọi hai điểm cực trị là A(x ;y 1 );B(x ;y 1 2 2 ) æ 1 1 ö æ 2m ö æ m ö
Thực hiện phép chia y cho y¢ ta được: y = ç x - ÷y'+ ç - 2÷ x + ç2 + 3 3 3 3 ÷ è ø è ø è ø æ 2m ö m æ 2m ö m
Þ y = y(x ) = ç
- 2÷ x + 2 + ; y = y(x ) = ç - 2÷ x 1 1 1 2 2 2 + 2 + è 3 ø 3 è 3 ø 3 æ 2m ö m
Þ Phương trình đường thẳng đi qua 2 điểm cực trị là D: y = ç - 2÷ x + 2 + è 3 ø 3
Các điểm cực trị cách đều đường thẳng y = x -1 Û xảy ra 1 trong 2 trường hợp:
TH1: Đường thẳng đi qua 2 điểm cực trị song song hoặc trùng với đường thẳng y = x -1 2m 9 Û
- 2 = 1 Û m = (không thỏa (*)) 3 2
TH2: Trung điểm I của AB nằm trên đường thẳng y = x -1 y + y x + x æ m ö æ m Û y 1 2 1 2 ö I = x 2 I -1 Û = -1 Û - 2 (x + x 1 2 ) + 2 2 + = (x + x 1 2 ) - ç ÷ ç ÷ 2 2 2 è 3 ø è 3 ø æ 2m ö æ m 2 .2 2 2 ö Û - + + = 0 Û m = ç ÷ ç ÷ 0 è 3 ø è 3 ø
Vậy các giá trị cần tìm của m là: m = 0 .
Câu 6. Cho hàm số y = x3 - mx2 + m3 3
4 (m là tham số) có đồ thị là (Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị hàm số khi m = 1.
2) Xác định m để (Cm) có các điểm cực đại và cực tiểu đối xứng nhau qua đường thẳng y = x.
· Ta có: y¢ = x2 3 - 6mx ; éx y = 0 ¢ = 0 Û ê
. Để hàm số có cực đại và cực tiểu thì m ¹ 0. ëx = 2m uuur
Đồ thị hàm số có hai điểm cực trị là: A(0; 4m3), B(2m; 0) Þ AB = m - m3 (2 ; 4 )
Trung điểm của đoạn AB là I(m; 2m3) ì 3 ï
A, B đối xứng nhau qua đường thẳng d: y = x Û ìAB ^ d 2 - 4 = 0 í Û m m í Û m 2 = ± îI Î d ïî2m3 = m 2
Câu 7. Cho hàm số y = -x3 + mx2 3 - m 3 -1 .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Với giá trị nào của m thì đồ thị hàm số có điểm cực đại và điểm cực tiểu đối xứng với
nhau qua đường thẳng d: x + 8y - 74 = 0 . · y ¢= - x2
3 + 6mx ; y ¢= 0 Û x = 0 Ú x = 2m .
Hàm số có CĐ, CT Û PT y ¢= 0 có 2 nghiệm phân biệt Û m ¹ 0 . uuur
Khi đó 2 điểm cực trị là: A - m - B m m3 (0; 3 1), (2 ;4 - m 3 -1) Þ AB m m3 (2 ;4 )
Trung điểm I của AB có toạ độ: I m m3 ( ;2 - m 3 -1) r
Đường thẳng d: x + 8y - 74 = 0 có một VTCP u = (8;-1) . ì 3 ï
A và B đối xứng với nhau qua d Û ìI Î d + 8(2 - 3 -1) - 74 = 0 í Û m m m íuuur r Û m = 2 îAB ^ d ïîAB u . = 0
Câu hỏi tương tự: 1 5
a) y = x3 - 3x2 + m2x + m,d : y = x - . ĐS: m = 0 . 2 2
Câu 8. Cho hàm số y = x3 - x2 3 + mx (1). Trang 12
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 0.
2) Với giá trị nào của m thì đồ thị hàm số (1) có các điểm cực đại và điểm cực tiểu đối xứng
với nhau qua đường thẳng d: x - 2y - 5 = 0 .
· Ta có y = x3 - x2 + mx Þ y = x2 3 ' 3 - 6x + m
Hàm số có cực đại, cực tiểu Û y ¢= 0 có hai nghiệm phân biệt Û D¢ = 9 - m
3 > 0 Û m < 3 æ 1 1 ö æ 2 ö 1
Ta có: y = ç x - ÷y ¢+ ç m - 2÷ x + m è 3 3 ø è 3 ø 3 æ 2 ö 1
Þ đường thẳng D đi qua các điểm cực trị có phương trình y = ç m -2÷ x + m è 3 ø 3 2
nên D có hệ số góc k = m 1 - 2 . 3 1 5 1
d: x - 2y - 5 = 0 Û y = x - Þ d có hệ số góc k = 2 2 2 2
Để hai điểm cực trị đối xứng qua d thì ta phải có d ^ D 1 æ 2 ö Þ k k = 1 - Û ç m - 2÷ = 1 - Û m 1 2 = 0 2 è 3 ø
Với m = 0 thì đồ thị có hai điểm cực trị là (0; 0) và (2; –4), nên trung điểm của chúng là
I(1; –2). Ta thấy I Î d, do đó hai điểm cực trị đối xứng với nhau qua d.
Vậy: m = 0
Câu 9. Cho hàm số y = x3 - m + x2 3(
1) + 9x + m - 2 (1) có đồ thị là (Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Với giá trị nào của m thì đồ thị hàm số có điểm cực đại và điểm cực tiểu đối xứng với 1
nhau qua đường thẳng d: y = x . 2 · y = x2
' 3 - 6(m +1)x + 9
Hàm số có CĐ, CT Û D = m 2
' 9( +1) - 3.9 > 0 Û m Î(- ;
¥ -1- 3) È (-1+ 3;+¥) æ 1 m +1ö
Ta có y = ç x -
÷ y ¢- 2(m2 + 2m - 2)x + 4m +1 è 3 3 ø
Giả sử các điểm cực đại và cực tiểu là A(x ;y ), B(x ;y 1 1
2 2) , I là trung điểm của AB. Þ y = 2
- (m2 + 2m - 2)x + 4m 2 1 1 +1 ; y = 2
- (m + 2m - 2)x + 4m 2 2 +1
ìx + x = 2(m +1) và: 1 2 íx .x î 1 2 = 3
Vậy đường thẳng đi qua hai điểm cực đại và cực tiểu là y = - m2 2(
+ 2m - 2)x + 4m +1 1
A, B đối xứng qua (d): y = x Û ìAB ^ d Û m = 1. 2 í îI Î d
Câu 10. Cho hàm số y = x3 - m + x2 3(
1) + 9x - m , với m là tham số thực.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số đã cho ứng với m = 1.
2) Xác định m để hàm số đã cho đạt cực trị tại x , x
1 2 sao cho x - x 1 2 £ 2 . · Ta có y = x2
' 3 - 6(m +1)x + 9.
+ Hàm số đạt cực đại, cực tiểu tại x , x 1
2 Û PT y ' = 0 có hai nghiệm phân biệt x , x 1 2
Û PT x2 - 2(m +1)x + 3 = 0 có hai nghiệm phân biệt là x , x 1 2 . Trang 13
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng é 2 m Û D = m > 1 - + 3 ' ( +1) - 3 > 0 Û ê (1) ëm < 1 - - 3
+ Theo định lý Viet ta có x + x = 2(m +1); x x 1 2 1 2 = 3. Khi đó: 2 2 x - x 2 1
2 £ 2 Û ( x + x 1 2 ) - 4x x 1 2 £ 4 Û 4(m + )
1 -12 £ 4 Û (m +1) £ 4 Û 3 - £ m £ 1 (2)
+ Từ (1) và (2) suy ra giá trị của m cần tìm là 3 - £ m < 1 - - 3 và 1
- + 3 < m £ 1.
Câu 11. Cho hàm số y = x3 + - m x2
(1 2 ) + (2 - m)x + m + 2 , với m là tham số thực.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số đã cho ứng với m = 1. 1
2) Xác định m để hàm số đã cho đạt cực trị tại x , x 1 2 sao cho x - x 1 2 > . 3
· Ta có: y = x2 ' 3 + ( 2 1- 2m)x + 2 ( - m)
Hàm số có CĐ, CT Û y' = 0 có 2 nghiệm phân biệt x , x 1
2 (giả sử x < x 1 2 ) é 5 2 2 m
Û D' = (1- 2m) - 3(2 - m) = 4m - m - 5 > 0 > Û ê 4 (*) ê ëm < 1 - ( 2 1- 2m) 2 - m
Hàm số đạt cực trị tại các điểm x , x
1 2 . Khi đó ta có: x + x = - ; x x 1 2 1 2 = 3 3 1 2 2 1 x - x 1 2 > Û (x - x 1 2 ) = ( x + x 1 2 ) - 4x x 1 2 > 3 9 3 + 29 3 - 29 Û 4(1- 2m 2
) - 4(2 - m) > 1 Û 16m2 -12m - 5 > 0 Û m > Ú m < 8 8 3 + 29
Kết hợp (*), ta suy ra m > Ú m < -1 8 1
Câu 12. Cho hàm số y = x3 - mx2 + mx -1, với m là tham số thực. 3
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số đã cho ứng với m = 1.
2) Xác định m để hàm số đã cho đạt cực trị tại x , x 1 2 sao cho x - x 1 2 ³ 8 .
· Ta có: y = x2 ' - 2mx + m .
Hàm số có CĐ, CT Û y' = 0 có 2 nghiệm phân biệt x , x 1
2 (giả sử x < x 1 2 )
Û D¢ = m2 - m > 0 Û ém < 0 ê
(*). Khi đó: x + x = 2m, x x = m . ëm > 1 1 2 1 2 é êm 1- 65 £ x - x 2 ê 2 1
2 ³ 8 Û (x - x 2 1
2 ) ³ 64 Û m - m -16 ³ 0 Û (thoả (*)) êm 1+ 65 ³ êë 2 1 1
Câu 13. Cho hàm số y = x3 - (m -1)x2 + 3(m - 2)x + , với m là tham số thực. 3 3
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số đã cho ứng với m = 2 .
2) Xác định m để hàm số đã cho đạt cực trị tại x , x 1 2 sao cho x + 2x 1 2 = 1 .
· Ta có: y ¢= x2 - 2(m -1)x + 3(m - 2)
Hàm số có cực đại và cực tiểu Û y ¢= 0 có hai nghiệm phân biệt x , x 1 2 Û 2
D¢ > 0 Û m - 5m + 7 > 0 (luôn đúng với "m) Trang 14
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
ìx + x = 2(m -1) ìïx = 3- 2m Khi đó ta có: 1 2 í 2 x x Û = 3(m í î x ïî 2 (1- 2x2 ) 1 2 - 2) = 3(m - 2) -4 ± 34 Û m2 8
+16m - 9 = 0 Û m = . 4
Câu 14. Cho hàm số y = x3 + mx2 4 - 3x .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 0.
2) Tìm m để hàm số có hai điểm cực trị x , x 1 2 thỏa x = 4 - x 1 2 . · y ¢= x2
12 + 2mx - 3 . Ta có: D¢ = m2 + 36 > 0, m
" Þ hàm số luôn có 2 cực trị x , x 1 2 . ì m 1
Khi đó: íx = 4
- x ; x + x = - ; x x 1 2 1 2 1 2 = - Þ m 9 = ± î 6 4 2
Câu hỏi tương tự:
a) y = x3 + x2 3 + mx +1; 1
x + 2x2 = 3
ĐS: m = -105 . 1
Câu 15. Cho hàm số y = x3 - ax2 - ax
3 + 4 (1) (a là tham số). 3
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi a = 1.
2) Tìm a để hàm số (1) đạt cực trị tại x1, x2 phân biệt và thoả mãn điều kiện:
x 2 + 2ax + 9a a2 1 2 + = 2 (2) a2
x 2 + 2ax + 9a 2 1
· y¢ = x2 - 2ax - a
3 . Hàm số có CĐ, CT Û y¢ = 0 có 2 nghiệm phân biệt x , x 1 2
Û D = a2
4 +12a > 0 Û éa < -3 ê
(*). Khi đó x + x = a , x x = - a . ëa > 0 1 2 2 1 2 3
Ta có: x 2 + 2ax + 9a = 2a 1 2 (x + x 1
2 ) + 12a = 4a2 + 12a > 0
Tương tự: x 2 + 2ax + 9a = 4a2 +12a 2 1 > 0 4a2 +12a a2 4a2 +12a Do đó: (2) Û + = 2 Û = 1 Û a
3 (a + 4) = 0 Û a = 4 - a2 4a2 +12a a2
Câu 16. Cho hàm số y = x3 + mx2 + m2 2 9
12 x +1 (m là tham số).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi m = –1.
2) Tìm các giá trị của m để hàm số có cực đại tại x 2
CĐ, cực tiểu tại xCT thỏa mãn: x CÑ = CT x .
· Ta có: y¢ = x2 + mx + m2 = x2 + mx + m2 6 18 12 6( 3 2 )
Hàm số có CĐ và CT Û y¢ = 0 có 2 nghiệm phân biệt x ,x
1 2 Û D = m2 > 0 Û m ¹ 0 1 1
Khi đó: x = (- m
3 - m ), x = (- m 3 + m ) 1 2 . 2 2
Dựa vào bảng xét dấu y¢, suy ra C
x Ñ = x , CT x = x 1 2 2 æ - m 3 - m ö - m 3 + m
Do đó: x2CÑ = CT x Û ç ÷ = Û m = -2 . è 2 ø 2
Câu 17. Cho hàm số y = m + x3 + x2 ( 2)
3 + mx - 5 , m là tham số.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi m = 0. Trang 15
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng
2) Tìm các giá trị của m để các điểm cực đại, cực tiểu của đồ thị hàm số đã cho có hoành độ là các số dương.
· Các điểm cực đại, cực tiểu của đồ thị hàm số đã cho có hoành độ là các số dương
Û PT y = m + x2 ' 3(
2) + 6x + m = 0 có 2 nghiệm dương phân biệt
ìa = (m + 2) ¹ 0 ïD' = 9 - m 3 (m + 2) > 0 ì ï
D' = -m2 - 2m + 3 > 0 ì 3 - < m ï m < 1 íP = > 0 ï ím 0 ï Û Û < Û ím < 0 Û 3 - < m < 2 - 3(m + 2) ï ïm + 2 < 0 ïm < 2 - ï - î î S 3 = > 0 ïî m + 2 1 1
Câu 18. Cho hàm số y = x3 - mx2 + (m2 - 3)x (1), m là tham số. 3 2
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi m = 0.
2) Tìm các giá trị của m để hàm số (1) có các điểm cực trị x , x
1 2 với x > 0, x 1 2 > 0 và x2 + x2 5 1 2 = . 2
· y¢ = x2 - mx + m2 - 3 ; y¢ = Û x2 - mx + m2 0 - 3 = 0 (2) ìD > 0 ïP > 0 ì ï 3 < m < 2 ï 14
YCBT Û íS > 0 Û í Û m 14 = . ï ïm = ± 2 ïx2 + x2 5 î 2 1 2 = î 2
Câu 19. Cho hàm số y = x3 + - m x2
(1 2 ) + (2 - m)x + m + 2 (m là tham số) (1).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị hàm số (1) khi m = 2.
2) Tìm các giá trị của m để đồ thị hàm số (1) có điểm cực đại, điểm cực tiểu, đồng thời
hoành độ của điểm cực tiểu nhỏ hơn 1. · y ¢= x2
3 + 2(1- 2m)x + 2 - m = g(x)
YCBT Û phương trình y ¢= 0 có hai nghiệm phân biệt x , x 1
2 thỏa mãn: x < x 1 2 < 1 . ìD¢ = m2 4 - m - 5 > 0 5 7
Û ïïg(1) = - m 5 + 7 > 0 í
Û < m < . S 2m -1 4 5 ï = < 1 ïî2 3 m
Câu 20. Cho hàm số y =
x3 + m - x2 (
2) + (m -1)x + 2 (Cm). 3
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm m để hàm số có cực đại tại x1, cực tiểu tại x2 thỏa mãn x < x 1 2 < 1 .
· Ta có: y¢ = mx2 + 2(m - 2)x + m -1; y¢ = 0 Û mx2 + 2(m - 2)x + m -1 = 0 (1)
Hàm số có CĐ ,CT thỏa mãn x < x 1
2 < 1 khi m > 0 và (1) có 2 nghiệm phân biệt bé hơn 1
Đặt t = x -1 Þ x = t +1, thay vào (1) ta được: m t 2
( +1) + 2(m - 2) t( +1) + m -1 = 0 Û mt2 + 4(m -1 t) + 4m - 5 = 0
(1) có 2 nghiệm phân biệt bé hơn 1 Û (2) có 2 nghiệm âm phân biệt Trang 16
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số ìm > 0 ï ¢ 5 4 D > 0 Û í Û < m < P . > 0 ï 4 3 ïîS < 0 Câu 21. Cho hàm số 3 2
y = x + (1- 2m)x + (2 - m)x + m + 2 (Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm m để hàm số có ít nhất 1 điểm cực trị có hoành độ thuộc khoảng ( 2 - ;0) .
· Ta có: y¢ = x2
3 + 2(1- 2m)x + 2 - m ; y¢ = 0 Û x2
3 + 2(1- 2m)x + 2 - m = 0 (*)
Hàm số có ít nhất 1 cực trị thuộc ( 2
- ;0) Û (*) có 2 nghiệm phân biệt x , x 1
2 và có ít nhất 1 é 2 - < x < x 1 2 < 0 (1) nghiệm thuộc ( 2 - ;0) ê Û 2
- < x < 0 £ x 1 2 (2) ê êx £ 2 - < x ë 1 2 < 0 (3) Ta có:
ì4m2 - m - 5 > 0
ìD' 4m2 m 5 0 ï = - - > 2m -1 ï x + x ï 2 - < < 0 ï 1 2 ï 2 - < < 0 ï 3 10 (1) Û í 2 Û í ( 4 2m -1) 2 - m Û - < m < 1 - (ïx 4 + + > 0 7 + + > ï 1 2)( x2 2) 0 3 3 ï ïx x > 0 ï2 -m î 1 2 ï > 0 ïî 3
ì4m2 - m - 5 > 0
ìD' = 4m2 - m - 5 > 0 ï ï ( ³ ï 0) m 2 f 2 m 0 ï = - £ ï 2m -1 (2) Û (í Û í > 2 - Û ³ 2 ï 1 + 2) + ( 2 + 2) m x x > 0 ï 3 (ïx +2 + 2 > 0 ï2 - 4 2 -1 î 1 )(x2 ) m ( m ) + + 4 > 0 ïî 3 3
ì4m2 - m - 5 > 0
ìD' = 4m2 - m - 5 > 0 ï ï ( + ³ ï 2) m 3 5 0 f 10 6m 0 ï - = + £ ï2 -1 5 m (3) Û í Û í < 0 Û - £ m < 1 - x + x < 0 ï ï 3 3 1 2 ïx x > 0 ï2 - m î 1 2 > 0 ïî 3 é ö
Tóm lại các giá trị m cần tìm là: m 5 Î - ; 1 - ê ÷ È é2;+¥ ë ) ë 3 ø
Câu 22. Cho hàm số y = x3 - x2 3 + 2 (1)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1).
2) Tìm điểm M thuộc đường thẳng d: y = 3x - 2 sao tổng khoảng cách từ M tới hai điểm cực trị nhỏ nhất.
· Các điểm cực trị là: A(0; 2), B(2; –2).
Xét biểu thức g(x,y) = 3x - y - 2 ta có:
g(xA,yA) = 3xA - yA - 2 = 4
- < 0; g(xB,yB) = 3xB - yB - 2 = 6 > 0
Þ 2 điểm cực đại và cực tiểu nằm về hai phía của đường thẳng d: y = 3x - 2 .
Do đó MA + MB nhỏ nhất Û 3 điểm A, M, B thẳng hàng Û M là giao điểm của d và AB.
Phương trình đường thẳng AB: y = 2 - x + 2 ì = 3 - 2 ì 4 2 æ ö
Tọa độ điểm M là nghiệm của hệ: y x í
Û íx = ; y = Þ M 4 2 ç ; ÷ îy = 2 - x + 2 î 5 5 è 5 5 ø Trang 17
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng
Câu 23. Cho hàm số y = x3 - mx2 + m2 - x - m3 3 3( 1) + m (1)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = 1.
2) Tìm m để hàm số (1) có cực trị đồng thời khoảng cách từ điểm cực đại của đồ thị hàm số
đến gốc tọa độ O bằng 2 lần khoảng cách từ điểm cực tiểu của đồ thị hàm số đến gốc tọa độ O.
· Ta có y ¢= x2 - mx + m2 3 6 3(
-1). Hàm số (1) có cực trị Û PT y ¢= 0 có 2 nghiệm phân biệt
Û x2 - mx + m2 2
-1 = 0 có 2 nhiệm phân biệt Û D = 1 > 0, m "
Khi đó: điểm cực đại A(m -1;2 - 2m) và điểm cực tiểu B(m +1; 2 - - 2m) é Ta có 2 m OA =
OB Û m + m = 3 - + 2 2 2 6 +1 = 0 Û ê . ëm = 3 - - 2 2
Câu 24. Cho hàm số y = x3 - x2
3 - mx + 2 có đồ thị là (Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm m để (Cm) có các điểm cực đại, cực tiểu và đường thẳng đi qua các điểm cực trị song
song với đường thẳng d: y = 4 - x + 3.
· Ta có: y = x2
' 3 - 6x - m . Hàm số có CĐ, CT Û y' = 0 có 2 nghiệm phân biệt x ,x 1 2
Û D' = 9 + m
3 > 0 Û m > -3 (*)
Gọi hai điểm cực trị là A(x ;y 1 );B(x ;y 1 2 2 ) æ 1 1 ö æ 2m ö æ m ö
Thực hiện phép chia y cho y¢ ta được: y = ç x - ÷y'- ç + 2÷ x + ç2 - 3 3 3 3 ÷ è ø è ø è ø æ 2m ö æ m ö æ 2m ö æ m ö Þ y = y 1
(x1) = -ç +2÷x +ç2- ÷; y = y 1 2
(x2) = -ç +2÷x2 +ç2- 3 3 3 3 ÷ è ø è ø è ø è ø æ 2m ö æ m ö
Þ Phương trình đường thẳng đi qua 2 điểm cực trị là D: y = -ç + 2÷ x + ç2 - 3 3 ÷ è ø è ø ì æ 2m ö ï-ç + 2÷ = 4 - ï è 3 D // d: y = 4 - x + 3 ø Û í
Û m = 3 (thỏa mãn (*)) æ m 2 ö ï - ¹ ç ÷ 3 ïè 3 î ø
Câu hỏi tương tự: 1
a) y = x3 - mx2 + ( m
5 - 4)x + 2 , d : 8x + 3y + 9 = 0
ĐS: m = 0; m = 5 . 3
Câu 25. Cho hàm số y = x3 + mx2 + 7x + 3 có đồ thị là (Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 5.
2) Tìm m để (Cm) có các điểm cực đại, cực tiểu và đường thẳng đi qua các điểm cực trị
vuông góc với đường thẳng d: y = 3x - 7 .
· Ta có: y = x2
' 3 + 2mx + 7 . Hàm số có CĐ, CT Û y¢ = 0 có 2 nghiệm phân biệt x ,x 1 2 .
Û D = m2 '
- 21 > 0 Û m > 21 (*)
Gọi hai điểm cực trị là A(x ;y 1 );B(x ;y 1 2 2 ) æ 1 1 ö 2 2 æ 7m ö
Thực hiện phép chia y cho y¢ ta được: y = ç x + ÷ y'+ (21- m )x + ç3- 3 9 9 9 ÷ è ø è ø 2 2 æ 7m ö 2 2 æ 7m ö
Þ y = y(x ) = (21- m )x 1 1 1 + ç 3 -
; y = y(x ) = (21- m )x + ç3- 9 9 ÷ ÷ è ø 2 2 2 9 è 9 ø Trang 18
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số 2 2 7m
Þ Phương trình đường thẳng đi qua 2 điểm cực trị là D: y = (21- m )x + 3 - 9 9 ì m > 21 ï D ^ d: y = 4 - x + 3Û í2 Û m 3 10 = ± . (21- m2).3 = 1 - ï 2 î9
Câu 26. Cho hàm số y = x3 - x2
3 - mx + 2 có đồ thị là (Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm m để (Cm) có các điểm cực đại, cực tiểu và đường thẳng đi qua các điểm cực trị tạo
với đường thẳng d: x + 4y - 5 = 0 một góc 0 a = 45 .
· Ta có: y = x2
' 3 - 6x - m . Hàm số có CĐ, CT Û y' = 0 có 2 nghiệm phân biệt x ; x 1 2
Û D' = 9 + m
3 > 0 Û m > -3 (*)
Gọi hai điểm cực trị là A(x ;y 1 );B(x ;y 1 2 2 ) æ 1 1 ö æ 2m ö æ m ö
Thực hiện phép chia y cho y¢ ta được: y = ç x - ÷y'- ç + 2÷ x + ç2 - 3 3 3 3 ÷ è ø è ø è ø æ 2m ö æ m ö æ 2m ö æ m ö Þ y = y 1
(x1) = -ç +2÷x +ç2- ÷; y = y 1 2
(x2) = -ç +2÷x2 +ç2- 3 3 3 3 ÷ è ø è ø è ø è ø æ 2m ö æ m ö
Þ Phương trình đường thẳng đi qua 2 điểm cực trị là D: y = -ç + 2÷ x + ç2 - 3 3 ÷ è ø è ø æ m ö 1 Đặt k 2 = -ç
+ 2 . Đường thẳng d: x + 4y - 5 = 0 có hệ số góc bằng - . 3 ÷ è ø 4 k 1 é é é + k 1 1 + = 1- k k 3 = m 39 = - ê ê ê Ta có: o 4 4 4 5 10 tan 45 = Û ê Û ê Û 1 1 1 5 ê 1 1- k êk + = 1 - + k êk = - êm = - 4 êë 4 4 êë 3 êë 2
Kết hợp điều kiện (*), suy ra giá trị m cần tìm là: m 1 = - . 2
Câu hỏi tương tự: 1 - ±
a) y = x3 - m - x2 + m2 3( 1) (2 - m
3 + 2)x - m(m -1) , d : y = x + 5 , 0
a = 45 . ĐS: m 3 15 = 4 2
Câu 27. Cho hàm số y = x3 - x2 3 + 2 (C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số .
2) Tìm m để đường thẳng đi qua hai điểm cực trị của (C) tiếp xúc với đường tròn (S) có
phương trình x - m 2 + y - m 2 ( ) ( -1) = 5 .
· Phương trình đường thẳng D đi qua hai điểm cực trị 2x + y - 2 = 0 .
