Phân tích mô hình kinh doanh của Taobao.com trong 5 năm gần đây | Bài thảo luận thương mại điện tử căn bản

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
VIỆN ĐÀO TẠO QUỐC TẾ BÀI THẢO LUẬN
HỌC PHẦN: THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ CĂN BẢN
Đề tài: Phân tích mô hình kinh doanh của Taobao.com trong 5 năm gần đây (theo 8 nhân
tố trong mô hình kinh doanh) Lớp học phần : 26100PCOM0111
Giảng viên hướng dẫn : T.S Vũ Thị Thúy Hằng Nhóm thực hiện : Nhóm 4 HÀ NỘI, 2025 THÀNH VIÊN Điểm Chữ STT Họ & Tên
Nội dung phân công Đánh giá của NT của Ghi chú ký SV GV Nội dung ổn 2.7. Sự phát triển của Lê Tiến Đạt Hoàn thành bài 31 tổ chức 24K610035 muộn 1 ngày 2.8. Đội ngũ quản trị CHƯƠNG 3 3.1. Cơ sở xây dựng giải pháp Nội dung khá tốt Nguyễn Văn Đạt 32 3.1.1. Phân tích Hoàn thành đúng 24K610036 SWOT hạn 3.1.2. Chiến lược phát triển theo ma trận SWOT Bài làm khá tốt
Phương Tuấn Đạt 3.3. Một số kiến nghị Hoàn thành bài 33 24K610037 chậm 1 ngày Kết luận 2 3.2. Giải pháp hoàn thiện mô hình kinh doanh Taobao.com Nội dung khá tốt, Trần Hữu Đạt
3.2.1. Mục tiêu giá trị còn thiếu một số ý 34 24K610038
3.2.2. Mô hình doanh Hoàn thành bài thu muộn 1 ngày 3.2.3. Cơ hội thị trường Bài làm tốt
2.3. Cơ hội thị trường Bùi Việt Hà Hoàn thành đúng Thư ký 2.4. Chiến lược thị 35 hạn Làm 24K610041 trường Slide Slide đáp ứng yêu cầu Nội dung bài làm
2.5. Môi trường cạnh tốt Làm slide Hán Trần Hoàng tranh Hoàn thành đúng 36 Hà Đặt câu
2.6. Lợi thế cạnh tranh hạn hỏi phản 24K610042 biện Slide đáp ứng yêu cầu Lời mở đầu Nguyễn Đăng Hải Nội dung chưa đủ 37
Kiểm tra chính tả bản ý, trình bày không 24K610044 Word rõ ràng 3 Hoàn thành bài đúng hạn Chương 1
1.1. Lịch sử phát triển và hình thành 1.2. Vị thế của Taobao trên sàn giao dịch Nguyễn Minh Hải Trả lời 38 TMĐT Không làm bài câu hỏi 24K610045 1.3. Những thành tựu phản biện đạt được 1.4. Các công cụ, phương tiện, dịch vụ mà Taobao cung cấp Chương 2 Bài làm tốt 2.1. Mục tiêu giá trị Trần Tất Hải Hoàn thành bài Thuyết 39 2.2. Mô hình doanh 24K610046 muộn 1 ngày trình thu Giải pháp Trần Thị Hiền Nhóm 40 3.2.4. Chiến lược thị 24K610048 trường trường 4 3.2.5. Môi trường Làm cạnh tranh word, thuyết 3.2.6. Lợi thế cạnh trình tranh
3.2.7. Sự phát triển tổ chức
3.2.8. Đội ngũ quản trị 5
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU .............................................................................................................................. 8
CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ TAOBAO ............................................................................... 9
1.1. Lịch sử phát triển và hình thành ......................................................................................... 9
1.2. Vị thế của Taobao trên sàn giao dịch TMĐT ................................................................... 10
1.3. Những thành tựu đạt được ................................................................................................ 10
1.4. Các công cụ, phương tiện, dịch vụ mà Taobao.com cung cấp ......................................... 11
1.4.1. Alipay – Công cụ thanh toán ký quỹ an toàn ............................................................. 11
1.4.2. AliWangWang – Công cụ giao tiếp trực tiếp ............................................................ 12
1.4.3. eTao – Công cụ tìm kiếm và so sánh giá ................................................................... 12
1.4.4. Weitao – Nền tảng thương hiệu nội bộ ...................................................................... 12
1.4.5. Taobao Live – Dịch vụ Livestream thương mại ........................................................ 12
1.4.6. Hệ thống đánh giá và giải quyết tranh chấp............................................................... 13
1.4.7. Taobao App và Taobao Data Cube ............................................................................ 13
CHƯƠNG 2: CÁC NHÂN TỐ CỦA MÔ HÌNH KINH DOANH CỦA TAOBAO.COM . 14
2.1. Mục tiêu giá trị ................................................................................................................. 14
2.1.1. Giá rẻ và sự đa dạng sản phẩm .................................................................................. 14
2.1.2. Bảo vệ người mua & giao dịch an toàn ..................................................................... 14
2.1.3. Giao hàng nhanh & hậu cần Cainiao ......................................................................... 14
2.1.4. Trải nghiệm mua sắm mới (Livestream & Instant Commerce) ................................. 14
2.1.5. Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và cá nhân ......................................................................... 15
2.2. Mô hình doanh thu ............................................................................................................ 15
2.2.1. Các nguồn thu chính .................................................................................................. 15
2.2.2. Vai trò dịch vụ tài chính và công cụ hỗ trợ................................................................ 16
2.2.3. So sánh với đối thủ..................................................................................................... 16
2.3. Cơ hội thị trường .............................................................................................................. 16
