Đổi mới Mô hình Kinh doanh: Hướng tới Quy trình và Giá trị Bền vững| Khóa luận tốt nghiệp | Trường Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh
Đổi mới mô hình kinh doanh quan trọng đối với các nhà quản lý,doanh nhân và nhà nghiên cứu học thuật vì nó đại diện cho một nguồn giá trị thư ờng không đư ợc sử dụng đúng mức và do đó có thể chuyển thành lợi thế hiệu quả bền vững. Tài liệu giúp bạn tham khảo, ôn tập và đạt kết quả cao. Mời đọc đón xem!
Môn: Khóa luận tốt nghiệp (DHCNTPHCM) 53 tài liệu
Trường: Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh 776 tài liệu
Tác giả:
Preview text:
lOMoAR cPSD| 46672053
Xem siêu d ữ liệu, trích d ẫn và các bài v iết tương tự t ại core.ac.u k mang đến cho bạn b ởi COR E e
được cung c ấp b ởi S cholarlyCommons@Penn Đại h ọc Pennsylvania học thuậtCommon s Giấy tờ q uản l ý
Nghiên cứu của K hoa Wharto n 2015
Đổi m ới m ô hình kinh d oanh: H ướng tới m ột q uy trình Luật xa gần Christoph Zott Raphael Amit Đại học Pennsylvania
Theo d õi nội dung này và c ác tác phẩm bổ s ung tại:
https://repository.upenn.edu/mgmt_paper s Một phần c ủa
Cộng đ ồng Quản trị, Quản lý v à Hoạt động Kinh doanh, K inh d oanh v à
Truyền t hông D oanh nghiệp C ommons,
Thông t in kinh doanh c hung, Khoa h ọc q uản l ý v à
Phương pháp đ ịnh l ượng c hung,
H ành vi tổ c hức và lý t huyết chung, và
Cộng đ ồng C ông n ghệ v à Đ ổi mớ i
Trích dẫn được đ ề xuất ( OVERRIDE)
Zott, C. & Amit, R . ( 2015). Đ ổi mới mô h ình kinh doanh: Hướng t ới quan điểm quy trì
nh. T rong Shalley, C E, Hitt, M A, & Zhou, J .
( Eds.), C ẩm nang O xford v ề Sáng t ạo, Đổi m ới và T inh thần khởi nghiệp, 395-406. Nhà
xuất bản Đ ại học O xford.
Bài viết n ày được đăng tại S cholarlyCommons.
https://repository.upenn.edu/mgmt_papers/348 Để
biết thêm thông t in, vui lòng liên h ệ với
kho lưu t rữ@pobox.upenn.edu. lOMoAR cPSD| 46672053 Machine Translaed by Google
Đổi mới m ô h ình kinh doanh: H ướng tới q uan điểm quy t rình trừu tượng
Đổi m ới m ô hình k inh doanh q uan t rọng đ ối với c ác nhà q uản l ý, doanh n hân v à nhà n ghiên c ứu học t huật
vì nó đ ại diện c ho một n guồn g iá trị t hường k hông đ ược s ử dụng đ úng m ức và d o đó
có t hể chuyển t hành l ợi
thế hiệu q uả b ền vững. T uy n hiên, b ất chấp t ầm q uan trọng c ủa c hủ đề n ày và s ự qua n t âm ngày c àng
tăng của c ác n hà nghiên cứu, v ẫn có r ất ít t hông t in về q uá trình đ ổi m ới mô h ình
kinh d oanh. Đ ể giải q uyết
khoảng trống n ày, c hương này dựa t rên t ài liệu t hiết k ế để r út ra m ột mô h ình mang
t ính t ổng q uát và c huẩn
mực c ủa quá t rình đ ổi mới m ô hình k inh d oanh. Đ óng góp n ày l iên kết t ính sáng t ạo
ở cấp độ c á nhân v à d oanh
nghiệp với sự đ ổi mới ở cấp đ ộ phân t ích m ô hình k inh doanh v à d o đó t hừa nhận r õ
ràng b ản c hất đa c ấp độ c ủa đổi m ới. Từ k hóa
đổi m ới, m ô h ình k inh d oanh, đổi m ới m ô h ình k inh d oanh, quy t rình đ ổi m ới, t hiết k
ế, quy t rình thiết kế, sáng tạo, hệ
thống h oạt đ ộng, ranh g iới v ững c hắc, m ô h ình quy t rình Kỷ l uật
Quản t rị, Q uản l ý và Điều h ành K inh d oanh | T ruyền t hông Doanh n ghiệp v à D oanh n ghiệ p | Việc k inh doanh
Tình b áo | Khoa h ọc q uản lý v à phương p háp đ ịnh l ượng | Hành v i tổ chức v à l ý thu yết |
Công n ghệ v à Đổi m ới
Chương sách này c ó sẵn t ại ScholarlyCommons:
https://repository.upenn.edu/mgmt_papers/34 8 lOMoAR cPSD| 46672053 Machine Translated by Google
Đổi m ới m ô hình kinh doanh: H ướng t ới quan đ iểm quy t rình
Cẩm n ang Oxford t rực tuyến
Đổi m ới mô hình k inh d oanh: H ướng tới q uan đ iểm q uy trình Christoph Z ott và Raphael Amit
Cẩm n ang O xford về Sáng t ạo, Đ ổi mới v à Tinh t hần khởi n ghiệp
Biên tập b ởi Christina E. S halley, Michael A. Hitt và J ing Zhou
In Ngày x uất bản: T háng 6 năm 2015 C hủ đề: T âm lý h ọc, Tâm l ý học tổ c hức
Ngày x uất bản t rực tuyến: t háng 7 năm 2015 D OI: 10.1093/oxfordhb/9780199927678.013.0030 Tóm tắt và T ừ khóa
Đổi m ới mô hình k inh d oanh quan t rọng đối v ới các n hà quản l ý, doanh n hân và n hà n ghiên
cứu học t huật vì nó đại d iện c ho một nguồn g iá trị t hường không được s ử dụng đ úng mức và do đó
có thể chuyển t hành lợi t hế hiệu q uả bền v ững. Tuy nhiên, b ất chấp t ầm q uan trọng c ủa chủ đ ề này
và sự quan t âm n gày càng t ăng c ủa các n hà nghiên c ứu, v ẫn có rất í t thông tin về quá trình đổi m ới
mô hình k inh d oanh. Để giải q uyết khoảng t rống này, c hương này d ựa trên t ài l iệu thi ết k ế để rút ra
một mô hình m ang t ính t ổng q uát v à chuẩn mực của q uá trình đổi m ới mô hình k inh d o anh. Đ óng
góp này l iên k ết tính s áng t ạo ở c ấp đ ộ cá nhân v à doanh nghiệp với s ự đổi mới ở
c ấp độ phân t ích m ô
hình k inh d oanh và do đó thừa n hận r õ ràng b ản chất đ a cấp độ c ủa đổi m ới.
Từ k hóa: đổi mới, m ô h ình k inh d oanh, đổi mới m ô h ình kinh d oanh, q uá t rình đổi m ới
, thiết k ế, quy t rình thiết k ế,
sáng t ạo, h ệ thống h oạt đ ộng, ranh g iới v ững c hắc, m ô hình q uy t rình Trang 1 t rên 21
IN TỪ S Ổ TAY OXFORD T RỰC TUYẾN (www.oxfordhandbooks.com). © Nhà xuất b ản Đại học Oxford, 2018. Mọi quyền được bảo lưu. Theo c ác điều khoản của thỏa t huận cấp phép, người dùng c á nhân c ó thể i n bản PDF của một
chương của tiêu đ ề trong Sổ t ay Oxford t rực tuyến để
s ử dụng c ho mục đích cá n hân (để
biết c hi tiết, hãy xem Chính s ách quyền riêng tư và T hông báo pháp lý).
Downloaded by Anh Tr?n Th? Lan
(anh.21d0003@huemed-univ.edu.vn) lOMoAR cPSD| 46672053 Machine Translated by Google
Đổi m ới m ô hình kinh doanh: H ướng t ới quan đ iểm quy t rình Giới t hiệu
Các công t y thường có những nỗ lực đ áng k ể để đổi mới q uy trình và sản p hẩm của m
ình n hằm đạt đ ược mức t ăng
trưởng doanh thu v à duy trì h oặc cải t hiện tỷ suất l ợi nhuận. T uy nhiên, những đ ổi
mới để cải t iến q uy trình và sản
phẩm t hường tốn k ém và mất thời g ian, đồng t hời l ợi nhuận trong t ương lai của chúng
là k hông chắc chắn. D o dự
khi đặt c ược lớn n hư vậy, n gày c àng có n hiều công ty c huyển sang đ ổi mới m ô hình k
inh d oanh (BMI) như m ột sự bổ
sung c ho đổi m ới sản p hẩm hoặc q uy trình. M ột cuộc k hảo s át toàn c ầu với h ơn 4.000
nhà q uản l ý cấp cao của Đ ơn vị
Tình b áo Kinh t ế (EIU) cho t hấy phần l ớn (54%) ư a chuộng các mô h ình kinh d oanh mới
h ơn các sản p hẩm v à dịch
vụ m ới như một n guồn lợi thế c ạnh tranh t rong tương lai. C ác nhà phân t ích c ủa EIU
k ết luận r ằng “ thông điệp t ổng
thể rất r õ ràng: cách c ác công t y kinh d oanh thường sẽ như s au,
hoặc h ơn thế, q uan t rọng hơn những gì họ làm” ( Economist Intelligence U nit, 2005, p.
9) . Và trong một n ghiên cứu t oàn
cầu tương tự do IBM t hực hiện, trong đ ó hơn 750 nhà l ãnh đ ạo doanh nghiệp v à khu v
ực c ông được p hỏng vấn về c hủ
đề đổi mới, c ác nhà n ghiên cứu n hận thấy r ằng “ áp lực c ạnh tranh đ ã thúc đẩy đ ổi m
ới m ô hình kinh d oanh cao h ơn
nhiều so với các đ ối thủ k hác”.
được mong đ ợi t rong danh s ách ưu t iên c ủa các C EO” ( Pohle & C hapman, 2006, trang 34) .
Đổi m ới mô hình k inh d oanh (BMI) có thể đ ược định n ghĩa là việc t hiết kế và triển
khai m ột h ệ thống hoạt đ ộng mới
đối với c ông ty trọng t âm hoặc m ới đối v ới không gian t hị trường-sản phẩm, trong đ ó
công t y đầu mối c ạnh tranh ( các định n ghĩa khác v ề các cấu t rúc c hính sẽ được cung
c ấp t rong phần s au). Nó 1
quan trọng đối v ới các n hà quản l ý, doanh n hân và nhà n ghiên cứu h ọc thuật vì nhiều
lý do. Đ ầu tiên, nó đại d iện
cho một n guồn giá trị t hường không được s ử dụng đ úng mức. N hư A mit và Zott ( 2001) đ
ã chỉ ra, mô h ình kinh d oanh thể
hiện cơ h ội tạo ra giá t rị thông qua b ốn yếu t ố thúc đ ẩy giá trị: t ính m ới, t ính
hấp dẫn, t ính bổ s ung và hiệu q uả.
Thứ hai, c ác đối t hủ cạnh t ranh có thể g ặp khó k hăn hơn t rong việc b ắt chước hoặc sao chép t oàn b ộ hệ
thống hoạt đ ộng mới s o với một s ản phẩm h oặc q uy trình mới. B ởi vì tương đ ối dễ là
m suy y ếu và xói m òn lợi nhuận
của việc đ ổi mới s ản phẩm h oặc quy t rình, nên đ ổi mới ở cấp đ ộ mô hình k inh doanh
c ó thể dễ dàng c huyển thành lợi t hế
cạnh tranh b ền vững h ơn (Snihur & Z ott, 2014a). Thứ ba, vì B MI có thể là một c ông
cụ cạnh tranh t iềm năng m ạnh
mẽ nên các n hà quản l ý phải c hú ý đ ến khả n ăng n ỗ lực của các đ ối thủ c ạnh tranh t rong ( t rang 396)
khu vực n ày. C ác mối đe dọa c ạnh t ranh thường đến t ừ bên ngoài ranh g iới n gành truy
ền thống (Johnson v à cộng sự, 2008).
Tuy nhiên, b ất chấp t ầm quan t rọng của c hủ đề này v à sự chú ý n gày c àng tăng c ủa
các nhà nghiên c ứu (ví d ụ: Amit &
Zott, 2012; Casadesus-Masanell & Z hu, 2012; C hesbrough, 2010; Markides, 2006; Z ott và Am it, 2 007), tương đối
người ta biết r ất ít về quá t rình của BMI. M ột t ập hợp nhỏ t ài liệu v ề mô hình k i
nh d oanh đã bắt đầu m ô tả các mô hình
quy t rình cấp cao (ví d ụ: Bucherer, E isert, & Gassmann, 2 012; Frankenberger, Weiblen, C sik, & Gassmann, 2 013),
nhưng chưa đề cập đ ến các b ước cụ thể c ủa mô hình k inh d oanh. các n hà thiết kế có
thể t hực h iện để đưa r a các mô
hình s áng t ạo. P hần thứ h ai của t ài liệu n ày xem x ét các trường h ợp thay đ ổi mô hì nh k inh d oanh đơn l ẻ,
thường m ang l ại cái nhìn s âu s ắc về “cách thực h iện” mặc dù khả n ăng k hái quát h óa
c ó thể gặp khó k hăn ( ví dụ:
Aspara, Lamberg, L aukia, & T ikkanen, 2 011; Siggelkow, 2002 ; Sosna, T revinyo- Rodríguez, & Trang 2 t rên 21
IN TỪ S Ổ TAY OXFORD T RỰC TUYẾN (www.oxfordhandbooks.com). © Nhà xuất b ản Đại học Oxford, 2018. Mọi quyền được bảo lưu. Theo c ác điều khoản của thỏa t huận cấp phép, người dùng c á nhân c ó thể i n bản PDF của một
chương của tiêu đ ề trong Sổ t ay Oxford t rực tuyến để s ử dụng c ho mục đích cá n hân (để biết c hi tiết, hãy xem Chính s ách quyền riêng tư và T hông báo pháp lý).
