Nghiên cứu và mô tả mô hình hoạt động của hệ thống bách khoa toàn thư trực tuyến wikipedia | Bài thảo luận thương mại điện tử căn bản
Trong bối cảnh kỹ thuật số bùng nổ, lĩnh vực thương mại điện tử - một lĩnh vực
phát triển mạnh mẽ và liên tục thay đổi - trở thành một chủ đề cần thiết để có mặt trên Wikipedia. Với tốc độ phát triển nhanh chóng, thương mại điện tử ngày càng gắn bó chặt chẽ với đời sống xã hội và kinh tế, trở thành nền tảng quan trọng cho các hoạt động mua bán và kinh doanh hiện đại. Tài liệu giúp bạn tham khảo, ôn tập và đạt kết quả cao. Mời đọc đón xem!
Môn: thương mại điệm tử căn bản 107 tài liệu
Trường: Trường Đại học Thương Mại 2.6 K tài liệu
Tác giả:
Preview text:
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI -----□□&□□-----
BÀI THẢO LUẬN
Đề tài: Nghiên cứu và mô tả mô hình hoạt động của hệ thống bách khoa toàn
thư trực tuyến wikipedia. Biên soạn một thuật ngữ/mục từ mới thuộc lĩnh vực
thương mại điện tử trên wikipedia.
Nhóm thực hiện: Nhóm 12
Lớp học phần: 241_PCOM0111_15
GVGD: Trần Hoài Nam
Hà Nội, tháng 11 năm 2024 1
Bảng đánh giá thành viên STT Họ Tên Nhiệm vụ Đánh giá 46
Tô Thị Huyền (Nhóm trưởng) Thuyết Trình 51
Đinh Thị Hường (Thư ký) Word 56 Lưu Thị Vân Lăng Mở đầu + Kết luận + Powerpoint 66 Đinh Tuyết Mai Thuyết trình 72 Hoàng Thị Ánh Ngân Powerpoint 76 Lương Thị Bích Ngọc Chương 1 85 Đinh Thị Quỳnh Chương 2 91 Trịnh Hữu Thành Chương 2 94 Nguyễn Thị Hương Thảo Chương 2 2 Mục lục
Lời mở đầu........................................................................................................................4
Chương 1: Tổng quan về hệ thống bách khoa toàn thư trực tuyến wikipedia............5
1.1. Lịch sử và phạm vi hoạt động của wikipedia.......................................................5
1.1.1. Lịch sử ra đời và phát triển của hệ thống bách khoa toàn thư trực tuyến
wikipedia....................................................................................................................5
1.1.2. Phạm vi và cách thức hoạt động của wikipedia.............................................9
1.2. Mục tiêu của Wikipedia.......................................................................................10
1.3. Sứ mệnh của Wikipedia.......................................................................................10
1.4. Những đặc điểm về bách khoa toàn thư trực tuyến wikipedia..........................11
1.4.1. Ưu điểm..........................................................................................................11
1.4.2. Nhược điểm....................................................................................................12
1.5. Vị trí của Wikipedia trên thị trường thông tin và giá trị Wikipedia mang lại.12
1.5.1. Vị trí của Wikipedia trên thị trường thông tin............................................13
1.5.2. Giá trị Wikipedia mang lại...........................................................................13
Chương 2: Quy trình biên soạn một thuật ngữ trên wikipedia và ứng dụng thực tiễn
vào việc biên soạn một thuật ngữ/mục từ mới thuộc lĩnh vực thương mại điện tử
trên Wikipedia................................................................................................................15
I. Trình biên soạn một thuật ngữ trên Wikipedia.....................................................15
II. Quy trình vào việc soạn thảo một thuật ngữ “Giao dịch kinh doanh”...............16
III. Những thuận lợi và khó khăn gặp phải trong quá trình thực hiện...................25
1. Thuận lợi..............................................................................................................25
2. Khó khăn..............................................................................................................26
Lời kết luận.....................................................................................................................29
Tài liệu tham khảo.........................................................................................................30 3
Lời mở đầu
Trong bối cảnh kỹ thuật số bùng nổ, lĩnh vực thương mại điện tử - một lĩnh vực
phát triển mạnh mẽ và liên tục thay đổi - trở thành một chủ đề cần thiết để có mặt trên
Wikipedia. Với tốc độ phát triển nhanh chóng, thương mại điện tử ngày càng gắn bó chặt
chẽ với đời sống xã hội và kinh tế, trở thành nền tảng quan trọng cho các hoạt động mua
bán và kinh doanh hiện đại. Tuy nhiên, sự đổi mới không ngừng của lĩnh vực này đòi hỏi
các bài viết liên quan trên Wikipedia cũng cần được cập nhật thường xuyên và chính xác.
Đề tài nghiên cứu về quy trình biên soạn một thuật ngữ thuộc lĩnh vực thương mại điện
tử trên Wikipedia không chỉ giúp nâng cao kiến thức chuyên môn mà còn mang lại giá trị
thiết thực cho cộng đồng người dùng.