2.3.1. Tại Trung Quốc .......................................................................................................... 16
2.3.2. Trên toàn cầu .............................................................................................................. 29
2.4. Chiến lược thị trường ........................................................................................................ 35 6
2.4.1. Tại Trung Quốc .......................................................................................................... 36
2.4.2. Trên toàn cầu .............................................................................................................. 44
2.5. Môi trường cạnh tranh ...................................................................................................... 46
2.5.1. Đối thủ trực tiếp ......................................................................................................... 46
2.5.2. Đối thủ gián tiếp......................................................................................................... 49
2.6. Lợi thế cạnh tranh ............................................................................................................. 50
2.7. Sự phát triển của tổ chức .................................................................................................. 51
2.8. Đội ngũ quản trị ................................................................................................................ 51
CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP, KIẾN NGHỊ VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN ... 54
3.1. Cơ sở xây dựng giải pháp ................................................................................................. 54
3.1.1. Phân tích mô hình SWOT .......................................................................................... 54
3.1.2. Chiến lược phát triển theo ma trận SWOT ................................................................ 55
3.2. Giải pháp hoàn thiện mô hình kinh doanh Taobao.com ................................................... 56
3.2.1. Mục tiêu giá trị ........................................................................................................... 56
3.2.2. Mô hình doanh thu ..................................................................................................... 58
3.2.3. Cơ hội thị trường ........................................................................................................ 60
3.2.4. Chiến lược thị trường ................................................................................................. 61
3.2.5. Môi trường cạnh tranh ............................................................................................... 62
3.2.6. Lợi thế cạnh tranh ...................................................................................................... 63
3.2.7. Sự phát triển tổ chức .................................................................................................. 65
3.2.8. Đội ngũ quản trị ......................................................................................................... 66
3.3. Một số kiến nghị ............................................................................................................... 67
3.3.1. Đối với chính phủ Trung Quốc .................................................................................. 67
3.3.2. Đối với doanh nghiệp nội địa ..................................................................................... 68
3.3.3. Đối với Taobao .......................................................................................................... 68
3.4. Định hướng phát triển tương lai ....................................................................................... 69
KẾT LUẬN ................................................................................................................................ 70
MỤC LỤC THAM KHẢO ....................................................................................................... 70 7 LỜI MỞ ĐẦU
Trong thời đại mà thế giới đang từng bước tiến sâu vào sự toàn cầu hóa cùng chuyển đổi
số một cách mạnh mẽ và nhanh chóng thì sàn thương mại điên tử đã trở thành một trong những
động lực tiềm năng nhất đóng vai trò thúc đẩy tăng trường nền kinh tế của nhiều quốc gia. Và
Trung Quốc – Thị trường thương mại điện tử phát triển nhanh và có sự mở rộng quy mô bậc nhất
trên thế giới – Nơi mà các nền tảng trực tuyến không ngừng phát triển và đổi mới để đáp ứng
những nhu cầu càng ngày càng đa dạng của người dùng. Một trong số đó không thể không kể tới
Taobao – một trang web thuộc sự chỉ đạo của tập đoàn Alibaba – đã vươn lên trở thành một trong
các sàn thương mại điện tử tiêu biểu, đóng vai trò then chốt trong việc định hình xu hướng mua
sắm trực tuyến tại Trung Quốc và có ảnh hưởng to lớn đối với các khu vực ngoại quốc.
Việc lựa chọn nghiên cứu về Taobao không chỉ xuất phát từ tính thời sự, khi nền tảng này
đang đứng trước những cơ hội và thách thức lớn từ sự cạnh tranh toàn cầu, mà còn từ ý nghĩa
thực tiễn khi có thể rút ra được nhiều bài học kinh nghiệm hữu ích cho các doanh nghiệp thương
mại điện tử tại Việt Nam. Đề tài tập trung làm rõ những đặc điểm trong mô hình kinh doanh của
Taobao, phân tích các yếu tố tạo nên lợi thế cạnh tranh, đồng thời chỉ ra những giải pháp và định
hướng phát triển trong tương lai.
Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá một cách hệ thống mô hình kinh doanh của Taobao, chỉ
ra điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức; từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện, cũng như đưa
ra các kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động. Phạm vi nghiên cứu chủ yếu giới hạn trong
bối cảnh hoạt động thương mại điện tử của Trung Quốc, nhưng đồng thời có sự liên hệ với xu
hướng phát triển toàn cầu. Phương pháp nghiên cứu chủ yếu là tổng hợp tài liệu thứ cấp từ báo
chí, báo cáo và nguồn học thuật chính thống, kết hợp phân tích – so sánh để làm nổi bật vấn đề.
Bài thảo luận được bố cục thành ba chương chính: Chương 1: Giới thiệu khái quát về
Taobao; Chương 2: Phân tích mô hình kinh doanh thông qua các nhân tố như mục tiêu giá trị,
mô hình doanh thu, chiến lược thị trường, môi trường cạnh tranh và lợi thế; Chương 3: Đề xuất
một số giải pháp, kiến nghị và định hướng phát triển. Qua đó, đề tài kỳ vọng mang đến một góc
nhìn toàn diện và cập nhật về sự phát triển của Taobao trong hệ sinh thái thương mại điện tử hiện nay. 8
CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ TAOBAO
1.1. Lịch sử phát triển và hình thành
Taobao là trang mạng mua sắm trực tuyến tương tự như eBay, Amazon và Rakuten có trụ
sở tại Hàng Châu, Chiết Giang và được Tập đoàn Alibaba vận hành.
"Taobao.com" không tự bán bất cứ thứ gì, đơn giản nó chỉ là nơi dành cho những người
mua và những người bán dưới mô hình C2C (customer to customer - kết nối người tiêu dùng
với nhau) và B2C (Business – To – Customer kết nối doanh nghiệp và người tiêu dùng). Từ khi
mới ra đời, trang web thương mại điện tử đã cho phép người bán đăng tải những thông tin bán
hàng trực tuyến hoàn toàn miễn phí, do đó thu hút một lượng người dùng khổng lồ chỉ trong một quãng thời gian ngắn.
Hơn nữa, các doanh nghiệp và cá nhân coi đây là một không gian chung để tự phục vụ và
cung cấp hầu hết các mặt hàng thiết yếu cho người tiêu dùng tại Trung Quốc, HongKong, Macao
và Đài Loan. Bên bán và bên mua đều được hưởng những tiện ích hữu hiệu từ những công cụ
trên Taobao như: công cụ Aliwangwang giúp liên hệ giữa người mua – người bán, công cụ Alipay
hỗ trợ trong việc thanh toán, việc chi trả giữa người mua và người bán diễn ra thuận tiện hơn.
Taobao đã có những bước phát triển vượt bậc trong những năm sau đó. Chỉ trong khoảng
2 năm, Taobao đã chiếm lĩnh vị trí đầu đại lục với 59% thị phần thị trường thương mại điện tử,
đồng nghĩa với việc đẩy eBay đang ở vị trí cao nhất (chiếm 79% thị phần) xuống rất thấp khiến
website riêng của hãng ở Trung Quốc phải dừng hoạt động trong năm 2006.
Tháng 4/2008, Tmall.com ra đời theo mô hình B2C, trang chuyên cung cấp các sản phẩm
có thương hiệu, đã thông qua kiểm định chất lượng. Hiện nay, Tmall.com có khoảng 30.000 gian
hàng của các thương hiệu ở trong nước và quốc tế.
Tháng 10/2010, Taobao cho ra đời phiên bản beta của công cụ tìm kiếm độc lập cho tất
cả các sản phẩm trên các trang thương mại điện tử nổi tiếng tại Trung Quốc tại địa chỉ eTao.com 9
Tháng 11/2011, CEO và chủ tịch HĐQT của Alibaba - Jack Ma công bố sẽ chia Taobao
thành 3 công ty nhỏ bao gồm: eTao.com (chuyên tìm kiếm), Tmall (B2C) và Taobao.com (C2C)
Từ năm 2012 trở đi, khách mua hàng trên Taobao hoàn toàn có thể thanh toán qua thẻ
Visa quốc tế và thẻ MasterCard thay vì chỉ có thể chuyển tiền để thanh toán đơn hàng taobao qua
các ngân hàng trong nước được hỗ trợ bởi Alipay.
Năm 2013, Taobao đã cán mốc 500 triệu người dùng và lọt vào top 20 những trang web
được truy cập nhiều nhất trên thế giới, vượt qua cả eBay và Amazon.