Downloaded by Anh Tr?n Th? Lan (anh.21d0003@huemed-univ.edu.vn) lOMoAR cPSD| 46672053 Machine Translated by Google
Đổi m ới m ô hình kinh doanh: H ướng t ới quan đ iểm quy t rình
Velamuri, 2 010). Điều d ường như c òn thiếu trong tài liệu nhận đ ược là m ột mô hình q uy trình tổng quát mô t ả cách t hức hoạt đ
ộng của BMI ở mức độ trừu t ượng c ao và cũng đủ p hong phú và chi tiết để có ý n ghĩa c huẩn m ực cho c ác n hà nghiên c ứu và đưa
r a hướng d ẫn hữu ích cho những người thực hành.
Trong c hương n ày, chúng t a t hực hiện bước đ ầu tiên nhằm g iải quyết khoảng cách n ày, điều n ày quan trọng v ì ít n hất hai l ý d o. Đ ầu
tiên, nghiên c ứu đã chỉ ra r ằng quá trình đổi mới tương tác và ảnh hưởng đ ến c ác t hông số k hác của đ ổi mới, c hẳng hạn như m ức
độ c ủa nó (cấp t iến so với gia tăng) v à khả n ăng t hành c ông của n ó (Tatikonda & Montoya-Weiss, 2 001). Do đ ó, các nhà nghiên cứu
cần x em x ét c ác m ô hình q uy trình m à h ọ có t hể kiểm tra sâu hơn về sự t ương t ác của chúng với các t iền đề B MI, điều k iện dự p
hòng, nội dung đổi mới và k ết quả. Thứ hai, các nhà quản l ý quan t âm đến v iệc xây d ựng các m ô h ình kinh d oanh đổi mới cần được
h ướng d ẫn cách thực h iện điều này đ ể đánh g iá t ốt h ơn n hững đ ánh đổi liên quan c ũng như c ác nguồn lực và năng l ực cần thiết.
Nếu không c ó sự h ướng d ẫn n hư v ậy t hì thời g ian, công sức và t iềm năng tạo ra g iá trị có thể bị lãng phí.
Để giải quyết khoảng c ách này, c húng tôi xây d ựng dựa t rên ý t ưởng rằng c ó t hể đạt đ ược sự đổi m ới thông qua thiết kế.
Nghĩa là, c húng t ôi d ựa t rên t ài liệu t hiết kế để r út ra mô hình c hi tiết về q uy trình BMI. Đóng góp c ủa c húng t ôi h oàn toàn n ằm
trong mục tiêu c ủa Sổ tay này bằng cách l iên kết tính s áng tạo ở c ấp đ ộ cá n hân và d oanh nghiệp v ới sự đổi mới ở cấp độ p hân
tích mô h ình kinh d oanh. Do đ ó, chúng t ôi t hừa nhận m ột c ách rõ ràng b ản chất đa c ấp độ của sự đổi mới.
Định nghĩa k hái niệm v à đ ánh giá t ài l iệu
Những t iến b ộ nhanh c hóng t rong c ông nghệ t hông tin và truyền thông đã m ang lại những thay đổi cơ bản t rong c ách t hức các c
hủ t hể kinh tế t ương t ác với nhau.
Theo W eill v à Woerner ( 2013), b a xu h ướng h ội tụ đã t húc đẩy các công ty đ ổi mới mô hình k inh doanh c ủa h ọ: số h óa h oạt động k
inh doanh, ngày c àng có n hiều “người bản địa kỹ thuật số” mong đ ợi trải nghiệm kỹ t huật s ố tuyệt v ời v à s ự gia tăng của tiếng n ói
của k hách h àng t hông q ua xếp hạng d ịch vụ v à bình l uận trực tuyến thông qua mạng x ã hội. Những d iễn biến này, c ùng với n hững d
iễn biến k hác, đã khuyến k hích các công t y suy nghĩ l ại và định h ình lại c ách họ “ kinh d oanh” một cách cơ b ản - tức là cách t hức họ t ổ chức và q uản lý.
tiến hành trao đ ổi v à hoạt đ ộng với khách hàng, nhà cung cấp, đ ối tác và các bên liên quan k hác trong p hạm v i công ty v à ngành.
N hờ những tiến bộ công n ghệ này, c ác nhà quản lý cấp c ao c ủa các c ông t y đầu m ối n gày c àng có nhiều khả năng k ết hợp trong
cách h ọ cấu trúc c ái từng được g ọi l à “chuỗi giá t rị” c ủa họ (Porter, 1 985). Bằng cách đ ổi mới thiết kế các hoạt động v à trao đổi x
uyên b iên g iới, h ọ tạo ra một cấu trúc n ối mạng gồm các hoạt đ ộng phụ thuộc lẫn
nhau mà c húng tôi g ọi l à m ô hình k inh doanh.
Vì v ậy, mô h ình kinh d oanh đã t rở t hành nguồn sáng tạo (ví dụ, Zott & Amit, 2007, 2008) —ví d ụ: k hi n ó kết n ối c ác
b ên chưa được k ết nối trước đ ó, liên kết giao dịch người t ham gia t heo n hững cách m ới hoặc giới t hiệu các cơ c hế giao dịch m ới. Trang 3 t rên 21
IN TỪ S Ổ TAY OXFORD T RỰC TUYẾN (www.oxfordhandbooks.com). © Nhà xuất b ản Đại học Oxford, 2018. Mọi quyền được bảo lưu. Theo c ác điều khoản của thỏa t huận cấp phép, người dùng c á nhân c ó thể i n bản PDF của một
chương của tiêu đ ề trong Sổ t ay Oxford t rực tuyến để
s ử dụng c ho mục đích cá n hân (để
biết c hi tiết, hãy xem Chính s ách quyền riêng tư và T hông báo pháp lý).
Downloaded by Anh Tr?n Th? Lan
(anh.21d0003@huemed-univ.edu.vn) lOMoAR cPSD| 46672053 Machine Translated by Google
Đổi m ới m ô hình kinh doanh: H ướng t ới quan đ iểm quy t rình
Dựa t rên Z ott và Amit (2010), c húng tôi x ác định m ô hình kinh d oanh là một h ệ thống h oạt động đ ược thiết kế và kích hoạt b ởi m ột công t y
đầu mối n hằm đ áp ứng n hu c ầu thị t rường v à từ đ ó t ạo r a g iá t rị cho tất c ả các b ên liên q uan: khách hàng, đối t ác chiến lược, n hà cung c ấp, và tất n hiên l à c ông
ty đầu mối. N ó bao g ồm các h oạt động l iên kết v ới n hau, có khả năng p hụ t huộc lẫn nhau đ ược thực hiện bởi c ông t y đầu mối h oặc bởi c ác b
ên l iên quan khác, do đ ó mở rộng phạm v i c ông ty v à thậm chí c ó thể cả r anh giới ngành. M ột h oạt động l iên quan đ ến sự tham g ia của c ác
n guồn l ực c on người, v ật c hất, dựa trên t hông tin v à/hoặc v ốn để phục v ụ một m ục đích c ụ thể ( ví dụ: p hân phối c ác s ản phẩm của c ông t y
đầu mối) h ướng tới hoàn thành mục t iêu t ổng thể h oặc logic cốt l õi c ủa mô hình k inh doanh (Magretta, 2 002).
Sự p hụ thuộc lẫn n hau tồn t ại k hi t ác động k ết hợp c ủa c ác h oạt động lên m ột h àm mục tiêu ( ví dụ: h iệu quả hoạt đ ộng) khác với t ổng các h oạt động đ ược xem
(trang 397) tác dụng c ủa từng
xét r iêng lẻ (Siggelkow, 2001, 2002). C húng phát sinh k hi các n hà t hiết kế mô hình kinh d oanh c họn tập h ợp các h oạt đ ộng tổ chức (mà c
húng tôi g ọi l à “nội dung”); khi h ọ thiết kế các m ối l iên kết v à cơ chế p hối hợp đ ể kết hợp c ác h oạt động l ại với n hau t hành m ột hệ thống
(mà c húng tôi g ọi là “cấu t rúc”); và khi h ọ định hình c ác c ơ chế làm c ho hệ thống h oạt động (mà c húng tôi g ọi l à “quản trị”).
Cấu trúc m ô hình kinh doanh k hác biệt về mặt k hái n iệm với c ơ cấu tổ c hức (Zott & Amit, 2 007) v à c hiến lược định v ị thị trường s ản p hẩm (Zott & A mit, 2008).
Tuy n hiên, n ó phải được c oi l à một khía c ạnh cơ bản c ủa c hiến lược tổng t hể của m ột c ông ty b ởi v ì nó xác đ ịnh cách c ông ty đầu m ối
được g ắn v ào “sinh thái” c ủa nó (Adner & Kapoor, 2010; A mit và Z ott,
2014) —nghĩa là trong n hiều mạng lưới c ủa các c ông ty, t ổ chức v à khách hàng xung q uanh nó—từ đó xác định k hông chỉ n hững đối tác c ó
thể g iúp nó cùng t ạo r a g iá trị m à c òn c ả n hững đối t hủ cạnh t ranh tiềm năng. Nói c ách khác, mô h ình kinh doanh xác đ ịnh b ối cảnh h ợp
tác v à c ạnh t ranh của c ông ty đầu m ối. Ví dụ, c ông t y khởi nghiệp c ủa Israel công ty FriCSo đ ã xem x ét b a mô hình kinh doanh c ơ bản để
thương m ại h óa c ông nghệ g iảm ma s át mang tính c ách mạng c ủa mình ( Loch, Zott, G uttman, Jokela, & N ahminas, 2008): n hà s ản x uất máy m
óc (sẽ n húng công nghệ n ày v ào máy m óc v à sau đó b án máy m óc c ho các n hà s ản x uất thiết b ị g ốc [ OEM] và nhà c ung cấp); công t y
nghiên c ứu và phát t riển (sẽ phát t riển công nghệ v à c ấp p hép cho c ác nhà s ản xuất m áy m óc); và công ty dịch v ụ (sẽ cung c ấp dịch v ụ thuê
ngoài cho c ác O EM v à n hà cung cấp). Trong mỗi l ựa c họn mô hình kinh d oanh này, FriCSo p hải đ ối mặt v ới m ột nhóm “ bạn bè” v à “ kẻ thù”
riêng biệt. Ví dụ, t rong mô hình sản x uất, nó
sẽ cạnh t ranh với c ác nhà s ản x uất máy m óc đ ã có uy tín v à do đó mạnh mẽ khác. Ngược l ại, trong mô hình cấp p hép, nó sẽ hợp t ác v ới
những n hà sản x uất đó. M ỗi m ô hình cũng c ó n hững y êu c ầu về vốn k hác nhau ( ví dụ: t rong mô hình s ản xuất m áy FriCSo s ẽ phải đ ầu tư
v ào nhà m áy) ảnh h ưởng đ ến khả n ăng tạo r a và nắm b ắt giá t rị c ủa n ó.
Do đó, mô hình k inh doanh là một t rong những lựa c họn chiến lược c ơ bản n hất mà c ác d oanh nhân, CEO v à tổng giám đ ốc phải t
hực hiện, bên c ạnh việc q uyết định thị t rường n ào cần hướng t ới ( tức là phân k húc khách hàng n ào cần p hục v ụ), trong đó (ví d ụ : Trang 4 t rên 21
IN TỪ S Ổ TAY OXFORD T RỰC TUYẾN (www.oxfordhandbooks.com). © Nhà xuất b ản Đại học Oxford, 2018. Mọi quyền được bảo lưu. Theo c ác điều khoản của thỏa t huận cấp phép, người dùng c á nhân c ó thể i n bản PDF của một
chương của tiêu đ ề trong Sổ t ay Oxford t rực tuyến để s ử dụng c ho mục đích cá n hân (để biết c hi tiết, hãy xem Chính s ách quyền riêng tư và T hông báo pháp lý).
Downloaded by Anh Tr?n Th? Lan (anh.21d0003@huemed-univ.edu.vn) lOMoAR cPSD| 46672053 Machine Translated by Google
Đổi m ới m ô hình kinh doanh: H ướng t ới quan đ iểm quy t rình
địa l ý) để cạnh t ranh, cách t hức và thời đ iểm thâm n hập vào c ác thị t rường n ày cũng n hư nguồn l ực v à
khả n ăng nào đ ể duy t rì lợi t hế c ạnh tranh của c ông ty.
Theo t ruyền t hống, đổi m ới s ản p hẩm, quy trình và c ông nghệ được c oi là nguồn gốc c
ủa đ ổi m ới và t ạo
ra giá trị. M ặc dù B MI có thể đ ược bắt n guồn từ Schumpeter ( 1934), nhưng n ó đã nhận
được s ự c hú ý n gày
càng tăng từ c ác nhà q uản lý và học g iả t rong những năm g ần đây.