(S) có tâm I(m,m +1) và bán kính R= 5 . 2m + m +1- 2 -
D tiếp xúc với (S) Û = 5 Û m
3 -1 = 5 Û m = m 4 2; = . 5 3
Câu 28. Cho hàm số y = x3 - m 3 x + 2 ( m C ) .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm m để đường thẳng đi qua điểm cực đại, cực tiểu của ( m
C ) cắt đường tròn tâm I(1;1) ,
bán kính bằng 1 tại hai điểm phân biệt A, B sao cho diện tích DIAB đạt giá trị lớn nhất . Trang 19
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng · Ta có y = x2 ' 3 - m
3 . Hàm số có CĐ, CT Û PT y' = 0 có hai nghiệm phân biệt Û m > 0 1
Vì y = x.y¢ - 2mx + 2 nên đường thẳng D đi qua các điểm CĐ, CT của đồ thị hàm số có 3
phương trình là: y = 2 - mx + 2 2 -1 Ta có ( ,D) m d I =
< R = 1 (vì m > 0) Þ D luôn cắt đường tròn tâm I(1; 1), bán kính R 4m2 +1
= 1 tại 2 điểm A, B phân biệt. 1 1 1 Với m 1
¹ : D không đi qua I, ta có: S
= IA I.B.sin AIB £ R2 = 2 DABI 2 2 2 1 R
Nên SDIAB đạt GTLN bằng khi ·
sin AIB = 1 hay DAIB vuông cân tại I Û IH 1 = = 2 2 2 2m -1 1 Û = Û m 2 ± 3 =
(H là trung điểm của AB) 4m2 +1 2 2
Câu 29. Cho hàm số y = x3 + mx2 6
+ 9x + 2m (1), với m là tham số thực.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm m để đồ thị hàm số (1) có hai điểm cực trị sao cho khoảng cách từ gốc toạ độ O đến 4
đường thẳng đi qua hai điểm cực trị bằng . 5 · Ta có: y¢ = 3 2
x +12mx + 9 . Hàm số có 2 điểm cực trị Û PT y¢ = 0 có 2 nghiệm phân biệt 3 -
Û D' = 4m2 - 3 > 0 Û m > hoặc m 3 < (*) 2 2 æ x 2m ö
Khi đó ta có: y = ç + ÷.y¢ + (6 - m2 8 )x - 4m è 3 3 ø
Þ đường thẳng đi qua 2 điểm cực trị của đồ thị hàm số (1) có PT là: D y = - m2 : (6 8 )x - 4m 4 ém = 1 - m 4 ± d O ( ,D) = = Û 64m4 -10 m2 1 + 37 = 0 ê Û 37 Û m = ±1. (6 - m2 2 8 ) +1 5 êm = ± l(oaïi) êë 8
Câu 30. Cho hàm số y = x3 - x2
3 + (m - 6)x + m - 2 (1), với m là tham số thực.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 2.
2) Tìm m để đồ thị hàm số (1) có hai điểm cực trị sao cho khoảng cách từ điểm A(1; 4) - đến 12
đường thẳng đi qua hai điểm cực trị bằng . 265
· Ta có: y¢ = x2
3 - 6x + m - 6 . Hàm số có 2 điểm cực trị Û PT y¢ = 0 có 2 nghiệm phân biệt Û 2
D¢ = 3 - 3(m - 6) > 0 Û m < 9 (*) 1 æ 2 ö 4
Ta có: y = (x -1).y¢ + ç m - 6÷ x + m - 4 3 è 3 ø 3 æ 2 ö 4
Þ PT đường thẳng qua 2 điểm cực trị D: y = ç m - 6÷ x + m - 4 è 3 ø 3 6m -18 12 ém = 1
Þ d(A,D) = = Û ê 1053 (thoả (*)) 4m2 - 72m + 333 265 êm = ë 249 Trang 20
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
Câu 31. Cho hàm số y = x3 - x2
3 + mx +1 (1), với m là tham số thực.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 0. æ ö
2) Tìm m để đồ thị hàm số (1) có hai điểm cực trị sao cho khoảng cách từ điểm I 1 11 ç ; 2 4 ÷ è ø
đến đường thẳng đi qua hai điểm cực trị là lớn nhất.
· Ta có: y¢ = x2
3 - 6x + m . Hàm số có 2 điểm cực trị Û PT y¢ = 0 có 2 nghiệm phân biệt
Û D¢ > 0 Û m < 3 . æ x 1 ö æ 2m ö m
Ta có: y = ç - ÷ y¢ + ç - 2÷ x + +1 è 3 3 ø è 3 ø 3 æ 2m ö m
Þ PT đường thẳng qua hai điểm cực trị là: D : y = ç - 2÷ x + +1. è 3 ø 3 æ ö uur æ ö
Dễ dàng tìm được điểm cố định của D là A 1 ç - ;2 . AI 3 = ç1; . 2 ÷ ÷ è ø è 4 ø
Gọi H là hình chiếu vuông góc của I trên D. æ 2m ö 3
Ta có d(I,D) = IH £ IA . Dấu "=" xảy ra Û IA ^ D Û 1+ ç
- 2÷. = 0 Û m = 1. è 3 ø 4 Vậy d I 5
max( ( ,D)) = khi m = 1. 4
Câu 32. Cho hàm số y = x3 + m + x2 + m m + x + m3 + m2 3( 1) 3 ( 2) 3 ( m C ) .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 0.
2) Chứng minh rằng với mọi m, đồ thị (Cm) luôn có 2 điểm cực trị và khoảng cách giữa 2
điểm cực trị là không đổi.
· Ta có: y¢ = x2
3 + 6(m +1)x + 6m(m + 2) ; x 2 m y 0 é = - - ¢ = Û ê . ëx = -m
Đồ thị (Cm) có điểm cực đại A( 2
- - m;4) và điểm cực tiểu B(-m;0) Þ AB = 2 5 .
Câu 33. Cho hàm số y = x2 - m + x2 + mx + m3 2 3( 1) 6 .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm m để đồ thị hàm số có hai điểm cực trị A, B sao cho AB = 2 .
· Ta có: y¢ = 6(x -1)(x - m) . Hàm số có CĐ, CT Û y¢ = 0 có 2 nghiệm phân biệt Û m ¹ 1.
Khi đó các điểm cực trị là A m3 + m - B m m2 (1; 3 1), ( ;3 ) . AB = 2 Û m 2 - + m2 - m3 ( 1) (3 - m
3 +1) = 2 Û m = 0; m = 2 (thoả điều kiện).
Câu 34. Cho hàm số y = x3 - mx2 + m2 - x - m3 3 3( 1) + 4m -1 (1)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = -1.
2) Tìm m để đồ thị của hàm số (1) có hai điểm cực trị A, B sao cho DOAB vuông tại O.
· Ta có: y ¢= x2 - mx + m2 3 6 3( -1);
éx = m +1 Þ y = m y - 3 ¢= 0 Û ê
ëx = m -1Þ y = m +1 uuur uuur
Þ A(m +1;m - 3), B(m -1;m +1) Þ OA = (m +1;m - 3) , OB = (m -1;m +1) . uuur uuur
DOAB vuông tại O Û OA OB . = 0 Û 2 ém m - m = -1 2 2 - 4 = 0 Û ê . ëm = 2 Trang 21
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng
Câu 35. Cho hàm số y = x2 - m + x2 + mx + m3 2 3( 1) 6 (1)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = 1.
2) Tìm m để đồ thị của hàm số (1) có hai điểm cực trị A, B sao cho tam giác ABC vuông tại C, với C(4;0) .
· Ta có: y¢ = 6(x -1)(x - m) . Hàm số có CĐ, CT Û y¢ = 0 có 2 nghiệm phân biệt Û m ¹ 1.
Khi đó các điểm cực trị là A m3 + m - B m m2 (1; 3 1), ( ;3 ) . uuur uuur
DABC vuông tại C Û AC BC . = 0 Û m
éëm2 m2 m m2 ( 1) ( 1) 3 m 5 4ù + - + + - + û = 0 Û m = -1
Câu 36. Cho hàm số y = x3 + x2 3 + m (1)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = -4 .
2) Xác định m để đồ thị của hàm số (1) có hai điểm cực trị A, B sao cho · AOB 0 = 120 .
· Ta có: y ¢= x2 3 + 6x ;
éx = -2 Þ y = m y + 4 ¢= 0 Û ê
ëx = 0 Þ y = m
Vậy hàm số có hai điểm cực trị A(0 ; m) và B(-2 ; m + 4) uuur uuur
OA = (0;m), OB = (-2;m + 4) . Để · AOB 0 = 120 thì AOB 1 cos = - 2 m(m + 4) 1 ì 4 - < < 0 Û
= - Û m2 (4 + (m 2 + 4) ) m = 2 - m(m + 4) ( + + ) Û 2 í î m2 2 2 3 + 24m m m + 44 = 0 4 ( 4) ì 4 - < m < 0 ï 1 - 2 + 2 3 Û í 1 - 2 ± 2 3 Û m = m = 3 ïî 3
Câu 37. Cho hàm số y = x3 - x2 + m2 3 - m +1 (1)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = 1.
2) Tìm m để đồ thị hàm số (1) có hai điểm cực đại, cực tiểu là A và B sao cho diện tích tam
giác ABC bằng 7, với điểm C(–2; 4 ). · Ta có y = x2
' 3 - 6x ; y = Û x2 ' 0
3 - 6x = 0 Û x = 0; x = 2 Þ Hàm số luôn có CĐ, CT.
Các điểm CĐ, CT của đồ thị là: A m2 (0; - m +1), B m2 (2; - m - 3) , AB 2 2 = 2 + (-4) = 2 5 x - y - m2 0 + m -1
Phương trình đường thẳng AB: =
Û x + y - m2 2 + m -1 = 0 2 4 - 1 1 m2 - m +1 S 2 é = 3 DABC = d C ( , AB).AB = .
.2 5 = m - m +1 = 7 m Û . 2 2 5 êëm = -2
Câu hỏi tương tự:
a) y = x3 - m
3 x + 2, C(1;1),S = 18 . ĐS: m = 2 .
Câu 38. Cho hàm số y = x3 - m + x2 3( 1) +12mx - m 3 + 4 (C)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số m = 0.
2) Tìm m để hàm số có hai cực trị là A và B sao cho hai điểm này cùng với điểm æ ö C 9 ç 1; - -
lập thành tam giác nhận gốc tọa độ O làm trọng tâm. 2 ÷ è ø · Ta có y = x2
' 3 - 3(m +1)x +12m . Hàm số có hai cực trị Û y¢ = 0 có hai nghiệm phân biệt Û D = m 2
( -1) > 0 Û m ¹ 1 (*). Khi đó hai cực trị là A
m B m - m3 + m2 (2;9 ), (2 ; 4 12 - m 3 + 4) . Trang 22
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số ì2 + 2m -1 = 0 ï 1
DABC nhận O làm trọng tâm Û í 9
Û m = - (thoả (*)). 4
- m3 +12m2 + 6m + 4 - = 0 2 ïî 2
Câu 39. Cho hàm số y = f x = x3 + m - x2 ( ) 2 3( 3) +11- m 3 ( m C ).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 2. 2) Tìm m để m C (
) có hai điểm cực trị M ,M 1
2 sao cho các điểm M , M 1 2 và B(0; –1) thẳng hàng. · y¢ = x2 6
+ 6(m - 3) . y¢ = 0 Û éx = 0 ê
. Hàm số có 2 cực trị Û m ¹ 3 (*). ëx = 3 - m æ 1 m - 3 ö
Chia f (x) cho f (¢x) ta được: f x = f ¢ x ç x + ÷ - m 2 ( ) ( ) ( - 3) x +11- m 3 è 3 6 ø
Þ phương trình đường thẳng M 2
1M2 là: y = -(m - 3) x + 11 - m 3 M ,M ,B 1 2
thẳng hàng Û BÎ M M
1 2 Û m = 4 (thoả (*)). 1
Câu 40. Cho hàm số y = x3 - mx2 + (m2 -1)x +1 ( m C ) . 3
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 2 .
2) Tìm m để hàm số có cực đại, cực tiểu và C y Ñ + CT y > 2 .
· Ta có: y¢ = x2 - mx + m2 2 -1. éx = m y +1 ¢ = 0 Û ê . ëx = m -1 3 é-1 < < 0 C y Ñ + CT y > 2 Û m
2m - 2m + 2 > 2 Û ê . ëm > 1 1 4
Câu 41. Cho hàm số y = x3 - (m +1)x2 + (m 3
+1) (1) (m là tham số thực). 3 3
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm m để các điểm cực đại và cực tiểu của đồ thị (1) nằm về 2 phía (phía trong và phía
ngoài) của đường tròn có phương trình (C): x2 + y2 - 4x + 3 = 0 .
· y¢ = x2 - 2(m +1)x . éx y = 0 ¢ = 0 Û ê
. Hàm số có cực trị Û m ¹ -1 (1) ëx = 2(m +1) æ 4 ö
Gọi hai điểm cực trị của đồ thị là: Aç 0; (m 3
+1) , B(2(m +1);0) . 3 ÷ è ø 16
(C) có tâm I(2; 0), bán kính R = 1. IA = 4 + (m 6 +1) , IB = m2 4 . 9 1
A, B nằm về hai phía của (C) Û IA2 - R2 IB2 - R2 ( )( ) < 0 Û 4m2 1
-1 < 0 Û - < m < (2) 2 2 1 1
Kết hợp (1), (2), ta suy ra: - < m < . 2 2
Câu 42. Cho hàm số y = x3 - mx2 + m2 - x - m3 3 3( 1) (Cm)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = -2 .
2) Chứng minh rằng (Cm) luôn có điểm cực đại và điểm cực tiểu lần lượt chạy trên mỗi
đường thẳng cố định.
· y ¢= x2 - mx + m2 3 6 3( -1); éx = m y +1 ¢= 0 Û ê ëx = m -1 Trang 23
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng
Điểm cực đại M(m-1;2- m
3 ) chạy trên đường thẳng cố định: ìx = -1+ t í îy = 2 - t 3
Điểm cực tiểu N(m +1; 2
- - m) chạy trên đường thẳng cố định: ìx = 1+ t í îy = -2 - t 3 1
Câu 43. Cho hàm số y = x3 - mx2 - x + m +1 ( m C ) . 3
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm m để đồ thị (Cm) có 2 điểm cực trị và khoảng cách giữa 2 điểm cực trị là nhỏ nhất.
· Ta có: y¢ = x2 - 2mx -1; y¢ = 0 có D¢ = m2 +1 > 0, m
" Þ hàm số luôn có hai điểm cực trị x ,x
1 2 . Giả sử các điểm cực trị của (Cm) là A(x ; y ), B(x ; y 1 1 2 2) . 1 2 2
Ta có: y = (x - m).y¢ - (m2 +1)x + m +1 3 3 3 2 2 2 2
Þ y = - (m2 +1)x + m 2 1 1 +1 ;
y = - (m +1)x + m +1 3 3 2 2 3 3 é 4 ù æ 4 ö
Do đó: AB2 = (x - x 2 ) + (y - y 2
) = (4m2 + 4) 1+ (m2 2 2 1 2 1 +1) ³ 4 ê ú ç1+ ë 9 û è 9 ÷ø Þ AB 2 13 ³
. Dấu "=" xảy ra Û m = 0 . Vậy AB 2 13 min = khi m = 0 . 3 3
Câu 44. Cho hàm số y = x3 - x2 3 - mx + 2 (1).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = 0.
2) Tìm m để hàm số (1) có 2 cực trị và đường thẳng đi qua 2 điểm cực trị của đồ thị hàm số
tạo với hai trục toạ độ một tam giác cân. · y¢ = x2
3 - 6x - m . Hàm số có 2 cực trị Û y¢ = 0 có 2 nghiệm phân biệt Û m > -3. 1 æ 2m ö m
Ta có: y = (x -1).y¢ + ç-
- 2÷ x + 2 - Þ Đường thẳng D đi qua 2 điểm cực trị của đồ 3 è 3 ø 3 æ 2m ö m
thị có phương trình: y = ç- - 2÷ x + 2 - . è 3 ø 3 æ m - 6 ö æ - m ö
D cắt Ox, Oy tại Aç ;0 , B 6 ç 0; ÷ (m ¹ 0). è 2(m 3) ÷ + ø è 3 ø m - 6 6 - m 9 3
Tam giác OAB cân Û OA = OB Û =
Û m = 6; m = - ;m = - . 2(m + 3) 3 2 2
Đối chiếu điều kiện ta có m 3 = - . 2 1
Câu 45. Cho hàm số : y = x3 - mx2 + (m2 - m +1)x +1 (1). 3
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = 1.
2) Tìm m để hàm số có cực trị trong khoảng ( ; -¥ 1) .
· Tập xác định D = R. y¢ = x2 - mx + m2 2 - m +1 .
Đặt t = x -1 Þ x = t +1 ta được : y = g t = t2 + ( - m)t + m2 ' ( ) 2 1 - m 3 + 2
Hàm số(1) có cực trị trong khoảng ( ;
-¥ 1) Û f (x) = 0 có nghiệm trong khoảng ( ; -¥ 1) . Trang 24
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số éP < 0 ém2 - m 3 + 2 < 0 êìD' ³ 0 êì
Û g(t) = 0 có nghiệm t < 0 Û êï m -1 ³ 0 Û êï
Û 1 < m < 2 êíS < 0 êí2m - 2 < 0 êïP ³ 0 ëî êï ëîm2 - m 3 + 2 ³ 0
Vậy: Với 1 < m < 2 thì hàm số (1) có cực trị trong khoảng ( ; -¥ 1) 1
Câu 46. Cho hàm số : y = x3 - mx2 + (m2 - m +1)x +1 (1). 3
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = 1.
2) Tìm m để hàm số có cực trị trong khoảng (1;+¥) .
· Tập xác định D = R. y¢ = x2 - mx + m2 2 - m +1 .
Đặt t = x -1 Þ x = t +1 ta được : y = g t = t2 + ( - m)t + m2 ' ( ) 2 1 - m 3 + 2
Hàm số(1) có cực trị trong khoảng (1;+¥) Û f (x) = 0 có nghiệm trong khoảng (1;+¥) . éP < 0 ém2 - m 3 + 2 < 0 êìD' ³ 0 êì
Û g(t) = 0 có nghiệm t > 0 Û êï m -1 ³ 0 Û êï Û 1 < m êíS > 0 êí2m - 2 > 0 êïP ³ 0 ëî êï ëîm2 - m 3 + 2 ³ 0
Vậy: Với m > 1 thì hàm số (1) có cực trị trong khoảng (1;+¥) 1
Câu 47. Cho hàm số : y = x3 - mx2 + (m2 - m +1)x +1 (1). 3
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = 1.
2) Tìm m để hàm số có hai cực trị x , x
1 2 thoả mãn x < 1 < x 1 2 .
· Tập xác định D = R. y¢ = x2 - mx + m2 2 - m +1 .
Đặt t = x -1 Þ x = t +1 ta được: y = g t = t2 + - m t + m2 ' ( ) 2(1 ) - m 3 + 2
(1) có hai cực trị x , x
1 2 thoả x < 1 < x 1
2 Û g(t) = 0 có hai nghiệm t ,t
1 2 thoả t < 0 < t 1 2
Û P < 0 Û m2 - m
3 + 2 < 0 Û 1 < m < 2
Vậy: Với 1 < m < 2 thì hàm số (1) có hai cực trị x , x
1 2 thoả mãn x < 1 < x 1 2 . 1
Câu 48. Cho hàm số : y = x3 - mx2 + (m2 - m +1)x +1 (1). 3
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = 1.
2) Tìm m để hàm số có hai cực trị x , x
1 2 thoả mãn x < x 1 2 < 1 .
· Tập xác định D = R. y¢ = x2 - mx + m2 2 - m +1 .
Đặt t = x -1 Þ x = t +1 ta được : y = g t = t2 + ( - m)t + m2 ' ( ) 2 1 - m 3 + 2
(1) có hai cực trị x , x
1 2 thoả x < x 1
2 < 1 Û g(t) = 0 có hai nghiệm t ,t
1 2 thoả t < t 1 2 < 0 ìD' > 0 ìm -1 > 0 ï Û ï
íS < 0 Û ím2 - m
3 + 2 > 0 Û m ÎÆ . Vậy: Không có giá trị nào của m nào thoả YCBT. ïP > 0 î ï2m - 2 < 0 î 1
Câu 49. Cho hàm số : y = x3 - mx2 + (m2 - m +1)x +1 (1). 3
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = 1.
2) Tìm m để hàm số có hai cực trị x , x
1 2 thoả mãn 1 < x < x 1 2 . Trang 25
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng
· Tập xác định D = R. y¢ = x2 - mx + m2 2 - m +1 .
Đặt t = x -1 Þ x = t +1 ta được : y = g t = t2 + ( - m)t + m2 ' ( ) 2 1 - m 3 + 2
(1) có hai cực trị x , x
1 2 thoả 1 < x < x 1
2 Û g(t) = 0 có hai nghiệm t ,t
1 2 thoả 0 < t < t 1 2 ìD' > 0 ìm -1 > 0 ï Û ï
íS > 0 Û ím2 - m
3 + 2 > 0 Û m > 2 ïP > 0 î ï2m - 2 > 0 î
Vậy: Với m > 2 thì hàm số (1) có hai cực trị x , x
1 2 thoả mãn 1 < x < x 1 2 . Trang 26
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
Dạng 2: Cực trị của hàm số trùng phương: y = f x = ax4 + bx2 ( ) + c
A. Kiến thức cơ bản
· Hàm số luôn nhận x = 0 làm 1 điểm cực trị.
· Hàm số có 1 cực trị Û phương trình y¢ = 0 có 1 nghiệm.
· Hàm số có 3 cực trị Û phương trình y¢ = 0 có 3 nghiệm phân biệt.
· Khi đồ thị có 3 điểm cực trị A(0;c),B(x ;y ),C(x ;y 1 1 2 2) thì DABC cân tại A.
B. Một số dạng câu hỏi thường gặp

1. Tìm điều kiện để đồ thị hàm số có các điểm cực trị tạo thành tam giác vuông cân hoặc tam giác đều.
– Tìm điều kiện để phương trình y¢ = 0 có 3 nghiệm phân biệt.
– Tìm toạ độ các điểm cực trị A, B, C. Lập luận chỉ ra DABC cân tại A. uuur uuur – Giải điều kiện:
DABC vuông tại A Û AB.AC = 0
DABC đều Û AB = BC
2. Tìm điều kiện để đồ thị hàm số có các điểm cực trị tạo thành một tam giác có diện tích S cho trước.
– Tìm điều kiện để phương trình y¢ = 0 có 3 nghiệm phân biệt.
– Tìm toạ độ các điểm cực trị A, B, C. Lập luận chỉ ra DABC cân tại A. – Kẻ đường cao AH. 1
– Giải điều kiện: S = SABC = AH BC . . 2
Câu 50. Cho hàm số y = x4 - m2 - m + x2 2( 1) + m -1 .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số .
2) Tìm m để đồ thị (C) có khoảng cách giữa hai điểm cực tiểu ngắn nhất. éx = 0
· y¢ = x3 - m2 4 4( - m +1)x ; y¢ = 0 Û ê .
êëx = ± m2 - m +1 2 æ 1 ö 3
Khoảng cách giữa các điểm cực tiểu: d = 2 m2 - m +1 = 2 ç m - ÷ + è 2 ø 4 1
Þ mind = 3 Û m = . 2 1 3
Câu 51. Cho hàm số y = x4 - mx2 + (1) 2 2
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = 3 .
2) Xác định m để đồ thị của hàm số (1) có cực tiểu mà không có cực đại. éx = 0
· y ¢= x3 - mx = x x2 2 2
2 ( - m) . y ¢= 0 Û ê ëx2 = m
Đồ thị của hàm số (1) có cực tiểu mà không có cực đại Û PT y ¢= 0 có 1 nghiệm Û m £ 0
Câu 52. Cho hàm số y = -x4 + mx2 2 - 4 m C ( ) .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi m = 2 .
2) Tìm các giá trị của m để tất cả các điểm cực trị của m C (
) đều nằm trên các trục toạ độ. Trang 27
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng éx = 0
· Ta có: y¢ = - x3 4 + 4mx ; y¢ = 0 Û ê . ëx2 = m
+ Nếu m £ 0 thì đồ thị có 1 điểm cực trị duy nhất (0; 4) - ÎOy .
+ Nếu m > 0 thì 2 2 m C (
) có 3 điểm cực trị A(0; 4
- ),B(- m;m - 4),C( m;m - 4) . ìm > 0
Để A, B, C nằm trên các trục toạ độ thì B, C Î Ox Û í Û m = 2 . îm2 - 4 = 0
Vậy: m £ 0 hoặc m = 2 .
Câu 53. Cho hàm số y = x4 + m + x2 (3
1) - 3 (với m là tham số).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = -1.
2) Tìm tất cả các giá trị của m để đồ thị hàm số có ba điểm cực trị tạo thành một tam giác 2
cân sao cho độ dài cạnh đáy bằng lần độ dài cạnh bên. 3 m +
· Ta có: y = x3 ' 4 + 2( m
3 +1)x ; y = Û x = x2 3 1 ' 0 0, = - . 2
Đồ thị hàm số có ba điểm cực trị Û m 1 < -
(*). Ba điểm cực trị là: 3 æ m m 2 3 1 (3 1) ö - - - + æ m m 2 3 1 (3 1) ö - - - + A(0; 3) - ; Bç ; - 3÷ ; C ç - ; - 3÷ è 2 4 ø è 2 4 ø 2 æ - m - ö æ - m - m 4 3 1 3 1 (3 +1) ö
DABC cân tại A ; BC = AB Û 9.4ç ÷ = 4ç + ÷ Û m 5 = - , thoả (*). 3 è 2 ø è 2 16 ø 3
Câu 54. Cho hàm số y = f x = x4 + m - x2 + m2 ( ) 2( 2) - m 5 + 5 m C ( ) .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) hàm số khi m = 1.
2) Tìm các giá trị của m để đồ thị m C (
) của hàm số có các điểm cực đại, cực tiểu tạo thành 1 tam giác vuông cân. 3 éx = 0
· Ta có f (¢x) = 4x + 4(m - 2)x = 0 Û ê ëx2 = 2 - m
Hàm số có CĐ, CT Û PT f (¢x) = 0 có 3 nghiệm phân biệt Û m < 2 (*)
Khi đó toạ độ các điểm cực trị là: A( m2 0; - m
5 + 5), B( 2 - m;1- m), C (- 2 - m;1- m) uuur uuur Þ AB = (
- m -m2 + m - ) AC = (- - m -m2 2 ; 4 4 , 2 ; + 4m - 4)
Do DABC luôn cân tại A, nên bài toán thoả mãn khi DABC vuông tại A uuur uuur Û AB AC = Û m 3 . 0 ( - 2) = 1 - Û m = 1 (thoả (*))
Câu 55. Cho hàm số y = x4 + m - x2 + m2 2( 2) - m 5 + 5 (Cm)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Với những giá trị nào của m thì đồ thị (Cm) có điểm cực đại và điểm cực tiểu, đồng thời
các điểm cực đại và điểm cực tiểu lập thành một tam giác đều. 3 éx = 0
· Ta có f (¢x) = 4x + 4(m - 2)x = 0 Û ê ëx2 = 2 - m
Hàm số có CĐ, CT Û PT f (¢x) = 0 có 3 nghiệm phân biệt Û m < 2 (*)
Khi đó toạ độ các điểm cực trị là: A( m2 0; - m
5 + 5), B( 2 - m;1- m), C (- 2 - m;1- m) uuur uuur Þ AB = (
- m -m2 + m - ) AC = (- - m -m2 2 ; 4 4 , 2 ; + 4m - 4) Trang 28
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
Do DABC luôn cân tại A, nên bài toán thoả mãn khi µA 0 = 60 Û A 1 cos = 2 uuur uuur AB.AC 1
Û uuur uuur = Û m 3 = 2 - 3 . AB . AC 2
(Chú ý: Có thể dùng tính chất: DABC đều Û AB = BC = CA).
Câu hỏi tương tự:
a) y = x4 - mx2 + m + m4 2 2 . ĐS: m 3 = 3 3 3
b) y = x4 - m - x2 4( 1) + 2m -1. ĐS: m = 1+ 2
c) y = x4 - m - x2 4( 1) + 2m -1
Câu 56. Cho hàm số y = x4 - mx2 + m + m4 2 2 có đồ thị (Cm) .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Với những giá trị nào của m thì đồ thị (Cm) có ba điểm cực trị, đồng thời ba điểm cực trị
đó lập thành một tam giác có diện tích S = 4 . 3 éx = 0
· Ta có y' = 4x - 4mx = 0 Û ê
ëg(x) = x2 - m = 0
Hàm số có 3 cực trị Û y' = 0 có 3 nghiệm phân biệt Û g
D = m > 0 Û m > 0 (*)
Với điều kiện (*), phương trình y ¢= 0 có 3 nghiệm x = - m; x = 0; x = m 1 2 3 . Hàm số đạt
cực trị tại x ; x ; x 4 4 2 4 2
1 2 3 . Gọi A(0;2m + m ); B ( m;m - m + 2m);C (- m;m - m + 2m) là 3 điểm
cực trị của (Cm) .