Thông qua việc phân tích các bước để tạo nên một mục từ mới, từ quá trình nghiên
cứu, lựa chọn nguồn tài liệu, định dạng bài viết đến kiểm tra và xuất bản, đề tài sẽ giúp
người đọc hiểu rõ quy trình biên soạn một thuật ngữ trên Wikipedia. Đồng thời, nghiên
cứu còn đặt ra những thuận lợi và thách thức của việc xây dựng nội dung trong môi
trường mở, qua đó đề xuất những giải pháp để tối ưu hóa quá trình biên tập. Với ý nghĩa
thiết thực, đề tài sẽ góp phần nâng cao chất lượng thông tin trên Wikipedia tiếng Việt,
đồng thời thúc đẩy sự phát triển của lĩnh vực thương mại điện tử trong nhận thức cộng đồng. 4
Chương 1: Tổng quan về hệ thống bách khoa toàn thư trực tuyến wikipedia
1.1. Lịch sử và phạm vi hoạt động của wikipedia
1.1.1. Lịch sử ra đời và phát triển của hệ thống bách khoa toàn thư trực tuyến wikipedia
Giai đoạn 1: Từ năm 2001-2009 Năm 2001
Ngày 12 tháng 1 năm 2001, tên miền wikipedia.com được đăng ký, đánh dấu bước
đầu tiên trong việc hình thành bách khoa toàn thư trực tuyến này. Ngay ngày hôm sau, 13
tháng 1 năm 2001, tên miền wikipedia.org được đăng ký, nhằm mục đích tạo ra một nền
tảng phi lợi nhuận cho Wikipedia. Ngày 15 tháng 1 năm 2001, Wikipedia chính thức ra
mắt dưới dạng phiên bản tiếng Anh tại www.wikipedia.com. Tên "Wikipedia" được tạo ra
bởi Jimmy Wales và Larry Sanger, kết hợp từ "wiki" (một loại trang web cho phép chỉnh
sửa cộng tác) và "encyclopedia" (bách khoa toàn thư). Sanger công bố sự kiện này trên
danh sách gửi thư của Nupedia, dự án trước đó mà ông tham gia.
Trang chính của Wikipedia ngày 20 tháng 12 năm 2001 5
Chỉ hai tháng sau khi ra mắt, Wikipedia tiếng Anh đạt 10.000 bài viết, cho thấy sự
phát triển nhanh chóng của nền tảng. Năm 2002
Tháng 2, một số thành viên của Wikipedia tiếng Tây Ban Nha tách ra để tạo ra
Enciclopedia Libre, do lo ngại rằng quảng cáo có thể ảnh hưởng đến chất lượng nội dung.
Tháng 8, Wikipedia quyết định không hiển thị quảng cáo, đánh dấu bước chuyển mình về
mô hình hoạt động và cam kết bảo vệ tính trung lập. Wikipedia cũng chính thức chuyển
sang tên miền wikipedia.org vào ngày 15 tháng 8.
Từ năm 2003-2009
Trong giai đoạn từ 2003 đến 2009, Wikipedia, đặc biệt là phiên bản tiếng Anh, đã
trải qua một sự tăng trưởng vượt bậc cả về quy mô lẫn tầm ảnh hưởng.
Theo biểu đồ trên, lượng bài viết trên Wikipedia đã tăng trưởng với tốc độ ấn
tượng trong khoảng thời gian từ 2003 đến 2009. Chỉ trong 6 năm, số lượng bài viết đã
tăng từ 100.000 lên hơn 3 triệu, minh chứng cho sự mở rộng nhanh chóng và phổ biến
ngày càng lớn của nền tảng.
Đặc biệt, trong năm 2009, Wikipedia đã được TIME vinh danh trong danh sách
các trang web tốt nhất, đồng thời trang web cũng chính thức áp dụng giấy phép Creative
Commons, cho phép tái sử dụng nội dung một cách tự do hơn, thúc đẩy sự lan tỏa tri thức. 6
Giai đoạn 2: Từ năm 2010-2019 Năm 2010
Đầu năm 2010, phiên bản Wikipedia 0.7 với danh sách bài viết chọn lọc đã được
phát hành. Vào ngày 24 tháng 3, các máy chủ Wikipedia tại châu Âu ngừng hoạt động do
sự cố quá nhiệt, dẫn đến việc phân giải DNS cho Wikipedia thất bại toàn cầu nhưng sự cố
này đã nhanh chóng được khắc phục.
Vào ngày 13 tháng 5, Wikipedia ra mắt giao diện mới với logo cập nhật, công cụ
điều hướng mới và trình hỗ trợ liên kết, trong khi giao diện cổ điển vẫn được duy trì. Năm 2011
Jimmy Wales thừa nhận sự suy giảm nhẹ số lượng biên tập viên cho rằng con số
này vẫn ổn định và bền vững. Vào ngày 3 tháng 3, phiên bản Wikipedia 0.8 đã được phát
hành. Cuối cùng, Wikimedia đã ra mắt Wikipedia Zero, cung cấp quyền truy cập miễn
phí vào Wikipedia trên di động tại các nước đang phát triển. Năm 2012
Vào ngày 18 tháng 1 Wikipedia tiếng Anh ngừng hoạt động trong 24 giờ để phản
đối các dự luật Stop Online Piracy Act và PROTECT IP Act, với lý do rằng các luật này
có thể đe dọa tự do ngôn luận. Một vụ ngừng hoạt động tương tự đã diễn ra trên
Wikipedia tiếng Nga vào tháng 7 để phản đối một dự luật quy định internet tại Nga.
Cuối tháng 3, Wikimedia Deutschland công bố Wikidata, một nền tảng chia sẻ dữ
liệu giữa các phiên bản Wikipedia, được tài trợ bởi Google và một số tổ chức khác.
Tháng 11, Wikipedia là trang web phổ biến thứ sáu thế giới, và đến tháng 12, nó được
xếp hạng thứ năm toàn cầu bởi Dow Jones. Năm 2013
Giai đoạn đầu tiên của cơ sở dữ liệu Wikidata, cung cấp liên kết giữa các ngôn
ngữ và dữ liệu khác, đã có sẵn cho tất cả các phiên bản ngôn ngữ vào tháng 3. Tháng 4,
cơ quan tình báo Pháp bị cáo buộc đã cố gắng kiểm duyệt Wikipedia bằng cách đe dọa
một tình nguyện viên của Wikipedia với việc bắt giữ trừ khi "thông tin mật" về một đài
phát thanh quân sự bị xóa.