“Tính mới” của m ô hình kinh d oanh có thể đề cập đ ến b ất k ỳ yếu tố thiết k ế nào củ a n ó - nghĩa l à,
nội d ung, cấu trúc h oặc quản l ý. Do tính c hất hệ thống, l iên kết v ới n hau của m ô h ình kinh d oanh, n ên sự
thay đổi t rong bất k ỳ yếu t ố nào trong s ố này (so v ới c ác mô h ình hiện tại) c ó th
ể t ạo ra n hững t hay đổi
tiếp theo ở cấp đ ộ hệ thống (ví d ụ: nó có thể d ẫn đ ến t hay đổi c hức năng v à triển
v ọng hiệu s uất). Ví d ụ:
việc bổ sung h oạt động phân p hối nhạc i Tunes vào m ô hình k inh doanh của A pple (đổi mới n ội d ung và c ấu trúc) đã giúp công t y
để đạt đ ược việc tạo r a giá t rị c ao hơn t hông qua s ự kết h ợp mạnh m ẽ giữa việc b á n các t hiết b ị
điện tử sáng t ạo v à kiểu dáng đẹp c ùng với n ội d ung cung c ấp c ho chúng. C húng tôi thừa nhận r ằng những
thay đổi ở c ấp độ hệ thống càng c ó phạm vi rộng t hì chỉ s ố BMI c àng toàn d iện (và t riệt đ ể).
Đổi mới m ô h ình kinh doanh k hông p hải là g ì
Để làm rõ hơn k hái niệm n ày, chúng tôi x em x ét những l oại thay đổi n ào đ ối v ới hoạ
t đ ộng của c ông ty đ ầu m ối.
hệ thống không cấu t hành BMI. Đầu t iên, chúng tôi k huyên rằng v iệc sửa đ ổi m ột hoạt đ ộng mà k hông
sửa đ ổi hệ thống h oạt động sẽ không cấu t hành BMI. B ất kỳ t hay đổi n ào của m ột h oạ t động r iêng l ẻ
dẫn đ ến hiệu s uất hoạt động c ao h ơn (chẳng h ạn n hư đầu r a nhanh hơn, r ẻ hơn hoặc c hất lượng c ao h ơn
từ hoạt động đ ó) mà không ảnh h ưởng đ ến h ình thái t ổng thể c ủa m ô hình kinh doanh về m ặt nội d ung,
cấu t rúc hoặc q uản trị c ủa nó đều k hông đủ điều k iện như B MI. Ví dụ, h ãy x em xét
việc tăng c ường c ác hoạt
động thông qua t riển khai c ông nghệ mới, c hẳng hạn n hư áp dụng c ông nghệ s ản xuất é p p hun để s ản x uất
nến. Đây l à một cải t iến c ông nghệ giúp s ản xuất h iệu quả h ơn n hưng k hông đại diện c ho B MI.
Thứ h ai, việc s ửa đ ổi sàn g iao dịch m à không sửa đ ổi hệ thống k hông cấu thành BMI.
Bất kỳ thay đ ổi nào t rong mối l iên kết g iữa các h oạt đ ộng dẫn đ ến h iệu suất trao đ ổi c ao hơn m à k hông
ảnh h ưởng đ ến h ình thái tổng t hể c ủa mô hình k inh doanh về mặt n ội d ung, cấu t rúc hoặc quản t rị
đều không được c oi là BMI. Đ ể minh họa, m ột công t y đầu m ối đầu t ư v ào c ông nghệ truyền t hông c ho p hép
lực l ượng bán h àng c ủa mình t ại hiện t rường giao t iếp hiệu q uả hơn v ới t rụ sở c hính c ủa công t y. Điều
này c ải thiện sự trao đ ổi giữa d oanh số bán h àng và các h oạt động t ập trung c ủa cô
ng t y, chẳng h ạn n hư s ản
xuất, nhưng đ ó không phải là BMI. ( trang 398)
Hơn n ữa, đổi m ới d ịch vụ không nhất t hiết phải gắn l iền với B MI.
Đổi m ới d ịch vụ cũng c ó thể là kết q uả c ủa n hững thay đổi k hông liên quan đ ến mô hình kinh doanh, c hẳng
hạn n hư khi t rải nghiệm c ủa k hách hàng được cải t hiện thông qua v iệc đào t ạo n hân v
iên t ốt hơn h oặc bằng
cách thay đ ổi h ệ thống khuyến khích trong c ông ty. H oặc hãy x em x ét chỉ s ố BMI c ủa Zara ở mức c ao
thiết kế, s ản xuất v à phân phối t hời trang tích h ợp theo c hiều dọc, cho p hép công t y Trang 5 t rên 21
IN TỪ S Ổ TAY OXFORD T RỰC TUYẾN (www.oxfordhandbooks.com). © Nhà xuất b ản Đại học Oxford, 2018. Mọi quyền được bảo lưu. Theo c ác điều khoản của thỏa t huận cấp phép, người dùng c á nhân c ó thể i n bản PDF của một
chương của tiêu đ ề trong Sổ t ay Oxford t rực tuyến để
s ử dụng c ho mục đích cá n hân (để
biết c hi tiết, hãy xem Chính s ách quyền riêng tư và T hông báo pháp lý).
Downloaded by Anh Tr?n Th? Lan
(anh.21d0003@huemed-univ.edu.vn) lOMoAR cPSD| 46672053 Machine Translated by Google
Đổi m ới m ô hình kinh doanh: H ướng t ới quan đ iểm quy t rình
phản ứng nhanh chóng với những thay đ ổi trong sở thích của khách hàng v à thực h iện chiến lược t heo sau
nhanh. Tuy nhiên, c ả sản phẩm và d ịch vụ m à Zara c ung cấp đều không có t ính đổi mớ
i đặc biệt ( Pich, van der Heyden, & Harle, 2002).
Do đ ó, BMI khác biệt v ới sự đổi mới trong sản phẩm v à dịch v ụ; phương p háp sản xuấ
t, phân p hối hoặc t iếp thị;
và thị trường ( Schumpeter, 1 934). Một mô h ình kinh doanh đổi mới có t hể tạo ra một
thị trường m ới hoặc c ho
phép một công t y đầu mối tạo ra v à khai t hác các cơ h ội kinh doanh mới ở các thị
trường h iện có. Ví d ụ, Dell
đã t riển khai m ô hình k inh doanh sản xuất t heo đơn đặt hàng, hướng t ới khách hàng,
thay t hế mô hình b án máy tính
truyền thống thông qua các cửa hàng b án lẻ (Brynjolfsson & Hitt, 2004).
Nghiên c ứu thực nghiệm đ ã chứng minh r ằng BMI được c oi là k iến trúc g iao dịch m ới ( tức là m ới đối với
công nghệ h iện đại) ả nh hưởng tích cực đến hiệu s uất của công t y, ngay cả k hi môi
trường c huyển từ g iàu tài
nguyên sang n ghèo tài nguyên (Zott & Amit, 2007 ). Nghiên c ứu cũng đã c hứng minh r ằng
BMI và đ ổi mới sản phẩm có
tác động t ương tác tích cực (tức l à bổ s ung) đến hiệu quả hoạt đ ộng của công t y (Z ott & Amit, 2008).
BMI cung c ấp con đường tạo ra g iá trị, bổ s ung cho các công n ghệ mới. C hesbrough (2
010) đã x ác định hai rào cản
đối với BMI ở các doanh nghiệp hiện t ại. Đầu tiên là c ấu hình cơ b ản của tài sản
cản trở sự thay đ ổi. Thứ
hai là các vấn đề v ề nhận t hức liên q uan đến việc n hà quản lý k hông có khả năng đ
ánh giá tiềm n ăng giá trị của
những ý tưởng không phù hợp với mục đích c ủa họ.
các mô hình k inh doanh hiện t ại. Những rào cản này có t hể được giải q uyết thông qua
thử nghiệm và l ãnh đạo (Sosna và c ộng sự, 2010).
Các l oại h ình đổi m ới m ô h ình kinh d oanh
Một số n ghiên cứu trước đ ây về BMI đã t ập trung hẹp hơn vào mức độ m à các mô h ình
kinh d oanh mới bắt đầu - tức
là m ới đối với công n ghệ hiện đ ại chứ không chỉ mới đối với công ty ( Birkinshaw, Ha
mel, & Mol, 2008). V í dụ, Santos,
Spector và van der Hayden ( 2009) đã đ ịnh nghĩa BMI là “ sự tái cấu trúc các hoạt đ ộn
g trong mô h ình kinh d oanh hiện tại”.
của một công ty m ới tham gia vào thị trường s ản phẩm/dịch v ụ m à công t y đó đ ang cạ
nh t ranh.” Niduolu, P rahalad và
Rangaswami ( 2009) coi việc p hát triển các mô h ình kinh d oanh mới là một bước q uan t r
ọng trong mô h ình chuyển đ ổi
doanh nghiệp năm giai đ oạn của họ đ ể trở nên bền vững v ới môi trường. Thách thức tr
ọng tâm của họ l à “tìm r a những
cách thức m ới để phân p hối và nắm bắt
giá trị, điều n ày sẽ thay đ ổi cơ sở c ủa cạnh tranh” ( tr. 60). T heo các tác giả này ,
cơ hội cho BMI nằm ở việc p hát triển các công n ghệ phân p hối mới giúp t hay đổi chu
ỗi giá trị bằng c ách kết hợp cơ
sở hạ t ầng vật lý v à kỹ t huật số hoặc b ằng cách b iến sản phẩm t hành dịch vụ. Tương
tự, Johnson và c ộng sự.
(2008) tập trung vào các mô hình k inh doanh mới, d ựa trên niềm t in rằng “không c ó ý
nghĩa gì k hi thiết lập một mô
hình kinh d oanh mới trừ khi nó không chỉ
mới đối với công ty, nhưng t heo một cách n ào đó, có t hể thay đổi cuộc c hơi đối với
ngành hoặc t hị trường” (tr. 5 8).
Tương t ự như vậy, M arkides (2006, t rang 20) nhấn mạnh s ự cần thiết phải k hám phá các
mô h ình kinh d oanh khác nhau
về cơ b ản trong các doanh nghiệp hiện t ại: “Để đủ đ iều kiện đ ược coi là m ột sự đổi mới,
Mô hình k inh doanh phải m ở rộng c hiếc bánh kinh t ế hiện c ó bằng c ách thu hút khách
hàng m ới vào thị trường
hoặc khuyến k hích khách hàng hiện t ại tiêu dùng n hiều hơn.” Trang 6 t rên 21
IN TỪ S Ổ TAY OXFORD T RỰC TUYẾN (www.oxfordhandbooks.com). © Nhà xuất b ản Đại học Oxford, 2018. Mọi quyền được bảo lưu. Theo c ác điều khoản của thỏa t huận cấp phép, người dùng c á nhân c ó thể i n bản PDF của một
chương của tiêu đ ề trong Sổ t ay Oxford t rực tuyến để s ử dụng c ho mục đích cá n hân (để biết c hi tiết, hãy xem Chính s ách quyền riêng tư và T hông báo pháp lý).
Downloaded by Anh Tr?n Th? Lan (anh.21d0003@huemed-univ.edu.vn) lOMoAR cPSD| 46672053 Machine Translated by Google
Đổi m ới m ô hình kinh doanh: H ướng t ới quan đ iểm quy t rình
Được hình thành theo c ách n ày, n hững người đổi m ới m ô hình k inh d oanh không giới t hiệu s ản phẩm h oặc dịch vụ m ới m à xác đ ịnh l ại sản
p hẩm h oặc d ịch v ụ hiện c ó v à cách t hức c ung c ấp sản p hẩm h oặc d ịch vụ đó c ho k hách hàng. Các công t y n hư Amazon, D ell v à Southwest c
ó t hể được coi l à những n hà đổi m ới m ô hình k inh d oanh vì họ đ ã mở r ộng t hị trường c ó thể t iếp c ận của m ình ( tức l à tăng c ường d oanh s
ố b án h àng cho k hách hàng h iện tại v à k hách hàng m ới) thông qua B MI.
Tuy nhiên, những t hay đổi t rong thiết kế m ô hình k inh d oanh có t hể rất t inh t ế; chúng c ó t hể k hông có k hả năng t ạo đ ột p há trong một n
gành nhưng vẫn c ó thể m ang l ại l ợi ích q uan t rọng c ho n hà đổi m ới m ô hình k inh d oanh (tức l à công t y đầu m ối). Hãy x em x ét Taco B ell,
chuỗi nhà h àng c ung c ấp đồ ă n nhanh k iểu Mexico, vào c uối n hững năm 1 980 đã q uyết định c huyển đổi k hu bếp c ủa n hà h àng thành một b ộ
phận l ắp r áp và g ia n hiệt trong một chương t rình có tên “ K-trừ”. Việc thái, n ấu, và các h oạt đ ộng d ọn dẹp đ ược chuyển về t rụ s ở công t y. T
hức ăn đ ược nấu s ẵn trong t úi n hựa g ửi đ ến nhà hàng, nơi n ó được hâm n óng, lắp r áp và p hục v ụ (Applegate, Schlesinger, & Delong, 2001). C hỉ số B MI g ia tăng
này không làm t hay đ ổi c uộc chơi đ ối v ới n gành công n ghiệp thức ă n nhanh nhưng nó c ho p hép Taco B ell n hận
ra tính k inh t ế n hờ quy m ô v à cải t hiện hiệu q uả cũng n hư k iểm s oát c hất l ượng, cũng n hư t ăng không gian c ho k hách hàng trong nhà h
àng ( Santos và c ộng s ự, 2 009) . Các c ông t y khác c ó thể m ong m uốn t hay đ ổi mô h ình k inh d oanh của họ t heo n hững cách t ương tự (tăng
dần) h oặc đ i t heo một n hà đ ổi mới m ô h ình kinh d oanh trong ngành của h ọ để đ ạt được sự b ình đ ẳng t rong cạnh t ranh.