Ta có: AB2 = AC2 = m4 + m BC2 ;
= 4m Þ DABC cân đỉnh A
Gọi M là trung điểm của BC Þ M
m4 - m2 + m Þ AM = m2 = m2 (0; 2 )
Vì DABC cân tại A nên AM cũng là đường cao, do đó: 5 1 1 S 2 2 5 5 DABC = AM B . C = m
. . 4m = 4 Û m = 4 Û m = 16 Û m = 16 . Vậy m 5 = 16 . 2 2
Câu hỏi tương tự:
a) y = x4 - m2x2 2 +1 , S = 32. ĐS: m = ±2 1
b) y = x4 - 2mx2 + m , S = 32 2 . ĐS: m = 2 4
c) y = x4 - m2x2 + m4 2 + m , S = 32. ĐS: m = ±2
d) y = x4 - mx2 + m2 2 2 - 4, S = 1. ĐS: m = 1
Câu 57. Cho hàm số y = x4 + mx2 + m2 2
+ m có đồ thị (Cm) .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = –2.
2) Với những giá trị nào của m thì đồ thị (Cm) có ba điểm cực trị, đồng thời ba điểm cực trị
đó lập thành một tam giác có một góc bằng 0 120 . éx =
· Ta có y¢ = x3
4 + 4mx ; y¢ = Û x x2 0 0 4 ( + m) = 0 Û ê (m < 0) êë x = ± -m
Khi đó các điểm cực trị là: A m2 (0;
+ m), B( -m;m), C (- -m;m) uuur uuur
AB = -m -m2 ( ;
) ; AC = - -m -m2 ( ;
). DABC cân tại A nên góc 120o chính là µA . Trang 29
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng uuur uuur 4 1 . 1 - - . - + 1 µA =120o AB AC m m m
Û cos A = - Û uuur uuur = - Û = - 2 AB . AC 2 m4 - m 2 4
ém = 0 l(oaïi m + m ) 1 1
2m 2m4 m m4 m4 3 m 0 ê Û = - Þ + = - Û + = Û 1 . Vậy m = - . 4 - 2 êm m m = - 3 3 ê 3 ë 3
Câu 58. Cho hàm số y = x4 - mx2 2
+ m -1 có đồ thị (Cm) .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Với những giá trị nào của m thì đồ thị (Cm) có ba điểm cực trị, đồng thời ba điểm cực trị
đó lập thành một tam giác có bán kính đường tròn ngoại tiếp bằng 1 . 3 2 éx = 0
· Ta có y ¢= 4x - 4mx = 4x(x - m) = 0 Û ê ëx2 = m
Hàm số đã cho có ba điểm cực trị Û PT y ¢= 0 có ba nghiệm phân biệt và y ¢ đổi dấu khi x
đi qua các nghiệm đó
Û m > 0 . Khi đó ba điểm cực trị của đồ thị (Cm) là: A m -
B(- m -m2 + m - ) C ( m -m2 (0; 1), ; 1 , ; + m - ) 1 1 S 2 4 VABC =
yB - yA . C
x - xB = m m ; AB = AC = m + m, BC = 2 m 2 4 ém AB AC BC m + m m = 1 . . ( )2 R 1 1 m3 2m 1 0 ê = = Û = Û - + = Û S 2 5 -1 4 ê VABC 4m m m = êë 2
Câu hỏi tương tự: - +
a) y = x4 - mx2 2 +1 ĐS: m = m 1 5 1, = 2
Câu 59. Cho hàm số y = x4 - mx2 2 + 2 (Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm các giá trị của m để (Cm) có 3 điểm cực trị tạo thành một tam giác có đường tròn æ ö
ngoại tiếp đi qua điểm D 3 9 ç ; . 5 5 ÷ è ø 3 éx = 0
· Ta có: y¢ = 4x - 4mx; y¢ = 0 Û ê
. Hàm số có 3 điểm cực trị Û m > 0 . ëx2 = m
Khi đó các điểm cực trị của (Cm) là: A
B - m -m2 + C m -m2 (0;2), ( ; 2), ( ; + 2) .
Gọi I(x;y) là tâm của đường tròn (P) ngoại tiếp DABC. ìIA2 = ID2 3 ì x - y +1 = 0 ï ï ìx = 0 ï
Ta có: íIB2 = IC2 Û í2x m = 2 - x m
Û íy = 1 . Vậy m = 1. ï îIB2 = IA2 (
ïî x + m 2) +(y + m2 2 - 2) = x2 + (y 2 - 2) ïîm =1
Câu 60. Cho hàm số y = x4 - - m2 x2 2(1 ) + m +1 (Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 0 .
2) Tìm m để đồ thị (Cm) có 3 điểm cực trị tạo thành một tam giác có diện tích lớn nhất. éx = 0 · y¢ = x3 - - m2 4 4(1 )x ; y¢ = 0 Û ê
. Hàm số có 3 cực trị Û -1 < m < 1. ëx2 = 1- m2
Khi đó các điểm cực trị của (Cm) là:
A(0;1+ m) , B(- - m2 - m2 1 ; 1
), C( -m2 -m2 1 ; 1 ) Trang 30
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số 1
Ta có: SABC = d(A,BC) B . C = (1- m2 2
) £ 1. Dấu "=" xảy ra Û m = 0 . 2
Vậy max SABC =1 Û m = 0 . 1
Câu 61. Cho hàm số y = x4 - ( m
3 +1)x2 + 2(m +1) (Cm). 4
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 0 .
2) Tìm m để đồ thị (Cm) có 3 điểm cực trị tạo thành một tam giác có trọng tâm là gốc toạ độ O. éx = 0
· y¢ = x3 - 2( m 3 +1)x ; y¢ = 0 Û ê
. Hàm số có 3 cực trị Û m 1 > - (*) ëx2 = 2( m 3 +1) 3
Khi đó toạ độ 3 điểm cực trị là: A m +
B - m + - m2 - m + C m + - m2 (0;2 2), ( 6 2; 9 4 1), ( 6 2; 9 - 4m +1) 2 1
DABC có trọng tâm O Û -1 m2 8
- 6m + 4 = 0 Û m = - ;m = 3 3
Đối chiếu với điều kiện (*), suy ra m 1 = . 3 Trang 31
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng
KSHS 03: SỰ TƯƠNG GIAO
Dạng 1: Sự tương giao của đồ thị hàm số bậc 3: y = f x = ax3 + bx2 ( )
+ cx + d (a ¹ 0) A. Kiến thức cơ bản
· Cho hai đồ thị (C1): y = f (x) và (C2): y = g(x) . Để tìm hoành độ giao điểm của (C1) và
(C2) ta giải phương trình: f (x) = g(x) (*) (gọi là phương trình hoành độ giao điểm).
Số nghiệm của phương trình (*) bằng số giao điểm của hai đồ thị.
· Số giao điểm của đồ thị (C) của hàm số bậc ba: y = f x = ax3 + bx2 ( )
+ cx + d với trục hoành
bằng số nghiệm của phương trình ax3 + bx2 + cx + d = 0 (1)
B. Một số dạng câu hỏi thường gặp
1. Tìm đièu kiện để đồ thị (C) và trục hoành có 1 điểm chung duy nhất.
é f khoâng coù cöïc trò
Û êì f coù 2 cöïc trò ê
Û Phương trình (1) có 1 nghiệm duy nhất í êëî C y Ñ. CT y > 0
2. Tìm đièu kiện để đồ thị (C) và trục hoành có 2 điểm chung phân biệt.
ì f coù 2 cöïc trò
Û (C) tiếp xúc với Ox Û í
Û Phương trình (1) có đúng 2 nghiệm î C y Ñ. CT y = 0
3. Tìm đièu kiện để đồ thị (C) và trục hoành có 3 điểm chung phân biệt.
ì f coù 2 cöïc trò Û í
Û Phương trình (1) có 3 nghiệm phân biệt î C y Ñ. CT y < 0
4. Tìm đièu kiện để đồ thị (C) cắt trục hoành tại 3 điểm phân biệt có hoành độ dương.
ì f coù 2 cöïc trò ïïy .y < 0 Û CÑ CT í
Û Phương trình (1) có 3 nghiệm dương phân biệt. ï C x Ñ > 0, CT x > 0
ïîa.f (0) < 0 (hay ad < 0) Trang 32
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
5. Tìm đièu kiện để đồ thị (C) cắt trục hoành tại 3 điểm phân biệt có hoành độ âm.
ì f coù 2 cöïc trò ïïy .y < 0 Û CÑ CT í
Û Phương trình (1) có 3 nghiệm âm phân biệt. ï C x Ñ < 0, CT x < 0
ïîa.f (0) > 0 (hay ad > 0)
6. Tìm đièu kiện để đồ thị (C) cắt trục hoành tại 3 điểm phân biệt có hoành độ tạo
thành một cấp số cộng.

a,b,c lập thành một cấp số cộng Û a + c = 2b
– Giả sử (1) có 3 nghiệm x , x , x
1 2 3 lập thành cấp số cộng.
– Viết (1) dưới dạng: ax3 + bx2 + cx + d = 0 Û a(x - x )(x - x )(x - x 1 2 3) = 0
Û aéx3 (x + x + x )x2 + (x x + x x + x x )x - x x x ù - ë 1 2 3 1 2 2 3 3 1 1 2 3 = 0 û b
– x , x , x
1 2 3 lập thành cấp số cộng Û x + x = 2x 1 3 2 Þ x2 = - là 1 nghiệm của (1). a 3 b
– Thế x2 = - vào (1) để suy ra điều kiện cần tìm. a 3
Chú ý: Đây chỉ là điều kiện cần nên phải thử lại kết quả tìm được.
7. Tìm đièu kiện để đồ thị (C) cắt trục hoành tại 3 điểm phân biệt có hoành độ tạo
thành một cấp số nhân.

a,b,c lập thành một cấp số nhân Û ac b2 =
– Giả sử (1) có 3 nghiệm x , x , x
1 2 3 lập thành cấp số nhân.
– Viết (1) dưới dạng: ax3 + bx2 + cx + d = 0 Û a(x - x )(x - x )(x - x 1 2 3) = 0
Û aéx3 (x + x + x )x2 + (x x + x x + x x )x - x x x ù - ë 1 2 3 1 2 2 3 3 1 1 2 3 = 0 û 3 d
– x , x , x
1 2 3 lập thành cấp số nhân Û x x = x2 1 3 2 Þ x2 = - là 1 nghiệm của (1). a d – Thế x 3 2 = -
vào (1) để suy ra điều kiện cần tìm. a
Chú ý: Đây chỉ là điều kiện cần nên phải thử lại kết quả tìm được. Trang 33
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng
Câu 1. Cho hàm số y = x3 + mx + 2 có đồ thị (Cm)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = –3.
2) Tìm m để đồ thị (Cm) cắt trục hoành tại một điểm duy nhất.
· PT hoành độ giao điểm của (C 3 2 2
m) với trục hoành: x + mx + 2 = 0 Û m = -x - (x ¹ 0) x 2 2 2 2 - x3 + 2
Xét hàm số: f (x) = -x - Þ f '(x) = 2 - x + = x x2 x2
Ta có bảng biến thiên: x -¥ +¥ f ¢(x) f (x) +¥ -¥ -¥ -¥
Đồ thị (Cm) cắt trục hoành tại một điểm duy nhất Û m > -3 .
Câu 2. Cho hàm số y = f x = x3 - mx2 ( )
+ 2m (Cm) ( m là tham số).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 3.
2) Tìm m để đồ thị (Cm) cắt trục hoành tại một điểm duy nhất.
· Ta có: y¢ = x2
3 - 2mx = x(3x - 2m)
+ Khi m = 0 thì y¢ = x2
3 ³ 0 Þ (1) đồng biến trên R Þ thoả yêu cầu bài toán. 2m
+ Khi m ¹ 0 thì (1) có 2 cực trị x = 0 , x 1 2 =
. Do đó đồ thị cắt Ox tại duy nhất 1 điểm khi 3 æ 3 ö æ 2 ö ìm ¹ 0
f (x ).f (x 4m 2 2m ï 1
2 ) > 0 Û 2mç 2m - ÷ > 0 Û 4m ç1- ÷ > 0 Û í 3 6 3 6 è 27 ø è 27 ø - < m < ïî 2 2 æ ö Kết luận: khi m 3 6 3 6 Îç - ;
÷ thì đồ thị (Cm) cắt Ox tại duy nhất một điểm. è 2 2 ø
Câu hỏi tương tự:
a) y = x3 + m + x2 + m2 3( 1) 3( +1)x +1 ĐS: m Î R .
Câu 3. Cho hàm số y = x3 - m + x2 2 3(
1) + 6mx - 2 có đồ thị (Cm)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm m để đồ thị (Cm) cắt trục hoành tại một điểm duy nhất. · y¢ = x2
6 - 6(m +1)x + 6m ; 2 2 y D¢ = m + - m = m ' 9( 1) 36 9( -1) .
+ Nếu m = 1 thì y¢ ³ 0, x
" Þ hàm số đồng biến trên R Þ đồ thị cắt trục hoành tại 1 điểm
duy nhất Þ m = 1 thoả mãn YCBT.
+ Nếu m ¹ 1 thì hàm số có các điểm cực trị x , x ¢ 1 2 ( x , x 1
2 là các nghiệm của PT y = 0 )
Þ x + x = m +1; x x = m 1 2 1 2 . æ x m +1ö
Lấy y chia cho y¢ ta được: y = ç - ÷ y¢ - (m 2
-1) x - 2 + m(m +1) . è 3 6 ø
Þ PT đường thẳng đi qua 2 điểm cực trị là: y = - m 2
( -1) x - 2 + m(m +1)
Đồ thị hàm số cắt trục hoành tại 1 điểm duy nhất Û C y Ñ. CT y > 0 Û (-(m 2
-1) x - 2 + m(m 1 +1)).(-(m 2
-1) x - 2 + m(m 2 +1)) > 0 Û m 2 - m2 ( 1) (
- 2m - 2) < 0 Û m2 - 2m - 2 < 0 (vì m ¹ 1) Û 1- 3 < m < 1+ 3 .
Kết luận: 1- 3 < m < 1+ 3 . Trang 34
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
Câu 4. Cho hàm số y = x3 - m2
3 x + 2m có đồ thị (Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm m để đồ thị (Cm) cắt trục hoành tại đúng hai điểm phân biệt.
· Để (Cm) cắt trục hoành tại đúng hai điểm phân biệt thì (Cm) phải có 2 điểm cực trị
Þ y ¢= 0 có 2 nghiệm phân biệt Û x2 - m2 3 3
= 0 có 2 nghiệm phân biệt Û m ¹ 0
Khi đó y' = 0 Û x = ±m .
(Cm) cắt Ox tại đúng 2 điểm phân biệt Û yCĐ = 0 hoặc yCT = 0 Ta có:
+ y -m = Û m3 ( ) 0 2
+ 2m = 0 Û m = 0 (loại) + y m = Û - m3 ( ) 0 2
+ 2m = 0 Û m = 0 Ú m = 1 ± Vậy: m = ±1
Câu 5. Cho hàm số y = x3 - x2 3 +1 .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm m để đường thẳng (D): y = (2m -1)x - 4m -1 cắt đồ thị (C) tại đúng hai điểm phân biệt.
· Phương trình hoành độ giao của (C) và (D): x3 - x2
3 - (2m -1)x + 4m + 2 = 0 éx = 2 Û x - x2 (
2)( - x - 2m -1) = 0 Û ê
ë f (x) = x2 - x - 2m -1 = 0 (1) é2 ¹ x = x
(D) cắt (C) tại đúng 2 điểm phân biệt Û (1) phải có nghiệm x , x 1 2 1
2 thỏa mãn: êx = 2 ¹ x ë 1 2 éìD = 0 é ï ì m 8 + 5 = 0 ê ï é 5 í b ê ê í1 - ¹ 2 ê m = - ê Û ï ¹ 2 8 êî 2a Û ï êî2 Û ê . Vậy: m 5 = - ; m 1 = . 1 êìD > 0 êì m 8 + 5 > 0 êm = 8 2 êí êí êë 2 ëî f (2) = 0 ëî 2 - m +1 = 0
Câu 6. Cho hàm số y = x3 - x2
6 + 9x - 6 có đồ thị là (C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Định m để đường thẳng (d) : y = mx - 2m - 4 cắt đồ thị (C) tại ba điểm phân biệt.
· PT hoành độ giao điểm của (C) và (d): x3 - x2
6 + 9x - 6 = mx - 2m - 4 éx = 2 Û x - x2 (
2)( - 4x +1- m) = 0 Û ê
ëg(x) = x2 - 4x +1- m = 0
(d) cắt (C) tại ba điểm phân biệt Û PT g(x) = 0 có 2 nghiệm phân biệt khác 2 Û m > -3
Câu 7. Cho hàm số y = x3 - mx2 + m2 - x - m2 3 3( 1) (
-1) ( m là tham số) (1).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = 0.
2) Tìm các giá trị của m để đồ thị hàm số (1) cắt trục hoành tại 3 điểm phân biệt có hoành độ dương. (
ì 1) coù 2 cöïc trò ïïy .y < 0
· Đồ thị (1) cắt trục Ox tại 3 điểm phân biệt có hoành độ dương Û CÑ CT í (*) ï C x Ñ > 0, CT x > 0
ïîa.y(0) < 0
éx = m -1 = x
+ y¢ = x2 - mx + m2 3 6 3(
-1) + D = m2 - m2 9( +1) = 9 > 0, m " + ¢ CÑ y = 0 Û y ê ¢ x = m +1 = ë CT x Trang 35
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng ìm -1 > 0 ïïm +1> 0 Suy ra: (*) Û í 2 2 2 Û 3 < m < 1+ 2 (m
-1)(m - 3)(m - 2m -1) < 0 ï ïî ( - m2 -1) < 0 1 2
Câu 8. Cho hàm số y = x3 - mx2 - x + m + có đồ thị 3 3 m C ( ) .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = –1.
2) Tìm m để m C (
) cắt trục hoành tại 3 điểm phân biệt có tổng bình phương các hoành độ lớn hơn 15. 1 2
· YCBT Û x3 - mx2 - x + m + = 0 (*) có 3 nghiệm phân biệt thỏa x2 + x2 + x2 > . 3 3 1 2 3 15 éx = 1
Ta có: (*) Û x - x2 ( 1)( + (1- m 3 )x - 2 - m 3 ) = 0 Û ê
ëg(x) = x2 + (1- m 3 )x - 2 - m 3 = 0
YCBT Û g(x) = 0 có 2 nghiệm x , x 2 2 1
2 phân biệt khác 1 và thỏa x + x 1
2 > 14 Û m > 1
Câu hỏi tương tự:
a) Với y = x3 - mx2 3 - 3x + m 3 + 2
Câu 9. Cho hàm số y = x3 - x2
3 - 9x + m , trong đó m là tham số thực.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số đã cho khi m = 0 .
2) Tìm tất cả các giá trị của tham số m để đồ thị hàm số đã cho cắt trục hoành tại 3 điểm
phân biệt có hoành độ lập thành cấp số cộng.
· Đồ thị hàm số cắt trục hoành tại 3 điểm phân biệt có hoành độ lập thành cấp số cộng
Û Phương trình x3 - x2
3 - 9x + m = 0 có 3 nghiệm phân biệt lập thành cấp số cộng
Û Phương trình x3 - x2
3 - 9x = -m có 3 nghiệm phân biệt lập thành cấp số cộng
Û Đường thẳng y = -m đi qua điểm uốn của đồ thị (C) Û -m = -11 Û m = 11.
Câu 10. Cho hàm số y = x3 - mx2 3
+ 9x - 7 có đồ thị (Cm), trong đó m là tham số thực.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số đã cho khi m = 0 .
2) Tìm m để (Cm) cắt trục hoành tại 3 điểm phân biệt có hoành độ lập thành cấp số cộng.
· Hoành độ các giao điểm là nghiệm của phương trình: x3 - mx2 3 + 9x - 7 = 0 (1)
Gọi hoành độ các giao điểm lần lượt là x ; x ; x
1 2 3 ta có: x + x + x = m 1 2 3 3
Để x ; x ; x
1 2 3 lập thành cấp số cộng thì x m 2 =
là nghiệm của phương trình (1) ém = 1 ê 1 - + 15 - - Þ - m3 2
+ 9m - 7 = 0 Û êm = . Thử lại ta có m 1 15 =
là giá trị cần tìm. ê 2 2 ê êm 1 - - 15 = ë 2
Câu hỏi tương tự:
a) y = x3 - mx2 + m m - x + m2 3 2 ( 4) 9 - m . ĐS: m = 1.
Câu 11. Cho hàm số y = x3 - mx2 3
- mx có đồ thị (Cm), trong đó m là tham số thực.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số đã cho khi m = 1.
2) Tìm m để (Cm) cắt đường thẳng d: y = x + 2 tại 3 điểm phân biệt có hoành độ lập thành cấp số nhân. Trang 36
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
· Xét phương trình hoành độ giao điểm của (Cm) và d:
x3 - mx2 - mx = x + Û g x = x3 - mx2 3 2 ( ) 3
- (m +1)x - 2 = 0
Đk cần: Giả sử (C) cắt d tại 3 điểm phân biệt có hoành độ x ; x ; x
1 2 3 lần lượt lập thành cấp
số nhân. Khi đó ta có: g(x) = (x - x )(x - x )(x - x 1 2 3)
ìx + x + x = m 1 2 3 3
Suy ra: ïíx x + x x + x x = -m 1 2 2 3 1 3 -1 ïx x x î 1 2 3 = 2 5
Vì x x = x2 Þ x3 = 2 Þ x 3 3 1 3 2 2
2 = 2 nên ta có: -m -1 = 4 + 2 m .3 Û m = - 3 3 2 +1 5 Đk đủ: Với m = -
, thay vào tính nghiệm thấy thỏa mãn. 3 3 2 +1 5 Vậy: m = - . 3 3 2 +1
Câu hỏi tương tự:
a) y = x3 - m + x2 (3 1) + ( m
5 + 4)x - 8 , d º Ox . ĐS: m = 2 .
Câu 12. Cho hàm số y = x3 - x2 3 + 2 .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm các giá trị của tham số m để đường thẳng d : y = m(x - 2) - 2 cắt đồ thị (C) tại 3 điểm
phân biệt A(2; –2), B, D sao cho tích các hệ số góc của tiếp tuyến tại B và D với đồ thị (C)
đạt giá trị nhỏ nhất.
· PT hoành độ giao điểm của (C) và d: x3 - x2
3 + 2 = m(x - 2) - 2 éx = 2 Û ê .
ëg(x) = x2 - x - 2 - m = 0 (1) ìD = 9 + 4 > 0 9
(C) cắt d tại 3 điểm phân biệt A(2; –2), B, D Û m í
Û - < m ¹ 0 (*) îg(2) = -m ¹ 0 4
Với điều kiện (*), gọi x , x
1 2 là các nghiệm của (1) thì x + x = 1, x x = 2 - - m 1 2 1 2 . 9
Ta có: k = y (¢x ).y (¢x ) = (3x2 - 6x )(3x2 - 6x 1 2 1 1 2 2 ) = m 2 9( +1) - 9 ³ 9
- với - < m ¹ 0 . 4
Dấu "=" xảy ra Û m = -1. Vậy giá trị m cần tìm là m = -1. Khi đó kmin = 9 - .
Câu 13. Cho hàm số y = - x3 + x2 2 6 +1 (C)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (C) của hàm số.
2) Tìm m để đường thẳng d : y = mx +1 cắt (C) tại 3 điểm phân biệt A(0; 1), B, C sao cho B
là trung điểm của đoạn thẳng AC. éx = 0 (y = 1)
· PT hoành độ giao điểm của (C) và d: - x3 + x2 2
6 +1 = mx +1 Û ê
ë2x2 - 6x + m = 0 (1)
d cắt (C) tại 3 điểm phân biệt A(0; 1), B, C Û (1) có 2 nghiệm phân biệt x ,x 1 2 ¹ 0 ìD¢ > 0 ì 9 Û í
Û ím < ;m ¹ 0 . Khi đó B(x ;mx +1), C(x ;mx +1) . îm ¹ 0 î 2 1 1 2 2 ìx + x 1 2 = 3
Vì B là trung điểm của AC nên x = 2x ï 2 1 (2). Mặt khác: í m (3) x x 1 2 = ïî 2
Từ (2) và (3) suy ra m = 4 . Trang 37
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng
Câu 14. Cho hàm số y = x3 - x2 6 + 9x (1)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số (1).
2) Tìm m để đường thẳng d : y = mx cắt (C) tại 3 điểm O(0; 0), A, B phân biệt. Chứng tỏ
rằng khi m thay đổi, trung điểm I của đoạn AB luôn nằm trên một đường thẳng song song với trục tung. éx = 0 (y = 0)
· PT hoành độ giao điểm của (C) và d: x3 - x2
6 + 9x = mx Û ê
ëx2 - 6x + 9 - m = 0 (1)
d cắt (C) tại 3 điểm phân biệt O(0; 0), A, B Û (2) có 2 nghiệm phân biệt xA,xB khác 0 x + x Û ìD¢ > 0 í
Û 0 < m ¹ 9 (*) . Vì I là trung điểm của AB nên A B x = = 3 î9 - m ¹ 0 I 2
Þ I Î D: x = 3 (D // Oy).
Câu 15. Cho hàm số y = x3 - mx2 3
+ (m -1)x + m +1 (Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm các giá trị của m để đường thẳng d : y = 2x - m -1 cắt đồ thị (Cm) tại 3 điểm phân biệt
có hoành độ lớn hơn hoặc bằng 1.
· PT hoành độ giao điểm của (Cm) và d: x3 - mx2 3
+ (m -1)x + m +1 = 2x - m -1 (1) éx = 1 Û ê ëx2 + (1- m
3 )x - 2m - 2 = 0 (2)
YCBT Û (1) có 3 nghiệm phân biệt lớn hơn hoặc bằng 1 Û (2) có 2 nghiệm phân biệt lớn hơn 1
Xét PT (2) ta có: D = m2 9
+ 2m + 9 > 0, m
" Þ (2) luôn có 2 nghiệm phân biệt x ,x 1 2 .
Do đó: (2) có 2 nghiệm phân biệt lớn hơn 1 Û 1 < x < x 1
2 Û 0 < x -1 < x 1 2 -1 (*)
Đặt t = x -1. Khi đó (2) Û t2 + 3(1- m t) - m 5 = 0 (3) ìD > 0 ï
(*) Û (3) có 2 nghiệm dương phân biệt Û íS = 3(m -1) > 0 (vô nghiệm) ïîP = - m 5 > 0
Kết luận: không có giá trị m thoả YCBT.
Câu 16. Cho hàm số y = x3 - 3x + 2 .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Viết phương trình đường thẳng d cắt đồ thị (C) tại 3 điểm phân biệt A, B, C sao cho
xA = 2 và BC = 2 2 .
· Với xA = 2 Þ yA = 4. PT đường thẳng d đia qua A(2; 4) có dạng: y = k(x -2)+ 4 . éx = 2
PT hoành độ giao điểm của (C) và d: x3 - 3x + 2 = k(x - 2) + 4 Û ê
ëg(x) = x2 + 2x - k +1 = 0
d cắt (C) tại 3 điểm phân biệt Û ìD¢ > 0 ìk > 0 í Û
. Khi đó toạ độ của B(x ;y ),C(x ;y ) îg(2) 0 í ¹ îk ¹ 9 1 1 2 2 ì 2
thoả hệ phương trình: x + 2x - k +1 = 0 (1) í
îy = kx - 2k + 4 (2)
Ta có: (1) Þ x - x = k 1 2 2
; (2) Þ y - y = k(x - x ) = 2k k 1 2 1 2 BC = 2 2 Û k + k3 4 4 = 2 2 Û k3
4 + 4k - 8 = 0 Û k = 1 . Vậy d : y = x + 2 . Trang 38
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
Câu 17. Cho hàm số y = x3 - mx2 4 6
+1 (C) (m là tham số).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi m = 1.