Vào tháng 7, hệ thống chỉnh sửa VisualEditor được ra mắt cho phép chỉnh sửa bài
viết bằng giao diện giống như trình xử lý văn bản thay vì sử dụng mã wiki. Một trình
biên tập được thiết kế riêng cho điện thoại thông minh và các thiết bị di động khác cũng đã được ra mắt.
Năm 2014 7
Ngày 20 tháng 1, báo cáo chỉ ra rằng lượt xem trang của Wikipedia đã giảm gần
10% trong năm trước đó. Một số chuyên gia cho rằng sự giảm sút này có thể do Sơ đồ tri
thức (Knowledge Graph) của Google, cung cấp thông tin trực tiếp trên trang tìm kiếm. Năm 2017
Vào giữa năm 2017, Wikipedia được xếp hạng là trang web phổ biến thứ năm trên
thế giới theo thống kê của Alexa Internet. Wikipedia Zero đã được triển khai tại Iraq và
Afghanistan. Tuy nhiên, vào ngày 29 tháng 4, quyền truy cập trực tuyến vào Wikipedia
đã bị chặn trên tất cả các phiên bản ngôn ngữ tại Thổ Nhĩ Kỳ đến ngày 15 tháng 1, khi
tòa án Thổ Nhĩ Kỳ quyết định rằng việc chặn này vi phạm quyền con người. Ngoài ra,
Wikipedia tiếng Nhật mã hóa cũng đã bị chặn tại Trung Quốc kể từ ngày 28 tháng 12. Năm 2018
Tháng 5 Wikipedia tiếng Trung đã bị chặn ở Trung Quốc đại lục. Năm 2019
Vào ngày 23 tháng 4, chính quyền Trung Quốc đã mở rộng việc chặn Wikipedia
sang tất cả các phiên bản ngôn ngữ.
Giai đoạn 3: Từ 2020 đến nay Năm 2020
Đến tháng 2 năm 2020, Wikipedia đã rớt xuống vị trí thứ mười một trong danh
sách các trang web toàn cầu theo mức độ tương tác. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã
hợp tác với Wikipedia như một nguồn tài nguyên chính để truyền tải thông tin liên quan
đến COVID-19, nhằm giúp chống lại sự lan truyền thông tin sai lệch. Năm 2021
Đến tháng 11 năm 2021, Wikipedia đã rớt xuống vị trí thứ mười ba trong danh
sách các trang web toàn cầu theo mức độ tương tác trên internet. Năm 2022
Vào ngày 6 tháng 12 năm 2022, Richard Knipel, một Wikipedian, đã tạo ra bài
viết Artwork title với phiên bản đầu tiên là một bản nháp do ChatGPT tạo ra, việc này đã
gây ra tranh cãi trong cộng đồng Wikipedia, với nhiều ý kiến trái chiều về việc có nên sử
dụng AI và các mô hình tương tự trong việc viết nội dung cho Wikipedia hay không. Năm 2023
Vào tháng 1 năm 2023, giao diện mặc định của Wikipedia trên máy tính đã được
thay đổi lần đầu tiên kể từ năm 2010, thành Vector 2022. Sau quá trình tham vấn và một 8
cuộc thi, logo âm thanh đầu tiên của Wikimedia (bao gồm cả Wikipedia) đã được chính thức áp dụng.
1.1.2. Phạm vi và cách thức hoạt động của wikipedia
a. Phạm vi hoạt động
Wikipedia là một trong những bách khoa toàn thư trực tuyến lớn nhất và phổ biến
nhất trên thế giới, không chỉ đơn thuần là một nguồn thông tin mà còn là một nền tảng
cộng tác toàn cầu. Ngoài Wikipedia, Wikimedia Foundation còn quản lý nhiều dự án
khác như Wikimedia Commons (thư viện media), Wiktionary (từ điển), Wikiquote (danh
ngôn), và Wikibooks (sách mở). Những dự án này không chỉ mở rộng phạm vi hoạt động
của Wikipedia mà còn cung cấp thêm nhiều nguồn tài nguyên hữu ích cho người dùng.
Ví dụ Wikimedia Commons là nơi lưu trữ hàng triệu hình ảnh, video và âm thanh miễn
phí bản quyền, phục vụ cho việc sử dụng trên Wikipedia và các dự án khác. Điều này
giúp người dùng dễ dàng tìm thấy các tài liệu hình ảnh cần thiết để minh họa cho các bài viết của họ.
Wikipedia thường hợp tác với các tổ chức giáo dục, nghiên cứu và phi lợi nhuận
để nâng cao chất lượng nội dung và phát triển các sáng kiến giáo dục. Sự hợp tác này
không chỉ giúp Wikipedia phát triển mà còn tạo ra cơ hội cho các tổ chức khác khai thác
và sử dụng kiến thức một cách hiệu quả. Nhiều trường đại học đã đưa Wikipedia vào
chương trình giảng dạy của mình, khuyến khích sinh viên tham gia vào việc biên tập và
cải thiện bài viết trên nền tảng. Điều này không chỉ giúp sinh viên phát triển kỹ năng
nghiên cứu và viết lách mà còn góp phần làm phong phú thêm nội dung của Wikipedia.