(trang 399) Kết quả về Hiệu suất của Đổi mới M ô hình Kinh doanh
Một s ố t ác giả đ ã liên h ệ B MI với h iệu q uả h oạt đ ộng của c ông t y. V í dụ, Z ott v à Amit ( 2007) cho thấy B MI ả nh h ưởng tích c ực đến g iá t rị thị
t rường của c ác d oanh nghiệp khởi n ghiệp, v à P ohle v à Chapman (2006) nhận t hấy r ằng c ác c ông ty l âu đ ời có t ỷ suất l ợi n huận hoạt đ ộng t
ăng n hanh h ơn đối t hủ cạnh t ranh trong 5 năm t rước có khả n ăng c ao g ấp đôi s o v ới các c ông t y có h oạt đ ộng k inh doanh l âu đ ời. các đ ồng
nghiệp c ó hiệu s uất t hấp h ơn của h ọ n hấn m ạnh đến c hỉ s ố BMI, t rái n gược với v iệc đ ổi m ới sản p hẩm hoặc q uy t rình. Bock, Opsahl, G eorge
và Gann ( 2012) n hận thấy r ằng n ỗ l ực BMI ở các c ông t y điều chỉnh tích c ực m ối quan h ệ g iữa việc t ái c ấu t rúc h oạt động v à t ính l inh h oạt
chiến l ược, n âng cao hiệu q uả hoạt đ ộng c ủa c ông t y. Snihur v à Zott ( 2014a) đã p hân b iệt B MI với đ ổi m ới sản p hẩm, q uy t rình v à quản l ý và
đ ưa r a khái n iệm v ề thiết kế B MI m ạnh m ẽ. BMI m ạnh m ẽ bao g ồm v iệc t hiết k ế một c ách c hiến l ược nội dung, quản t rị v à cấu t rúc c ủa m ô
hình k inh d oanh mới s ao cho n ó c ó vẻ h ợp pháp đ ối v ới c ác bên liên q uan n hưng đồng t hời n găn c hặn s ự bắt c hước từ c ác đối t hủ c ạnh t
ranh. Thiết k ế mạnh m ẽ n hư v ậy có
thể m ang lại l ợi í ch h iệu suất b ền v ững h ơn c ho những người đổi m ới m ô hình k inh d oanh s o v ới những người đổi mới k hác.
Sanchez v à Ricart (2010) đ ã khám p há B MI ở c ác thị t rường thu n hập t hấp v à phân b iệt g iữa c ái m à họ gọi l à các m ô hình k inh d oanh
mới b iệt l ập và t ương tác đ ược giới t hiệu bởi các c ông t y ở n hững t hị trường đó. C ác mô h ình k inh d oanh biệt lập đ ược định n ghĩa là c
ác mô h ình k inh d oanh d ựa trên một c hiến lược khai t hác, tận d ụng c ác nguồn lực v à k hả năng h iện c ó c ủa công t y v à nhân rộng m ô h
ình k inh d oanh của mình s ang m ột q uốc g ia có t hu n hập thấp. Các m ô h ình k inh doanh t ương tác đ ược định n ghĩa là n hững mô hình d
ựa t rên chiến l ược thăm dò, t ận d ụng c ác nguồn l ực b ên n goài để t ìm kiếm c ác m ô hình m ới t hông qua q uan h ệ đối t ác t hay vì t ìm k
iếm h iệu quả v ới m ột tổ c hức. Trang 7 t rên 21
IN TỪ S Ổ TAY OXFORD T RỰC TUYẾN (www.oxfordhandbooks.com). © Nhà xuất b ản Đại học Oxford, 2018. Mọi quyền được bảo lưu. Theo c ác điều khoản của thỏa t huận cấp phép, người dùng c á nhân c ó thể i n bản PDF của một
chương của tiêu đ ề trong Sổ t ay Oxford t rực tuyến để
s ử dụng c ho mục đích cá n hân (để
biết c hi tiết, hãy xem Chính s ách quyền riêng tư và T hông báo pháp lý).
Downloaded by Anh Tr?n Th? Lan
(anh.21d0003@huemed-univ.edu.vn) lOMoAR cPSD| 46672053 Machine Translated by Google
Đổi m ới m ô hình kinh doanh: H ướng t ới quan đ iểm quy t rình
mô hình k inh d oanh hiện t ại. B ằng c ách t hực h iện c ác c uộc p hỏng vấn r ộng r ãi v ới các nhà quản lý ở năm công t y t hành công v à h ai
công t y g ặp t hất b ại v ề BMI ở các t hị t rường t hu nhập thấp, Sanchez và Ricart nhận t hấy r ằng c ác m ô h ình k inh d oanh tương tác d ẫn
đ ến l ợi thế c ạnh t ranh bền vững hơn trong bối cảnh n ày s o v ới các m ô h ình k inh d oanh riêng biệt.
Các tác g iả k hác đ ã khám p há t ác đ ộng c ủa B MI đến đ ộng l ực c ạnh t ranh trong một n gành.
Casadesus-Masanell v à Zhu ( 2013, trang 4 64) đ ã phân t ích t ác đ ộng c ủa v iệc bắt c hước BMI của những người đ ương nhiệm. H ọ định n ghĩa
BMI l à “ việc tìm k iếm n hững logic mới c ủa công ty, những cách thức mới để tạo r a và n ắm b ắt giá t rị c ho c ác bên l iên q uan v à… n hững cách
m ới đ ể tạo r a d oanh thu và để x ác định c ác đ ề x uất g iá trị c ho k hách hàng, nhà c ung c ấp v à đối t ác.” Tiền đ ề c hính của họ là n goài việc t
hực h iện c hiến lược k hác biệt h óa v ới c ác s ản p hẩm m ới hoặc t ốt h ơn, các công ty còn có m ột lựa c họn c hiến lược đ ể cạnh t ranh thông q ua
các m ô h ình k inh d oanh khác b iệt. Trong mô h ình của họ, người t ham g ia có q uyền lựa c họn g iới t hiệu BMI h ay k hông, và người đ ương n
hiệm sau đó quyết định bắt chước BMI h ay k hông. Dựa t rên p hân t ích l ý t huyết trò c hơi, họ đã c hỉ r a những đ iều kiện nào một người
mới t ham g ia c ó thể k hông muốn g iới t hiệu mô h ình k inh d oanh mới v à khi n ào n gười đương nhiệm có t hể thích bắt c hước c hỉ số B MI c ủa n
gười tham g ia. C ông v iệc c ủa h ọ cung c ấp m ột
phân t ích n ăng đ ộng c ủa cạnh t ranh t hông qua B MI. V iệc xem x ét c ác m ô hình k inh d oanh mới cho phép h iểu r õ hơn v ề đ ộng l ực của n
gành hơn l à c hỉ p hân tích c ác l ựa c họn đ ổi m ới sản phẩm có s ẵn cho các đối t hủ c ạnh tranh t rong một n gành.
Động lực và q uá t rình đ ổi mới m ô h ình kinh doanh
Với những h ậu quả đ áng k ể v ề hiệu s uất m à B MI có t hể g ây r a, điều q uan t rọng là p hải hiểu cách tạo ra BMI. A mit v à Zott ( 2014) đ ã xác đ
ịnh b ốn t iền đ ề của t hiết kế m ô hình k inh d oanh: mục tiêu, khuôn m ẫu, hoạt động c ủa c ác bên l iên q uan v à c ác hạn c hế v ề m ôi trường. Họ l
iên k ết n hững trình điều khiển thiết kế này v ới các c hủ đ ề thiết k ế khác n hau, một t rong số đ ó là t ính m ới ( tức l à BMI). Họ l ập luận rằng
việc xem xét c ó tâm ( trái ngược v ới t hiếu suy n ghĩ) đối v ới các m ẫu c ủa n hững người đương n hiệm có k hả năng thúc đẩy c hỉ s ố BMI. H ọ c
ũng l ập luận r ằng l àm v iệc x ung q uanh những hạn c hế bên n goài có n hiều khả n ăng x ảy r a thông qua B MI ở các c ông t y m ới hơn là ở các
công ty đã thành lập. S au n ày b ị hạn c hế n ội b ộ bởi c ác m ô hình k inh d oanh hiện c ó c ủa h ọ (Chesbrough & R osenbloom, 2002), bởi s ức ì
lãnh đ ạo v à quản l ý ( Chesbrough, 2010), v à bởi c ác n guồn lực v à khả năng hiện có của họ ( Bonaccorsi, G iannangeli, & R ossi, 2006).
Nghiên cứu đ ịnh t ính t ập trung v ào các t iền đ ề c ủa BMI ở c ác công t y m ới t hực s ự chỉ ra rằng người s áng lập chính là đ ộng l ực quan t rọng. P
hân t ích d ữ liệu t ừ c ác c uộc p hỏng vấn và c ác n guồn thứ cấp khác ở t ám
công t y, Snihur v à Zott ( 2014b) đ ã tìm t hấy n hững khác b iệt q uan t rọng về n hận t hức ở cấp độ cá n hân
giữa n hững người s áng l ập công t y t hiết kế m ô hình k inh d oanh mới v à n hững người sáng lập không thực hiện BMI. H ọ cũng p hát h iện r a r ằng
c ác h iệu ứ ng ở c ấp đ ộ nhóm í t đ ược chú ý hơn s o v ới dự k iến trong các tài liệu v ề đổi m ới; t hực s ự, c ác đ ội c ó liên q uan đ ến v iệc t hiếu chỉ
s ố BMI. M ở r ộng những hiểu biết sâu sắc này t ừ c ác d ự án k inh d oanh mới s ang b ối cảnh c ủa c ác c ông t y đã t hành lập, S nihur (2013) n hận
thấy rằng chiều rộng t ìm k iếm ( tức l à số l ượng các n guồn đa d ạng m à các c ông t y s ử dụng đ ể tạo ra s ự đổi mới) và c hiều sâu tìm k iếm (tr. 4
00) ( tức l à c ường độ Trang 8 t rên 21
IN TỪ S Ổ TAY OXFORD T RỰC TUYẾN (www.oxfordhandbooks.com). © Nhà xuất b ản Đại học Oxford, 2018. Mọi quyền được bảo lưu. Theo c ác điều khoản của thỏa t huận cấp phép, người dùng c á nhân c ó thể i n bản PDF của một
chương của tiêu đ ề trong Sổ t ay Oxford t rực tuyến để s ử dụng c ho mục đích cá n hân (để biết c hi tiết, hãy xem Chính s ách quyền riêng tư và T hông báo pháp lý).
Downloaded by Anh Tr?n Th? Lan (anh.21d0003@huemed-univ.edu.vn) lOMoAR cPSD| 46672053 Machine Translated by Google
Đổi m ới m ô hình kinh doanh: H ướng t ới quan đ iểm quy t rình
với n hiều nguồn khác n hau đ ược k hai t hác đ ể tạo ra sự đ ổi mới) l à những y ếu tố dự b áo quan t rọng về BMI t rong mẫu c ác công t y
lâu đ ời ở C hâu  u và Hoa K ỳ.
Dựa t rên n hững hiểu b iết s âu s ắc này, A mit v à Zott ( 2012) đ ề xuất r ằng c ác nhà q uản l ý hàng đ ầu nên t ự hỏi sáu câu h ỏi chính k hi xem x ét
BMI: ( 1) N hững nhu cầu n hận t hức n ào có t hể được t hỏa m ãn thông qua
thiết kế mô h ình m ới? (2) C ần c ó những hoạt đ ộng m ới nào đ ể thỏa m ãn n hững nhu c ầu nhận t hức n ày? ( 3) Làm t hế nào c ác hoạt đ ộng c
ần t hiết có thể đ ược liên k ết v ới nhau t heo n hững cách mới? ( 4) A i sẽ thực hiện t ừng h oạt đ ộng t rong mô hình k inh d oanh?
(5) Giá t rị được t ạo ra thông q ua mô hình k inh d oanh m ới cho m ỗi người t ham g ia n hư thế nào?
và (6) M ô hình d oanh thu nào p hù hợp v ới mô h ình k inh d oanh của công t y để p hân b ổ một phần trong tổng g iá t rị mà nó giúp t ạo r a?
Tương t ự n hư vậy, J ohnson et al. (2008) x em m ô hình k inh d oanh được thúc đ ẩy b ởi nhu c ầu n hận thức c ủa khách h àng. Họ tuyên bố r ằng “
thành công b ắt đ ầu bằng v iệc k hông nghĩ đ ến việc k inh d oanh mô hình c ả. N ó bắt đầu b ằng v iệc s uy nghĩ v ề cơ hội l àm hài l òng m ột khách h
àng t hực s ự đang c ần hoàn t hành công v iệc” (tr. 5 2). T heo b ước này, n gười t hiết kế m ô hình k inh d oanh nên ( 1) nêu rõ mô h ình kinh d oanh h
iện t ại và điều g ì làm c ho nó t hành công; (2) t ính đ ến các t ín hiệu l iên q uan c ho thấy c ần thay đ ổi m ô hình k inh d oanh; và ( 3) quyết định x em
v iệc t ái tạo l ại m ô hình k inh d oanh có thực s ự đáng n ỗ lực h ay không ( tức l à liệu n ó có mang l ại thay đ ổi t hực s ự cho n gành hoặc t hị trường
m à nó tham g ia hay k hông).