2) Tìm các giá trị của m để đường thẳng d : y = -x +1 cắt đồ thị (C) tại 3 điểm A(0; 1), B, C
phân biệt sao cho B, C đối xứng nhau qua đường phân giác thứ nhất. éx = 0
· PT hoành độ giao điểm của (C) và d: x3 - mx2 4 6 +1 = -x +1 Û ê
ë4x2 - 6mx +1 = 0 (1)
d cắt (C) tại 3 điểm phân biệt A(0; 1), B, C Û (1) có 2 nghiệm phân biệt khác 0 ém 2 < - ê Û 3 ê
(*). Khi đó giả sử B(x ;-x +1), C(x ;-x 1 1 2 2 + 1) . êm 2 > êë 3 ìx = y ìx = -x +1
B, C đối xứng nhau qua đường thẳng y = x Û 1 2 í 1 2 + = y Û Û x x = x í î 1 2 1 1 2 x = -x î 2 1 +1 3 2
Û m = 1Û m = (không thoả (*)). Vậy không có giá trị m thoả YCBT. 2 3
Câu 18. Cho hàm số y = x3 + mx2 2
+ (m + 3)x + 4 có đồ thị là (Cm) (m là tham số).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C1) của hàm số trên khi m = 1.
2) Cho đường thẳng (d): y = x + 4 và điểm K(1; 3). Tìm các giá trị của m để (d) cắt (Cm) tại
ba điểm phân biệt A(0; 4), B, C sao cho tam giác KBC có diện tích bằng 8 2 .
· Phương trình hoành độ giao điểm của (C 3 2
m) và d là: x + 2mx + (m + 3)x + 4 = x + 4 éx = 0 (y = 4) Û ê
ëg(x) = x2 + 2mx + m + 2 = 0 (1)
(d) cắt (Cm) tại ba điểm phân biệt A(0; 4), B, C Û (1) có 2 nghiệm phân biệt khác 0. ì / 2
D = m - m - 2 > 0 ìm < 1 - Ú m > 2 Û í Û (*)
îg(0) = m + 2 ¹ 0 í îm ¹ 2 - 1- 3 + 4 Khi đó: xB + C x = 2
- m; xB. C
x = m + 2 . Mặt khác: d(K,d) = = 2 . Do đó: 2 1
SDKBC = 8 2 Û BC d.(K,d) = 8 2 Û BC =16 Û BC2 = 256 2 Û x 2 2 ( 2 2 B - C
x ) + (yB - C
y ) = 256 Û (xB - C
x ) + ((xB + 4) -( C x + 4)) = 256 Û x 2 2 2( B - C
x ) = 256 Û (xB + C x ) - 4xB C x = 128 1± 137 ±
Û 4m2 - 4(m + 2) = 128 Û m2 - m - 34 = 0 Û m = (thỏa (*)). Vậy m 1 137 = . 2 2
Câu hỏi tương tự:
a) y = x3 + mx2 2
+ 3(m -1)x + 2 , d : y = -x + 2 , K(3;1), A(0;2),S = 2 2 . ĐS: m = 0,m = 3
Câu 19. Cho hàm số y = x3 - x2
3 + 4 có đồ thị là (C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Gọi dk là đường thẳng đi qua điểm A( 1
- ;0) với hệ số góc k (k Ρ) . Tìm k để đường
thẳng dk cắt đồ thị (C) tại ba điểm phân biệt A, B, C và 2 giao điểm B, C cùng với gốc toạ
độ O tạo thành một tam giác có diện tích bằng 1 .
· Ta có: dk : y = kx + k Û kx - y + k = 0
PT hoành độ giao điểm của (Cm) và d là: Trang 39
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng x3 x2 kx k x éë x 2 3 4 ( 1) ( 2) kù - + = + Û + - - û = 0 Û x = 1 - hoặc x 2 ( - 2) = k d ì > 0
k cắt (C) tại 3 điểm phân biệt k Û í (*) îk ¹ 9
Khi đó các giao điểm là A( 1
- ;0),B(2 - k; k
3 - k k ),C (2 + k k ;3 + k k ) . 2 k
BC = 2 k 1+ k , d O ( ,BC) = d O ( ,dk) = 1+ k2 1 k S 2 3 OBC . .2 k. 1 k 1 k k 1 k 1 k 1 D = + = Û = Û = Û = (thoả (*)) 2 1+ k2
Câu hỏi tương tự:
a) y = x3 - x2 3 + 4; A( 1 - ;0), OBC S = 8 . ĐS: k = 4 .
Câu 20. Cho hàm số y = - m x3 - mx2 (2 ) 6 + 9(2 - m)x - 2
(Cm) (m là tham số).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm m để đường thẳng d : y = 2
- cắt (Cm) tại ba điểm phân biệt A(0; 2) - , B và C sao cho
diện tích tam giác OBC bằng 13 .
· Phương trình hoành độ giao điểm là: - m x3 - mx2 (2 ) 6
+ 9(2 - m)x - 2 = 2 - (1) éx = 0 Û ê
ë(2 - m)x2 - 6mx + 9(2 - m) = 0 (2)
d cắt (C) tại 3 điểm phân biệt A(0; –2), B, C Û (2) có 2 nghiệm phân biệt khác 0 ì 2 2
Û D = 9m - 9(2 - m) > 0 ìm > 1 í Û
(*). Giả sử B(x ; 2 - ),C (x ; 2)
- (x ¹ x ) . î2 - m ¹ 0 í îm ¹ 2 B C B C ì 6m ïx + x 1 Khi đó: B C = í 2 - m . Ta có: S O D BC = d O ( ,BC) BC . = 13 ïx 2 î B C x = 9 2 é 14 2 æ 6m ö Þ BC = 13 Û (x m = - = Û ê B + C x ) - 4xB C x = 13 Û ç ÷ 36 13 (thoả (*)). è - m 13 2 ê ø ëm = 14
Câu 21. Cho hàm số y = x3 - x2
3 + 2 có đồ thị là (C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Gọi E là tâm đối xứng của đồ thị (C). Viết phương trình đường thẳng qua E và cắt (C) tại
ba điểm E, A, B phân biệt sao cho diện tích tam giác OAB bằng 2 .
· Ta có: E(1; 0). PT đường thẳng D qua E có dạng y = k(x -1) .
PT hoành độ giao điểm của (C) và D: x - x2 (
1)( - 2x - 2 - k) = 0
D cắt (C) tại 3 điểm phân biệt Û x2 - 2x - 2 - k = 0 có 2 nghiệm phân biệt khác 1 Û k > -3 1 ék = 1 - S O D AB = d O
( ,D).AB = k k + 3 Þ k k + 3 = 2 Û 2 ê ëk = 1 - ± 3
Vậy có 3 đường thẳng thoả YCBT: y = -x +1; y = ( 1 - ± 3)(x -1).
Câu 22. Cho hàm số y = x3 + x2
3 + mx +1 (m là tham số) (1)
1) Khảo sát và vẽ đồ thị hàm số khi m = 3.
2) Tìm m để đường thẳng d: y = 1 cắt đồ thị hàm số (1) tại ba điểm phân biệt A(0; 1), B, C
sao cho các tiếp tuyến của đồ thị hàm số (1) tại B và C vuông góc với nhau. Trang 40
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
· PT hoành độ giao điểm của (1) và d: x3 + x2 + mx + = Û x x2 3 1 1
( + 3x + m) = 0 9
d cắt (1) tại 3 điểm phân biệt A(0; 1), B, C Û m < , m ¹ 0 4 Khi đó: x 2 B, C
x là các nghiệm của PT: x + 3x + m = 0 Þ xB + C x = 3 - ; xB. C x = m
Hệ số góc của tiếp tuyến tại B là k = x2 2 1
3 B + 6xB + m và tại C là k2 = 3 C x + 6 C x + m
Tiếp tuyến của (C) tại B và C vuông góc với nhau Û k k 2 1. 2 = 1
- Û 4m - 9m +1 = 0 9 - 65 9 + 65 Û m = Ú m = 8 8
Câu 23. Cho hàm số y = x3 - 3x +1 có đồ thị (C) và đường thẳng (d): y = mx + m + 3 .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm m để (d) cắt (C) tại M(–1; 3), N, P sao cho tiếp tuyến của (C) tại N và P vuông góc với nhau.
· Phương trình hoành độ giao điểm của (C) và (d): x3-(m + 3)x - m - 2 = 0 éx = 1 - (y = 3) Û x + x2 (
1)( - x - m - 2) = 0 Û ê
ëg(x) = x2 - x - m - 2 = 0 9
d cắt (1) tại 3 điểm phân biệt M(–1; 3), N, P Û m > - , m ¹ 0 4 Khi đó: x 2
N , xP là các nghiệm của PT: x - x - m - 2 = 0 Þ xN + xP = 1; xN .xP = -m - 2
Hệ số góc của tiếp tuyến tại N là k = x2 1
3 N -3 và tại P là k = x2 2 3 P -3
Tiếp tuyến của (C) tại N và P vuông góc với nhau Û k k 2 1. 2 = 1
- Û 9m +1 m 8 +1 = 0 3 - + 2 2 -3 - 2 2 Û m = Ú m = 3 3
Câu 24. Cho hàm số y = x3 - x2 3 + 4 (C)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Gọi (d) là đường thẳng đi qua điểm A(2; 0) có hệ số góc k. Tìm k để (d) cắt (C) tại ba
điểm phân biệt A, M, N sao cho hai tiếp tuyến của (C) tại M và N vuông góc với nhau.
· PT đường thẳng (d): y = k(x - 2)
+ PT hoành độ giao điểm của (C) và (d): x3 - x2
3 + 4 = k(x - 2) éx = 2 = x Û x - x2 (
2)( - x - 2 - k) = 0 Û A ê
ëg(x) = x2 - x - 2 - k = 0
+ (d) cắt (C) tại 3 điểm phân biệt A, M, N Û PT g(x) = 0 có 2 nghiệm phân biệt, khác 2 ìD > 0 9 Û í
Û - < k ¹ 0 (*) î f (2) ¹ 0 4 ìx + x = 1
+ Theo định lí Viet ta có: M N íx î M xN = -k - 2
+ Các tiếp tuyến tại M và N vuông góc với nhau Û y (¢x ¢
M ).y (xN ) = 1 - - ± Û x2 2 (3 2
M - 6xM )(3xN - 6xN ) = 1
- Û 9k +1 k 8 +1 = 0 Û k 3 2 2 = (thoả (*)) 3
Câu 25. Cho hàm số y = x3 - 3x (C)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số. Trang 41
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng
2) Chứng minh rằng khi m thay đổi, đường thẳng (d): y = m(x +1) + 2 luôn cắt đồ thị (C) tại
một điểm M cố định và xác định các giá trị của m để (d) cắt (C) tại 3 điểm phân biệt M, N, P
sao cho tiếp tuyến của (C) tại N và P vuông góc với nhau. éx +1 = 0
· PT hoành độ giao điểm x + x2 (
1)( - x - 2 - m) = 0 (1) Û ê
ëx2 - x - 2 - m = 0 (2)
(1) luôn có 1 nghiệm x = -1 ( y = 2 ) Þ (d) luôn cắt (C) tại điểm M(–1; 2).
(d) cắt (C) tại 3 điểm phân biệt Û (2) có 2 nghiệm phân biệt, khác –1 9
Û m > - ;m ¹ 0 (*) 4 - ±
Tiếp tuyến tại N, P vuông góc Û y '(x ).y '(x ) = -1 Û m 3 2 2 = (thoả (*)) N P 3 1 8
Câu 26. Cho hàm số y = x3 - x2 - 3x + . 3 3
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Lập phương trình đường thẳng d song song với trục hoành và cắt đồ thị (C) tại hai điểm
phân biệt A, B sao cho tam giác OAB cân tại O (O là gốc toạ độ).
· Giả sử phương trình đường thẳng d: y = m. 1 8
PT hoành độ giao điểm của (C) và d: x3 - x2 - 3x + = m Û x3 - x2 3 - 9x + 8 - m 3 = 0 (1) 3 3
Để d cắt (C) tại 2 điểm phân biệt A, B sao cho DOAB cân tại O thì (1) phải có 2 nghiệm x , x = -x 1 2 1 ( x ,–x 1
1 là hoành độ của A, B) Þ x1, x2 là các nghiệm của phương trình:
(x2 - x2)(x - x 3 2 2 2 1
2 ) = 0 Û x - x x - x x + x x 2 1 1 2 = 0 (2) ìx2 = 3 ìx = 3 ± ï 1
Đồng nhất (1) và (2) ta được: íx2 ïï 1 = 9
Û x2 = 3 . Kết luận: d: y 19 = - . ï í 3
x2x = 8 - m î 19 1 2 3 ïm = - ïî 3
Câu 27. Cho hàm số y = x3 - x2 5 + 3x + 9 (1).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số (1).
2) Gọi D là đường thẳng đi qua A( 1
- ;0) và có hệ số góc k . Tìm k để D cắt đồ thị (C) tại ba
điểm phân biệt A,B,C sao cho tam giác OBC có trọng tâm G(2;2) (O là gốc toạ độ).
· PT đường thẳng D: y = k(x +1). PT hoành độ giao điểm của (C) và D: éx = 1 - x3 - x2
5 + 3x + 9 = k(x +1) Û ê ë(x 2 - 3) = k
D cắt (C) tại ba điểm phân biệt Û x 2
( - 3) = k có hai nghiệm phân biệt khác 1 - Û ìk > 0 í îk ¹ 16
Khi đó toạ độ các giao điểm là: A( 1
- ;0) , B(3 + k;k (4 + k )) , C (3 - k;k (4 - k )) . ì G x = 2 ï
Do đó tọa độ trọng tâm OBC D : í k 8 Û k 3
= (thoả điều kiện). ï G y = = 2 4 î 3 Trang 42
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
Dạng 2: Sự tương giao của đồ thị hàm số trùng phương: y = f x = ax4 + bx2 ( )
+ c (a ¹ 0) A. Kiến thức cơ bản
Số giao điểm của (C): y ax4 bx2 = +
+ c với trục Ox = số nghiệm của ax4 + bx2 + c = 0 (1) ì 2 ï 4 2 t = x , t
ax + bx + c ³ 0 = 0 (1) Û í
ïîat2 + bt + c = 0 (2)
Để xác định số nghiệm của (1) ta dựa vào số nghiệm của (2) và dấu của chúng. é(2) voâ nghieäm
· (1) vô nghiệm Û ê(2) coù nghieäm keùp aâm ê
ë(2) coù 2 nghieäm aâm
· (1) có 1 nghiệm Û é(2) coù nghieäm keùp baèng 0 ê
ë(2) coù 1 nghieäm baèng 0, nghieäm coøn laïi aâm
· (1) có 2 nghiệm Û é(2) coù nghieäm keùp döông ê
ë(2) coù 1 nghieäm döông vaø1 nghieäm aâm
· (1) có 3 nghiệm Û (2) coù 1 nghieäm baèng 0, nghieäm coøn laïi döông
· (1) có 4 nghiệm Û (2) coù 2 nghieäm döông phaân bieät
B. Một số dạng câu hỏi thường gặp
1. Tìm điều kiện để đồ thị (C) cắt trục hoành tại k điểm phân biệt.
Dựa vào các trường hợp nêu trên.
2. Tìm điều kiện để đồ thị (C) cắt trục hoành tại 4 điểm phân biệt có hoành độ lập
thành một cấp số cộng.

Û ax4 + bx2 + c = 0 (1) có 4 nghiệm phân biệt.
Û at2 + bt + c = t = x2 0 (
) (2) có 2 nghiệm dương phân biệt t ,t
1 2 (giả sử t < t 1 2 )
– Khi đó các nghiệm của (1) là: - t ;- t ; t ; t 2 1 1 2 .
– Vì - t ;- t ; t ; t 2 1 1
2 lập thành cấp số cộng nên t - t = t - (- t ) Û t = 9t 2 1 1 1 2 1 . ì b t + t 1 2 = - ï a ï í c
– Giải điều kiện: t t 1 2 = ï . a ït = 9t î 1 2 Trang 43
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng
Câu 28. Cho hàm số y = x4 -mx2 + m -1 có đồ thị là ( m C )
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi m = 8 .
2) Định m để đồ thị ( m
C ) cắt trục hoành tại bốn điểm phân biệt.
· PT hoành độ giao điểm của (Cm) với trục hoành: x4 - mx2 + m -1 = 0 (1)
Đặt t = x2, t ³ 0 . Khi đó: (1) Û t2 - mt + m -1 = 0 (2) Û ét = 1 ê ët = m -1
YCBT Û (1) có 4 nghiệm phân biệt Û (2) có 2 nghiệm dương phân biệt Û 0 < m -1 ¹ 1 Û ìm > 1 í îm ¹ 2
Câu 29. Cho hàm số y = x4 - m + x2 2(
1) + 2m +1 có đồ thị là ( m C ) .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số đã cho khi m = 0 .
2) Định m để đồ thị ( m
C ) cắt trục hoành tại 4 điểm phân biệt có hoành độ lập thành cấp số cộng.
· Xét phương trình hoành độ giao điểm: x4 - m + x2 2( 1) + 2m +1 = 0 (1)
Đặt t = x2,t ³ 0 thì (1) trở thành: f t = t2 ( )
- 2(m +1 t) + 2m +1 = 0 .
Để (Cm) cắt Ox tại 4 điểm phân biệt thì f t() = 0 phải có 2 nghiệm dương phân biệt ìD = m2 ' > 0 ì 1 ï ï í 2( ) m S m 1 0 > - Û = + > Û í 2 (*)
ïP = 2m +1> 0 ïîm ¹ 0 î
Với (*), gọi t < t 1
2 là 2 nghiệm của f t
( ) = 0 , khi đó hoành độ giao điểm của (Cm) với Ox lần
lượt là: x = - t ; x = - t ; x = t ; x = t 1 2 2 1 3 1 4 2
x , x , x , x 1 2 3
4 lập thành cấp số cộng Û x - x = x - x = x - x Û t = 9t 2 1 3 2 4 3 2 1 ém = 4 Û + + = ( + - ) Û = ( + ) é m 5 = 4m m m m m m m + 4 1 9 1 5 4 1 Û Û ê ê (thoả (*)) ë- m = m + êm 4 5 4 4 = - ë 9 ì ü Vậy m 4 = í4;- 9ý î þ
Câu hỏi tương tự:
a) Với y = -x4 + m + x2 2( 2) - 2m - 3 ĐS: m = m 13 3, = - . 9
Câu 30. Cho hàm số y = x4 - m + x2 (3 2) + m
3 có đồ thị là (Cm), m là tham số.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 0.
2) Tìm m để đường thẳng y = 1
- cắt đồ thị (Cm) tại 4 điểm phân biệt đều có hoành độ nhỏ hơn 2.
· Phương trình hoành độ giao điểm của (Cm) và đường thẳng y = 1 - : éx = ± 1
x4 - m + x2 (3 2) + m 3 = 1
- Û x4 - m + x2 (3 2) + m 3 +1 = 0 Û ê ëx2 = m 3 +1 (*) Đường thẳng y = 1
- cắt (Cm) tại 4 điểm phân biệt có hoành độ nhỏ hơn 2 khi và chỉ khi
phương trình (*) có hai nghiệm phân biệt khác ±1 và nhỏ hơn 2 ìï0 < m 3 +1 < 4 ì 1 Û í
Û í- < m < 1; m ¹ 0 ïî m 3 +1 ¹ 1 î 3 Trang 44
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
Câu 31. Cho hàm số y = x4 - m + x2 2(
1) + 2m +1 có đồ thị là (Cm), m là tham số.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 0.
2) Tìm m để đồ thị (Cm) cắt trục hoành tại 3 điểm phân biệt đều có hoành độ nhỏ hơn 3 .
· Xét phương trình hoành độ giao điểm: x4 - m + x2 2( 1) + 2m +1 = 0 (1)
Đặt t = x2,t ³ 0 thì (1) trở thành: f t = t2 ( )
- 2(m +1 t) + 2m +1 = 0 .
(Cm) cắt Ox tại 3 điểm phân biệt có hoành độ nhỏ hơn 3
é0 = t < t < 3
Û f (t) có 2 nghiệm phân biệt t , t 1 2 1 2 sao cho: ê0
< t < 3 £ t ë 1 2 ì 2 ì ¢ D¢ = m2 D = m > 0 > 0 ï ï ï (3) = 4 - 4 £ 0 1 f m
Û í f (0) = 2m +1 = 0 hoaëc í
Û m = - Ú m ³ 1 S = 2(m ïS = 2(m +1) > 0 2 +1) < 3 ï î
ïîP = 2m +1 > 0 1
Vậy: m = - Ú m ³ 1. 2
Câu 32. Cho hàm số y = x4 - m2x2 + m4 2
+ 2m (Cm), với m là tham số.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1..
2) Chứng minh đồ thị (Cm) luôn cắt trục Ox tại ít nhất hai điểm phân biệt, với mọi m < 0 .
· PT hoành độ giao điểm của (Cm) với trục Ox: x4 - m2x2 + m4 2 + 2m = 0 (1)
Đặt t = x2 t
( ³ 0) , (1) trở thành : t2 - m2t + m4 2 + 2m = 0 (2)
Ta có : D' = -2m > 0 và S = m2 2
> 0 với mọi m > 0 . Nên (2) có nghiệm dương
Þ (1) có ít nhất 2 nghiệm phân biệt Þ đồ thị hàm số (1) luôn cắt trục Ox tại ít nhất hai điểm phân biệt.
Câu 33. Cho hàm số y = x4 + m2x2 2
+1 (m là tham số) (1)
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Chứng minh rằng đường thẳng y = x +1 luôn cắt đồ thị hàm số (1) tại hai điểm phân biệt
với mọi giá trị của m.
· Xét PT hoành độ giao điểm: éx = 0 x4 + m2x2 2
+1= x +1 Û x(x3 + m2 2 x - ) 1 = 0 Û ê
ëg(x) = x3 + 2m2x -1 = 0 (*)
Ta có: g¢ x = x2 + m2 ( ) 3
2 ³ 0 (với mọi x và mọi m ) Þ Hàm số g(x) luôn đồng biến với mọi giá trị của m.
Mặt khác g(0) = –1 ¹ 0. Do đó phương trình (*) có nghiệm duy nhất khác 0.
Vậy đường thẳng y = x +1 luôn cắt đồ thị hàm số (1) tại hai điểm phân biệt với mọi giá trị của m.
Câu 34. Cho hàm số y = x4 - m2 + x2 + m2 ( 2) +1 (Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 2 .
2) Tìm các giá trị của m để (Cm) cắt trục hoành tại 4 điểm phân biệt sao cho hình phẳng giới 96
hạn bởi (Cm) với trục hoành phần phía trên trục hoành có diện tích bằng . 15 éx = 1 ±
· PT hoành độ giao điểm của (Cm) với trục Ox: x4 - m2 + x2 + m2 ( 2) +1 = 0 Û ê êëx = ± m2 +1 Trang 45
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng
Þ (Cm) cắt trục Ox tại 4 điểm phân biệt Û m ¹ 0 (*).
Khi đó: diện tích hình phẳng giới hạn bởi (Cm) với trục hoành phần phía trên trục hoành 1 m2 20 +16 96
là: S = (x4 - (m2 + 2)x2 + m2 + dx 1) ò Û =
Û m = ±2 (thoả (*)). 15 15 -1
Câu 35. Cho hàm số y = x4 - x2 4 + m (Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 2 .
2) Tìm các giá trị của m để (Cm) cắt trục hoành tại 4 điểm phân biệt sao cho hình phẳng giới
hạn bởi (Cm) với trục hoành có diện tích phần phía trên trục hoành bằng diện tích phần dưới trục hoành.
· PT hoành độ giao điểm của (Cm) với trục hoành: x4 - x2 4 + m = 0 (1) ì 2 ï
Û t = x ,t ³ 0 í
ïît2 - 4t + m = 0 (2)
(Cm) cắt Ox tại 4 điểm phân biệt Û (1) có 4 nghiệm phân biệt Û (2) có 2 nghiệm dương
ìD¢ = 4 - m > 0 ï
phân biệt Û íS = 4 > 0
Û 0 < m < 4 (*). ïîP = m > 0
Giả sử (2) có nghiệm t ,t (0 < t < t 1 2 1
2) . Khi đó (1) có 4 nghiệm phân biệt theo thứ tự tăng dần
là: x = - t ; x = - t ; x = t ; x = t 1 2 2 1 3 1 4
2 . Do tính đối xứng của (Cm) nên ta có: x x 3 4 x5 4x4
(x4 - 4x2 + m d
) x = (-x4 + 4x2 - m dx ) ò ò Û 4 3 -
+ mx = 0 Û 3x4 - 20x2 +1 m 4 4 4 5 = 0 5 3 0 x3
ìïx4 - 4x2 + m = 0 (3) ém = 0 Suy ra x 4 4 ê
4 là nghiệm của hệ: í Û 20 . 3
ï x4 - 20x2 +1 m î êm = 4 4 5 = 0 (4) ë 9
Đối chiếu điều kiện (*) ta suy ra m 20 = . 9
Câu 36. Cho hàm số y = x4 - m + x2 2(
1) + 2m +1 (Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm các giá trị của m để (Cm) cắt trục hoành tại 4 điểm phân biệt A, B, C, D có hoành độ
lần lượt là x , x , x , x
1 2 3 4 ( x < x < x < x 1 2 3
4 ) sao cho tam giác ACK có diện tích S = 4 , biết K(3; 2) - .
· PT hoành độ giao điểm của (Cm) với trục hoành: x4 - m + x2 2(
1) + 2m +1 = 0 (1) .
Đặt t = x2,t ³ 0 . (1) trở thành: t2 - 2(m +1 t
) + 2m +1 = 0 (2)
(Cm) cắt Ox tại 4 điểm phân biệt Û (2) có 2 nghiệm dương phân biệt ìD¢ = m 2 ( +1) - (2m +1) > 0 ï ì 1
Û íS = 2(m +1) > 0 Û ïm > - í 2
ïîP = 2m +1> 0 ïîm ¹ 0
Khi đó (Cm) cắt Ox tại 4 điểm phân biệt có hoành độ theo thứ tự là: - t ;- t ; t ; t 1 2 2 1 , với t > t 1 2 . 1
Ta có: SACK = AC d
. (K, AC) (3), với d(K, AC) = y = 2 . 2 K
Khi đó: (3) Û t + t 1
2 = 4 Û t + t + 2 t t 1 2
1 2 = 16 Û 2(m + 1) + 2 2m + 1 = 16 Û m = 4 . Trang 46
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số ax b
Dạng 3: Sự tương giao của đồ thị hàm số: y f (x) + = = cx + d 2x +1
Câu 37. Cho hàm số y = có đồ thị là (C). x + 2
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Chứng minh rằng đường thẳng d: y = -x + m luôn cắt đồ thị (C) tại hai điểm phân biệt A,
B. Tìm m để đoạn AB có độ dài nhỏ nhất.
· PT hoành độ giao điểm của (C) và d: 2x +1 ìx ¹ 2 - = -x + m Û x + 2 í
î f (x) = x2 + (4 - m)x +1- 2m = 0 (1)
Do (1) có D = m2 +12 > 0 và f 2 ( 2 - ) = ( 2 - ) + (4 - m).( 2 - ) +1- 2m = 3 - ¹ 0, m "
nên đường thẳng d luôn luôn cắt đồ thị (C ) tại hai điểm phân biệt A, B. Ta có: y 2 2 2 2
A = m - xA; yB = m - xB nên AB = (xB - xA ) + (yB - yA ) = 2(m + 12)
Suy ra AB ngắn nhất Û AB2 nhỏ nhất Û m = 0 . Khi đó: AB = 24 .
Câu hỏi tương tự: x - 2 -1 a) y = ĐS: m = 2 b) x y = ĐS: m 1 = x -1 2x 2 x -3
Câu 38. Cho hàm số y = . x +1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Viết phương trình đường thẳng d qua điểm I( 1
- ;1) và cắt đồ thị (C) tại hai điểm M, N
sao cho I là trung điểm của đoạn MN.