Như vậy, có thể thấy rằng phạm vi hoạt động của Wikipedia rất đa dạng và phong
phú, từ nội dung đến ngôn ngữ, cộng đồng và chính sách. Wikipedia không chỉ là một
nguồn thông tin mà còn là một nền tảng cộng tác mạnh mẽ, kết nối người dùng trên toàn
cầu và khuyến khích việc chia sẻ kiến thức.
b. Cách thức hoạt động
Wikipedia hoạt động nhờ vào một cộng đồng đông đảo các tình nguyện viên từ
khắp nơi trên thế giới. Họ là những người đóng góp nội dung, sửa đổi và cải thiện bài
viết, cũng như tham gia vào các cuộc thảo luận để duy trì tính chất trung lập và độ chính
xác. Sự hợp tác này không chỉ tạo ra một nền tảng kiến thức phong phú mà còn xây dựng
một cộng đồng gắn kết và có trách nhiệm. Cộng đồng Wikipedia không chỉ bao gồm
những người viết bài mà còn có các biên tập viên, quản trị viên, và những người tham gia 9
vào việc quản lý và duy trì nội dung. Họ thường xuyên tổ chức các sự kiện như
"Wikipedia Edit-a-thons" để khuyến khích mọi người tham gia đóng góp, đặc biệt là các
nhóm thiểu số hoặc chưa được đại diện đầy đủ trên nền tảng.
Để đảm bảo chất lượng nội dung, Wikipedia tuân thủ các chính sách nghiêm ngặt
về độ tin cậy của nguồn tài liệu, quan điểm trung lập và tính xác thực. Các biên tập viên
và người dùng phải tuân thủ các quy tắc này để đảm bảo rằng thông tin được cung cấp là
chính xác và khách quan. Chính sách "quan điểm trung lập" là một trong những nguyên
tắc cốt lõi của Wikipedia, yêu cầu tất cả các bài viết phải trình bày thông tin một cách
công bằng và không thiên lệch. Ngoài ra, Wikipedia cũng có quy trình kiểm tra và chỉnh
sửa nội dung, nhằm phát hiện và loại bỏ các thông tin sai lệch hoặc không chính xác. Các
biên tập viên có thể bị đánh giá và phê bình, điều này khuyến khích họ cẩn trọng hơn
trong việc cung cấp thông tin.
Sau khi quyết định không hiển thị quảng cáo vào tháng 8/2002, Wikipedia chủ yếu
dựa vào các khoản tài trợ và quyên góp từ người dùng và các tổ chức phi lợi nhuận để
duy trì hoạt động. Các chiến dịch quyên góp thường niên giúp Wikipedia nhận được sự
hỗ trợ tài chính từ hàng triệu người dùng trên toàn cầu, trong khi Wikimedia Foundation,
tổ chức quản lý Wikipedia, cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự hoạt
động liên tục của trang web này.
1.2. Mục tiêu của Wikipedia
Mục tiêu chính của Wikipedia là tạo ra một bách khoa toàn thư toàn cầu, nơi mọi
người có thể dễ dàng truy cập và đóng góp tri thức. Wikipedia hướng đến việc xây dựng
một kho tàng kiến thức đa dạng, phong phú và luôn được cập nhật, phục vụ tất cả các lĩnh
vực từ khoa học, lịch sử, nghệ thuật đến văn hóa đại chúng. Nền tảng này hoạt động dựa
trên nguyên tắc “một thế giới nơi mọi người đều có thể tự do chia sẻ tri thức,” với tôn chỉ
rằng thông tin không nên bị giới hạn bởi các rào cản tài chính hay địa lý.
1.3. Sứ mệnh của Wikipedia
Bên cạnh mục tiêu xây dựng một kho tri thức toàn cầu, sứ mệnh cốt lõi của
Wikipedia là trao quyền cho mọi người truy cập và chia sẻ tri thức trên toàn thế giới.
Wikipedia không chỉ là một công cụ tra cứu thông tin, mà còn là một không gian để mọi
người cùng nhau học hỏi và đóng góp vào quá trình phát triển tri thức chung. Sứ mệnh
này nhấn mạnh vào sự kết nối toàn cầu, sự hợp tác giữa các cá nhân và cộng đồng từ mọi
nền văn hóa, để tạo ra một nguồn tri thức phong phú, khách quan và đa dạng. 10
1.4. Những đặc điểm về bách khoa toàn thư trực tuyến wikipedia
1.4.1. Ưu điểm
Những đặc điểm nổi bật của Wikipedia không chỉ giúp nó trở thành một nguồn tài
nguyên kiến thức phong phú mà còn phản ánh triết lý mở và tính cộng tác của nền tảng này. Cụ thể như sau:
Thứ nhất, Wikipedia là tính mở cửa cho mọi người. Bất kỳ ai cũng có thể tham gia
vào việc đóng góp nội dung và chỉnh sửa bài viết. Điều này không chỉ cho phép việc chia
sẻ kiến thức trở nên dễ dàng hơn mà còn tạo ra một kho tàng thông tin đa dạng và phong phú.
Thứ hai, Wikipedia hoàn toàn miễn phí cho người dùng, không yêu cầu bất kỳ
khoản phí nào để truy cập thông tin. Việc này đặc biệt quan trọng trong việc thúc đẩy
giáo dục và phát triển tri thức, đặc biệt là ở những khu vực có nguồn lực hạn chế. Tính
miễn phí không chỉ giúp mọi người dễ dàng truy cập thông tin mà còn khuyến khích việc
sử dụng Wikipedia như một nguồn tài nguyên giáo dục cho sinh viên, giáo viên và những
ai đang tìm kiếm thông tin.
Thứ ba, Wikipedia được duy trì và cập nhật liên tục bởi cộng đồng toàn cầu. Các
bài viết luôn được chỉnh sửa và cập nhật theo thời gian thực, giúp thông tin luôn chính
xác và phù hợp với tình hình hiện tại. Nhờ vào tính năng này, người dùng có thể tin
tưởng rằng thông tin họ tìm thấy trên Wikipedia là mới nhất và chính xác nhất có thể.