Tuy nhiên, b ất c hấp những h iểu b iết s âu sắc c ó giá trị x uất h iện t ừ những nghiên c ứu thực n ghiệm v à khái niệm ban đ ầu v ề BMI, c húng ta vẫn
b iết r ất ít về quy t rình thực t ế của B MI và c ách c ác công t y thực h iện (hoặc nên) t hực h iện n ó. Một t ập hợp n hỏ tài l iệu v ề mô hình k inh d
oanh đã bắt đ ầu m ô tả các mô h ình quy trình c ấp cao, t uy n hiên vẫn c hưa đề cập đ ến các b ước c ụ thể mà các n hà t hiết kế mô hình k inh d
oanh có thể t hực h iện để đ ưa ra các mô h ình đ ổi mới. D ựa t rên s ự so sánh c ác mô h ình quy t rình từ tài l iệu v ề đổi mới s ản phẩm v à các n
ghiên c ứu điển h ình c huyên s âu về BMI ở c ả doanh nghiệp t hành lập v à doanh nghiệp mới, Bucherer e t al. ( 2012) đã xác đ ịnh b ốn giai đ oạn c
ủa B MI: p hân t ích, thiết kế (tức là p hát t riển các
giải p háp t hay t hế), thực h iện v à kiểm s oát. Họ lưu ý r ằng ở m ức độ p hân t ích c ao, có r ất ít sự khác b iệt g iữa đ ổi mới s ản phẩm v à B MI, mặc
d ù có thể c ó sai l ệch g iữa c ác hoạt đ ộng c ụ thể đ ược thực h iện trong t ừng g iai đ oạn. Các tác g iả cũng l ưu ý một đ iểm t ương đ ồng h ơn nữa g
iữa đ ổi mới sản p hẩm v à BMI: Q uá trình n ày ban đ ầu khá h ỗn loạn, đ ược đặc t rưng b ởi sự lặp l ại và t rình tự phi tuyến tính c ủa c ác hoạt đ
ộng. F rankenberger và cộng s ự. ( 2013) đã đ ề xuất m ột tập h ợp các g iai đ oạn B MI hơi khác m ột c hút, một l ần nữa d ựa trên c ác m ô hình q uy
trình t ừ tài liệu q uản l ý đổi m ới v à hiểu biết s âu sắc t ừ các nghiên c ứu đ iển hình v ề m ô hình k inh d oanh. Bốn g iai đ oạn đ ược xác đ ịnh l à khởi
đ ầu (hiểu hệ sinh t hái), l ên ý t ưởng ( tạo r a ý t ưởng m ới), tích h ợp (điều c hỉnh mô hình k inh d oanh nội b ộ) và thực h iện ( đầu t ư). Khi t hảo l
uận v ề các giai đ oạn n ày, c ác t ác giả t ập trung n hiều hơn v ào n hững thách thức h ơn l à vào các h oạt đ ộng c ụ thể được t hực h iện b ởi các n hà thiết k ế mô hình k inh doanh.
Phần t hứ h ai của t ài liệu n ày đ ã xem x ét các t rường hợp thay đ ổi m ô hình k inh d oanh riêng l ẻ, thường mang l ại n hững hiểu b iết s âu sắc v ề
“cách thực h iện” nhưng t hiếu t ính k hái quát. S osna và cộng s ự. ( 2010)
đã n ghiên cứu B MI tại c ông t y Kiluwa c ủa Tây B an Nha, c ông t y đã phát t riển m ạng l ưới nhượng quyền Trang 9 t rên 21
IN TỪ S Ổ TAY OXFORD T RỰC TUYẾN (www.oxfordhandbooks.com). © Nhà xuất b ản Đại học Oxford, 2018. Mọi quyền được bảo lưu. Theo c ác điều khoản của thỏa t huận cấp phép, người dùng c á nhân c ó thể i n bản PDF của một
chương của tiêu đ ề trong Sổ t ay Oxford t rực tuyến để
s ử dụng c ho mục đích cá n hân (để
biết c hi tiết, hãy xem Chính s ách quyền riêng tư và T hông báo pháp lý).
Downloaded by Anh Tr?n Th? Lan
(anh.21d0003@huemed-univ.edu.vn) lOMoAR cPSD| 46672053 Machine Translated by Google
Đổi m ới m ô hình kinh doanh: H ướng t ới quan đ iểm quy t rình
Các c ửa h àng Naturehouse b án t hực phẩm b ổ sung ở Tây Ban Nha và n ước ngoài. Họ g iải thích cách công ty q uản lý đ ể chuyển đ ổi
mô h ình kinh d oanh của mình thông qua quá trình thử và sai và sau đó mở r ộng quy m ô đ ể mở rộng r a quốc t ế. Họ phân biệt h ai
giai đoạn r iêng biệt: giai đ oạn 5 năm trong đ ó công t y thử n ghiệm và k hám phá khái niệm c ửa hàng tư v ấn dinh dưỡng, tiếp t heo
là g iai đoạn khai t hác tăng t rưởng cao t rong đó công t y mở r ộng các cửa hàng trên k hắp Tây Ban Nha và c ác nước l ân c ận.
Demil v à L ecocq (2010), d ựa t rên các khái n iệm tương t ự, đã mô t ả sự p hát triển của câu lạc bộ bóng đá London, m ô h ình kinh d oanh
c ủa Arsenal là m ột “quá trình tinh chỉnh”. Và A spara và c ộng sự. (2011) tập t rung v ào sự t rao đổi g iữa t rụ sở công ty v à các đơn vị k
inh doanh trong việc mô t ả quá trình chuyển đ ổi c ông ty c ủa N okia từ n ăm 1987 đến năm 1995.
Họ c hỉ r a tầm q uan t rọng c ủa các c ơ c hế doanh nghiệp, chẳng hạn như x ếp hạng c ác đơn vị kinh doanh, hệ t hống kế t oán
quản l ý và l uân chuyển nhân s ự, trong việc tạo điều kiện t huận lợi cho v iệc chuyển đ ổi m ô hình kinh d oanh từ cấp đơn vị t hành cấp công t y.
Cuối c ùng, m ột s ố tác g iả đ ã trình b ày các loại h ình thay đổi mô h ình kinh d oanh (Cavalcante,
Kesting, & U lhøi, 2011) h oặc tập t rung vào các giai đ oạn sau của quy trình BMI (Chesbrough, 2010; McGrath, 2010). D ựa t rên những h
iểu biết s âu sắc về tài liệu đ ã nhận đ ược, chúng tôi tin rằng đ iều quan trọng l à v iệc phát triển m ột m ô h ình quy trình tổng quát,
toàn d iện không chỉ mô tả ở mức độ trừu tượng c ao v ề cách t hức hoạt đ ộng của BMI mà còn đủ p hong phú và chi tiết để có ý
nghĩa chuẩn m ực c ho các n hà n ghiên c ứu v à đưa r a n hững hướng d ẫn hữu ích cho người thực hành. Đối với đ iều này, c húng t ôi k
iểm tra c ác tài liệu thiết kế.
(trang 401) Quá t rình t hiết kế
Do sự khan h iếm của c ác n ghiên c ứu học thuật về q uy trình thiết kế m ô hình k inh doanh thực tế ( chưa nói đ ến q uy t rình cụ t hể t ạo r a
các mô h ình kinh doanh đổi mới), chúng tôi chuyển sang t ài liệu rộng hơn v ề t hiết k ế để t ạo ra n hững hiểu biết s âu sắc về quy trình
BMI. Thiết kế đ ược định nghĩa là hoạt đ ộng thay đ ổi c ác tình h uống hiện có t hành những tình h uống mong muốn; nó liên q uan đến v iệc
con n gười s ử dụng k iến thức đ ể tạo ra n hững thứ chưa t ồn tại nhưng nên tồn tại (Simon, 1996). Do đó, c ác k hái n iệm về t hiết kế v à
đổi mới có l iên quan c hặt chẽ với nhau. Các nhà thiết kế, g iống n hư n hững n hà đ ổi mới, g iải quyết những vấn đề không rõ r àng và c ố
gắng tìm ra n hững giải pháp mới v à m ong muốn. T heo Bánáthy (1996, t rang 20), “Nếu các giải p háp có t hể được đưa ra trong thống h
iện tại t hì k hông c ần p hải thiết kế. Vì vậy, c ác nhà thiết kế phải v ượt qua hệ thống hiện c ó. Nhiệm v ụ của h ọ là t ạo r a một h ệ t hống
khác hoặc nghĩ r a một hệ t hống mới.”
Thiết k ế n hư m ột q uá t rình nói c hung bao gồm hai giai đ oạn: giai đ oạn phân t ích tìm kiếm và k hám phá, và g iai đoạn tổng h ợp c
ủa p hát minh v à chế tạo (Owen, 1993). C ác giai đoạn này cho phép c ác nhà t hiết k ế “tạo ra c ác s ản p hẩm, d ịch vụ, mô hình k inh
doanh mới và c ác thiết k ế” ( Beckman & B arry, 2007, t rang 29). Theo B rown (2008, trang 88), thiết kế c ó thể được chia thành b a t
hành p hần thiết y ếu: (1) hiểu b iết sâu sắc và t oàn diện về n gười dùng (phân tích);
(2) t rực quan h óa các k hả n ăng m ới, tạo nguyên m ẫu và t inh chỉnh (tổng hợp); và (3) “tạo ra một h ệ thống h oạt đ ộng
mới đ ể đ ưa ý tưởng non trẻ vào Trang 1 0 trên 2 1
IN TỪ S Ổ TAY OXFORD T RỰC TUYẾN (www.oxfordhandbooks.com). © Nhà xuất b ản Đại học Oxford, 2018. Mọi quyền được bảo lưu. Theo c ác điều khoản của thỏa t huận cấp phép, người dùng c á nhân c ó thể i n bản PDF của một chương của
tiêu đ ề trong Sổ t ay Oxford t rực tuyến để s ử dụng c ho mục đích cá n hân (để biết c hi tiết, hãy xem Chính s ách quyền riêng tư và T hông báo pháp lý).
Downloaded by Anh Tr?n Th? Lan (anh.21d0003@huemed-univ.edu.vn) lOMoAR cPSD| 46672053 Machine Translated by Google
Đổi m ới m ô hình kinh doanh: H ướng t ới quan đ iểm quy t rình
thực t ế và hoạt động c ó lãi” ( tổng hợp). N ghĩa l à, quá trình t hiết k ế v à k hái n iệm v ề
Sự đổi mới c ủa mô hình k inh doanh (tức l à h ệ t hống h oạt đ ộng) c ó m ối liên k ết chặt c hẽ với n hau.
Trong phần c òn lại c ủa chương này, c húng t ôi dựa t rên một m ô h ình c ủa quy trình t hi
ết k ế (ví d ụ, do công t y
thiết kế IDEO của C alifornia s ử dụng) có n ăm giai đ oạn, h ai trong s ố đ ó l à p hân t íc
h (quan sát, t ổng h ợp) và ba t rong số
đó là tổng h ợp và đánh g iá cao. s áng tạo ( tạo, t inh chỉnh, t hực hiện). C húng t ôi sẽ
p hác t hảo cách á p dụng m ô
hình quy t rình đó vào thiết kế mô hình k inh doanh, t ừ đ ó đ ưa ra c ác lập l uận có t
hể h ữu ích đ ối với quan đ iểm t hiên
về quy trình hơn v ề BMI. Quá t rình thiết k ế đ ã đ ược mô t ả t rong t ài l iệu học t huật
( ví dụ, Sutton & Hargadon, 1 996)
và cũng đ ã được đưa tin r ộng rãi t rên báo c hí kinh d oanh ( ví dụ, B rown, 2009). Mặc
d ù b an đầu được s ử dụng đ ể thiết
kế các sản phẩm m ới, m ô hình n ày gần đây đ ã được t riển k hai đ ể t hiết k ế c ác dịch
vụ m ới (Bhavani & S osa, 2008), cũng
như các d oanh nghiệp hoàn t oàn mới ( xem http://www.ideo.com/expertise/
thiết kế kinh d oanh/). Tính linh h oạt c ủa nó l àm cho n ó t rở thành m ột k huôn k hổ hấp
dẫn c ho BMI. L ưu ý r ằng các l ập luận
mà chúng tôi phát t riển trên c ơ sở mô h ình đó c ó l iên q uan đến v iệc t hiết k ế m ô h
ình kinh d oanh của các d ự án kinh
doanh mới, cũng n hư việc t hiết kế lại mô h ình k inh d oanh c ủa các doanh n ghiệp l âu đ ời.
Hướng tới m ột mô h ình q uy trình của m ô hình k inh d oanh Sự đ ổi m ới
Mô hình quy t rình thiết kế bao gồm năm g iai đoạn đ ược liên k ết l ặp đi l ặp lại: M ặc
dù c húng tôi t rình bày mô hình
tuyến tính n hưng t rên thực t ế, các n hà thiết k ế c ó t hể nhảy q ua lại g iữa c ác giai
đoạn khác n hau. Các giai đ oạn l à
quan s át, tổng h ợp, t ạo ra, tinh c hỉnh v à t hực h iện. Quan s át
Giai đ oạn đ ầu tiên, quan s át, bao g ồm việc k iểm tra k ỹ l ưỡng c ách khách h àng s ử d ụn
g s ản phẩm v à dịch v ụ (chẳng hạn
như c ách họ sử dụng d ịch v ụ bệnh viện, đ i t àu h oặc sử d ụng đ iện t hoại d i đ ộng).