· Phương trình đường thẳng d : y = k(x +1) +1 x - 3
d cắt (C) tại 2 điểm phân biệt M, N Û
= kx + k +1 có 2 nghiệm phân biệt khác 1 - . x +1 ìk ¹ 0 ï Û f x = kx2 ( )
+ 2kx + k + 4 = 0 có 2 nghiệm phân biệt khác 1 - Û íD = 4
- k > 0 Û k < 0 ï f ( 1 - ) = 4 ¹ 0 î
Mặt khác: xM + xN = 2
- = 2xI Û I là trung điểm MN với k " < 0 .
Kết luận: Phương trình đường thẳng cần tìm là y = kx + k +1 với k < 0 . 2x + 4
Câu 39. Cho hàm số y = (C). 1- x
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Gọi (d) là đường thẳng qua A(1; 1) và có hệ số góc k. Tìm k để (d) cắt (C) tại hai điểm M,
N
sao cho MN = 3 10 .
· Phương trình đường thẳng (d): y = k(x -1) +1.
Bài toán trở thành: Tìm k để hệ phương trình sau có hai nghiệm (x ;y ), (x ;y 1 1 2 2) phân biệt 2 2
sao cho (x - x 2 1) + ( y - y 2 1) = 90 (a) ì2x + 4 ï = k(x -1) +1
ìïkx2 -(2k -3)x + k + 3 = 0 í -x +1
(I). Ta có: (I) Û í ï ïî
y = k(x -1) +1
î y = k(x -1) +1
(I) có 2 nghiệm phân biệt Û kx2 - (2k - 3)x + k + 3 = 0 (b) có 2 nghiệm phân biệt. Trang 47
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng Û k ¹ k 3 0, < . 8 2 é 2
Ta biến đổi (a) trở thành: (1 k2)(x - x ) = 90Û (1+ k2 ù + 2 1 )êë(x + x 2 1) - 4x x 2 1 = 90 úû (c) 2k - 3 k + 3
Theo định lí Viet cho (b) ta có: x + x = , x x 1 2 =
, thế vào (c) ta có phương k 1 2 k trình:
k3 + k2 + k - = Û k + k2 8 27 8 3 0 ( 3)(8 + k 3 -1) = 0 -3 + 41 -3 - 41 Û k = -3; k = ; k = . 16 16
Kết luận: Vậy có 3 giá trị của k thoả mãn như trên. 2x - 2
Câu 40. Cho hàm số y = (C). x +1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm m để đường thẳng (d): y = 2x + m cắt (C) tại hai điểm phân biệt A, B sao cho AB = 5 . 2x - 2
· PT hoành độ giao điểm: = 2x + m Û x2 2 + mx + m + 2 = 0 (x ¹ 1) - (1) x +1
d cắt (C) tại 2 điểm phân biệt A, B Û (1) có 2 nghiệm phân biệt x , x 1 2 khác –1 Û m2 - m 8 -16 > 0 (2) ì m x + x ï 1 2 = - ï Khi đó ta có: 2 í
A x ;2x + m , B x ;2x + m m . Gọi ( 1 1 ) ( 2 2 ). ïx x + 2 1 2 = ïî 2
AB2 = 5 Û (x - x 2 ) + 4(x - x 2 2 2 1 2 1
2 ) = 5 Û (x + x ) - 4x x 1 2 1 2 = 1 Û m - m 8 - 20 = 0 Û ém = 10 ê (thoả (2)) ëm = -2
Vậy: m = 10; m = 2 - .
Câu hỏi tương tự: 2x -1 a) y =
, d : y = x + m, AB = 2 2 . ĐS: m = 1 - ;m = 7 . x + 2 x -1
Câu 41. Cho hàm số y = (1). x + m
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1) khi m = 1.
2) Tìm các giá trị của tham số m sao cho đường thẳng (d): y = x + 2 cắt đồ thị hàm số (1) tại
hai điểm A và B sao cho AB = 2 2 . x -1 ìx ¹ -m
· PT hoành độ giao điểm: = x + 2 Û x m í +
îx2 + (m +1)x + 2m +1 = 0 (*)
d cắt đồ thị hàm số (1) tại hai điểm A, B phân biệt Û (*) có hai nghiệm phân biệt khác -m ì > ì 2 ì D 0
m - 6m - 3 > 0
m < 3 - 2 3 Ú m > 3 + 2 3 Û í Û í Û (**) îx m îm ¹ 1 í ¹ - - îm ¹ 1 - ìx + x = ( - m +1)
Khi đó gọi x , x 1 2 1
2 là các nghiệm của (*), ta có íx .x = 2m î 1 2 +1
Các giao điểm của d và đồ thị hàm số (1) là A(x ; x + 2), B(x ; x 1 1 2 2 + 2) . Suy ra AB2 2(x x 2 ) 2é(x x 2 ) 4x x ù = - = + - = 2(m2 - 6m 1 2 1 2 1 2 - 3) ë û Trang 48
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
Theo giả thiết ta được 2 2 ém
m - m - = Û m - m = -1 2( 6 3) 8 6 - 7 = 0 Û ê ëm = 7
Kết hợp với điều kiện (**) ta được m = 7 là giá trị cần tìm. 2x +1
Câu 42. Cho hàm số y = . x +1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm các giá trị của tham số k sao cho đường thẳng (d): y = kx + 2k +1 cắt đồ thị (C) tại hai
điểm phân biệt A và B sao cho các khoảng cách từ A và B đến trục hoành là bằng nhau. 2x +1 ìx ¹ 1 -
· PT hoành độ giao điểm: = kx + 2k +1 Û x 1 í + îkx2 + ( k
3 -1)x + 2k = 0 (*) ìk ¹ 0
d cắt (C) tại hai điểm phân biệt A và B Û (*) có 2 nghiệm phân biệt Û í
îD = k2 - 6k +1 > 0 ìk ¹ 0 Û í
(**). Khi đó: A(x ;kx + 2k +1),B(x ;kx + 2k +1) .
îk < 3 - 2 2 Ú k > 3 + 2 3 1 1 2 2
Ta có: d(A,Ox) = d(B,Ox) Û kx + 2k +1 = kx + 2k 1 2
+1 Û k(x + x ) + 4k 1 2 + 2 = 0
Û k = -3 (thoả (**). 2x
Câu 43. Cho hàm số y = . x -1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm m để đường thẳng d : y = mx - m + 2 cắt (C) tại hai điểm phân biệt A, B sao cho độ dài AB ngắn nhất. 2x ìx ¹ 1
· PT hoành độ giao điểm:
= mx - m + 2 Û x -1 í
îg(x) = mx2 - 2mx + m - 2 = 0 (2)
d cắt (C) tại 2 điểm phân biệt A, B Û (2) có 2 nghiệm phân biệt khác 1 Û m > 0
Khi đó: A(x ;mx - m + 2), B(x ;mx - m 2 2 2 1 1 2 2
+ 2) Þ AB = (1+ m) (x - x 2 1) m - 2 æ ö
Theo định lí Viet, ta có: x + x = 2; x x 2 1 1 2 1 2 =
Þ AB = 8ç m + ÷ ³ 16 m è m ø
Dấu "=" xảy ra Û m = 1. Vậy min AB = 4 khi m = 1. x + 2
Câu 44. Cho hàm y = . 2x - 2
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm m để đường thẳng d : y = x + m cắt (C) tại hai điểm phân biệt A, B sao cho OA2 + OB2 37 = . 2 x + 2
· PT hoành độ giao điểm của (C) và d: = x + m 2x - 2 ìx ¹ 1 Û í .
îg(x) = 2x2 + (2m - 3)x - 2(m +1) = 0 ì 2 ï Vì g
D = 4m + 4m + 25 > 0, m " í
nên d luôn cắt (C) tại 2 điểm phân biệt A, B. ïîg(1) = 3 ¹ 0 ì 2m - 3
Gọi A(x ; x + m), B(x ; x + m ïx + x 1 2 = - 1 1 2 2
) . Theo định lí Viet, ta có: í 2 ïx x = ( - m î 1 2 +1) Trang 49
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng 1 37 5
Ta có: OA2 + OB2 37 =
Û (4m2 + 2m +17) =
Û m = - ; m = 2 . 2 2 2 2 x
Câu 45. Cho hàm y = . 1- x
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm m để đường thẳng d : y = mx - m -1 cắt (C) tại hai điểm phân biệt M, N sao cho AM2 AN2 +
đạt giá trị nhỏ nhất, với A( 1 - ;1) . x ìx ¹ 1
· PT hoành độ giao điểm của (C) và d: = mx - m -1 Û 1 x í -
îmx2 - 2mx + m +1 = 0 (2)
d cắt (C) tại 2 điểm phân biệt Û (2) có 2 nghiệm phân biệt khác 1 Û m < 0 .
Gọi I là trung điểm của MN Þ I(1; 1) - cố định. 2 2 2 MN2
Ta có: AM + AN = 2AI +
. Do đó AM2 AN2 +
nhỏ nhất Û MN nhỏ nhất 2 4
MN2 = (x - x 2 ) (1+ m 2 ) = 4 - m 2 1 -
³ 8 . Dấu "=" xảy ra Û m = -1. m Vậy: AM2 + AN2 min(
) = 20 khi m = -1. 2x -1
Câu 46. Cho hàm số y = (C). x -1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm m để đường thẳng d: y = x + m cắt (C) tại hai điểm phân biệt A, B sao cho DOAB vuông tại O.
· PT hoành độ giao điểm của (C) và d: x2 + (m - 3)x +1- m = 0, x ¹ 1 (*)
(*) có D = m2 - 2m + 5 > 0, m
" Î R và (*) không có nghiệm x = 1.
ìx + x = 3 - m
Þ (*) luôn có 2 nghiệm phân biệt là xA, xB . Theo định lí Viét: A B íx
î A.xB = 1- m
Khi đó: A(xA; xA + m), B(xB; xB + m) uuur uuur O
D AB vuông tại O thì OA O
. B = 0 Û xAxB + (xA + m)(xB + m) = 0 Û x 2
2 AxB + m(xA + xB ) + m = 0 Û m = -2 Vậy: m = –2. 2x +1
Câu 47. Cho hàm số y = f (x) = . x -1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm các giá trị của m sao cho đường thẳng (d): y = x + m cắt (C) tại 2 điểm phân biệt M,
N sao cho diện tích tam giác IMN bằng 4 (I là tâm đối xứng của (C)).
· Tâm đối xứng của (C) là I(1; 2). Xét phương trình hoành độ giao điểm của (d) và (C): 2x +1 ìï x ¹ 1 = x + m Û x 1 í -
ïî f (x) = x2 + (m - 3)x - m -1 = 0
d cắt (C) tại 2 điểm phân biệt M, N Û f (x) = 0 có hai nghiệm phân biệt xM,xN khác 1
ìïD = m2 - 2m +13 > 0 Û í
(đúng với mọi m). Tọa độ các giao điểm là M(x ;y ),N(x ;y ) . ï M M N N î f (1) = 3 - ¹ 0 Trang 50
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số m - MN é = x 2 ù 2 2 (
ë M + xN ) - 4xM xN = 2(m - 2m +13) û ; d = d I d 1 ( , ) = 2 1 2 I
S MN = 4 Û MN d. = 4 Û m -1. m - 2m +13 = 8 Û m = 3; m = 1 - . 2 -x + m
Câu 48. Cho hàm số y =
có đồ thị là (Cm) (m là tham số). x + 2
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm các giá trị của m để đường thẳng d : 2x + 2y -1 = 0 cắt (Cm) tại hai điểm A và B sao
cho tam giác OAB có diện tích bằng 1 (O là gốc tọa độ). -x + m 1
· PT hoành độ giao điểm của d và (C 2 m):
= - x Û x - x + 2m - 2 = 0 (1),x ¹ 2 - x + 2 2
d cắt (Cm) tại 2 điểm A, B Û (1) có 2 nghiệm phân biệt khác –2 Û - ¹ m 9 2 < (*) 8 æ 1 ö æ 1 ö
Khi đó các giao điểm là: Aç x ; - x ÷, Bç x ; - x 1 1 2 2 . AB = 2(9 - m 8 ) 2 2 ÷ è ø è ø 1 1 1 1 7 O
S AB = AB d. O ( ,d) = 2(9 - m 8 ). = 9 - m
8 = 1 Û m = - (thảo (*)). 2 2 2 2 4 8 2x +1
Câu 49. Cho hàm số y = có đồ thị là (C). x -1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm các giá trị m để đường thẳng y = 3
- x + m cắt (C) tại A và B sao cho trọng tâm của
tam giác OAB thuộc đường thẳng d : x - 2y - 2 = 0 (O là gốc tọa độ). 2x +1
· PT hoành độ giao điểm: = 3
- x + m Û x2
3 - (1+ m)x + m +1 = 0 (1), (x ¹ 1) x -1
d cắt (C) tại A và B Û (1) có 2 nghiệm phân biệt khác 1 ém > 11 Û ê (*) ëm < -1 Gọi x , x
1 2 là các nghiệm của (1). Khi đó A(x ; 3
- x + m),B(x ; 3 - x + m 1 1 2 2 ) x + x + m m -
Gọi I là trung điểm của AB Þ x 1 2 1 1 I = = , yI = 3 - xI + m = 2 6 2 uuur 2 uur æ1+ m m -1ö
Gọi G là trọng tâm tam giác OAB Þ OG = OI Þ Gç ; 3 9 3 ÷ è ø 1+ m æ m -1ö 11 G Îd Û - 2.ç ÷ - 2 = 0 Û m = - (thoả (*)). Vậy m 11 = - . 9 è 3 ø 5 5 x + 3
Câu 50. Cho hàm số y = (C). x - 2
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm m để đường thẳng d : y = -x + m +1 cắt (C) tại hai điểm phân biệt A, B sao cho · AOB nhọn. x + 3
· PT hoành độ giao điểm của (C) và d:
= -x + m +1 x - 2
Û x2 -(m + 2)x + 2m + 5 = 0 (x ¹ 2) (1) ì ì 2 > ï
(1) có 2 nghiệm phân biệt Û D 0
m - 4m +16 > 0 í Û í Û m " . îx 2 ¹ 2
ïî2 - 2(m + 2) + 2m + 5 ¹ 0 Trang 51
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng
Gọi A(x ;-x + m +1),B(x ;-x + m 1 1 2 2
+1) là các giao điểm của (C) và d. Ta có: ·
AOB nhọn Û AB2 OA2 OB2 < +
Û 2(x - x 2 ) < (-x + m 2 +1) + (-x + m 2 2 1 1 2 +1) Û 2
- x x + (m +1)(x + x ) - (m 2 1 2 1 2
+1) < 0 Û m > -3. 3x + 2
Câu 51. Cho hàm số y = (C). x + 2
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Đường thẳng y = x cắt (C) tại hai điểm A, B. Tìm m để đường thẳng d : y = x + m cắt (C)
tại hai điểm C, D sao cho ABCD là hình bình hành. 3x + 2
· Hoành độ các điểm A, B là các nghiệm của PT: éx = x = -1 Û x + 2 êëx = 2
Þ A(-1;-1),B(2;2) Þ AB = 3 2 Þ CD = 3 2 . 3x + 2
PT hoành độ giao điểm của (C) và d:
= x + m Û x2 + (m -1)x + 2m - 2 = 0 (*) x + 2 ì 2
d cắt (C) tại 2 điểm phân biệt Û D = m -10m + 9 > 0 é0 ¹ < 1 í Û m ê . îx ¹ 2 - ëm > 9
Khi đó các giao điểm là C(c;c + m), D(b;b + m) với a, b là các nghiệm của PT (*) CD = Û c - d 2 3 2 2( ) = 3 2 Û 2 ém = 0 (loaïi m - m ) 10 = 0 Û ê ëm = 10 Vậy: m = 10 . x + 3
Câu 52. Cho hàm số y = . x + 2
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm m để đường thẳng d : y = 2x + m
3 cắt (C) tại hai điểm phân biệt A, B sao cho uuur uuur OA OB . = 4
- với O là gốc toạ độ. x + 3
· PT hoành độ giao điểm của (C) và (d): = 2x + m 3 x + 2 Û x2
2 + 3(1+ m)x + 6m - 3 = 0 (1) (x ¹ 2)
d cắt (C) tại 2 điểm phân biệt Û (1) có 2 nghiệm phân biệt x ,x 1 2 khác –2 ì 2
Û D = 9m - 30m + 33 > 0 í Û m " 8
î - 6(1+ m) + 6m - 3 ¹ 0 uuur uuur m -
Khi đó: A(x ;2x + m
3 ), B(x ;2x + m 1 1 2 2 3 ) . OA OB 12 15 . = 4 - Û = 4 - Û m 7 = . 2 12 x + 2
Câu 53. Cho hàm số: y = . x - 2
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Chứng minh rằng với mọi giá trị m thì trên (C) luôn có cặp điểm A, B nằm về hai nhánh
ìx - y + m = 0 của (C) và thỏa A A íx .
î B - yB + m = 0
ìx - y + m = 0
ìy = x + m · Ta có: A A A A í Û í
Þ A,B Î(d) : y = x + m x
î B - yB + m = 0 y
î B = xB + m
Þ A, B là giao điểm của (C) và (d). Phương trình hoành độ giao điểm của (C) và (d): Trang 52
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số x + 2 x + m =
Û f (x) = x2 + (m - 3)x - (2m + 2) = 0 (x ¹ 2) (*). x - 2
(*) có D = m2 + 2m +17 > 0, m
" Þ (d) luôn cắt (C) tại hai điểm phân biệt A, B. Và 1. f (2) = 4
- < 0 Þ xA < 2 < xB hoặc xB < 2 < xA (đpcm). x + 2
Câu 54. Cho hàm số y = . x -1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Gọi d là đường thẳng đi qua điểm A(1; 0) và có hệ số góc k. Tìm k để d cắt (C) tại hai
điểm phân biệt M, N thuộc hai nhánh khác nhau của (C) sao cho AM = 2AN.
· PT đường thẳng d: y = k(x -1) . PT hoành độ giao điểm của (C) và d: x + 2
= k(x -1) Û kx2 - (2k +1)x - 2 = 0 (x ¹ 1) (1) x -1
Đặt t = x -1 Û x = t +1. Khi đó (1) trở thành kt2 - t - 3 = 0 (2)
d cắt (C) tại hai điểm phân biệt M, N thuộc hai nhánh khác nhau Û (1) có 2 nghiệm x ,x 1 2
thoả x < 1 < x 1
2 Û (2) có 2 nghiệm t ,t
1 2 thoả t < 0 < t 1 2 Û - k
3 < 0 Û k > 0 (*). uuur
Vì A luôn nằm trong đoạn MN và AM = 2AN nên AM = 2 - AN Þ x + 2x 1 2 = 3 (3) 2k +1 k - 2
Áp dụng định lí Viet cho (1) ta có: x + x = (4), x x 1 2 = (5) . k 1 2 k k + 2 k -1 Từ (3), (4) Þ x = ; x 1 =
. Thay vào (5) ta được: k 2 = (thoả (*)). k 2 k 3 2x - m
Câu 55. Cho hàm số y =
(m là tham số) (1). mx +1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi m = 1.
2) Chứng minh rằng với mọi m ¹ 0, đồ thị của hàm số (1) cắt đường thẳng d : y = 2x - 2m tại
hai điểm phân biệt A, B thuộc một đường (H) cố định. Đường thẳng d cắt các trục Ox, Oy
lần lượt tại các điểm M, N. Tìm m để S OAB = S 3 D O D MN . 2x - m
· PT hoành độ giao điểm của (C) và (d): = 2x - 2m mx +1 1 1
Û 2mx2 - 2m2x - m = 0 (2), x ¹ - Û f (x) = 2x2 - 2mx -1 = 0 (*), x ¹ - m m
ìD¢ = m2 + 2 > 0 Xét PT (*) có ïí Û m
" Þ d luôn cắt (C) tại 2 điểm phân biệt A, B. f æ 1 ö 2 ï ç - ÷ = +1 ¹ 0 î è m ø m2
ìxA + xB = m ï ì 1 1 y = ï ï A ï x 1
Ta có: xA.xB = - í 2 Þ A í
Þ A, B nằm trên đường (H): y = cố định. ïy 1 ï x
A = 2xA - 2m y = ï B y ï x î î
B = 2xB - 2m B 2 - m 2 h = d O ( ,d) = = m , AB = m2 5.
+ 2 , M(m;0),N(0; 2 - m) 5 5 1 1 Þ O
S AB = h.AB = m m2 + 2 , S = OM O
. N = m2 ; S = S 3 Û m 1 = ± . 2 OMN 2 OAB OMN 2 Trang 53
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng
KSHS 04: TIẾP TUYẾN A. Kiến thức cơ bản
· Ý nghĩa hình học của đạo hàm: Đạo hàm của hàm số y = f (x) tại điểm x0 là hệ số góc của
tiếp tuyến với đồ thị (C) của hàm số tại điểm M (x ; f (x 0 0 0)) .
Khi đó phương trình tiếp tuyến của (C) tại điểm M (x ; f (x 0 0 0)) là:
y – y = f (¢x ).(x – x 0 0 0 ) (y = f(x 0 0))
· Điều kiện cần và đủ để hai đường (C1): y = f (x) và (C2): y = g(x) tiếp xúc nhau là hệ
phương trình sau có nghiệm:
ì f (x) = g(x) í (*)
î f '(x) = g'(x)
Nghiệm của hệ (*) là hoành độ của tiếp điểm của hai đường đó. · Nếu C (
: y = px + q 2 1)
và (C2): y = ax + bx + c thì (C 2
1) và (C2) tiếp xúc nhau Û phương trình ax + bx + c = px + q có nghiệm kép.
B. Một số dạng câu hỏi thường gặp
1. Viết phương trình tiếp tuyến D của (C): y = f (x) tại điểm M(x ;y )Î C 0 0 ( ) :
· Nếu cho x0 thì tìm y = f (x 0 0) .
Nếu cho y0 thì tìm x0 là nghiệm của phương trình f (x) = y0 .
· Tính y¢ = f (¢x) . Suy ra y (¢x ) = f (¢x 0 0) .
· Phương trình tiếp tuyến D là: y – y = f (¢x ).(x – x 0 0 0 ) .
2. Viết phương trình tiếp tuyến D của (C): y = f (x) , biết D có hệ số góc k cho trước.
Cách 1: Tìm toạ độ tiếp điểm.
· Gọi M(x ;y ¢
0 0) là tiếp điểm. Tính f (x0) .
· D có hệ số góc k Þ f (¢x ) = k 0 (1)
· Giải phương trình (1), tìm được x0 và tính y = f (x 0
0) . Từ đó viết phương trình của D.
Cách 2: Dùng điều kiện tiếp xúc.
· Phương trình đường thẳng D có dạng: y = kx + m .
· D tiếp xúc với (C) khi và chỉ khi hệ phương trình sau có nghiệm:
ì f (x) = kx + m í (*)
î f '(x) = k
· Giải hệ (*), tìm được m. Từ đó viết phương trình của D.
Chú ý: Hệ số góc k của tiếp tuyến D có thể được cho gián tiếp như sau:
+ D tạo với trục hoành một góc a thì k = tan a .
+ D song song với đường thẳng d: y = ax + b thì k = a 1
+ D vuông góc với đường thẳng d : y = ax + b (a ¹ 0) thì k = - a k - a
+ D tạo với đường thẳng d : y = ax + b một góc a thì = tana 1+ ka
3. Viết phương trình tiếp tuyến D của (C): y = f (x) , biết D đi qua điểm A(xA;yA).
Cách 1: Tìm toạ độ tiếp điểm.
· Gọi M(x ;y = ¢ = ¢
0 0) là tiếp điểm. Khi đó: y
f (x ), y (x ) f (x 0 0 0 0 ) .
· Phương trình tiếp tuyến D tại M: y – y = f (¢x ).(x – x 0 0 0 )
· D đi qua A(x = ¢
A; yA ) nên: yA – y
f (x ).(xA – x 0 0 0) (2)
· Giải phương trình (2), tìm được x0 . Từ đó viết phương trình của D. Trang 54
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
Cách 2: Dùng điều kiện tiếp xúc.
· Phương trình đường thẳng D đi qua A(xA;yA)và có hệ số góc k: y – yA = k(x – xA)
· D tiếp xúc với (C) khi và chỉ khi hệ phương trình sau có nghiệm:
ì f (x) = k(x - x ) + y A A í (*)
î f '(x) = k
· Giải hệ (*), tìm được x (suy ra k). Từ đó viết phương trình tiếp tuyến D.
4. Viết phương trình tiếp tuyến D của (C): y = f (x) , biết D tạo với trục Ox một góc a.
· Gọi M(x ;y = ¢
0 0) là tiếp điểm. Tiếp tuyến có hệ số góc k f (x0).
· D tạo với trục Ox một góc a Û f (¢x0) = tana . Giải phương trình tìm được x0 .
· Phương trình tiếp tuyến D tại M: y – y = f (¢x ).(x – x 0 0 0 )
5. Viết phương trình tiếp tuyến D của (C): y = f (x) , biết D tạo với đường thẳng d:
y = ax + b một góc a.
· Gọi M(x ;y = ¢
0 0) là tiếp điểm. Tiếp tuyến có hệ số góc k f (x0). k - a
· D tạo với d một góc a Û
= tana . Giải phương trình tìm được x 1+ ka 0 .
· Phương trình tiếp tuyến D tại M: y – y = f (¢x ).(x – x 0 0 0 )
6. Viết phương trình tiếp tuyến D của (C): y = f (x) , biết D cắt hai trục toạ độ tại A và B
sao cho tam giác OAB vuông cân hoặc có diện tích S
cho trước.
· Gọi M(x ;y = ¢
0 0) là tiếp điểm. Tiếp tuyến có hệ số góc k f (x0).
· DOAB vuông cân Û D tạo với Ox một góc 0 45 và O Ï D.(a) · S O
D AB = S Û OA O . B = 2S . (b)
· Giải (a) hoặc (b) tìm được x0 . Từ đó viết phương trình tiếp tuyến D.
8. Lập phương trình tiếp tuyến chung của hai đồ thị C
( ) : y = f (x), C
( ) : y = g(x 1 2 ) .
a) Gọi D: y = ax + b là tiếp tuyến chung của (C1) và (C2).
u là hoành độ tiếp điểm của D và (C1), v là hoành độ tiếp điểm của D và (C2).
· D tiếp xúc với (C1) và (C2) khi và chỉ khi hệ sau có nghiệm:
ì f (u) = au + b (1) ï f ' u ( ) = a (2) íg(v) = av + b (3) ï
ïîg'(v) = a (4)
· Từ (2) và (4) Þ f ¢ u
( ) = g (¢v) Þ u = h(v) (5)
· Thế a từ (2) vào (1) Þ b = k u ( ) (6)
· Thế (2), (5), (6) vào (3) Þ v Þ a Þ u Þ b. Từ đó viết phương trình của D.
b) Nếu (C1) và (C2) tiếp xúc nhau tại điểm có hoành độ x0 thì một tiếp tuyến chung
của (C1) và (C2) cũng là tiếp tuyến của (C1) (và (C2)) tại điểm đó.
9. Tìm những điểm trên đồ thị (C): y = f (x) sao cho tại đó tiếp tuyến của (C) song song
hoặc vuông góc với một đường thẳng d cho trước.

· Gọi M(x ;y ¢
0 0) Î (C). D là tiếp tuyến của (C) tại M. Tính f (x0) . · Vì D // d nên
f (¢x ) = k 0 d (1) 1 hoặc D ^ d nên
f (¢x0) = - (2) kd
· Giải phương trình (1) hoặc (2) tìm được x0 . Từ đó tìm được M(x ;y 0 0) Î (C).
10. Tìm những điểm trên đường thẳng d mà từ đó có thể vẽ được 1, 2, 3, ... tiếp tuyến
với đồ thị (C):
y = f (x) . Trang 55
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng
Giả sử d : ax + by + c = 0 . M(xM;yM )Îd .