Thứ tư, Wikipedia hỗ trợ nhiều ngôn ngữ khác nhau, từ tiếng Anh, tiếng Pháp,
tiếng Tây Ban Nha đến tiếng Việt và hàng trăm ngôn ngữ khác. Điều này giúp mở rộng
khả năng tiếp cận thông tin cho nhiều đối tượng người dùng. Sự đa dạng ngôn ngữ không
chỉ làm cho Wikipedia trở thành một nguồn tài nguyên toàn cầu mà còn giúp bảo tồn và
phát huy các ngôn ngữ và văn hóa khác nhau. Điều này đặc biệt quan trọng trong một thế
giới đang ngày càng toàn cầu hóa, nơi mà việc hiểu biết về các nền văn hóa khác nhau là cần thiết.
Cuối cùng, một trong những ưu điểm lớn nhất của Wikipedia là tính toàn diện
cao. Wikipedia bao gồm thông tin về rất nhiều lĩnh vực khác nhau, từ khoa học, nghệ
thuật, lịch sử cho đến các chủ đề đương đại như công nghệ và môi trường. Điều này
không chỉ giúp người dùng dễ dàng tìm kiếm thông tin mà còn tạo ra một cái nhìn toàn
diện về nhiều khía cạnh của cuộc sống và thế giới xung quanh. Với hàng triệu bài viết,
Wikipedia đã trở thành một kho tàng kiến thức khổng lồ, phục vụ nhu cầu thông tin của
hàng triệu người trên toàn thế giới. 11
1.4.2. Nhược điểm
Wikipedia, mặc dù là một trong những bách khoa toàn thư trực tuyến lớn nhất và
phổ biến nhất, vẫn tồn tại nhiều nhược điểm đáng lưu ý.
Thứ nhất, là độ tin cậy của thông tin. Vì bất kỳ ai cũng có thể chỉnh sửa bài viết,
điều này tạo ra khả năng thông tin không hoàn toàn chính xác hoặc thiếu khách quan.
Mặc dù Wikipedia có các quy trình kiểm tra và chỉnh sửa nội dung, nhưng không thể
tránh khỏi việc thông tin vẫn có thể bị sai lệch. Điều này khiến cho việc sử dụng
Wikipedia làm nguồn thông tin chính cho các nghiên cứu hoặc công việc học tập trở nên rủi ro.
Thứ hai, chất lượng thông tin không đồng đều giữa các bài viết. Trong khi một số
bài viết có thể được biên soạn kỹ lưỡng, dẫn nguồn đầy đủ và chứa nhiều thông tin chi
tiết, thì nhiều bài viết khác lại thiếu thông tin hoặc không được dẫn nguồn một cách đầy
đủ. Sự khác biệt này có thể gây khó khăn cho người dùng trong việc tìm kiếm thông tin
chính xác và đáng tin cậy. Đặc biệt, các chủ đề ít được quan tâm có thể có nội dung
nghèo nàn hơn, điều này tạo ra một khoảng trống trong kiến thức mà người dùng không thể lấp đầy.
Thứ ba, Wikipedia cũng phải đối mặt với nguy cơ bị phá hoại bởi những người
dùng không thiện chí. Có những trường hợp người dùng cố tình chỉnh sửa bài viết để đưa
ra thông tin sai lệch, làm tổn hại đến tính chính xác và độ tin cậy của bài viết. Mặc dù
Wikipedia có các biện pháp để phát hiện và khôi phục lại các chỉnh sửa sai lệch, nhưng
việc này có thể gây khó khăn và mất thời gian. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chất
lượng nội dung mà còn làm giảm niềm tin của người dùng vào nền tảng.
Cuối cùng, chất lượng và số lượng bài viết trên Wikipedia phụ thuộc nhiều vào
mức độ hoạt động và kỹ năng của người đóng góp. Điều này có thể dẫn đến việc một số
lĩnh vực có nhiều người tham gia và chất lượng nội dung tốt hơn, trong khi những lĩnh
vực khác lại thiếu hụt người đóng góp. Sự phụ thuộc vào tình nguyện viên này tạo ra sự
không ổn định trong việc cập nhật thông tin và duy trì chất lượng bài viết. Nếu không có
đủ người đóng góp, một chủ đề có thể thiếu thông tin hoặc không được cập nhật, điều này
làm giảm giá trị của Wikipedia như một nguồn tài nguyên đáng tin cậy.
1.5. Vị trí của Wikipedia trên thị trường thông tin và giá trị Wikipedia mang lại
Trong thời đại kỹ thuật số ngày nay, Wikipedia đã trở thành một trong những nền
tảng cung cấp tri thức lớn nhất và phổ biến nhất trên toàn cầu. Vị trí của Wikipedia trong 12
thị trường thông tin không chỉ độc đáo mà còn có sức ảnh hưởng mạnh mẽ đến cách thức
mọi người tiếp cận và chia sẻ thông tin. Với đặc trưng là một bách khoa toàn thư mở,
miễn phí và phi lợi nhuận, Wikipedia đã đem lại nhiều giá trị quan trọng cho người dùng trên khắp thế giới.
1.5.1. Vị trí của Wikipedia trên thị trường thông tin
Wikipedia, bách khoa toàn thư mở lớn nhất trên thế giới, đã trở thành một nguồn
tri thức phổ biến và quan trọng trong suốt hơn hai thập kỷ qua. Với khả năng truy cập
miễn phí, nội dung đa dạng và sự đóng góp từ cộng đồng toàn cầu, Wikipedia đã tạo nên
một vị trí đặc biệt trên thị trường thông tin trực tuyến.
Wikipedia là một trong những trang web được truy cập nhiều nhất trên thế giới,
thường xuyên nằm trong top 10 trang web phổ biến toàn cầu. Với hơn 55 triệu bài viết
bằng hơn 300 ngôn ngữ, Wikipedia thu hút hàng triệu người dùng mỗi ngày, từ học sinh,
sinh viên đến các chuyên gia và người dùng phổ thông. Khả năng tiếp cận dễ dàng và
phạm vi rộng lớn của Wikipedia đã giúp nó trở thành nguồn tri thức hàng đầu cho người
dùng trên toàn cầu, từ các quốc gia phát triển đến những khu vực có nguồn lực hạn chế.