Nó dựa v ào việc t ìm đến nguồn chứ k hông p hải đến c ác chuyên gia n ghiên cứu thị t rườ
ng (Kelley, Littman, & P eters,
2001) . Mục t iêu ở g iai đ oạn này l à để n gười t hiết k ế ( hay chính x ác h ơn là n hóm t h
iết k ế) phát t riển sự hiểu biết
sâu sắc về trải n ghiệm của k hách hàng, đ ặc biệt l à n hững v ấn đề k hách h àng g ặp phải
k hi mua v à tiêu dùng s ản phẩm,
dịch vụ. Đ iều này l à do “thiết kế hiệu q uả bắt đầu b ằng sự h iểu b iết r õ r àng v ề v
ấn đề c ần giải q uyết” ( Boland
& Collopy, 2004, trang 189), và để làm đ ược điều đ ó, các n hà thiết k ế c ần phải l à
“người chú ý hạng n hất” (Martins,
2009 , trang 189). 30). Điều n ày cũng l àm tăng c ơ h ội tạo r a n hững ý tưởng t hực s ự
mới lạ, “ có nhiều khả năng đ ược k ích
hoạt b ằng cách q uan s át những cách l àm kỳ q uặc c ủa một người t hợ m ộc nghiệp dư h oặc
n hững người thợ mộc n ghiệp dư”.
chi tiết k hông phù hợp t rong xưởng cơ k hí h ơn là t huê c huyên gia tư v ấn h oặc hỏi
'trung b ình v ề mặt thống kê' những người t rả lời m ột cuộc k hảo s át hoặc đ iền vào b ả
ng câu h ỏi” (Brown, 2009, trang 41). Trang 1 1 trên 2 1
IN TỪ S Ổ TAY OXFORD T RỰC TUYẾN (www.oxfordhandbooks.com). © Nhà xuất b ản Đại học Oxford, 2018. Mọi quyền được bảo lưu. Theo c ác điều khoản của thỏa t huận cấp phép, người dùng c á nhân c ó thể i n bản PDF của một chương của
tiêu đ ề trong Sổ t ay Oxford t rực tuyến để s ử dụng c ho
mục đích cá n hân (để biết c hi tiết, hãy
xem Chính s ách quyền riêng tư và T hông báo pháp lý).
Downloaded by Anh Tr?n Th? Lan (anh.21d0003@huemed- univ.edu.vn) lOMoAR cPSD| 46672053 Machine Translated by Google
Đổi m ới m ô hình kinh doanh: H ướng t ới quan đ iểm quy t rình
Các k ỹ t huật cụ thể c ó thể h ữu í ch đ ể đạt đ ược mức đ ộ hiểu b iết n ày b ao gồm v iệc s ử d ụng các n hóm l iên ngành (ví d ụ: n hà nhân c hủng
học, n hà k inh t ế học, n hà t âm l ý học, k ỹ sư, n hà xã hội h ọc); l ập bản đồ hành t rình (tức l à t rình bày b ằng đồ h ọa v ề cách k hách hàng t
ương t ác với c ông ty khi n hận sản p hẩm hoặc d ịch v ụ c ủa công t y đ ó—xem L iedtka & O gilvie, 2011); “theo dõi” k hách hàng ( tức l à t heo sát
họ v à quan s át h ọ sử d ụng sản p hẩm v à d ịch vụ t heo t hời g ian t hực); hoặc s ử dụng c ác k ỹ thuật t rực quan n hư chụp ả nh n gười tiêu d ùng h
oặc y êu c ầu họ g hi l ại trải n ghiệm của c hính mình b ằng c ác c âu chuyện, ả nh và video (xem B eckman & B arry, 2007; Bhavani & Sosa, 2008).
Quan s át, t rong bối c ảnh m ô hình k inh d oanh, phải đ ược h iểu r ộng hơn l à c hỉ liên q uan đ ến c ách n gười dùng c uối tương t ác v ới sản p hẩm h
oặc d ịch v ụ. Đầu t iên, theo B eckman và B arry (2007(trang 402) ), c ần t ập t rung v ào
tất c ả các b ên l iên q uan t rong mô hình k inh d oanh— không chỉ n gười dùng c uối m à c òn cả n hà cung c ấp, đ ối t ác v à chính công t y đ ầu mối. T hứ
h ai, việc q uan s át cần q uan t âm đ ến cách c ác b ên l iên quan đ óng v ai t rò t ương ứng c ủa họ t rong m ột m ô hình k inh doanh nhất đ ịnh, chứ
không p hải (chỉ) về c ách k hách hàng s ử dụng c ác s ản p hẩm v à dịch v ụ được c ung cấp như m ột phần c ủa m ô hình đ ó. V ì v ậy, giai đ oạn q uan s át
đ ể thiết kế c ác m ô hình k inh d oanh m ới b ao quát h ơn v à phức t ạp h ơn so v ới v iệc thiết k ế các s ản phẩm h oặc d ịch v ụ m ới. Nó đ òi h ỏi người t
hiết k ế phải c ó sự h iểu b iết s âu sắc v ề c ác động l ực t hiết kế c ủa mô h ình k inh d oanh mới. Tổng h ợp
Giai đ oạn t hứ h ai c ủa quá t rình thiết kế, t ổng h ợp, y êu cầu c ác n hà thiết k ế nắm b ắt, c hia s ẻ và h iểu rõ t ất c ả những gì h ọ đã h ọc đ ược
trong giai đ oạn q uan s át. Nó l iên q uan đ ến việc s ắp x ếp d ữ liệu, t ìm
kiếm c ác mô h ình v à xác đ ịnh c ác c hủ đề v à v ấn đề l ặp đ i lặp l ại đã t rở n ên nổi b ật t rong g iai đ oạn quan s át (Brown, 2 009). Beckman v à
Barry (2007) gọi b ước này l à x ây dựng “ khuôn khổ”. H ọ lưu ý r ằng
Bản chất c ủa b ước này đ òi h ỏi người t hiết kế p hải xác đ ịnh “ những câu c huyện thú v ị từ tất cả d ữ l iệu được t hu thập, đ ể tìm r
a các m ô h ình hành v i t rong nhiều trường h ợp hành v i đ ã được quan s át v à để x em đ iều g ì còn t hiếu trong hệ t hống sử dụng,
khả n ăng s ử dụng v à ý nghĩa hình t hành nên sự đ ổi m ới hoặc g iải p háp” (Beckman & Barry, 2007 , P .
36). V iệc t rích xuất c ác m ẫu có ý nghĩa từ k hối l ượng dữ l iệu t hô được t hu thập ( tức l à t ổng hợp) l à m ột
“hành động s áng t ạo cơ b ản” ( Brown, 2009, trang 70), m ặc d ù có n hững kỹ t huật như lập b ản đồ t ư d uy (xem Liedtka & O gilvie, 2011) để h ỗ
trợ n ó . T óm l ại, tổng h ợp l à “ một cố gắng t iến v ề p hía trước v à t ạo ra p hản h ồi cho v ấn đ ề - t ạo ra giải pháp” (Lawson, 2 006, trang 37).
Tổng h ợp, t rong bối c ảnh BMI, c ó n ghĩa là đạt đ ược s ự hiểu b iết t oàn d iện, toàn d iện về n hững t hách t hức và ảnh h ưởng t rong thiết kế mà c
ông t y đầu m ối p hải đối m ặt ( ví d ụ: chúng ta l à khách h àng nào h oặc c húng
ta n ên phục v ụ? N hu c ầu v à mục t iêu c ủa họ l à gì? H ọ l à gì? c ác v ấn đề?
Chúng ta hiện đ ang t hiếu sót ở đâu t rong việc g iúp đ ỡ khách hàng g iải q uyết vấn đ ề của h ọ? N hững g ì chúng ta có t hể l àm tốt h ơn? C húng ta dựa
v ào c ác đ ối tác c hiến lược để t iến h ành c ác hoạt đ ộng c ho m ình ở mức đ ộ n ào? Người t hiết kế m ô hình k inh d oanh cần p hát t riển ý thức m ạnh m
ẽ về ( các) k hoảng t rống t hị t rường Trang 1 2 trên 2 1
IN TỪ S Ổ TAY OXFORD T RỰC TUYẾN (www.oxfordhandbooks.com). © Nhà xuất b ản Đại học Oxford, 2018. Mọi quyền được bảo lưu. Theo c ác điều khoản của thỏa t huận cấp phép, người dùng c á nhân c ó thể i n bản PDF của một chương của
tiêu đ ề trong Sổ t ay Oxford t rực tuyến để s ử dụng c ho mục đích cá n hân (để biết c hi tiết, hãy xem Chính s ách quyền riêng tư và T hông báo pháp lý).
Downloaded by Anh Tr?n Th? Lan (anh.21d0003@huemed-univ.edu.vn) lOMoAR cPSD| 46672053 Machine Translated by Google
Đổi m ới m ô hình kinh doanh: H ướng t ới quan đ iểm quy t rình
mà c ông ty đ ầu mối giải quyết, c ác vấn đề m à c ông ty g iải quyết c ho các bên liên
quan khác n hau và c ác động
lực sẽ đ ịnh hình giải p háp thiết k ế. Phát r a
Giai đoạn thứ ba c ủa quá trình t hiết kế, tạo ra, liên quan đ ến việc tạo ra c ác giả i pháp t hiết kế t iềm
năng, ít n hất là ở cấp đ ộ khái n iệm. Beckman và B arry (2007, t rang 4 3) lưu ý rằng phần này của quá trình
thiết k ế “có lẽ l à p hần được ghi chép v à thực h iện tốt nhất t rong thực tế”
bởi vì c ó r ất nhiều kỹ t huật s ẵn có để t ạo ra k hái niệm, t ừ l ogic (ví dụ: phân tí
ch h ình thái) đ ến trực
quan (ví dụ: động n ão). Mỗi kỹ t huật n ày có nhiều d ạng (ví dụ: động n ão nhóm hay đ ộng não c á nhân).
Ví d ụ, việc s ử dụng p hương pháp đ ộng não nhóm của IDEO d ựa trên một bộ q uy tắc nhấ
t định, c hẳng hạn như
“hoãn phán x ét”, “xây dựng d ựa trên ý tưởng c ủa người khác”, “ từng c uộc trò chuyện m ột lần”, “ở l ại
tập trung v ào chủ đề” và “khuyến k hích những ý tưởng táo b ạo” (xem Kelley v à c ộng s ự, 2001; S utton
& Hargadon, 1 996). “Động n ão là a nh em h ọ hướng t ới mục tiêu của việc m ơ mộng. … N ó l à
nền tảng cho cách c húng ta n ghĩ về s ự đ ổi mới” (Liedtka & O gilvie, 2011, t rang 102). K elley v à cộng s ự.
(2001 , t rang 55) lưu ý r ằng “bạn có t hể mang lại nhiều g iá trị hơn, tạo ra n hiều n
ăng lượng hơn và t húc đẩy
nhiều đ ổi mới hơn thông qua việc động n ão tốt hơn.” Tuy nhiên, B rown ( 2009, trang 7 9
) cảnh báo rằng “ việc
động não không t hể được xây dựng trong c ấu trúc của mọi tổ c hức”.
Tạo ra, trong b ối cảnh của BMI, bao gồm v iệc thực hiện sửa đ ổi mô hình k inh doanh hiện tại thể hiện
tính mới (về nội dung v à/hoặc cấu trúc v à/hoặc quản t rị của mô h ình kinh doanh m ới—x em Amit & Z ott,
2010) hoặc tạo ra m ột hoạt đ ộng hoàn toàn mới hệ t hống t ừ đ ầu. Điều này có t hể đạt
được bằng c ách tham gia
vào một bài tập động não có k ỷ l uật (đại diện cho một k ỹ thuật c ó c ấu trúc để g iả i phóng s ự sáng t ạo),
trong đó c ác ý t ưởng cho mô h ình kinh doanh m ới được tạo ra, lấy cảm hứng t ừ giai đ oạn tổng hợp
trước đ ó, ghi nhớ các động lực thiết k ế đã đ ược xác định t rước đó v à c ác nguồn lực . và k hả năng c ủa công ty đ ầu mối. Lọc
Trong g iai đoạn t hứ tư của quy trình, t inh chỉnh, c ác nhà thiết k ế t iến hành đánh g iá các giải pháp
thiết kế k hác nhau đ ã được t ạo ra trong g iai đoạn t ạo ra. Mục đích là t hu hẹp số
lượng khả năng thiết k ế
xuống c òn một số ít. Liedtka và O gilvie (2011)
gọi quá trình n ày là “phát t riển ý t ưởng”—hành động lựa chọn n hững ý t ưởng tốt nhất,
tập hợp chúng thành c ác giải pháp chi t iết và đ ánh giá chúng bằng c ách sử d ụng tiêu c hí trọng tâm
của công ty v à các bên liên q uan. Beckman và B arry ( 2007, trang 4 3) quan sát thấy r
ằng mặc dù c ó m ột số k ỹ
thuật đánh g iá chính thức, c hẳng hạn như t hẻ điểm h oặc biểu quyết đ a p hiếu, việc đ án h giá các
giải pháp thiết k ế t hay thế được ( th tra ự ng c hi 403 ệ
) n “ rất không chính t hức và q uảng c áo”.
những cách đ ặc biệt ở h ầu hết các tổ chức.” V à L iedkta và O gilvie (2011, t rang 113) c ho rằng Trang 1 3 trên 2 1
IN TỪ S Ổ TAY OXFORD T RỰC TUYẾN (www.oxfordhandbooks.com). © Nhà xuất b ản Đại học Oxford, 2018. Mọi quyền được bảo lưu. Theo c ác điều khoản của thỏa t huận cấp phép, người dùng c á nhân c ó thể i n bản PDF của một chương của
tiêu đ ề trong Sổ t ay Oxford t rực tuyến để s ử dụng c ho
mục đích cá n hân (để biết c hi tiết, hãy
xem Chính s ách quyền riêng tư và T hông báo pháp lý).
Downloaded by Anh Tr?n Th? Lan (anh.21d0003@huemed- univ.edu.vn) lOMoAR cPSD| 46672053 Machine Translated by Google
Đổi m ới m ô hình kinh doanh: H ướng t ới quan đ iểm quy t rình
“trong khi v iệc động não đ ược t hực hiện tốt nhất bởi một nhóm đa d ạng bao gồm những người bên ngoài
dự á n đổi m ới, phát triển ý tưởng đòi h ỏi một đội ngũ nòng cốt tận tâm.”