· Phương trình đường thẳng D qua M có hệ số góc k: y = k(x – xM )+ yM
· D tiếp xúc với (C) khi hệ sau có nghiệm:
ì f (x) = k(x - x ) + y (1) M M í
î f '(x) = k (2)
· Thế k từ (2) vào (1) ta được: f (x) = (x – x ¢
M ). f (xM ) + yM (3)
· Số tiếp tuyến của (C) vẽ từ M = Số nghiệm x của (3)
11. Tìm những điểm mà từ đó có thể vẽ được 2 tiếp tuyến với đồ thị (C): y = f (x) và 2
tiếp tuyến đó vuông góc với nhau.

Gọi M(xM;yM ) .
· Phương trình đường thẳng D qua M có hệ số góc k: y = k(x – xM )+ yM
· D tiếp xúc với (C) khi hệ sau có nghiệm:
ì f (x) = k(x - x ) + y (1) M M í
î f '(x) = k (2)
· Thế k từ (2) vào (1) ta được:
f (x) = (x – x ¢
M ). f (xM ) + yM (3)
· Qua M vẽ được 2 tiếp tuyến với (C) Û (3) có 2 nghiệm phân biệt x , x 1 2 .
· Hai tiếp tuyến đó vuông góc với nhau Û f (¢x ). f (¢x 1 2 ) = –1 Từ đó tìm được M.
Chú ý: Qua M vẽ được 2 tiếp tuyến với (C) sao cho 2 tiếp điểm nằm về hai phía với trục (
ì 3) coù 2 nghieäm phaân bieät
hoành thì í f(x ).f(x î 1 2) < 0 Trang 56
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
Dạng 1: Tiếp tuyến của đồ thị hàm số bậc ba y ax3 bx2 = +
+ cx + d
Câu 1. Cho hàm số y = x3 - x2 2 3 +1.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên (C) những điểm M sao cho tiếp tuyến của (C) tại M cắt trục tung tại điểm có tung độ bằng 8.
· Giả sử M(x ;y )Î C 3 2 2 ¢ 0 0
( ) Þ y = 2x - 3x 0 0
0 +1. Ta có: y = 3x - 6x .
PTTT D tại M: y = (6x2 - 6x )(x - x ) + 2x3 - 3x2 0 0 0 0 0 + 1 .
D đi qua P(0;8) Û 8 = 4 - x3 + 3x2 0 0 + 1 Û x0 = 1 - . Vậy M( 1 - ; 4) - .
Câu 2. Cho hàm số y = x3 - x2 3 +1 có đồ thị (C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm hai điểm A, B thuộc đồ thị (C) sao cho tiếp tuyến của (C) tại A và B song song với
nhau và độ dài đoạn AB = 4 2 .
· Giả sử A a a3 - a2 + B b b3 - b2 ( ; 3 1), ( ;
3 +1) thuộc (C), với a ¹ b .
Vì tiếp tuyến của (C) tại A và B song song với nhau nên:
y (¢a) = y (¢b) Û a2 - a = b2 - b Û a2 - b2 3 6 3 6
- 2(a - b) = 0 Û (a - b)(a + b - 2) = 0
Û a + b - 2 = 0 Û b = 2 - a . Vì a ¹ b nên a ¹ 2 - a Û a ¹ 1 Ta có: AB =
b - a 2 + b3 - b2 + - a3 + a2 2 - =
b - a 2 + b3 - a3 - b2 - a2 2 ( ) ( 3 1 3 1) ( ) ( 3( )) 2 b a 2 éë b a 3 ( ) ( ) a
3 b(b a) 3(b a)(b a)ù = - + - + - - - + û 2 b a 2 b a 2 éë b a 2 ( ) ( ) ( ) ab 3 3.2ù = - + - - + - û 2 b a 2 b a 2 éë b a 2 ( ) ( ) ( ) ab 6ù = - + - + -
- û = b - a 2 + b - a 2 - - ab 2 ( ) ( ) ( 2 ) 2 AB b a 2 éë ab 2 ùû a 2 éë a2 a 2 ( ) 1 ( 2 ) (2 2 ) 1 ( 2 2) ù = - + - - = - + - - û é 2 ù a 2 é êë ë a 2 ùû ú a 2 é û ë a 4 a 2 4( 1) 1 ( 1) 3 4( 1) ( 1) 6( 1) 10ù = - + - - = - - - - + û = a 6 - - a 4 - + a 2 4( 1) 24( 1) 40( -1)
Mà AB = 4 2 nên a 6 - - a 4 - + a 2 4( 1) 24( 1) 40( -1) = 32 Û a 6 - - a 4 - + a 2 ( 1) 6( 1) 10( -1) - 8 = 0 (*) Đặt t = a 2
( -1) , t > 0 . Khi đó (*) trở thành:
t3 - t2 + t - = Û t - t2 6 10 8 0
( 4)( - 2t + 2) = 0 Û t = 4 Þ 2 éa = 3 Þ b a = -1 ( -1) = 4 Û ê ëa = -1Þ b = 3
Vậy 2 điểm thoả mãn YCBT là: A(3;1), B( 1 - ; 3) - .
Câu hỏi tương tự:
a) Với y = x3 - x2
3 + 2; AB = 4 2 . ĐS: A(3;2),B( 2 - ; 2) - .
Câu 3. Cho hàm số y = f x = x3 + x2 ( ) 6 + 9x + 3 (C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm tất cả các giá trị k, để tồn tại 2 tiếp tuyến với (C) phân biệt và có cùng hệ số góc k,
đồng thời đường thẳng đi qua các tiếp điểm của hai tiếp tuyến đó cắt các trục Ox, Oy tương
ứng tại A và B sao cho OA = OB 2011. .
· PTTT của (C) có dạng: y = kx + m . Hoành độ tiếp điểm x0 là nghiệm của phương trình: Trang 57
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng
f (¢x ) = k Û 3x2 +12x + 9 - k 0 0 0 = 0 (1)
Để tồn tại 2 tiếp tuyến phân biệt thì phương trình (1) phải có 2 nghiệm phân biệt Û D¢ = 9 + k
3 > 0 Û k > -3 (2)
Þ Toạ độ các tiếp điểm (x ;y
0 0) của 2 tiếp tuyến là nghiệm của hệ: ì ì k - 6 2k - 9
ïy = x3 + 6x2 + 9x + 3 ïy = x + 0 0 0 0 í Û 0 0 í 3 3 . 3
ï x2 +12x + 9 = k î 0 0 3
ï x2 +12x + 9 = k î 0 0 k - 6 2k - 9
Þ Phương trình đường thẳng d đi qua các tếp điểm là: y = x + 3 3
Do d cắt các trục Ox, Oy tương ứng tại A và B sao cho: OA = OB 2011.
nên có thể xảy ra:
+ Nếu A º O thì B º O . Khi đó d đi qua O Þ k 9 = . 2 k - 6
+ Nếu A ¹ O thì DOAB vuông tại O. Ta có: · OB tanOAB = = 2011 Þ = 2011 ± OA 3
Þ k = 6039 (thoả (2)) hoặc k = -6027 (không thoả (2)). 9
Vậy: k = ; k = 6039 . 2
Câu 4. Cho hàm số y = x3 + - m x2
(1 2 ) + (2 - m)x + m + 2 (1) (m là tham số).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số (1) với m = 2.
2) Tìm tham số m để đồ thị của hàm số (1) có tiếp tuyến tạo với đường thẳng d: x + y + 7 = 0 1
góc a , biết cosa = . 26
· Gọi k là hệ số góc của tiếp tuyến Þ tiếp tuyến có VTPT nr = k 1 ( ; 1) -
Đường thẳng d có VTPT nr2 = (1;1) . nr nr 1. 2 1 k 1 3 2 Ta có cosa - = Û =
Û 12k2 - 26k +12 = 0 Û k = Ú k = nr . nr 26 2 k2 2 3 1 2 +1
YCBT thoả mãn Û ít nhất một trong hai phương trình sau có nghiệm: é é y 3 ¢ 3 = 2 ê
3x + 2(1- 2m)x + 2 - m = ê é / D ³ 0 é 2 2 8 - 2 -1³ 0 ê Û 2 ê Û 1 ê Û m m ê ê / 2 y 2 ¢ 2 =
ê3x2 + 2(1- 2m)x + 2 - m = êD ³ 0 ë
êë4m - m - 3 ³ 0 ê 2 ë 3 êë 3 ém 1 £ - m 1 ; ³ ê Û 4 2 ê Û m 1 £ - hoặc m 1 ³ êm 3 £ - ;m ³ 1 4 2 êë 4
Câu hỏi tương tự: 1
a) Với y = x3 - m
3 x + 2; d : x + y + 7 = 0; cosa = . ĐS: m 2 ³ - . 26 9 1
Câu 5. Cho hàm số y = f (x) = mx3 + (m -1)x2 + (4 - m
3 )x +1 có đồ thị là (C 3 m).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 1.
2) Tìm các giá trị m sao cho trên đồ thị (Cm) tồn tại một điểm duy nhất có hoành độ âm mà
tiếp tuyến tại đó vuông góc với đường thẳng (d): x + 2y - 3 = 0 . 1
· (d) có hệ số góc - Þ tiếp tuyến có hệ số góc k = 2 . Gọi x là hoành độ tiếp điểm thì: 2 Trang 58
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
f x = Û mx2 + m - x + - m = Û mx2 '( ) 2 2( 1) (4 3 ) 2
+ 2(m -1)x + 2 - m 3 = 0 (1)
YCBT Û (1) có đúng một nghiệm âm.
+ Nếu m = 0 thì (1) Û -2x = -2 Û x = 1 (loại) 2 - m 3
+ Nếu m ¹ 0 thì dễ thấy phương trình (1) có 2 nghiệm là x = 1 hay x= m 2 - m 3 2
Do đó để (1) có một nghiệm âm thì
< 0 Û m < 0 hoaëc m > m 3
Vậy m < hay m 2 0 > . 3 1
Câu 6. Cho hàm số y = mx3 + (m -1)x2 + (4m - 3)x +1 (Cm). 3
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi m = 1.
2) Tìm các giá trị m sao cho trên (Cm) tồn tại đúng hai điểm có hoành độ dương mà tiếp
tuyến tại đó vuông góc với đường thẳng d : x + 2y - 3 = 0 . 1 3
· Ta có: y¢ = mx2 + 2(m -1)x + 4 - m
3 ; d : y = - x + . 2 2
YCBT Û phương trình y¢ = 2 có đúng 2 nghiệm dương phân biệt
Û mx2 + 2(m -1)x + 2 - m
3 = 0 có đúng 2 nghiệm dương phân biệt ìm ¹ 0 é 1 ï ¢ 0 < m < ê æ ö æ ö Û D > 0 í 2 Îç ÷ È S Û . Vậy m 1 1 2 0; ç ; . > 0 ê ÷ ï 1 ê < m 2 < è 2 ø è 2 3 ø ïîP > 0 êë2 3
Câu 7. Cho hàm số y = x3 - mx + m -1 (Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số khi m = 3 .
2) Tìm m để tiếp tuyến của đồ thị (Cm) tại điểm M có hoành độ x = -1 cắt đường tròn (C) có phương trình x 2 - + y 2 ( 2)
( - 3) = 4 theo một dây cung có độ dài nhỏ nhất.
· Ta có: y¢ = x2
3 - m Þ y (¢-1) = 3- m ; y( 1
- ) = 2m - 2 . (C) có tâm I(2;3), R = 2. PTTT d tại M( 1
- ;2m - 2) : y = (3 - m)x + m +1 Û (3- m)x - y + m +1 = 0 4 - m 1+ (3 - m) 2. (3 - m 2 ) +1 d(I,d) = = £ = 2 < R (3 - m 2 ) +1 (3 - m 2 ) +1 (3 - m 2 ) +1
Dấu "=" xảy ra Û m = 2 . Dó đó d(I,d) đạt lớn nhất Û m = 2
Tiếp tuyến d cắt (C) tại 2 điểm A, B sao cho AB ngắn nhất Û d(I,d) đạt lớn nhất Û m = 2
Khi đó: PTTT d: y = x + 3.
Câu hỏi tương tự:
a) y = x3 - mx + m - x 2 2 1 1; M =1; C
( ) : (x - 2) + (y - 3) = . ĐS: m = m 5 1; = . 5 2
Câu 8. Cho hàm số y = x - x3 3 (C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên đường thẳng (d): y = -x các điểm M mà từ đó kẻ được đúng 2 tiếp tuyến phân biệt với đồ thị (C).
· Gọi M(m;-m)Îd . PT đường thẳng D qua M có dạng: y = k(x - m) - m . Trang 59
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng ì 3 ï
D là tiếp tuyến của (C) Û hệ PT sau có nghiệm: 3x - x = k(x - m) - m (1) í (*) 3 ïî -3x2 = k (2) 2x3
Thay (2) vào (1) ta được: x3 - mx2 2 3 + 4m = 0 Û m = (**) 3x2 - 4
Từ M kẻ được đúng 2 tiếp tuyến với (C) Û (**) có 2 nghiệm phân biệt 2x3 ì ü
Xét hàm số f (x) =
. Tập xác định D = R 2 3 2 3 \ í- ; ý 3x2 - 4 î 3 3 þ 6x4 - 24x2 f (¢x) = ; éx f ¢ x = 0 ( ) = 0 Û (3x2 2 - 4) êëx = ±2
Dựa vào BBT, (**) có 2 nghiệm phân biệt Û ém = -2 ê . Vậy: M( 2 - ;2) hoặc M(2; 2) - . ëm = 2
Câu 9. Cho hàm số y = x3 - 3x + 2 .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên đường thẳng d : y = 4 các điểm mà từ đó kẻ được đúng 2 tiếp tuyến với (C).
· Gọi M(m;4)Îd . PT đường thẳng D qua M có dạng: y = k(x - m) + 4 ì 3 ï
D là tiếp tuyến của (C) Û hệ PT sau có nghiệm: x - 3x + 2 = k(x - m) + 4 (1) í (*) 3 ïî x2 - 3 = k (2)
Thay (2) vào (1) ta được: x éë x2 ( 1) 2 ( m 3 2)x m 3 2ù + - + + + û = 0 (3) éx = 1 - Û ê ë2x2 - ( m 3 + 2)x + m 3 + 2 = 0 (4)
YCBT Û (3) có đúng 2 nghiệm phân biệt
+ TH1: (4) có 2 nghiệm phân biệt, trong đó có 1 nghiệm bằng –1 Û m = -1 2
+ TH2: (4) có nghiệm kép khác –1 Û m = - Ú m = 2 3 æ 2 ö
Vậy các điểm cần tìm là: ( 1
- ;4) ; ç- ;4 ; (2;4) . 3 ÷ è ø
Câu 10. Cho hàm số y = x3 - x2
2 + (m -1)x + 2m (Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi m = 1.
2) Tìm m để từ điểm M(1;2) kẻ được đúng 2 tiếp tuyến với (Cm).
· PT đường thẳng D qua M có dạng: y = k(x -1) + 2 . D là tiếp tuyến của (Cm) Û hệ PT sau ì 3 2 ï
có nghiệm: x - 2x + (m -1)x + 2m = k(x -1) + 2 í 3
ïî x2 - 4x + m -1 = k
Þ f x = x3 - x2 ( ) 2
5 + 4x - 3(m -1) = 0 (*)
Để qua M kẻ được đúng hai tiếp tuyến đến (Cm) thì (*) có đúng 2 nghiệm phân biệt 2
Ta có f (¢x) = 6x2 -10x + 4 Þ f (¢x) = 0 Û x = 1; x = 3 æ 2 109 ö
Þ Các điểm cực trị của (Cm) là: A(1;4 - m 3 ), Bç ; - m 3 . 3 27 ÷ è ø ém 4 = é ê
Do đó (*) có đúng 2 nghiệm phân biệt Û AÎOx 3 Û ê . ëB ÎOx ê êm 109 = êë 81 Trang 60
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
Câu 11. Cho hàm số y = -x3 + x2 3 - 2 (C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên đường thẳng (d): y = 2 các điểm mà từ đó kẻ được 3 tiếp tuyến phân biệt với đồ thị (C).
· Gọi M(m;2)Î(d) . PT đường thẳng D đi qua điểm M có dạng : y = k(x - m) + 2 ì 3 2 ï
D là tiếp tuyến của (C) Û hệ PT sau có nghiệm -x + 3x - 2 = k(x - m) + 2 (1) í (*). ïî 3
- x2 + 6x = k (2)
Thay (2) và (1) ta được: x3 m x2 mx x éë x2 2 3( 1) 6 4 0 ( 2) 2 ( m 3 1)x 2ù - + + - = Û - - - + û = 0 éx = 2 Û ê
ë f (x) = 2x2 - ( m
3 -1)x + 2 = 0 (3)
Từ M kẻ được 3 tiếp tuyến đến đồ thị (C) Û hệ (*) có 3 nghiệm x phân biệt ì 5
Û (3) có hai nghiệm phân biệt khác 2 ìD > 0 ïm < - 1 Ú m > Û í Û . î f í 3 (2) ¹ 0 ïîm ¹ 2 ì 5
Vậy từ các điểm M(m; 2) Î (d) với ïm < - 1 Ú m > í
3 có thể kẻ được 3 tiếp tuyến với (C). ïîm ¹ 2
Câu hỏi tương tự: ém > 2
a) y = -x3 + x2
3 - 2, d º Ox .
ĐS: M(m;0) với ê ê- ¹ m 2 1 < - ë 3 Trang 61
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng
Dạng 2: Tiếp tuyến của đồ thị hàm số trùng phương y ax4 bx2 = + + c
Câu 12. Cho hàm số y = f x = x4 - x2 ( ) 2 .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Trên (C) lấy hai điểm phân biệt A và B có hoành độ lần lượt là a và b. Tìm điều kiện đối
với a và b để hai tiếp tuyến của (C) tại A và B song song với nhau.
· Ta có: f x = x3 '( ) 4 - 4x
Hệ số góc tiếp tuyến của (C) tại A và B là k 3 3
A = f '(a) = 4a - 4a, kB = f '(b) = 4b - 4b
Tiếp tuyến tại A, B lần lượt có phương trình là:
y = f (¢a)(x - a) + f (a) Û y = f (¢a)x + f (a) - af (¢a)
y = f (¢b)(x - b) + f (b) Û y = f (¢b)x + f (b) - bf (¢b)
Hai tiếp tuyến của (C) tại A và B song song hoặc trùng nhau khi và chỉ khi: 3 3 k 2 2
A = kB Û 4a - 4a = 4b - 4b Û (a - b)(a + ab + b -1) = 0 (1)
Vì A và B phân biệt nên a ¹ b , do đó (1) Û a2 + ab + b2 -1 = 0 (2)
Mặt khác hai tiếp tuyến của (C) tại A và B trùng nhau khi và chỉ khi: ì 2 2 ï ì 2 2 + + - = ï a ab b 1 0
a + ab + b Û í a ¹ b -1 = 0 ( ) Û í
ïî f (a) - af (¢a) = f (b) - bf (¢b) ïî- a4 3 + 2a2 = - b4 3 + 2b2
Giải hệ này ta được nghiệm là (a;b) = ( 1
- ;1) hoặc (a;b) = (1; 1)
- , hai nghiệm này tương ứng
với cùng một cặp điểm trên đồ thị là ( 1 - ; 1) - và (1;-1)
Vậy điều kiện cần và đủ để hai tiếp tuyến của (C) tại A và B song song với nhau là: ì 2 2
a + ab + b -1 = 0 í îa ¹ 1; ± a ¹ b
Câu 13. Cho hàm số y = x4 - mx2 2
+ m (1) , m là tham số.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi m = 1.
2) Gọi A là một điểm thuộc đồ thị hàm số (1) có hoành độ bằng 1. Tìm m để khoảng cách từ æ ö điểm B 3
ç ; 1 đến tiếp tuyến của đồ thị hàm số (1) tại A là lớn nhất . 4 ÷ è ø · AÎ Cm (
) nên A(1;1- m) . y = x3
' 4 - 4mx Þ y'(1) = 4 - 4m
Phương trình tiếp tuyến của (Cm) tại A: y - (1- m) = y (1
¢ ).(x -1) Û (4 - 4m)x - y - 3(1- m) = 0 1 -
Khi đó d(B;D) =
£ 1 , Dấu ‘=’ xảy ra Û khi m = 1. 16(1- m 2 ) +1
Do đó d(B;D) lớn nhất bằng 1 khi và chỉ khi m = 1. 2 2
Câu 14. Cho hàm số y = ( x + ) 1 .( x - ) 1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Cho điểm A(a;0) . Tìm a để từ A kẻ được 3 tiếp tuyến phân biệt với đồ thị (C).
· Ta có y = x4 - x2
2 +1 . PT đường thẳng d đi qua A(a;0) và có hệ số góc k : y = k(x - a)
ìïx4 -2x2 +1= k(x - a)
d là tiếp tuyến của (C) Û hệ phương trình sau có nghiệm: í (I) ïî
4x3 - 4x = k ìk = 0 ì 2 ï Ta có: (I) Û 4 ( -1) = í (A) hoặc x x k í (B) îx2 -1 = 0
ïî f (x) = 3x2 - 4ax +1 = 0 (1) Trang 62
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
+ Từ hệ (A), chỉ cho ta một tiếp tuyến duy nhất là d y 1 : = 0 .
+ Vậy để từ A kẻ được 3 tiếp tuyến phân biệt với (C) thì điều kiện cần và đủ là hệ (B) phải
có 2 nghiệm phân biệt
(x;k) với x ¹ ±1, tức là phương trình (1) phải có 2 nghiệm phân biệt ì 2 ¢ 3 3 khác 1
± Û D = 4a - 3 > 0 í
Û -1 ¹ a < -
hoaëc 1 ¹ a > î f ( 1 ± ) ¹ 0 2 2 Trang 63
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng ax + b
Dạng 3: Tiếp tuyến của đồ thị hàm số nhất biến y = cx + d 2x + 3
Câu 15. Cho hàm số y = có đồ thị là (C). x +1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Lập phương trình tiếp tuyến của đồ thị (C) tại những điểm thuộc đồ thị có khoảng cách
đến đường thẳng d : 3x + 4y - 2 = 0 bằng 2. 2x + 3
· Giả sử M(x ;y )Î C 0 0 0 ( ) Þ y0 = . x0 +1 3x + 4y - 2
Ta có: d(M,d 0 0 ) = 2 Û
= 2 Û 3x + 4y -12 = 0 hoặc 3x + 4y + 8 = 0 2 2 0 0 0 0 3 + 4 æ 2x + 3 ö éx = 0 Þ M 0 1(0;3)
· Với 3x + 4y -12 = 0 Û 3x 0 ê 0 0 0 + 4ç ÷ -12 = 0 Û ç æ ö x ÷ 1 1 11 è ê 0 + 1 ø x = Þ M 0 2 ç ; ë 3 3 4 ÷ ê è ø é æ 7 ö æ 2x + 3 ö êx = 5 - Þ M 0 3 ç 5; - ÷
· Với 3x + 4y 0 è 4 ø 0
0 + 8 = 0 Û 3x0 + 4ç ÷ + 8 = 0 ç Û ê x ÷ è ê 4 æ 4 ö 0 +1 ø x = - Þ M 0 4 ç - ; 1 - ë 3 3 ÷ ê è ø æ 1 11ö 9 47
Þ PTTT tại M1(0;3) là y = -x +3; PTTT tại M2 ç ; là y = - x + ; 3 4 ÷ è ø 16 16 æ 7 ö 1 23 æ 4 ö PTTT tại M3 ç 5; - là y = - x + ; PTTT tại M ç- ; 1 - là y = 9 - x -13 . 4 ÷ ÷ è ø 16 16 4 è 3 ø 2x -1
Câu 16. Cho hàm số y = . x -1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Viết phương trình tiếp tuyến của (C), biết khoảng cách từ điểm I(1; 2) đến tiếp tuyến bằng 2 .
· Tiếp tuyến của (C) tại điểm M(x ; f (x ))Î C 0 0
( ) có phương trình:
y = f '(x )(x - x ) + f (x 2 2 0 0
0) Û x + (x -1) y - 2x + 2x 0 0 0 -1 = 0 (*) 2 - 2x éx = 0
Khoảng cách từ điểm I(1; 2) đến tiếp tuyến (*) bằng 2 0 Û = 2 Û 0 ê 1+ (x 4 x ë 0 = 2 0 -1)
Các tiếp tuyến cần tìm : x + y -1 = 0 và x + y - 5 = 0 2x
Câu 17. Cho hàm số y = (C). x + 2
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Viết phương trình tiếp tuyến của đồ thị (C), biết rằng khoảng cách từ tâm đối xứng của đồ
thị (C) đến tiếp tuyến là lớn nhất.
· Tiếp tuyến (d) của đồ thị (C) tại điểm M có hoành độ a ¹ -2 thuộc (C) có phương trình: 4 2a y = (x - a) + Û 4x - (a 2
+ 2) y + 2a2 = 0 (a 2 + 2) a + 2
Tâm đối xứng của (C) là I ( 2 - ;2) . Ta có: 8 a + 2 8 a + 2 8 a + 2 d(I,d) = £ = = 2 2 16 + (a 4 + 2) 2.4.(a 2 + 2) 2 2 a + 2 Trang 64
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
d(I,d) lớn nhất khi 2 éa a = 0 ( + 2) = 4 Û ê . ëa = -4
Từ đó suy ra có hai tiếp tuyến y = x và y = x + 8.
Câu hỏi tương tự: x a) Với y = .
ĐS: y = -x; y = -x + 4 . x -1 2x +1
Câu 18. Cho hàm số y = . x +1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Viết phương trình tiếp tuyến của đồ thị (C), biết rằng tiếp tuyến cách đều hai điểm
A(2; 4), B(-4; -2).
· Gọi x0 là hoành độ tiếp điểm ( x0 ¹ 1 - ). 1 2x +1 PTTT (d) là y = (x - x 0 ) + Û x - (x 2
+1) y + 2x2 + 2x +1 = 0 (x 2 0 +1) x 0 0 0 0 + 1 0
Ta có: d(A,d) = d(B,d) Û 2 - 4(x 2
+1) + 2x2 + 2x +1 = 4 - + 2(x 2 +1) + 2x2 + 2x 0 0 0 0 0 0 + 1
Û x = 1 Ú x = 0 Ú x 0 0 0 = 2 - 1 5
Vậy có ba phương trình tiếp tuyến: y = x + ; y = x +1; y = x + 5 4 4 2x -1
Câu 19. Cho hàm số y = . x -1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Gọi I là giao điểm hai tiệm cận của (C). Tìm điểm M thuộc (C) sao cho tiếp tuyến của (C)
tại M vuông góc với đường thẳng MI. 2a -1
· Giao điểm của hai tiệm cận là I(1; 2). Gọi M(a; b) Î (C) Þ b = (a ¹ 1) a -1 1 2a -1
PTTT của (C) tại M: y = - (x - a) + (a 2 -1) a -1 1
PT đường thẳng MI: y = (x -1) + 2 (a 2 -1) 1 1
Tiếp tuyến tại M vuông góc với MI nên ta có: - . = 1
- Û éa = 0 (b = 1) (a 2 -1) (a 2 -1)
êëa = 2 (b = 3)
Vậy có 2 điểm cần tìm M1(0; 1), M2(2; 3)
m - x - m2 (2 1)
Câu 20. Cho hàm số y = . x -1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi m = –1.
2) Tìm m để đồ thị của hàm số tiếp xúc với đường thẳng y = x . · TXĐ: D = R \ {1}.
ì(2m -1)x - m2 ï = x (*) ï
Để đồ thị tiếp xúc với đường thẳng y = x thì: x -1 í (m 2 -1) ï = 1 (**) ïî (x 2 -1) Từ (**) ta có m 2 - = x 2 ( 1)
( -1) Û éx = m ê ëx = 2 - m Trang 65
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng
· Với x = m, thay vào (*) ta được: 0m = 0 (thoả với mọi m). Vì x ¹ 1 nên m ¹ 1.
· Với x = 2 – m, thay vào (*) ta được: m - - m - m2 (2 1)(2 )
= (2 - m)(2 - m -1) Û m 2
4( -1) = 0 Û m = 1 Þ x = 1 (loại)
Vậy với m ¹ 1 thì đồ thị hàm số tiếp xúc với đường thẳng y = x . x + 2
Câu 21. Cho hàm số: y = (C). x -1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Cho điểm A(0;a) . Tìm a để từ A kẻ được 2 tiếp tuyến tới đồ thị (C) sao cho 2 tiếp điểm
tương ứng nằm về 2 phía của trục hoành.