Một trong những điểm nổi bật và đáng chú ý của Wikipedia trên thị trường là mô
hình phi lợi nhuận. Không giống như các trang web thương mại khác, Wikipedia không
chạy quảng cáo để tạo nguồn thu. Với phương châm “tri thức miễn phí cho mọi người,”
Wikipedia đã xây dựng được một vị thế độc đáo trong khi nhiều nền tảng khác phải đối
mặt với các áp lực thương mại. Thậm chí, Wikipedia còn được coi là một trong những
đối thủ gián tiếp của các dịch vụ học thuật trực tuyến và các trang web cung cấp tri thức phải trả phí.
Với những nỗ lực không ngừng nghỉ, Wikipedia đã và đang khẳng định vị trí của
mình như một bách khoa toàn thư mở lớn nhất thế giới, góp phần không nhỏ vào việc
nâng cao tri thức và hiểu biết của nhân loại.
1.5.2. Giá trị Wikipedia mang lại
Wikipedia không chỉ nổi bật với vai trò cung cấp thông tin, mà còn mang lại nhiều
giá trị cốt lõi quan trọng cho cộng đồng toàn cầu.
Một trong những giá trị lớn nhất mà Wikipedia mang lại là khả năng cung cấp tri
thức miễn phí cho tất cả mọi người. Với mô hình phi lợi nhuận, Wikipedia không yêu cầu
người dùng phải trả phí để truy cập nội dung, tạo điều kiện cho hàng triệu người trên thế
giới, bao gồm những người sống ở các khu vực khó khăn, có thể tiếp cận tri thức mà 13
không bị hạn chế về kinh tế. Sự đa dạng ngôn ngữ của Wikipedia cũng góp phần làm cho
nó trở thành một công cụ mạnh mẽ để thúc đẩy bình đẳng trong việc tiếp cận thông tin.
Wikipedia đóng vai trò như một công cụ học tập quan trọng cho học sinh, sinh
viên và những người nghiên cứu trên toàn thế giới. Nó cung cấp một nền tảng để mọi
người có thể nhanh chóng tra cứu các khái niệm, sự kiện lịch sử, và các thông tin liên
quan đến nhiều lĩnh vực học thuật khác nhau. Với phạm vi bao quát và đa dạng của mình,
Wikipedia là điểm khởi đầu lý tưởng cho các nghiên cứu, từ những câu hỏi cơ bản đến
những chủ đề phức tạp. Ngoài ra, Wikipedia còn đóng góp vào việc giáo dục cộng đồng
về cách kiểm tra và đánh giá nguồn thông tin. Thông qua việc yêu cầu các bài viết phải
có nguồn dẫn rõ ràng và chính xác, Wikipedia khuyến khích người dùng suy nghĩ phê
phán và phát triển kỹ năng tìm kiếm, đánh giá thông tin một cách có hệ thống.
Wikipedia là một trong những dự án cộng đồng lớn nhất trên internet, thu hút hàng
triệu người đóng góp từ khắp nơi trên thế giới. Việc cho phép mọi người chỉnh sửa và
đóng góp vào các bài viết không chỉ giúp Wikipedia luôn được cập nhật mà còn thúc đẩy
tinh thần hợp tác toàn cầu. Những người dùng từ các nền văn hóa, quốc gia khác nhau có
thể cùng tham gia xây dựng và chia sẻ tri thức với nhau. Sự hợp tác này không chỉ giúp
cải thiện chất lượng của Wikipedia mà còn xây dựng một cộng đồng tri thức rộng lớn, nơi
mọi người có thể học hỏi từ nhau và cùng nhau phát triển 14
Chương 2: Quy trình biên soạn một thuật ngữ trên wikipedia và ứng dụng thực tiễn
vào việc biên soạn một thuật ngữ/ mục từ mới thuộc lĩnh vực thương mại điện tử trên Wikipedia
I. Quy trình biên soạn một thuật ngữ trên Wikipedia
Bước 1: Làm quen với các quy định
Đọc qua các hướng dẫn về cách tạo một thuật ngữ mới trên Wikipedia bao gồm
các quy tắc trung lập, đáng tin cậy và việc cung cấp nguồn…
Bước 2: Đăng ký tài khoản
Tuy chúng ta có thể chỉnh sửa trên Wikipedia mà không cần tài khoản nhưng việc
đăng ký một tài khoản giúp chúng ta tạo và quản lý nội dung dễ dàng hơn.
Bước 3: Tìm kiếm thuật ngữ
Chúng ta phải đảm bảo rằng thuật ngữ mới mà mình muốn viết chưa tồn tại trên Wikipedia
Bước 4: Nghiên cứu và thu thập thông tin
Tập hợp thông tin từ các nguồn đáng tin cậy như sách, bài báo và tài liệu trực
tuyến. Phải đảm bảo rằng thông tin có độ tin cậy cao và được xác minh.
Bước 5: Tạo thuật ngữ mới
Khi chắc chắn các bước trên, chúng ta có thể một thuật ngữ mới bằng cách vào
trang “ đặc biệt: tạo trang” và nhập tên thuật ngữ.
Bước 6:Viết nội dung
Bắt đầu viết bài bao gồm phần mở đầu, định nghĩa, nội dung chính và tài liệu tham
khảo. Phần định nghĩa cần ngắn gọn, rõ ràng.
Bước 7: Định dạng
Sử dụng mã đánh dấu Wikipedia để định dạng bài viết
Bước 8: Kiểm tra và xuất bản
Xem lại nội dung, kiểm tra chính tả, ngữ pháp sau đó nhấn nút xuất bản để hoàn tất.