Một thành p hần quan trọng của g iai đoạn sàng lọc là t hử nghiệm khái niệm. Đ iều này
thường được thực hiện
thông qua “ tạo mẫu n hanh”, đ òi h ỏi p hải tạo ra các “mẫu mô p hỏng” hoặc l àm việc
các m ô h ình trực quan hóa g iải pháp thiết kế, làm cho nó t rở nên hữu hình và d o đ
ó tạo điều kiện thuận l ợi cho
việc đánh giá v à r a quyết đ ịnh (Ulrich & E ppinger, 2004). V í dụ: trong bối cảnh mô hình kinh doanh h ỗ trợ
Internet, v iệc tạo m ẫu n hanh có thể đ òi hỏi phải tạo ra c ác ảnh chụp màn hình mô p
hỏng m inh họa cách công ty đ ầu
mối c ung cấp d ịch vụ của m ình cùng với các đối tác. Tuy nhiên, “ mục tiêu của việc
tạo nguyên mẫu không phải là t ạo
ra m ột mô h ình hoạt động được. N ó là
tạo h ình thức cho m ột ý tưởng, tìm h iểu về đ iểm mạnh và đ iểm yếu của nó c ũng như
xác định những h ướng đi mới”
( Brown, 2 009, trang 91). Đặc b iệt, v iệc tạo nguyên m ẫu nhanh là m ột tập hợp lặp đi lặp lại của
hoạt động, được t hực hiện nhanh c hóng” và n hằm mục đích đưa r a các khái niệm “chi t
iết, h ình thức và s ắc thái—bạn
làm c ho c húng trở n ên s ống động” (Liedtka & O gilvie, 2011, trang 23). Nó g iúp “mọi n
gười trải nghiệm m ột điều có t hể
tương lai t heo những c ách hữu hình [ và] cho phép một cách có rủi ro r ất thấp để n h anh chóng khám phá nhiều
hướng trước khi d ồn n guồn lực v ào h ướng tốt nhất” (Boland & C ollopy, 2004, trang 191) .
Sự t ham gia c ủa c ác b ên l iên quan (đặc biệt là k hách hàng) trong g iai đoạn này là
rất quan trọng. C ác nhà thiết kế
trình bày c ác n guyên m ẫu c ho k hách hàng và c ác bên liên quan k hác, đồng thời quan s át phản ứng và p hản
hồi c ủa h ọ đ ể “làm lại c ách thức của [ họ] để đ ưa r a sản phẩm được cải tiến” (Liedt
ka & O gilvie, 2011, trang
159) . P hản hồi n ày t ừ các b ên l iên quan “dựa trên thực tế c ủa một trải nghiệm,
hơn l à d iễn giải mô tả v ề c ùng một t rải nghiệm đó” (Boland & Collopy, 2004, t rang 1
91) . Đây là l ý d o khiến
việc tạo n guyên mẫu t rở n ên c ó g iá trị trong v iệc cải tiến một giải pháp thiết kế.
Tinh c hỉnh, trong bối c ảnh BMI, b ao gồm (1) hợp nhất các mô h ình kinh doanh mới khá
c nhau được tạo ra ở giai đoạn
trước thành các l oại lựa c họn thay thế; ( 2) đánh g iá các lựa chọn thay thế này theo các tiêu chí liên
quan (ví d ụ: t ính khả t hi, khả t hi v à mong muốn—xem
Nâu, 2009); và ( 3) t ạo n guyên mẫu c àng nhiều c àng tốt (tức là thử nghiệm ở quy mô
nhỏ và phạm vi h ẹp). Bằng cách
kết h ợp v à lặp l ại c ác b ước n ày t heo cách lặp đi lặp lại, mục tiêu trong g iai đoạn
này của quá trình t hiết kế l à
thu h ẹp c ác l ựa c họn cơ bản c ho c ác t hiết kế m ô h ình kinh doanh mới và đ ạt được s
ự tập trung và r õ r àng về c ác
chi t iết của c ác t hiết kế m ới n ổi. Thực hiện
Ở giai đoạn cuối cùng của q uy t rình, t riển khai, một thiết k ế cụ t hể được chọn và
một sản phẩm, d ịch vụ
hoặc (mô h ình) kinh d oanh mới đ ược t ạo ra. Trong b ối cảnh BMI, khi các thông số c ủa thiết kế mới đã
được x ác đ ịnh, công ty đ ầu m ối c ũng cần thực hiện các điều chỉnh cần thiết về m ặt
tổ c hức và chiến l ược. Kho
hàng hiện có c ủa c ông ty
nguồn lực v à k hả n ăng sẽ p hải được s ửa đổi để p hù hợp với yêu cầu của thiết k ế mớ
i. Một số n guồn lực và k hả
năng hiện có s ẽ phải b ị loại bỏ, m ột s ố k hác sẽ được triển k hai lại và các nguồn
lực và k hả năng mới sẽ p hải được
tạo r a h oặc có được ( Sirmon, H itt, & I reland, 2007). Ngoài r a, các quy trình c ốt lõi
có t hể sẽ p hải được thay đổi. Tuy n hiên, Trang 1 4 trên 2 1
IN TỪ S Ổ TAY OXFORD T RỰC TUYẾN (www.oxfordhandbooks.com). © Nhà xuất b ản Đại học Oxford, 2018. Mọi quyền được bảo lưu. Theo c ác điều khoản của thỏa t huận cấp phép, người dùng c á nhân c ó thể i n bản PDF của một chương của
tiêu đ ề trong Sổ t ay Oxford t rực tuyến để s ử dụng c ho mục đích cá n hân (để biết c hi tiết, hãy xem Chính s ách quyền riêng tư và T hông báo pháp lý).
Downloaded by Anh Tr?n Th? Lan (anh.21d0003@huemed-univ.edu.vn) lOMoAR cPSD| 46672053 Machine Translated by Google
Đổi m ới m ô hình kinh doanh: H ướng t ới quan đ iểm quy t rình
trước khi t ham g ia v ào m ột đ ợt r a mắt t oàn d iện, c ông t y đ ầu mối c ó t hể q uyết đ ịnh thực hiện điều mà Liedtka v à Ogilvie ( 2011, t rang 2 3) g
ọi là “ ra m ắt h ọc t ập: t ạo ra m ột t hử n ghiệm g iá cả phải chăng”. cho p hép k hách hàng t rải n ghiệm g iải p háp mới t rong m ột k hoảng t hời gian
d ài, đ ể kiểm tra các giả định chính b ằng d ữ liệu t hị t rường.” Ví d ụ, t rước k hi Apple t ung r a t hị t rường bán l ẻ rộng rãi cửa hàng, n ó đ ã t ìm h
iểu v ề các t hông s ố c hính ở đ ịa điểm đ ầu t iên ( Tysons C orner Center, Virginia) v ào năm 2 001.
Việc t riển k hai, t rong bối c ảnh B MI, đ òi h ỏi phải đ ưa v ào s ử d ụng tất c ả c ác y ếu tố mà thiết kế mới đã hình d ung. Đ iều này b ao g ồm c ác y ếu
t ố t hiết kế đ ề c ập đ ến n ội dung ( tức l à c ác h oạt động), cấu trúc (tức là t rao đ ổi) v à q uản t rị (tức l à q uan h ệ đ ối t ác) của m ô h ình k inh d
oanh. Việc phân định ranh giới với g iai đoạn t rước ( đặc biệt l à ý t ưởng “tạo m ẫu”) c ó t hể k há thoáng q ua, trong c hừng m ực c ó t hể k hông dễ
d àng v à k hông m ong m uốn để n ói g iai đ oạn thử và sai dừng ở đâu v à b ắt đ ầu triển k hai t oàn d iện. Đ iều này đ ặc b iệt k hi v iệc t riển khai đ
ược t iến hành t heo cách d ần d ần, t hử v à s ai, chẳng h ạn n hư k hi nó đ ược h ướng dẫn b ởi c ác nguyên tắc dựa trên học t ập c ủa việc l ập k ế h
oạch d ựa t rên khám p há ( McGrath & M acmillan, 2000) h oặc t hực hiện
(Sarasvathy, 2 001). Trong m ọi t rường hợp, g iai đ oạn n ày p hải chú ý đ ến t ổ c hức c ủa công ty đầu mối và cách t hức t ổ chức c ủa n ó p hù h ợp v ới m ô hình k inh d oanh m ới.
Việc thiết k ế l ại t ổ c hức c ó thể đ ược y êu c ầu như m ột p hần c ủa quá t rình t riển k hai để làm cho mô hình kinh d oanh mới h oạt đ ộng đ ược. Phần kết luận
Trong c hương n ày, chúng t a đ ã b ắt đ ầu p hác họa q uan đ iểm q uá t rình v ề BMI. C húng t ôi đã phát triển k hái niệm c ủa m ình d ựa t rên hai
q uan s át: ( 1) s ự t ồn tại c ủa m ột l ỗ h ổng t rong tài liệu về mô hình k inh d oanh liên q uan đ ến c âu h ỏi các c ông t y m ới h oặc h iện t ại thực
s ự l àm ( hoặc nên) thay đổi mô h ình kinh d oanh c ủa h ọ n hư thế n ào v à ( 2) ý t ưởng sự đ ổi m ới đ ó có t hể đ ạt đ ư(trang 4 04) ợc thông
qua thiết k ế, t uân theo m ột q uy t rình h iệu quả.
Cốt l õi c ủa m ô h ình đ ược hình t hành b ởi n ăm giai đ oạn—quan s át, t ổng h ợp, t ạo ra, tinh chỉnh và thực h iện. Các g iai đ oạn n ày đ ược liên k ết t
hành m ột v òng khép k ín, c ho t hấy r ằng các nhà thiết kế riêng l ẻ hoặc n hóm t hiết k ế c ó t hể phải t hực h iện q uy t rình n hiều lần t heo c ách l ặp
đi lặp lại, đôi khi b ỏ q ua các b ước t rước khi t ập t rung v ào t hiết kế m ô h ình k inh d oanh m ới cho công ty đầu mối. Thiết kế đ ó c ó t hể mới l ạ v
ề m ặt n ội d ung v à/hoặc c ấu t rúc v à/hoặc c ách q uản t rị. T ính mới, để đủ điều kiện là B MI, cần p hải đ ược t hể hiện ở c ấp h ệ t hống v ề hiệu s uất
h oặc c hức n ăng c ủa mô hình kinh doanh (nghĩa là c ách h ệ t hống hoạt đ ộng v à c ách n ó h oạt động n hư m ột t ổng thể c hứ k hông c hỉ ở bất kỳ
bộ phận nào c ủa n ó) . Do đ ó, m ô h ình c ủa c húng tôi l iên k ết s ự s áng t ạo ở cấp đ ộ c á n hân v à công ty với sự đổi mới ở c ấp đ ộ phân t ích m ô
h ình k inh d oanh. Quy t rình t hiết k ế m ô hình k inh d oanh g ồm năm giai đoạn mà c húng t ôi đã p hác t hảo t rong c hương này, m ột k hi được h ệ t
hống h óa (như t rong công ty thiết kế California, IDEO), c ó t hể đ ược coi l à n ăng l ực ở c ấp độ c ông t y. C ác n hà t hiết kế cá nhân sáng tạo ( ví d
ụ: d oanh n hân) t hường đóng v ai t rò quan t rọng t rong q uá t rình đ ó. Và kết quả là BMI, có t hể mở r ộng v ững c hắc v à Trang 1 5 trên 2 1
IN TỪ S Ổ TAY OXFORD T RỰC TUYẾN (www.oxfordhandbooks.com). © Nhà xuất b ản Đại học Oxford, 2018. Mọi quyền được bảo lưu. Theo c ác điều khoản của thỏa t huận cấp phép, người dùng c á nhân c ó thể i n bản PDF của một chương của
tiêu đ ề trong Sổ t ay Oxford t rực tuyến để s ử dụng c ho
mục đích cá n hân (để biết c hi tiết, hãy
xem Chính s ách quyền riêng tư và T hông báo pháp lý).
Downloaded by Anh Tr?n Th? Lan (anh.21d0003@huemed- univ.edu.vn) lOMoAR cPSD| 46672053 Machine Translated by Google
Đổi m ới m ô hình kinh doanh: H ướng t ới quan đ iểm quy t rình
thậm c hí cả r anh g iới ngành ( Amit & Z ott, 2001). D o đ ó, chúng t ôi thừa n hận m ột cách rõ r àng bản chất đ a c ấp độ c ủa sự đ ổi mới.
Ngược l ại, đ ổi mới nằm ở t rung tâm của m ột quá trình k inh d oanh tập trung v ào việc khám phá, sáng tạo và k hai t hác c ó lợi c ác cơ h
ội thị trường ( Baker & Nelson, 2 005; Drucker, 1 985; Kirzner, 1997; Schumpeter, 1 934). C ác doanh n hân t heo đ ịnh h ướng đổi mới có t hể
phá v ỡ trạng t hái cân bằng của thị trường v à bắt đ ầu một “cơn l ốc sáng t ạo”.
sự hủy d iệt” (Schumpeter, 1 934). Q uá trình s áng tạo d ẫn đến BMI b ao gồm việc s uy nghĩ sáng tạo về các cơ h ội tạo r a giá t rị cho
một c ông ty đ ầu m ối. Do đ ó, nó l iên q uan đ ến việc cung cấp cho c ác nguồn lực khả n ăng t ạo ra c ủa cải mới b ằng c ách cho p hép k ết
hợp các nguồn l ực và k hả năng mới mà công t y đầu m ối có t hể kiểm s oát h oặc c ó thể t iếp c ận được.