· Phương trình đường thẳng d đi qua A(0;a) và có hệ số góc k: y = kx + a
ì x + 2 = kx + a ïï
d là tiếp tuyến của (C) Û Hệ PT x -1 í có nghiệm ïk 3 - = ïî (x 2 -1) Û PT: - a x2 (1
) + 2(a + 2)x - (a + 2) = 0 (1) có nghiệm x ¹ 1.
Để qua A có 2 tiếp tuyến thì (1) phải có 2 nghiệm phân biệt x , x 1 2 ìa ¹ 1 Û ìa ¹ 1 í Û (*) îD = a 3 + 6 > 0 í ¢ îa > 2 - 2(a + 2) a + 2 3 3
Khi đó ta có: x + x = ; x x 1 2 = và y = 1+ ; y = 1+ a 1 2 -1 a -1 1 x 2 -1 x 1 2 -1
Để 2 tiếp điểm nằm về 2 phía đối với trục hoành thì y .y 1 2 < 0 æ 3 ö æ 3 ö
x .x + 2(x + x ) + 4 Û ç1+ ÷.ç1+ ÷ < 0 Û 1 2 1 2 < 0 Û a 3 + 2 > 0 Û a 2 > - x -1 x è 1 ø è 2 -1 ø
x .x - (x + x 1 2 1 2 ) + 1 3 ì 2
Kết hợp với điều kiện (*) ta được: ïa > - í 3 . ïîa ¹1 x + 2
Câu 22. Cho hàm số y = . x +1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Gọi I là giao điểm của 2 đường tiệm cận, D là một tiếp tuyến bất kỳ của đồ thị (C). d là
khoảng cách từ I đến D . Tìm giá trị lớn nhất của d. 1 - æ x + 2 ö · y¢ =
. Giao điểm của hai đường tiệm cận là I(–1; 1). Giả sử M ç x 0 ; ÷Î C ( ) (x 2 +1) ç 0 x ÷ è 0 +1 ø
Phương trình tiếp tuyến D với đồ thi hàm số tại M là: 1 - x + 2 2 y = (x - x 0 ) +
Û x + (x0 + )
1 y - x0 -(x0 + )( 1 x0 + 2) = 0 ( + )2 0 x x 1 0 +1 0 2 x +1 2
Khoảng cách từ I đến D là d = 0 = £ 2 1 + (x + )4 1 2 0 1 + (x +1 2 0 ) (x0 + )1
Vậy GTLN của d bằng 2 khi x0 = 0 hoặc x0 = -2 . Trang 66
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số -x +1
Câu 23. Cho hàm số y = . 2x -1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Chứng minh rằng với mọi m, đường thẳng d : y = x + m luôn cắt (C) tại 2 điểm phân biệt A, B. Gọi k ,k
1 2 lần lượt là hệ số góc của các tiếp tuyến với (C) tại A và B. Tìm m để tổng k + k 1
2 đạt giá trị lớn nhất. ì 1 -x +1 ïx ¹
· PT hoành độ giao điểm của d và (C): = x + m Û 2x í 2 -1
ïîg(x) = 2x2 + 2mx - m -1= 0 (*) ì 2 ¢g
D = m + 2m + 2 > 0, m " Vì ïí
nên (*) luôn có 2 nghiệm phân biệt x , x 1 2 . ïgæ 1 ö ç ÷ ¹ 0 î è 2 ø -m -1
Theo định lí Viet ta có: x + x = -m; x x 1 2 1 2 =
. Giả sử: A(x ;y ),B(x ;y ) . 2 1 1 2 2 1 1
Tiếp tuyến tại A và B có hệ số góc là: k = - ;k 1 = - (2x 2 2 -1) (2x 2 1 2 -1)
Þ k + k = - m 2 1 2 4( +1) - 2 £ 2
- . Dấu "=" xảy ra Û m = -1. Vậy: k + k 1 2 đạt GTLN bằng 2 - khi m = -1. x + 2
Câu 24. Cho hàm số y = (1). 2x + 3
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị của hàm số (1).
2) Viết phương trình tiếp tuyến của đồ thị hàm số (1), biết tiếp tuyến đó cắt trục hoành, trục
tung lần lượt tại hai điểm phân biệt A, B và tam giác OAB cân tại gốc tọa độ O. 1 -
· Gọi (x ;y ¢
0 0) là toạ độ của tiếp điểm Þ y (x0 ) = < 0 (2x 2 0 + 3)
DOAB cân tại O nên tiếp tuyến D song song với đường thẳng y = -x (vì tiếp tuyến có hệ số 1 - éx = 1 - Þ y = 1
góc âm). Nghĩa là: y (¢x 0 0 0 ) = = 1 - Þ ê (2x 2 êx = 2 - Þ y = 0 0 + 3) ë 0 0 + Với x = 1 - ; y 0 0 = 1 Þ D: y -1 = (
- x +1) Û y = -x (loại) + Với x = 2 - ; y 0
0 = 0 Þ D: y - 0 = -(x + 2) Û y = -x - 2 (nhận)
Vậy phương trình tiếp tuyến cần tìm là: y = -x - 2 . 2x -1
Câu 25. Cho hàm số y = . x -1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Lập phương trình tiếp tuyến của đồ thị (C) sao cho tiếp tuyến này cắt các trục Ox, Oy lần
lượt tại các điểm A và B thoả mãn OA = 4OB.
· Giả sử tiếp tuyến d của (C) tại M(x ;y )Î C 0 0
( ) cắt Ox tại A, Oy tại B sao cho OA = OB 4 . OB 1 1 1
Do DOAB vuông tại O nên tan A =
= Þ Hệ số góc của d bằng hoặc - . OA 4 4 4 é 3 1 1 1 x = 1 - (y ê 0 0 = )
Hệ số góc của d là y (¢x 2 0 ) = - < 0 Þ - = - Û ê (x 2 -1) (x 2 -1) 4 5 0 0 êx = 3 (y 0 0 = ) êë 2 Trang 67
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng éy 1 x 3 é = - + + y 1 = - x 5 ( 1) + ê ê
Khi đó có 2 tiếp tuyến thoả mãn là: 4 2 4 4 ê Û ê . êy 1 = - x 5 - + êy 1 = - x 13 ( 3) + êë 4 2 êë 4 4 2x
Câu 26. Cho hàm số y = . x - 2
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Viết phương trình tiếp tuyến của (C), biết tiếp tuyến này cắt các trục Ox, Oy lần lượt tại A
và B sao cho AB = OA 2 . 4 - 2x
· Gọi M(x ;y )Î C ( ),x 0 0 0
0 ¹ 2 . PTTT tại M: y = (x - x ) + (x 2 0 - 2) x0 - 2 0
Tam giác vuông OAB có AB = OA 2 nên DOAB vuông cân tại O. Do đó d vuông góc với
một trong hai đường phân giác d
: y = x; d : y = -x 1 2 và không đi qua O. 4 -
+ Nếu d ^ d1 thì = 1
- Û x = 4 Þ d : y = -x + 8 . (x 2 0 0 - 2) 4 -
+ Nếu d ^ d2 thì = 1 Þ vô nghiệm. (x 2 0 - 2)
Vậy PTTT cần tìm là: y = -x + 8 . x +1
Câu 27. Cho hàm số y = . 2x -1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm giá trị nhỏ nhất của m sao cho tồn tại ít nhất một điểm M Î (C) mà tiếp tuyến của (C)
tại M tạo với hai trục toạ độ một tam giác có trọng tâm nằm trên đường thẳng d : y = 2m -1. 3 -
· Gọi M(x ;y )Î C 0 0 ( ) . PTTT tại M: y =
(x - x ) + y (2x 2 0 0 0 -1) 2x2 + 4x -1
Gọi A, B là giao điểm của tiếp tuyến với trục hoành và trục tung Þ y 0 0 B = . (2x 2 0 -1) 2x2 + 4x -1 2x2 + 4x -1
Từ đó trọng tâm G của DOAB có: 0 0 0 0 G y = . Vì G Î d nên = 2m -1 3(2x 2 2 0 -1) 3(2x0 -1)
2x2 + 4x -1 6x2 - (2x 2 -1) 6x2 Mặt khác: 0 0 0 0 0 = = -1 ³ 1 - (2x 2 -1) (2x 2 -1) (2x 2 0 0 0 -1) 1 1
Do đó để tồn tại ít nhất một điểm M thoả YCBT thì 2m -1 ³ - Û m ³ . 3 3 1
Vậy GTNN của m là . 3 2x - 3
Câu 28. Cho hàm số y = (C). x - 2
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Viết phương trình tiếp tuyến tại điểm M thuộc (C) biết tiếp tuyến đó cắt tiệm cận đứng và 4
tiệm cận ngang lần lượt tại A, B sao cho côsin góc · ABI bằng
, với I là giao 2 tiệm cận. 17 Trang 68
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số æ 2x - 3 ö
· I(2; 2). Gọi M ç x 0 ; ÷Î C ç 0 ( ) , x ¹ x ÷ 0 2 è 0 - 2 ø 1 2x - 3
Phương trình tiếp tuyến D tại M: y = - (x - x 0 ) + (x 2 0 - 2) x0 - 2 0 æ 2x - 2 ö
Giao điểm của D với các tiệm cận: A 0 ç2;
, B(2x - 2;2) . x ÷ ç ÷ 0 è 0 - 2 ø 1 éx = 0 Do · ABI 4 cos = nên · IA tan ABI = = Û IB2 = IA2 16. Û (x 4 - 2) = 16 Û 0 ê 17 4 IB 0 x ë 0 = 4 æ ö 1 3 Kết luận: Tại M 3 ç 0;
phương trình tiếp tuyến: y = - x + 2 ÷ è ø 4 2 æ ö 1 7 Tại M 5 ç 4;
phương trình tiếp tuyến: y = - x + 3 ÷ è ø 4 2
Câu hỏi tương tự: 3x - 2 5 a) · y = ;cosBAI = .
ĐS: D: y = 5x - 2 hoặc D: y = 5x + 2 . x +1 26 2x - 3
Câu 29. Cho hàm số y = có đồ thị (C). x - 2
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên (C) những điểm M sao cho tiếp tuyến tại M của (C) cắt hai tiệm cận của (C) tại
A, B sao cho AB ngắn nhất. æ 1 ö 1
· Lấy điểm M çm; 2 +
Î(C) . Ta có: y¢(m) = - è m 2 ÷ - ø (m 2 - 2) 1 1
Tiếp tuyến (d) tại M có phương trình: y = - (x - m) + 2 + (m 2 - 2) m - 2 æ 2 ö
Giao điểm của (d) với tiệm cận đứng là: Aç2;2 + è m 2 ÷ - ø
Giao điểm của (d) với tiệm cận ngang là: B(2m - 2;2) é 1 ù Ta có: AB2 = 4 é = 3 ê(m 2 - 2) +
ú ³ 8 . Dấu “=” xảy ra Û m ê ê ë (m 2 - 2) úû ëm = 1
Vậy điểm M cần tìm có tọa độ là: M(3;3) hoặc M(1;1)
Câu 30. Cho hàm số
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Gọi M là điểm bất kì trên (C), I là giao điểm của các đường tiệm cận. Tiếp tuyến d của
(C) tại M cắt các đường tiệm cận tại A và B. Tìm toạ độ điểm M sao cho đường tròn ngoại
tiếp tam giác IAB có diện tích bằng 2p . æ 2x - 3 ö 1 - 2x - 3
· Ta có: I(2; 2). Gọi M ç x 0 ; ÷Î C ( ), x 0 ç 0 ¹ 2 . PTTT d: y = (x - x ) + x ÷ 0 2 0 è 0 - 2 ø (x - 2) x0 - 2 0 æ 2x - 2 ö
d cắt 2 tiệm cận tại A 0 ç2; ÷, B(2x - 2;2) ç . x ÷ 0 è 0 - 2 ø 2 1 éx = 1Þ M(1;1)
DIAB vuông tại I và S 0
(IAB = 2p Û (x ) 0 - 2) + = 2 Û 2 êx = 3Þ M x - 2) ë 0 (3;3) ( 0 Trang 69
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng 2x - 3
Câu 31. Cho hàm số y = . x - 2
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Gọi M là điểm bất kì trên (C). Tiếp tuyến của (C) tại M cắt các đường tiệm cận của (C)
tại A và B. Gọi I là giao điểm của các đường tiệm cận. Tìm toạ độ điểm M sao cho đường
tròn ngoại tiếp tam giác IAB có diện tích nhỏ nhất. æ 2x - 3 ö 1 -
· Giả sử M ç x 0 ; ÷Î C ( ) x ç 0 ¹ 2 , y'(x ) = x ÷ 0 0 è 2 0 - 2 ø (x0 -2) 1 - 2x - 3
Phương trình tiếp tuyến (D) với ( C) tại M: y = (x - x 0 ) + ( -2)2 0 x x 0 - 2 0 æ 2x - 2 ö
Toạ độ giao điểm A, B của (D) với hai tiệm cận là: A 0 ç2; ÷; B(2x ç ÷ 0 - 2;2) x è 0 - 2 ø x + x 2 + 2x - 2 y + y 2x - 3 Ta thấy A B 0 = = x = x 0 0 M , A B =
= y Þ M là trung điểm của AB. 2 2 M 2 x0 - 2
Mặt khác I(2; 2) và DIAB vuông tại I nên đường tròn ngoại tiếp tam giác IAB có diện tích é æ 2x 2 - 3 ù ö é 1 ù
S = p IM2 = p ê(x 2 0 - 2) + ç - 2 ú ÷ = p ê(x 2 0 - 2) + ú ³ 2p ê ç x ÷ 0 - 2 ú è ø ê (x 2 0 ë 0 - 2) úû ë û 2 1 éx = 1
Dấu “=” xảy ra khi (x 0 0 - 2) = Û 2 êx x - 2) ë 0 = 3 ( 0
Do đó điểm M cần tìm là M(1; 1) hoặc M(3; 3).
Câu hỏi tương tự: 3x + 2 a) Với y =
. ĐS: M(0;1),M( 4 - ;5) . x + 2 2mx + 3
Câu 32. Cho hàm số y = . x - m
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi m = 1.
2) Gọi I là giao điểm của hai tiệm cận của (C). Tìm m để tiếp tuyến tại một diểm bất kì của
(C) cắt hai tiệm cận tại A và B sao cho DIAB có diện tích S = 64 .
· (C) có tiệm cận đứng x = m , tiệm cận ngang y = 2m . Giao điểm 2 tiệm cận là I(m;2m) . æ 2mx + 3 ö 2m2 + 3 2mx + 3 Gọi M ç x 0 ; ÷Î C 0 ç 0
( ) . PTTT D của (C) tại M: y = (x - x ) + . x - m ÷ 2 0 è 0 ø (x - m) x - m 0 0 æ 2mx 2m2 6 ö + +
D cắt TCĐ tại Açm 0 ; ÷ ç
, cắt TCN tại B(2x - m;2m) . x - m ÷ 0 è 0 ø 4m2 + 6 1 Ta có: IA =
; IB = 2 x - m Þ S
= IA I.B = 4m2 + 6 = 64 Û m 58 = ± . x + m 0 IAB 0 2 2 x
Câu 33. Cho hàm số y = . x -1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Viết phương trình tiếp tuyến của (C), biết tiếp tuyến tạo với 2 đường tiệm cận của (C)
một tam giác có chu vi P = 2(2 + 2 ) .
· (C) có tiệm cận đứng x = 1 , tiệm cận ngang y =1. Giao điểm 2 tiệm cận là I(1;1) . Trang 70
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số æ x ö 1 x Gọi M ç x 0 ; ÷Î C ( ) (x 0 ç 0
¹ 1) . PTTT D của (C) tại M: y = - (x - x ) + . x ÷ 0 2 0 è 0 -1 ø (x -1) x0 -1 0 æ x +1ö D cắt TCĐ tại A 0 ç1;
, cắt TCN tại B(2x -1;1) . x ÷ ç ÷ 0 è 0 -1 ø 2 1 Ta có: 2 I
PAB = IA + IB + AB =
+ 2 x -1 + 2 (x -1) + ≥ 4 + 2 2 x 0 0 -1 (x 2 0 0 -1) éx = 0 Dấu "=" xảy ra Û x 0 0 -1 = 1 Û êx . ë 0 = 1
+ Với x0 = 0 Þ PTTT D: y = -x ;
+ Với x0 = 2 Þ PTTT D: y = -x + 4 . 2x +1
Câu 34. Cho hàm số y = có đồ thị (C). x -1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Gọi I là giao điểm của hai tiệm cận. Tìm điểm M thuộc (C) sao cho tiếp tuyến của (C) tại
M cắt 2 tiệm cận tại A và B với chu vi tam giác IAB đạt giá trị nhỏ nhất. æ 3 ö
· Giao điểm của 2 tiệm cận là I(1;2). Gọi M ç x0;2 + ÷ ç Î (C). x ÷ è 0 -1 ø 3 - 3
+ PTTT tại M có dạng: y = (x - x ) + 2 + (x 2 0 -1) x0 -1 0 æ 6 ö
+ Toạ độ các giao điểm của tiếp tuyến với 2 tiệm cận: A ç1;2 + ÷ ç
, B (2x -1;2) x ÷ 0 è 0 -1 ø 1 1 6
+ Ta có: SDIAB = IA I.B = ×
×2 x -1 = 2.3 = 6 (đvdt) 2 2 x 0 0 -1
+ DIAB vuông có diện tích không đổi Þ chu vi DIAB đạt giá trị nhỏ nhất khi IA= IB 6 éx =1+ 3 Û = 2 x 0 -1 Þ ê x 0 -1 êx 0 ë 0 = 1- 3
Vậy có hai điểm M thỏa mãn điều kiện M ( + + ) 1 1 3;2 3 , M ( - - ) 2 1 3;2 3
Khi đó chu vi DAIB = 4 3 + 2 6 .
Chú ý: Với 2 số dương a, b thoả ab = S (không đổi) thì biểu thức P = a b a2 b2 + + + nhỏ
nhất khi và chỉ khi a = b. Thật vậy: P = a b a2 b2 + + +
³ 2 ab + 2ab = (2 + 2) ab = (2 + 2) S .
Dấu "=" xảy ra Û a = b.
Câu hỏi tương tự: 2x -1 a) y = . ĐS: M (0; 1 - ),M (2;3). x -1 1 2 x - 2
Câu 35. Cho hàm số y = . x +1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Viết phương trình tiếp tuyến của (C), biết tiếp tuyến cắt 2 tiệm cận tại A và B sao cho bán
kính đường tròn nội tiếp tam giác IAB là lớn nhất, với I là giao điểm của 2 tiệm cận.
· (C) có TCĐ x = -1 , TCN y =1. Giao điểm 2 tiệm cận là I( 1 - ;1) . Trang 71
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng æ x - 2 ö 3 x - 2 Gọi M ç x 0 ; ÷Î C 0 ç 0
( ) . PTTT D của (C) tại M: y = (x - x ) + . x ÷ 2 0 è 0 + 1 ø (x +1) x0 +1 0 æ x - 5 ö 6
D cắt hai tiệm cận tại A 0 ç 1 - ; ÷,B(2x +1;1) ç . Ta có: IA =
; IB = 2 x +1 . x ÷ 0 è 0 +1 ø x 0 0 + 1 1 Þ SIAB = IA IB
. = 6 . Gọi p, r là nửa chu vi và bán kính đường trọn nội tiếp của DIAB. 2 S 6
Ta có: S = pr Þ r = =
. Do đó r lớn nhất Û p nhỏ nhất. Mặt khác DIAB vuông tại I nên: p p
p = IA + IB + AB = IA + IB + IA2 + IB2 2
³ 2 IA I.B + 2IA IB . = 4 3 + 2 6 .
Dấu "=" xảy ra Û IA = IB Û (x 2 +1) = 3 Û x 0 0 = 1 - ± 3 . + Với x = 1
- - 3 Þ PTTT D: y = x + 2(1+ 3) + Với x = 1
- + 3 Þ PTTT D: y = x + 2(1- 3) 2x +1
Câu 36. Cho hàm số y = . x -1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên hai nhánh của đồ thị (C), các điểm M, N sao cho các tiếp tuyến tại M và N cắt
hai đường tiệm cận tại 4 điểm lập thành một hình thang.
· Gọi M(m;yM ), N(n;yN ) là 2 điểm thuộc 2 nhánh của (C). Tiếp tuyến tại M cắt hai tiệm cận
tại A, B. Tiếp tuyến tại N cắt hai tiệm cận tại C, D.
æ 2m + 4 ö
PTTT tại M có dạng: y = y (¢m).(x - m) + yM Þ Aç1;
÷,B(2m -1;2) . è m -1 ø æ 2n + 4 ö Tương tự: C ç1;
÷,D(2n -1;2) . è n -1 ø -3
Hai đường thẳng AD và BC đều có hệ số góc: k = nên AD // BC. (m -1)(n -1)
Vậy mọi điểm M, N thuộc 2 nhánh của (C) đều thoả mãn YCBT. x + 3
Câu 37. Cho hàm số y = . x -1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Cho điểm Mo(xo; o
y ) thuộc đồ thị (C). Tiếp tuyến của (C) tại M0 cắt các tiệm cận của (C)
tại các điểm A và B. Chứng minh Mo là trung điểm của đoạn thẳng AB. 4 4
· Mo(xo; oy) Î (C) Þ y0 =1+ . PTTT (d) tại M - = - ( - ) x 0 : y y x x 0 2 0 0 -1 (x0 -1)
Giao điểm của (d) với các tiệm cận là: A(2x -1;1), B(1;2y 0 0 -1) . x + x y + y Þ A B A B = x ; = y 0 0 Þ M 2 2
0 là trung điểm AB. x + 2
Câu 38. Cho hàm số : y = (C) x -1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Chứng minh rằng mọi tiếp tuyến của đồ thị (C) đều lập với hai đường tiệm cận một tam
giác có diện tích không đổi. Trang 72
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số æ a + 2 ö
· Giả sử M ça; Î (C). è a 1 ÷ - ø a + 2 3 - a2 + 4a - 2
PTTT (d) của (C) tại M: y = y (¢a).(x - a) + Û y = x + a -1 (a 2 -1) (a 2 -1) æ a + 5 ö
Các giao điểm của (d) với các tiệm cận là: Aç1;
, B(2a -1;1) . è a 1 ÷ - ø ® æ 6 ö 6 ® IA = ç0; Þ IA =
; IB = (2a - 2;0) Þ IB = 2 a -1 è a 1÷ - ø a -1 1
Diện tích DIAB : S DIAB = IA IB
. = 6 (đvdt) Þ ĐPCM. 2
Câu hỏi tương tự: 2x - 4 a) y = ĐS: S = 12. x +1 2x -1
Câu 39. Cho hàm số y = . 1- x
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Gọi I là giao điểm của hai đường tiệm cận, A là điểm trên (C) có hoành độ là a. Tiếp
tuyến tại A của (C) cắt hai đường tiệm cận tại P và Q. Chứng tỏ rằng A là trung điểm của
PQ và tính diện tích tam giác IPQ. æ 2a -1ö 1 2a -1
· I(1;-2), Aça;
. PT tiếp tuyến d tại A: y = (x - a) + è 1 a ÷ - ø (1- a 2 ) 1- a æ 2a ö
Giao điểm của tiệm cận đứng và tiếp tuyến d: P ç1; è 1 a ÷ - ø
Giao điểm của tiệm cận ngang và tiếp tuyến d: Q(2a -1; 2) - Ta có: xP + Q
x = 2a = 2xA. Vậy A là trung điểm của PQ. 2a 2 1 IP = + 2 =
; IQ = 2(a -1) . Suy ra: S IP.IQ = 2 (đvdt) 1- a 1- a IPQ = 2 2x -1
Câu 40. Cho hàm số y = . x +1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Gọi I là giao điểm của hai đường tiệm cận của (C). Tìm trên đồ thị (C), điểm M có hoành
độ dương sao cho tiếp tuyến tại M với đồ thị (C) cắt hai đường tiệm cận tại A và B thoả
mãn: IA2 + IB2 = 40 . æ 2x -1ö
· (C) có TCĐ: x = -1 ; TCX: y = 2 Þ I(–1; 2). Giả sử M ç x 0 0; Î (C), (x x ÷ ç ÷ 0 > 0). è 0 +1 ø 3 2x -1 æ 2x - 4 ö
PTTT với (C) tại M: y = (x - x 0 ) + Þ A 0 ç 1; -
÷ , B((2x0 +1;2) . (x 2 0 +1) x ç ÷ 0 + 1 x +1 0 è 0 ø ì 36 + 4(x 2 +1) = ï 40
IA2 + IB2 = 40 Û í(x 2 0 Û x = (y 0 + 1) 0 2 0 = 1) Þ M(2; 1). ïx î 0 > 0 x +1
Câu 41. Cho hàm số y = (C). x -1 Trang 73
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên Oy tất cả các điểm từ đó kẻ được duy nhất một tiếp tuyến tới (C). · Gọi M(0; o
y ) là điểm cần tìm. PT đường thẳng qua M có dạng: y = kx + o y (d) ì x +1 = kx + ì 2 ï o y ( o
y -1)x - 2( o
y +1)x + o y +1 = 0 (1) ï - ï
(d) là tiếp tuyến của (C) x 1 Û í Û í - (*) x ¹ 2 2 1; - = k ï = k ï 2 ïî - î (x 2 x -1) ( 1)
YCBT Û hệ (*) có 1 nghiệm Û (1) có 1 nghiệm khác 1 ì o y = 1 ï ìïy é 1 ¹ 1 o x = ; o y = 1Þ k = 8 - ê Û í Ú í Û x 1 2 2 = ï ïD' = ( + - - + = ê î o y 1) ( o y 1)( o y 1) 0 x = 0; o y = 1 - Þ k = 2 2 - î ë
Vậy có 2 điểm cần tìm là: M(0; 1) và M(0; –1). x + 3
Câu 42. Cho hàm số y = (C). x -1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên đường thẳng d : y = 2x +1 các điểm từ đó kẻ được duy nhất một tiếp tuyến tới (C).
· Gọi M(m;2m +1)Îd . PT đường thẳng D qua M có dạng: y = k(x - m) + 2m +1 x + 3
PT hoành độ giao điểm của D và (C): k(x - m) + 2m +1 = x -1
Û kx2 -[(m +1 k
) - 2m]x + [mk - (2m + 4)] = 0 (*) ìïk ¹ 0
D tiếp xuc với (C) Û (*) có nghiệm kép Û í ïD = î
[(m +1)k -2m]2 -4k[mk -(2m + 4)] = 0 ìk ¹ 0 Û í
îg(k) = (m 2
-1) k2 - 4(m2 - m - 4)k + 4m2 = 0
Qua M(m;2m +1)Î d kẻ được đúng 1 tiếp tuyến đến (C) éD¢ = 3
- 2(m2 - m - 2) > 0;g(0) = 4m2 = 0 ê
Û g(k) = 0 có đúng 1 nghiệm k ¹ 0 Û êD¢ = 3
- 2(m2 - m - 2) > 0;g(0) = 4m2 = 0
êm- = Þ k + = Þ k 1 1 0 16 4 0 = - êë 4
ém = 0 Þ M(0;1) ê Û m = 1 - Þ M( 1 - ; 1) - êm = 2 Þ M(2;5) ê
êëm =1 Þ M(1;3) Trang 74
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
KSHS 05: BIỆN LUẬN SỐ NGHIỆM CỦA PHƯƠNG TRÌNH
Câu 1. Cho hàm số y = -x3 + x2 3 +1.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm m để phương trình x3 - x2 = m3 - m2 3 3
có ba nghiệm phân biệt.