Bước 9: Theo dõi bài viết 15
Sau khi xuất bản cần phải theo dõi để xem có ai chỉnh sửa hay thảo luận về thuật
ngữ mà bạn đã đăng hay không.
II. Quy trình vào việc soạn thảo một thuật ngữ “Giao dịch kinh doanh”
Bước 1: Làm quen với các quy định khi tạo một thuật ngữ mới trên Wikipedia.
Nguồn gốc thông tin:
Thu thập nguồn tham khảo cho thông tin trong bài viết từ những nguồn có hình
thức quản lý biên tập nào đó bao gồm các nguồn in trên giấy và các phiên bản trên web
của nguồn đó. Ví dụ như sách được những nhà xuất bản lớn phát hành, báo chí, tạp chí và
các tạp chí khoa học được thẩm định chéo và các website của các loại ấn phẩm đó và các
website khác thỏa mãn các yêu cầu cơ bản giống như một nguồn in trên giấy. Nếu không
tìm được nguồn đáng tin cậy cung cấp thông tin cho bài viết hay không kiểm chứng được
nội dung thì bài viết chắc chắn bị xóa.
Tài liệu tham khảo :
1. Hoàng Đức Thân(2008), Giáo trình Giao dịch và đàm phán kinh doanh, NXB Đại học Kinh tế Quốc dân.
2. Phil Baguley (2005), Nghệ thuật đàm phán trong kinh doanh, Nhà xuất bản Thống kê.
Tuân thủ quy tắc trung lập:
Tất cả mọi bài viết trong Wikipedia nên được viết với một thái độ trung lập nhất
có thể, nghĩa là việc trình bày các quan điểm về mọi chủ đề phải được thể hiện với một
thái độ khách quan và đầy thiện chí.
Không vi phạm quyền tác giả và các thành viên khác
Wikipedia tiếng Việt là một bách khoa toàn thư mở và miễn phí sử dụng, tuân thủ
các điều khoản của giấy phép sử dụng văn bản miễn phí GNU. Những đóng góp vi phạm
quyền tác giả có thể ảnh hưởng đến mục tiêu của chúng ta là tạo ra một bách khoa toàn
thư hoàn toàn miễn phí trong đó ai cũng có quyền sử dụng lại, cũng như có thể dẫn tới
những kiện tụng trước pháp luật. Hãy xem bản quyền Wikipedia để có thêm thông tin.
Người sử dụng Wikipedia tiếng Việt đến từ nhiều nơi trên thế giới, với những
quan niệm tương đối khác nhau. Cư xử một cách tôn trọng, đồng thuận, ứng xử, thái độ
văn minh đối với người khác sẽ giúp hợp tác hiệu quả để xây dựng bách khoa toàn thư tiếng Việt.
Thực hiện kiểm tra trước khi đăng: 16
Trước khi đăng bài viết, hãy kiểm tra lại nội dung để đảm bảo không có lỗi chính
tả, ngữ pháp, và các thông tin sai lệch.
Chấp nhận quy trình phản hồi:
Sau khi bài viết được đăng, hãy chuẩn bị tiếp nhận phản hồi từ cộng đồng
Wikipedia và sẵn sàng điều chỉnh bài viết nếu cần.
Bước 2: Đăng ký tài khoản
Truy cập Wikipedia:
Mở trình duyệt và vào trang web của Wikipedia (ví dụ: vi.wikipedia.org cho phiên bản tiếng Việt).
Tìm nút đăng ký:
Nhìn ở góc trên bên phải của trang, bạn sẽ thấy nút “Đăng ký” hoặc “Tạo tài khoản”.
Điền thông tin cần thiết:
Nhấp vào nút đó và được chuyển đến trang đăng ký.
Điền vào các thông tin cần thiết, như tên tài khoản (Nhom12TMĐTCB) và mật
khẩu (*****). Bạn cũng có thể chọn điền địa chỉ email để nhận thông báo và phục hồi tài khoản nếu cần.
Hoàn tất đăng ký:
Sau khi điền thông tin, nhấp vào nút “Tạo tài khoản” để hoàn tất.
Xác nhận tài khoản (nếu cần):
Nếu bạn đã nhập địa chỉ email, hãy kiểm tra email để xác nhận tài khoản nếu có yêu cầu.
Đăng nhập và bắt đầu sử dụng:
Sau khi tạo tài khoản, bạn có thể đăng nhập và bắt đầu chỉnh sửa, tạo bài viết, và
tham gia cộng đồng Wikipedia.
Bước 3:Tìm kiếm thuật ngữ
Truy cập Wikipedia:
Mở trình duyệt và vào trang chính của Wikipedia (ví dụ: vi.wikipedia.org cho phiên bản tiếng Việt).
Sử dụng thanh tìm kiếm: 17
Tìm thanh tìm kiếm ở phía trên bên trái trang (hoặc ở giữa trang, tùy vào giao diện).
Nhập thuật ngữ cần tìm:
Gõ thuật ngữ bạn muốn tìm kiếm vào thanh tìm kiếm và nhấn Enter hoặc nhấp vào
biểu tượng tìm kiếm (thường là một cái kính lúp). Xem kết quả:
Nếu thuật ngữ đã có bài viết, bạn sẽ được chuyển đến trang bài viết đó. Nếu
không, Wikipedia sẽ cung cấp một danh sách các trang có liên quan hoặc thông báo rằng
không tìm thấy kết quả.