Chúng tôi t in rằng m ô h ình của c húng tôi về q uy t rình thiết k ế mô h ình k inh d oanh có ý nghĩa đ ối với cả t hực t iễn và h ọc t huật. Đ ối
với những n gười ra q uyết định c ó l iên q uan như C EO, doanh n hân và tổng g iám đốc c ủa các đơn v ị k inh doanh, m ô h ình c ủa chúng t
ôi hứa hẹn s ẽ mang lại s uy nghĩ c hủ động h ơn về t hiết k ế mô h ình k inh d oanh. N hư Amit v à Zott ( 2014) đ ã l ập luận,
“sự quan t âm” n hư vậy về t hiết kế l à b ước quan t rọng đ ầu tiên h ướng tới sự đ ột phá v ề chỉ s ố BMI. Hơn cụ thể, b ằng c ách x ây dựng
d ựa t rên tài l iệu t hiết kế, mô h ình đ ược đ ề xuất t rong chương này cố gắng t ích h ợp kiến t hức n hận đ ược về n ội dung m ô h ình k inh d
oanh với những t hách thức liên quan đ ến quá trình B MI. N ó mang l ại m ột cách t iếp c ận cụ t hể, t ừng bước đ ể p hát triển sự đ ổi mới n
hư vậy, đ iều m à h ầu như không có t rong t ài liệu v ề mô h ình k inh d oanh. Đ ối với c ác nhà nghiên cứu, mô h ình c ủa chúng tôi m ở ra l
ãnh t hổ mới b ằng c ách chỉ r a t ầm quan t rọng của BMI như một quá trình. Bằng c ách d ựa trên q uan đ iểm t hiết kế, chúng t ôi đưa ra b
ước đ ầu tiên để h iểu rõ h ơn về quy trình đó. T uy nhiên, c ần phải n ghiên c ứu n hiều hơn nữa, c ả v ề m ặt khái n iệm và thực nghiệm, để
hiểu đ ầy đủ c ách t hức phát t riển c ác mô h ình k inh d oanh đổi mới t rong thực t ế v à c ách chúng n ên được p hát triển n hằm m ang l ại lợi
ích t ối đa c ho các bên liên q uan. Người giới t hiệu
Adner, R ., & Kapoor, R . (2010). T ạo ra g iá trị t rong hệ s inh t hái đ ổi mới: C ấu trúc của sự phụ thuộc lẫn n hau v ề công n ghệ ả
nh hưởng n hư thế nào đến hiệu q uả h oạt động của d oanh nghiệp trong các t hế hệ c ông nghệ m ới. T ạp c hí Quản l ý C hiến lược, 31(3), 3 06–333.
Amit, R ., & Zott, C . ( 2001). Tạo ra g iá t rị trong kinh d oanh đ iện t ử. Tạp chí Quản lý C hiến l ược, 22(6–7) , 493–520.
Amit, R ., & Zott, C . ( 2012). Tạo ra g iá t rị thông qua đ ổi mới mô h ình k inh d oanh. Tạp chí Quản lý S loan, 53(3), 4 1–49.
Amit, R ., & Zott, C . ( 2014). Xây d ựng kiến t rúc k inh d oanh: T iền đ ề c ủa thiết kế m ô h ình kinh doanh [ Tài l iệu l àm việc]. B arcelona, T ây
Ban Nha: T rường K inh d oanh IESE.
Applegate, L ., Schlesinger, L., & Delong, D . (2001). T aco B ell, Inc. [ Trường hợp 1 983-94]. Boston, M A: Trường K inh d oanh Harvard. Trang 1 6 trên 2 1
IN TỪ S Ổ TAY OXFORD T RỰC TUYẾN (www.oxfordhandbooks.com). © Nhà xuất b ản Đại học Oxford, 2018. Mọi quyền được bảo lưu. Theo c ác điều khoản của thỏa t huận cấp phép, người dùng c á nhân c ó thể i n bản PDF của một chương của
tiêu đ ề trong Sổ t ay Oxford t rực tuyến để s ử dụng c ho mục đích cá n hân (để biết c hi tiết, hãy xem Chính s ách quyền riêng tư và T hông báo pháp lý).
Downloaded by Anh Tr?n Th? Lan (anh.21d0003@huemed-univ.edu.vn) lOMoAR cPSD| 46672053 Machine Translated by Google
Đổi m ới m ô hình kinh doanh: H ướng t ới quan đ iểm quy t rình
Aspara, J., Lamberg, J., Laukia, A ., & Tikkanen, H. (2011). Q uản lý chiến lược c huyển đ ổi m ô h ình
kinh doanh: Bài h ọc từ Nokia. Quyết định q uản lý, 49(4), 622– 647.
Baker, T., & Nelson, RE (2005). T ạo ra thứ gì đó từ c on số không: Xây dựng nguồn l ực t hông
qua hoạt động kinh d oanh. Khoa học hành chính h àng quý, 50, 329–366.
Bánáthy, B. (1996). Thiết k ế các hệ thống xã hội trong m ột thế giới đang thay đổi. New Y ork, N Y: B áo c hí toàn thể.
Beckman, SL, & Barry, M . (2007). Đổi mới như m ột quá trình h ọc tập: Tích hợp tư d uy t hiết k ế. T ạp c hí ( trang 405)
Quản lý C alifornia, 50, 25–56
Bhavani, R., & Sosa, M. ( 2008). Thiết kế dịch vụ IDEO ( A) [Nghiên cứu trường hợp 10/ 2008-5276]. Fontainebleau, Pháp: INSEAD.
Birkinshaw, J., Hamel, G., & Mol, M. (2008). Đổi mới q uản lý. Học viện Đánh giá Quản l ý, 3 3(4), 825–845.
Bock, A., Opsahl, T., George, G ., & Gann, DM (2012). T ác động của văn hóa và cơ cấu đ ến t ính l inh
hoạt chiến lược t rong quá trình đ ổi mới mô hình kinh doanh. T ạp chí Nghiên cứu Quản l ý, 49(2) , 2 79–305.
Boland, J R, & Collopy, F. (2004). Q uản lý như t hiết kế. Stanford, C A: Nhà xuất bản Đ ại h ọc Stanford.
Bonaccorsi, A ., Giannangeli, S., & Rossi, C. (2006). Các chiến l ược t hâm nhập thích ứn g t heo c ác
tiêu chuẩn cạnh tranh: C ác mô hình kinh doanh kết h ợp trong ngành phần mềm n guồn mở.
Khoa học q uản lý, 52(7), 1085–1098.
Brown, T . (2008). Tư d uy thiết kế. Tạp c hí Kinh doanh Harvard 86(6), 8 4–92.
Brown, T . (2009). Thay đổi bằng t hiết kế: Tư d uy thiết kế biến đ ổi tổ chức và truyề
n cảm h ứng đ ổi m ới
như thế n ào. New York, NY: Harper C ollins.
Brynjolfsson, E ., & Hitt, L. (2004). T ài sản vô hình và t ác động kinh tế của máy tí nh. T rong W H
Dutton, B. Kahin, R. O 'Callaghan, & AW Wycoff (Eds.),
Chuyển đ ổi doanh nghiệp: Ý nghĩa k inh tế và xã hội của công n ghệ thông tin
( trang 27–48). Boston, MA: Nhà x uất bản MIT.
Bucherer, E ., Eisert, U., & Gassmann, O . (2012). Hướng tới đổi mới m ô hình kinh doanh c ó h ệ t hống:
Bài học từ quản l ý đổi mới sản phẩm. Quản lý S áng tạo và Đổi mới, 21(2), 1 83–198.
Casadesus-Masanell, R ., & Zhu, F. (2012). Đ ổi mới mô hình kinh doanh và b ắt chước c ạn h t ranh: T rường
hợp mô hình k inh doanh dựa vào nhà tài trợ. T ạp chí Quản lý Chiến l ược, 34(4), 4 64– 482. Trang 1 7 trên 2 1
IN TỪ S Ổ TAY OXFORD T RỰC TUYẾN (www.oxfordhandbooks.com). © Nhà xuất b ản Đại học Oxford, 2018. Mọi quyền được bảo lưu. Theo c ác điều khoản của thỏa t huận cấp phép, người dùng c á nhân c ó thể i n bản PDF của một chương của
tiêu đ ề trong Sổ t ay Oxford t rực tuyến để s ử dụng c ho
mục đích cá n hân (để biết c hi tiết, hãy
xem Chính s ách quyền riêng tư và T hông báo pháp lý).
Downloaded by Anh Tr?n Th? Lan (anh.21d0003@huemed- univ.edu.vn) lOMoAR cPSD| 46672053 Machine Translated by Google
Đổi m ới m ô hình kinh doanh: H ướng t ới quan đ iểm quy t rình
Cavalcante, S., K esting, P ., & U lhøi, J. ( 2011). Động lực v à sự đ ổi m ới của m ô hình k inh doanh: (Tái)
thiết lập c ác m ối l iên kết c òn thiếu. Quyết đ ịnh quản lý, 4 9(8), 1327–1342.
Chesbrough, H. (2010). Đ ổi m ới mô h ình kinh doanh: Cơ h ội và r ào cản. Q uy hoạch d ài hạn, 43(2), 354– 363.
Chesbrough, H., & R osenbloom, RS (2002). V ai trò c ủa m ô hình kinh d oanh trong v iệc th u được giá trị từ
đổi m ới: Bằng chứng t ừ các c ông ty công n ghệ phụ c ủa Tập đ oàn Xerox.
Thay đ ổi Công n ghiệp và Doanh n ghiệp, 11(3), 529–555
Demil, B., & L ecocq, X . (2010). S ự phát triển c ủa m ô hình kinh doanh: Tìm k iếm sự n hất quán
năng động. Q uy hoạch d ài h ạn, 43(2), 227–246.
Drucker, P . ( 1985). Sự đ ổi mới v à ảnh h ưởng k inh doanh. New Y ork, N Y: H arper và Row.
Economist I ntelligence U nit. (2005). K inh doanh 2 010: Chấp nhận t hách thức của s ự thay đ ổi.
Luân Đ ôn, Anh: Tác g iả.
Frankenberger, K ., W eiblen, T ., Csik, M ., & G assmann, O. ( 2013). Khuôn k hổ 4I c ủa đổi mới mô hình
kinh doanh: Quan điểm c ó cấu t rúc về các g iai đoạn và t hách thức của q uy t rình.
Tạp c hí Q uốc tế về P hát triển Sản p hẩm, 1 8, 2 49–273.
Johnson, M ., C hristensen, C ., & K agermann, H . (2008). Đ ổi m ới mô h ình kinh doanh c ủa bạn.
Tạp c hí K inh doanh H arvard, 8 6(12), 58.
Kelley, T ., L ittman, K ., & P eters, T . (2001). N ghệ thuật đ ổi mới: Bài h ọc s áng tạo t ừ IDEO, công ty
thiết k ế hàng đầu c ủa M ỹ. L uân Đôn, Anh: Sách hồ s ơ.
Kirzner, I . ( 1997). Khám phá k hởi nghiệp v à quá t rình thị t rường cạnh t ranh: Cách tiế p cận của Áo.
Tạp chí V ăn h ọc K inh tế, 3 5, 60–85.
Lawson, B. ( 2006). C ách các nhà thiết k ế s uy nghĩ: Q uá t rình t hiết k ế đã đ ược l àm s
áng tỏ. O xford, Vương quốc
Anh: Nhà xuất bản K iến trúc.
Liedtka, J ., & O gilvie, T . (2011). T hiết k ế cho s ự tăng trưởng: B ộ công c ụ tư duy t hiết kế dành
cho c ác n hà q uản lý. N ew Y ork, NY: N hà x uất bản T rường Kinh doanh C olumbia.
Loch, C ., Z ott, C., G uttman, A ., J okela, P., & N ahminas, D . (2008). FriCSo ( A): Làm t hế nào để biến
một c ông nghệ mới t hành m ột (mô h ình) k inh doanh? [Nghiên c ứu trường h ợp]. Fontaineble au, Pháp: INSEAD.
Magretta, J. ( 2002). Tại s ao m ô hình kinh doanh l ại q uan trọng T ạp chí K inh doanh H a rvard, 8(5), 86–92.
Markides, C. ( 2006). Đổi m ới đ ột p há: Cần l ý thuyết tốt h ơn Tạp c hí Q uản lý Đổi m ới Sản phẩm, 23(1),19– 25.
Martins, R . (2009). T hiết kế c ủa doanh n ghiệp: T ại sao t ư d uy thiết k ế là l ợi t hế c ạnh tranh tiếp
theo. B oston, MA: N hà x uất bản K inh doanh Harvard. Trang 1 8 trên 2 1
IN TỪ S Ổ TAY OXFORD T RỰC TUYẾN (www.oxfordhandbooks.com). © Nhà xuất b ản Đại học Oxford, 2018. Mọi quyền được bảo lưu. Theo c ác điều khoản của thỏa t huận cấp phép, người dùng c á nhân c ó thể i n bản PDF của một chương của
tiêu đ ề trong Sổ t ay Oxford t rực tuyến để s ử dụng c ho mục đích cá n hân (để biết c hi tiết, hãy xem Chính s ách quyền riêng tư và T hông báo pháp lý).
Downloaded by Anh Tr?n Th? Lan (anh.21d0003@huemed-univ.edu.vn)
Tài liệu liên quan:
-
Chương 2: Phân tích thực trạng kinh doanh thẻ tín dụng tại Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam - CN Gia Định | Khóa luận tốt nghiệp | Trường Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh
49 25 -
Sự ảnh hưởng của video quảng cáo dạng Ngắn đến hành vi mua của người tiêu Dùng tại thành phố Hồ Chí Minh| Khóa luận tốt nghiệp | Trường Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh
60 30 -
Tổng Hợp Dữ Liệu Khảo Sát Thực Địa Du Lịch Đêm Quận 1: Tháng 2| Khóa luận tốt nghiệp | Trường Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh
43 22 -
Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định thuê chỗ ở của sinh viên cáctrường trong khu đô thị Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh | Khóa luận tốt nghiệp | Trường Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh
46 23 -
Đổi mới mô hình kinh doanh: Hướng tới một quy trình | Khóa luận tốt nghiệp | Trường Đại học Công Nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh
55 28