· PT x3 - x2 = m3 - m2 3 3
Û -x3 + x2 + = -m3 + m2 3 1 3
+1. Đặt k = -m3 + m2 3 +1
Số nghiệm của PT bằng số giao điểm của đồ thị (C) với đường thẳng d: y = k
Dựa vào đồ thị (C) ta có PT có 3 nghiệm phân biệt Û 1 < k < 5 Û m Î( 1 - ;3) \ {0;2}
Câu 2. Cho hàm số y = x3 - x2 3 + 2 .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số. 2 m
2) Biện luận theo m số nghiệm của phương trình : x - 2x - 2 = . x -1 2 m
· Ta có x - x - = Û ( x2 2 2
- 2x - 2) x -1 = m, x ¹ 1. Do đó số nghiệm của phương trình x -1
bằng số giao điểm của y = ( x2 - 2x - 2) x -1 , C
( ') và đường thẳng y = m, x ¹ 1. Với = ( 2 - - ) ì f (x) khi x y x x x > 1 2 2 -1 = í
nên (C') bao gồm:
î- f (x) khi x < 1
+ Giữ nguyên đồ thị (C) bên phải đường thẳng x = 1.
+ Lấy đối xứng đồ thị (C) bên trái đường thẳng x = 1 qua Ox.
Dựa vào đồ thị ta có: m < –2 m = –2 –2 < m < 0 m ≥ 0 vô nghiệm
2 nghiệm kép 4 nghiệm phân biệt 2 nghiệm phân biệt
Câu 3. Cho hàm số y = x4 - x2 5 + 4 có đồ thị (C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm m để phương trình x4 - 5x2 + 4 = log m 12 có 6 nghiệm. 9 9
· Dựa vào đồ thị ta có PT có 6 nghiệm Û log m = Û m 4 4 . 12 = 12 = 144 12 4
Câu 4. Cho hàm số: y = x4 - x2 2 +1 .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Biện luận theo m số nghiệm của phương trình: x4 - 2x2 +1+ log m 2 = 0 (m > 0)
· x4 - 2x2 +1+ log m 4 2 2
= 0 Û x - 2x +1 = -log m 2 (*)
+ Số nghiệm của (*) là số giao điểm của 2 đồ thị y = x4 - x2
2 +1 và y = -log m 2
+ Từ đồ thị suy ra: 1 < m 1 0 < m 1 =
< m < 1 m = 1 m > 1 2 2 2 2 nghiệm 3 nghiệm 4 nghiệm 2 nghiệm vô nghiệm
Câu 5. Cho hàm số y = f x = x4 - x2 ( ) 8 9 +1.
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Dựa vào đồ thị (C) hãy biện luận theo m số nghiệm của phương trình: Trang 75
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng 4 x 2 8cos
- 9cos x + m = 0 với x Î[0;p ]
· Xét phương trình: 4 x 2 8cos
- 9cos x + m = 0 với x Î[0;p ] (1)
Đặt t = cos x , phương trình (1) trở thành: t4 - t2 8 9 + m = 0 (2)
Vì x Î[0;p ] nên t Î[-1;1], giữa x và t có sự tương ứng một đối một, do đó số nghiệm của
phương trình (1) và (2) bằng nhau.
Ta có: Û t4 - t2 (2) 8 9 +1 = 1- m (3) Gọi (C 4 2 1): y = t
8 - 9t +1 với t Î[-1;1] và (d): y = 1- m . Phương trình (3) là phương trình
hoành độ giao điểm của (C1) và (d).
Chú ý rằng (C1) giống như đồ thị (C) trong miền -1 £ x £ 1.
Dựa vào đồ thị ta có kết luận sau:
m < 0 m = 0
0 < m < 1 £ m 81 1 < m 81 = m 81 > 32 32 32 vô nghiệm 1 nghiệm 2 nghiệm 4 nghiệm 2 nghiệm vô nghiệm 3x - 4
Câu 6. Cho hàm số y = (C). x - 2
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số. é 2p ù
2) Tìm các giá trị của m để phương trình sau có 2 nghiệm trên đoạn 0; ê : 3 ú ë û 6 x 6 + x = m ( 4 x 4 sin cos sin + cos x)
· Xét phương trình: 6 x 6 + x = m ( 4 x 4 sin cos sin + cos x) (*) 3 æ 1 ö 2 Û 1- sin 2x = m 2 ç1- sin 2x Û 2 - x = m 2 4 3sin 2 2 (2 - sin 2x) (1) 4 2 ÷ è ø é p ù t 3 - 4 Đặt t 2 = sin 2x . Với x 2 Î 0; ê thì t Î[0 ]
;1 . Khi đó (1) trở thành: 2m = với t Î é0;1ù 3 ú ë û ë û t - 2 é
Nhận xét : với mỗi t Î é0;1ù sin2 = - ë û ta có : x t ê Û sin2x = t ësin2x = t é 2p ù é 3 ö é 3 ö
Để (*) có 2 nghiệm thuộc đoạn 0; ê thì t Î ê
;1÷ Þ t Î ;1 3 ú ê ÷ ë û ê 2 ÷ ë ø ë 4 ø æ 3 ö 7 1 7
Dưa vào đồ thị (C) ta có: y(1) < 2m £ yç ÷ Û 1 < 2m £ Û < m £ . è 4 ø 5 2 10 x +1
Câu 7. Cho hàm số y = . x -1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số. x +1
2) Biện luận theo m số nghiệm của phương trình = m. x -1 x +1 x +1 · Số nghiệm của
= m bằng số giao điểm của đồ thị (C¢): y = và y = m. x -1 x -1
Dựa vào đồ thị ta suy ra được:
m < -1;m > 1 m = -1 -1 < m £ 1 2 nghiệm 1 nghiệm vô nghiệm Trang 76
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
KSHS 06: ĐIỂM ĐẶC BIỆT CỦA ĐỒ THỊ
Kiến thức cơ bản:
1) Khoảng cách giữa hai điểm A, B: AB = x 2 2
( B - xA) + (yB - yA)
2) Khoảng cách từ điểm M(x ;y
0 0) đến đường thẳng D: ax + by + c = 0 :
ax + by + c d(M,d 0 0 ) = a2 + b2
Đặc biệt: + Nếu D: x = a thì d(M,D) = x - a 0
+ Nếu D: y = b thì d(M,D) = y - b 0
+ Tổng các khoảng cách từ M đến các trục toạ độ là: x + y 0 0 . uuur uuur 2 1 1
3) Diện tích tam giác ABC:
S = AB.AC.sin A =
AB2.AC2 - ( AB.AC) 2 2 uur uur
ìx + x = 2x
4) Các điểm A, B đối xứng nhau qua điểm I Û IA + IB = 0 Û A B I íy
î A + yB = 2yI
5) Các điểm A, B đối xứng nhau qua đường thẳng D Û ìAB ^ D í (I là trung điểm AB). îI Î D ìx = x
Đặc biệt: + A, B đối xứng nhau qua trục Ox Û B A íy î B = -yA ìx = x
+ A, B đối xứng nhau qua trục Ox Û B A íy î B = -yA
6) Khoảng cách giữa đường thẳng D với đường cong (C) bằng khoảng cách nhỏ nhất giữa
một điểm M Î D và một điểm N Î (C).
7) Điểm M(x;y) được gọi là có toạ độ nguyên nếu x,y đều là số nguyên. Trang 77
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng
Câu 1. Cho hàm số y = -x3 +3x + 2 (C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm 2 điểm trên đồ thị hàm số sao cho chúng đối xứng nhau qua tâm M(–1; 3).
· Gọi A(x ;y Þ B( 2 - - x ;6 - y 0 0 )
0 0 ) , B là điểm đối xứng với A qua điểm M( 1 - ;3)
ìïy = -x3 + 3x + 2 A,B Î C ( ) Û 0 0 0 í ï6 - y = ( - 2 - - x 3 ) + 3( 2 - - x î 0 0 0) + 2 3 Û 6 = -x3 + 3x 0 0 + 2 - ( 2 - - x0) + 3( 2
- - x0) + 2 Û 6x2 +12x 0 0 + 6 = 0 Û x = 1 - Þ y 0 0 = 0
Vậy 2 điểm cần tìm là: ( 1 - ;0) và ( 1 - ;6) x3 11
Câu 2. Cho hàm số y = - + x2 + 3x - . 3 3
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên đồ thị (C) hai điểm phân biệt M, N đối xứng nhau qua trục tung. ìïx = -x ¹ 0
· Hai điểm M(x ;y ), N(x ;y )Î C 2 1 1 1 2 2
( ) đối xứng nhau qua Oy Û í ï y = y î 1 2 ì x = -x 2 1 ¹ 0 ìï x = 3 ìïx = 3 - Û ïí x3 1 1 11 x3 Û í hoặc í 1 ï- + x2 + x 2 - = - + x3 + x 11 3 3 ïx = 3 - ï x = 3 2 1 1 2 - î î î 3 3 3 3 2 2 æ 16 ö æ 16 ö
Vậy hai điểm thuộc đồ thị (C) và đối xứng qua Oy là: M ç3; ÷, N ç -3; . 3 3 ÷ è ø è ø
Câu 3. Cho hàm số y = -x3 + 3x + 2 (C).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên (C) hai điểm đối xứng nhau qua đường thẳng d: 2x - y + 2 = 0 .
· Gọi M (x ;y );N (x ;y 1 1
2 2 ) thuộc (C) là hai điểm đối xứng qua đường thẳng d
æ x + x y + y ö
I là trung điểm của AB nên I 1 2 1 2 ç ; , ta có I Î d 2 2 ÷ è ø + (-x3+3x 1
1 + 2) + (-x3 + 3x y y 2 2 + 2 1 2 ) x +x Có: 1 2 = = 2. + 2 2 2 2 3 é + = 0
Þ -( 1 + 2 ) + 3 1 2 ( 1 + 2 ) + 3( 1 + 2 ) = 2( 1 + 2 ) x x x x x x x x x x x x 1 2 Þ ê
êx2 - x x + x2 ë 1 1 2 2 = 1
Mặt khác: MN ^ d Þ (x - x ).1+ (y - y 2 1 2 1).2 = 0 7
Þ 7(x - x ) - 2(x - x )(x2 + x x + x2) = 0 Þ x2 + x x + x2 2 1 2 1 1 1 2 2 1 1 2 2 = 2 7 7 - Xét x + x 1 2 = 0 Þ x = ± ; x 1 2 = m 2 2 ì
ìx2 - x x + x2 =1 x2 + x2 9 ï 1 1 2 2 ï 1 2 = - Xét 4 í Û í Þ vô nghiệm
ïx2 + x x + x2 7 = 5 1 1 2 2 ïx x 2 1 2 = î ïî 4 æ 7 1 7 ö æ 7 1 7 ö
Vậy 2 điểm cần tìm là: ç ;2 - ÷;ç - ;2 + ÷ ç 2 2 2 ÷ ç 2 2 2 ÷ è ø è ø Trang 78
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số 1 5
Câu 4. Cho hàm số y = x3 + x2 - 3x + . 3 3
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Gọi A, B là các giao điểm của (C) với trục Ox. Chứng minh rằng trên đồ thị (C) tồn tại
hai điểm cùng nhìn đoạn AB dưới một góc vuông. 1 5
· PT hoành độ giao điểm của (C) với trục hoành: 3 2 éx x + x - x = 1 3 + = 0 Û 3 3 êëx = -5 æ 1 5 ö Þ A( 5
- ;0), B(1;0) . Gọi M ç a; a3 + a2 - a 3 + ÷Î C
( ), M ¹ A,B è 3 3 ø uuur æ 1 5 ö uuur æ 1 5 ö
Þ AM = ça + 5; a3 + a2 - a 3 +
, BM = ç a -1; a3 + a2 - a 3 + 3 3 ÷ ÷ è ø è 3 3 ø uuur uuur 1
AM ^ BM Û AM BM .
= 0 Û (a + 5)(a -1) + (a 2 + 5) (a 4 -1) = 0 9 1 Û 1+ (a 3
-1) (a + 5) = 0 Û a4 + a3 - a2 2
12 +14a + 4 = 0 (*) 9
Đặt y = a4 + a3 - a2 2
12 +14a + 4 = 0 , có tập xác định D = R. 7 2043
y¢ = a3 + a2 4
6 -12a +14 ; y¢ = 0 có 1 nghiệm thực a » - Þ y 0 0 » - 2 16
Dựa vào BBT ta suy ra (*) luôn có 2 nghiệm khác 1 và –5.
Vậy luôn tồn tại 2 điểm thuộc (C) cùng nhìn đoạn AB dưới một góc vuông.
Câu 5. Cho hàm số y = x4 - x2 2 +1 .
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm toạ độ hai điểm P, Q thuộc (C) sao cho đường thẳng PQ song song với trục hoành và
khoảng cách từ điểm cực đại của (C) đến đường thẳng PQ bằng 8.
· Điểm cực đại của (C) là A(0;1) . PT đường thẳng PQ có dạng: y = m (m ³ 0) .
Vì d(A,PQ) = 8 nên m = 9 . Khi đó hoành độ các điểm P, Q là nghiệm của phương trình: x4 - x2 2 - 8 = 0 Û x = 2 ± . Vậy: P( 2
- ;9), Q(2;9) hoặc P(2;9), Q( 2 - ;9) .
Câu 6. Cho hàm số y = x4 + mx2 - m -1 (Cm).
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số khi m = –2.
2) Chứng minh rằng khi m thay đổi thì (Cm) luôn luôn đi qua hai điểm cố định A, B. Tìm m
để các tiếp tuyến tại A và B vuông góc với nhau.
· Hai điểm cố định A(1; 0), B(–1; 0). Ta có: y¢ = x3 4 + 2mx .
Các tiếp tuyến tại A và B vuông góc với nhau Û y¢(1).y¢( 1 - ) = 1 - Û + m 2 (4 2 ) = 1 3 5
Û m = - ; m = - . 2 2 x + 2
Câu 7. Cho hàm số y = . 2x -1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm những điểm trên đồ thị (C) cách đều hai điểm A(2; 0) và B(0; 2).
· PT đường trung trực đọan AB: y = x .
Những điểm thuộc đồ thị cách đều A và B có hoành độ là nghiệm của PT: x + 2 1- 5 1+ 5
= x Û x2 - x -1 = 0 Û x = ; x = 2x -1 2 2 Trang 79
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng æ1 5 1 5 ö æ1 5 1 5 ö - - + +
Hai điểm cần tìm là: ç , ÷ ; ç , ÷ ç 2 2 ÷ ç 2 2 ÷ è ø è ø 3x - 4
Câu 8. Cho hàm số y = (C). x - 2
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm các điểm thuộc (C) cách đều 2 tiệm cận.
· Gọi M(x;y) Î (C) và cách đều 2 tiệm cận x = 2 và y = 3. 3x - 4 x x
Ta có: x - 2 = y - 3 Û x - 2 = - 2 Û x - 2 = éx Û = ± x = 1 ( - 2) Û x - 2 x - 2 x - 2 êëx = 4
Vậy có 2 điểm thoả mãn đề bài là : M1( 1; 1) và M2(4; 6) 2x +1
Câu 9. Cho hàm số y = (C). x +1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên (C) những điểm có tổng khoảng cách đến hai tiệm cận của (C) nhỏ nhất. 2x +1 1
· Gọi M(x ;y 0 0 0) Î (C), ( x0 ¹ 1 - ) thì y0 = = 2 - x +1 x 0 0 + 1
Gọi A, B lần lượt là hình chiếu của M trên TCĐ và TCN thì: 1
MA = x +1 , MB = y 0 0 - 2 = x0 +1 1
Áp dụng BĐT Cô-si ta có: MA + MB ³ 2 MA.MB = 2 x0 +1. = 2 x0 +1 1 éx = 0
Þ MA + MB nhỏ nhất bằng 2 khi x 0 0 +1 = Û . x +1 êx = 2 - 0 ë 0
Vậy ta có hai điểm cần tìm là (0; 1) và (–2; 3).
Câu hỏi tương tự: 2x -1 3x - 5 a) y = ĐS: x = - ± b) y =
ĐS: M(1;2),M(3;4) x +1 0 1 3 x - 2 2x -1
Câu 10. Cho hàm số y = (C). x +1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm điểm M thuộc đồ thị (C) để tiếp tuyến của (C) tại M với đường thẳng đi qua M và
giao điểm hai đường tiệm cận có tích các hệ số góc bằng –9.
· Giao điểm 2 tiệm cận là I( 1 - ;2) . æ 3 ö y - y 3 - Gọi M I M ç x ;2 - ÷Î C ( ) Þ k 0 IM = = x +1 x 2 è 0 ø M - xI (x0 +1) 3
+ Hệ số góc của tiếp tuyến tại M: k = ¢ M y (x0) = (x + )2 0 1 éx = 0 + YCBT Û k 0 M k
. IM = -9 Û êx
. Vậy có 2 điểm M thỏa mãn: M(0; –3) và M(–2; 5) 0 = 2 - ë x + 2
Câu 11. Cho hàm số y = . x -1 Trang 80
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm điểm M trên (C) sao cho khoảng cách từ M đến đường thẳng d : 2x + y - 2 = 0 bằng k 6 5 = . 5 æ m + 2 ö 6 5 · Gọi M çm; ÷Î C
( ) . Ta có: d(M,d) = Û 2m2 - m 3 + 4 = 6 m -1 è m -1 ø 5 5 1 æ 5 ö æ 1 ö
Û m = 2;m = ;m = 2;
- m = Þ M(2;4); M ç ;3÷; M( 2 - ;0); M ç ; 5 - . 2 2 2 2 ÷ è ø è ø
Câu hỏi tương tự:. 3x -1 12 æ 16 15 ö æ 7 ö æ11 ö a) y =
; d : 3x - 4y +1 = 0; k =
. ĐS: M(1;-2); M ç ; ÷; M ç -2; ÷; M ç ;6 . x - 2 5 è 3 4 ø 4 è 3 ÷ è ø ø 2x +1
Câu 12. Cho hàm số y = . x +1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm điểm M trên đồ thị (C) sao cho khoảng cách từ M đến đường thẳng d : x - 4y + 8 = 0 là ngắn nhất.
· Gọi D là tiếp tuyến của (C) song song với d x 5 x 13
Þ PTTT của (C) là D : y 1
= + hoặc D : y = + 4 4 2 4 4 æ 3 ö æ 5 ö
Các tiếp điểm tương ứng: M ç1; ÷,M 1 2 ç -3;
. Ta tính được d(M ,D) < d(M ,D) . 2 2 ÷ è ø è ø 1 2 æ 3 ö
Þ M1ç1; là điểm cần tìm. 2 ÷ è ø æ 2x +1ö
Cách 2: Giả sử M ç x; ÷ Î C
( ) . Tính f = d(M,d) . Sử dụng phương pháp hàm số để tìm è x +1 ø min f . 2x -1
Câu 13. Cho hàm số y = . x +1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm tọa độ điểm M Î (C) sao cho khoảng cách từ điểm I( 1
- ; 2) tới tiếp tuyến của (C) tại M là lớn nhất. æ 3 ö
· Giả sử M ç x ; 2 - ÷Î C ç 0
( ) . PTTT D của (C) tại M là: x ÷ è 0 +1 ø 3 3 y - 2 + =
(x - x ) Û 3(x - x ) - (x 2
+1) (y - 2) - 3(x +1) = 0 x 0 0 0 0 + 1 (x 2 0 0 +1)
Khoảng cách từ I( 1
- ;2) tới tiếp tuyến D là: 3( 1
- - x ) - 3(x +1) 6 x +1 6 d 0 0 0 = = = . 9 + (x + )4 1 9 + (x 4 +1) 9 + (x 2 0 0 +1) (x 2 0 0 + 1) 9 Theo BĐT Cô–si: + (x 2
+1) ³ 2 9 = 6 Þ d £ 6 . (x 2 0 0 +1) 9
Khoảng cách d lớn nhất bằng 6 khi = (x 2 +1) Û (x 2 +1) = 3 Û x = 1 - ± 3 . (x 2 0 0 0 0 +1) Trang 81
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng
Vậy có hai điểm cần tìm là: M(-1+ 3;2- 3) hoặc M(-1- 3;2+ 3) 2x - 4
Câu 14. Cho hàm số y = . x +1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên (C) hai điểm đối xứng nhau qua đường thẳng MN biết M(–3; 0) và N(–1; –1). uuuur
· MN = (2;-1) Þ Phương trình MN: x + 2y + 3 = 0 .
Phương trình đường thẳng (d) ^ MN có dạng: y = 2x + m .
Phương trình hoành độ giao điểm của (C) và (d): 2x - 4 = 2x + m Û x2
2 + mx + m + 4 = 0 (x ¹ 1) - (1) x +1
(d) cắt (C) tại hai điểm phân biệt A, B Û D = m2 - m 8 - 32 > 0 (2)
Khi đó A(x ;2x + m), B(x ;2x + m 1 1 2 2 ) với x , x 1
2 là các nghiệm của (1) æ x + x ö æ ö
Trung điểm của AB là I 1 2 ç
; x + x + m 1 2 º m m I ç - ;
(theo định lý Vi-et) 2 ÷ ÷ è ø è 4 2 ø
A, B đối xứng nhau qua MN Û I Î MN Û m = -4 Suy ra (1) Û 2 éx x - x = 0 2 4 = 0 Û ê
Þ A(0; –4), B(2; 0). ëx = 2 2x
Câu 15. Cho hàm số y = . x -1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên đồ thị (C) hai điểm B, C thuộc hai nhánh sao cho tam giác ABC vuông cân tại đỉnh A với A(2; 0). 2 æ 2 ö æ 2 ö · Ta có C ( ) : y = 2 +
. Gọi Bç b;2 + ÷, C çc;2 +
÷ với b < 1 < c . x -1 è b -1 ø è c -1 ø
Gọi H, K lần lượt là hình chiếu của B, C lên trục Ox.
Ta có: AB = AC · ; BAC 0 · = 90 Þ CAK · + BAH 0 · = 90 = CAK · + ACK · Þ BAH · = ACK và: · · 0 = = 90 Þ D = D Þ {AH = CK BHA CKA ABH CAK C HB = AK ì 2 2 - b = 2 + ïï B Hay: c -1 = - í 2 Û {b 1 . c ï + = c = 3 2 - 2 H A K ïî b -1 Vậy B( 1 - ;1), C(3;3) x - 3
Câu 16. Cho hàm số y = . x +1
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên hai nhánh của đồ thị (C) hai điểm A và B sao cho AB ngắn nhất.
· Tập xác định D = R \ { -1}. Tiệm cận đứng x = -1 . æ 4 ö æ 4 ö Giả sử Aç 1
- - a;1+ ÷, Bç -1+ b;1-
(với a > 0,b > 0 ) là 2 điểm thuộc 2 nhánh của (C) a b ÷ è ø è ø 2 æ 1 1 ö é 16 ù é 16 ù 64
AB2 = (a + b 2
) +16ç + ÷ = (a + b 2) 1+ ³ 4ab 1+ = 4ab + ³ 32 a b ê ú ê ú è ø ë a2b2 û ë a2b2 û ab Trang 82
Trần Sĩ Tùng
Khảo sát hàm số ìa = b ï ìa = b
AB nhỏ nhất Û AB = 4 2 Û í 16 Û í Û a = b 4 = 4 4ab = ï îa4 = 4 î ab Khi đó: A( 4 4 - - + ) B( 4 4 1 4;1 64 , 1 - + 4;1- 64 ) .
Câu hỏi tương tự: 4x - 9 a) y = .
ĐS: A(3 - 3;4 - 3), B(3 + 3;4 + 3) x - 3 -x +1
Câu 17. Cho hàm số y = . x - 2
1) Khảo sát sự biến thiên và vẽ đồ thị (C) của hàm số.
2) Tìm trên đồ thị (C), các điểm A, B sao cho độ dài đoạn AB bằng 4 và đường thẳng AB
vuông góc với đường thẳng d : y = x .
· PT đường thẳng AB có dạng: y = -x + m . PT hoành độ giao điểm của (C) và AB: -x +1
= -x + m Û g x = x2 ( )
- (m + 3)x + 2m +1 = 0 (1) (x ¹ 2) x - 2 ìD > 0
Để có 2 điểm A, B thì (1) phải có 2 nghiệm phân biệt khác 2 Û g í îg(2) ¹ 0 ì 2
Û (m + 3) - 4(2m +1) > 0 í Û m " .
î4 - (m + 3).2 + 2m +1 ¹ 0
ìx + x = m + 3 Ta có: A B í
y = -x + m; y = -x + m x . Mặt khác î A A B B
A.xB = 2m +1 Do đó: AB = 4 Û x 2 2 ( 2 é = -1
B - xA ) + (yB - yA ) = 16 Û m - 2m - 3 = 0 Û m ê . ëm = 3 é
+ Với m = 3 , thay vào (1) ta được: 2 x = 3 + 2 Þ y x - x = - 2 6 + 7 = 0 Û ê
ëx = 3 - 2 Þ y = 2
Þ A(3+ 2;- 2), B(3 - 2; 2) hoặc A(3- 2; 2), B(3+ 2;- 2) é
+ Với m = -1, thay vào (1) ta được: 2 x = 1+ 2 Þ y x - x = 2 - - 2 2 -1 = 0 Û ê
ëx = 1- 2 Þ y = 2 - + 2
Þ A(1+ 2;-2 - 2); B(1- 2;-2 + 2) hoặc A(1- 2;-2 + 2); B(1+ 2;-2 - 2) x2 3 + 5x +14
Câu 18. Cho hàm số y = có đồ thị (C). 6x +1
Tìm tất các các điểm trên (C) có toạ độ nguyên. 1 æ 53 ö
· Ta có: y = ç2x + 3+ . 4 è 6x 1÷ + ø ìx Î Z ï
Điểm M(x;y)Î C
( ) có toạ độ nguyên Û í æ ö y 1 = ç x 53 2 + 3 + ÷Î Z ïî 4è 6x +1ø ìx Î Z ìx Î Z ïæ 53 ö ï 53 ìx Î Z Û ïç2x + 3+ ÷Î Z Û ï Î Z
Û ïï6x +1 = 1 ± Ú 6x +1 = 53 ± íè 6x +1ø í6x +1 í ï æ 53 ö æ ö ïæ 53 ö ïç2x + 3+ ÷M 4 ïç x 53 2 + 3 + ÷M 4 ç ï 2x + 3 + ÷M 4 ïè î 6x +1ø è î 6x +1ø è î 6x +1ø Trang 83
Khảo sát hàm số
Trần Sĩ Tùng
Û éx = 0 Þy =14 ê
. Vậy có hai điểm thoả YCBT: (0;14), ( 9 - ; 4) - .
ëx = -9 Þ y = -4 x2 - 3x + 6
Câu 19. Cho hàm số y = có đồ thị (C). x - 2 æ ö
Tìm những cặp điểm trên đồ thị (C) đối xứng nhau qua điểm I 1 ç ;1 . 2 ÷ è ø æ ö
· Gọi M(x ;y ),N(x ; y )Î C 1 1 2 2
( ) đối xứng nhau qua điểm I 1 ç ;1 . 2 ÷ è ø ìx + x = 1 ìx = 1- x Khi đó ta có: 1 2 2 1 í Û í
Þ N(1- x ;2 - y ) y . + y = 2 y = 2 - y 1 1 î 1 2 î 2 1 ì x2 - 3x + 6 ïy 1 1 1 = ï x - 2 éx = 2 - ; y = 4 -
Vì M(x ; y ), N(x ; y )Î C 1 1 1 1 1 2 2 ( ) nên ta có: í Û ê . ï x2 - x + 4 x = 3; y = 6 2 - y 1 1 ë 1 1 1 = ï -x î 1 -1
Vậy trên (C) có đúng một cặp điểm thoả YCBT: M( 2 - ;-4),N(3;6). x2 + x +1
Câu 20. Cho hàm số y = có đồ thị (C). x +1
Tìm những cặp điểm trên đồ thị (C) đối xứng nhau qua đường thẳng d :16x +17y + 33 = 0 . æ 21ö æ 13 ö · ĐS: Aç 5 - ;- ÷, Bç3; . 4 4 ÷ è ø è ø
Chân thành cảm ơn các bạn đồng nghiệp và các em học sinh đã đọc tập tài liệu này.
transitung_tv@yahoo.com Trang 84