Duyệt kết quả:
Sau khi tìm kiếm và thảo luận các thuật ngữ về lĩnh vực Thương mại điện tử,
nhóm quyết định chọn một thuật ngữ mới “ giao dịch kinh doanh” để tiến hành triển khai
viết một thuật ngữ mới trên Wikipedia
Bước 4: Nghiên cứu và thu thập thông tin
“Giao dịch kinh doanh”
Khái niệm: Là sự tiếp xúc giữa các chủ thể kinh doanh nhằm thiết lập quan hệ và
trao đổi các thông tin về đầu tư, thị trường, hàng hoá, giá cả, kinh nghiệm kinh doanh, lợi ích kinh tế... Bản chất:
Trước hết, chủ thể là các nhà kinh doanh. Họ là những người đang tiến hành hoạt
động kinh doanh, có vốn đầu tư kinh doanh hoặc có ý định đầu tư kinh doanh.
Thứ hai, giao dịch là một quá trình trao đổi thông tin, ý tưởng và các cảm xúc, bao
gồm nhiều yếu tố khác nhau như nguồn thông tin (người gửi) bản thông điệp, kênh
(người nhận), phản hồi, các cản trở (nhiễu).
Thứ ba, thông tin, thông điệp các nhà kinh doanh gửi đến nhau chủ yếu thuộc lĩnh
vực kinh tế. Những người giao dịch có chung những ý tưởng hay lĩnh vực kinh
doanh. Những thông tin về đầu tư, vốn, giá cả, lợi nhuận, tỷ lệ hoa hồng, thu
nhập... là chủ đề chính của các giao dịch kinh doanh. Mục tiêu:
1. Theo thời hạn, bao gồm: mục tiêu ngắn hạn; tức là đạt được cái trước mắt, nhất
thời; mục tiêu chiến lược dài hạn nhằm đạt được cái căn bản, bền vững và lợi ích tối ưu. 18
2. Theo mức độ đạt được, bao gồm: mục tiêu cao là mục tiêu tối ưu nhất, thỏa mãn
mọi yêu cầu của lần giao dịch; mục tiêu thấp là kết quả không đáng kể, chỉ đáp
ứng phần nhỏ yêu cầu của bên giao dịch.
3. Theo cấp độ: ta có thể chia mục tiêu thành các cấp độ khác nhau:
Cấp độ 1: Quan hệ xã giao bình thường.
Cấp độ 2: Hợp tác kinh doanh có mức độ, từng vụ việc.
Cấp độ 3: Quan hệ đối tác, phát triển theo thời gian
Cấp độ 4: Liên minh chiến lược, đầu tư lẫn nhau; bạn hàng lâu dài và thống nhất lợi ích. Hình thức
1. Giao dịch trực tiếp
Là giao dịch giữa hai hay nhiều nhà kinh doanh trực tiếp quan hệ với nhau để bàn
bạc thỏa thuận về danh mục hàng hóa, khối lượng hàng hóa kinh doanh, thanh toán và các dịch vụ kèm theo.
2. Giao dịch qua trung gian
Giao dịch qua trung gian có sự tham gia của người thứ ba. Việc thiết lập quan hệ
mua bán, thỏa thuận các điều kiện mua bán, phương thức mua bán và thanh toán đều phải
qua người thứ ba trung gian. Người trung gian phổ biến trên thị trường là người đại lý hoặc người môi giới.
3. Giao dịch kinh doanh theo địa điểm
Xét theo địa điểm ta có giao dịch ở văn phòng; giao dịch ở cửa hàng; giao dịch ở
hội chợ triển lãm và giao dịch ở sở giao dịch.
Tài liệu tham khảo
1. Hoàng Đức Thân(2008), Giáo trình Giao dịch và đàm phán kinh doanh, NXB Đại học Kinh tế Quốc dân
2. Phil Baguley (2005), Nghệ thuật đàm phán trong kinh doanh, Nhà xuất bản Thống kê
Bước 5: Tạo thuật ngữ mới
Truy cập Wikipedia:
Mở trình duyệt và vào trang chính của Wikipedia (ví dụ: vi.wikipedia.org cho phiên bản tiếng Việt). 19
Tìm nút tài khoản( đã được đăng nhập sẵn)
Vào mục “Viết bài” => “Wikipedia:Thuật sĩ bài viết” để đọc lại 1 lần những quy
định khi tạo một thuật ngữ mới trên wikipedia.
Nếu chưa chắc chắn về nội dung bạn sẽ viết thì có thể “Viết Nháp” trước khi tạo
một bài viết hoàn chỉnh; Nếu tự tin có thể viết thuật ngữ mới thì ấn “ Tiếp theo” để tiếp
tục đọc lại những quy định tạo thuật ngữ mới .
Hình 2.1:Tiến hành các bước viết thuật mới Wikipedia
Chọn mục đích phù hợp với bạn
Sau khi bạn đã hoàn thành các bước trên, bạn có thể chọn
Hình 2.2: Chọn mục đích phù hợp tiến hành viết thuật ngữ mới trên Wikipedia
Kiểm tra thuật ngữ
Kiểm tra thêm 1 lần nữa thuật ngữ bạn chuẩn bị viết đã có bài viết tương tự bị
trùng lặp hay chưa. Nếu chưa, thì tiến hành “Nhập tên bài viết của bạn” vào ô tìm kiếm. 20
Tài liệu liên quan:
-
Chiến lược Chuyển đổi Số Quốc gia 2030 | Bài thảo luận thương mại điện tử căn bản
11 6 -
Biện pháp bảo vệ an toàn TMĐT tại Vietcombank | Bài thảo luận thương mại điện tử căn bản
12 6 -
Phân Tích Mô Hình Doanh Thu Của YouTube | Bài thảo luận thương mại điện tử căn bản
12 6 -
Phân tích mô hình kinh doanh của stripe | Bài thảo luận Thương mại điện tử căn bản
11 6 -
Phân tích quy trình đặt phòng và thanh toán tại website Agoda | Bài thảo luận thương mại điện tử căn bản
14 7