1.2. Vị thế của Taobao trên sàn giao dịch TMĐT
Taobao là cái tên không còn quá xa lạ với họ với những con người yêu thích mua hàng
trực tuyến. Đây là một trong thương mại điện tử “ nức tiếng” của Trung Quốc nhanh chóng trở
thành một “ kho báu” khổng lồ với lượng hàng hóa phong phú, mẫu mã đa dạng và chất lượng.
Tính đến thời điểm hiện tại, Taobao đang giữ khoảng 80% thị trường thương mại của
Trung Quốc đại lục và vẫn đang có dấu hiệu lan rộng hơn. Từ rất lâu trước đây, Taobao đã được
dân kinh doanh rỉ tai với nhau là nơi cung cấp các mặt hàng “rẻ, đẹp và chất”.
1.3. Những thành tựu đạt được
Đề cao tinh thần dân tộc
Taobao được xây dựng với tinh thần tự hào dân tộc, thể hiện rõ từ quy định ban quản trị
phải chọn biệt danh theo nhân vật Kim Dung cho đến việc sử dụng màu đỏ và cam – biểu tượng
cho lễ hội, thịnh vượng và niềm vui trong văn hóa Trung Hoa. Nền tảng này mang đến sự hiện
đại, tiện lợi nhưng vẫn gần gũi, gợi cảm giác quen thuộc cho người tiêu dùng. Thiết kế website
giống như một “chợ lớn” trực tuyến: đa dạng hàng hóa, dày đặc thông tin, nhiều chi tiết và hình
ảnh sống động, phản ánh nhịp sống đông đúc, nhiều màu sắc của xã hội Trung Quốc. 10
Tạo niềm tin để người tiêu dùng an tâm mua hàng online
Barney Tan, giảng viên Đại học Sydney và là người quan tâm, nghiên cứu nhiều về thương
mại điện tử Trung Quốc cho biết: "Một trong những bí quyết thành công của Taobao chính là
hiểu người dân ở đây muốn mua bán như thế nào".
Taobao đáp ứng thói quen mua bán của người Trung Quốc bằng cách cho phép thương
lượng, mặc cả – yếu tố giúp người mua và người bán tạo dựng lòng tin hơn là chỉ tập trung vào
giảm giá. Để xóa bỏ lo ngại bị lừa đảo, nền tảng này triển khai dịch vụ bảo lãnh và hệ thống
Alipay, trong đó tiền được giữ bởi bên trung gian cho đến khi hàng được giao thành công. Ngoài
ra, phương thức thanh toán khi nhận hàng (COD) cũng được duy trì để phù hợp với thói quen
dùng tiền mặt. Nhờ những tiện ích này, Taobao trở nên phổ biến khắp thành thị lẫn nông thôn,
với hơn 98 triệu người dùng thường xuyên, đến mức câu nói “muốn bán gì ở Trung Quốc, hãy
bán trên Taobao” trở thành quen thuộc.
⇒ Taobao - "Amazon Trung Quốc" phiên bản tốc độ cao
1.4. Các công cụ, phương tiện, dịch vụ mà Taobao.com cung cấp
1.4.1. Alipay – Công cụ thanh toán ký quỹ an toàn
Vào năm 2004, Alipay được ra mắt và gắn liền với sự phát triển của Taobao. Điểm nổi
bật của công cụ này là cơ chế ký quỹ (escrow): khi bên mua thanh toán, tiền sẽ được giữ lại trong
tài khoản trung gian. Chỉ khi người mua xác nhận đã nhận được hàng, hệ thống mới chuyển tiền cho người bán.
Vai trò: Tạo ra sự an tâm cho người dùng khi mua sắm trực tuyến, hơn nữa cũng hạn chế
rủi ro lừa đảo. Ngoài ra, vì đang ở giai đoạn đầu nên việc xây dựng niềm tin thị trường cũng là
một trong những yếu tố vô cùng quan trọng.
Phát triển: Alipay sau này không chỉ giới hạn trên Taobao/Tmall mà còn mở rộng ra hệ
sinh thái Ant Group, trở thành một trong những nền tảng thanh toán số lớn nhất thế giới. 11
1.4.2. AliWangWang – Công cụ giao tiếp trực tiếp
Đây là phần mềm chat chuyên biệt, giúp trao đổi trực tiếp về thông tin và chính sách đơn hàng trước khi chốt.
Vai trò: Tạo cảm giác “được mua hàng trực tiếp” trong môi trường trực tuyến. Khác với
Amazon (nơi người mua ít tương tác trực tiếp), Taobao đã tận dụng thói quen giao dịch của người
Trung Quốc, nơi mặc cả và trao đổi cá nhân là văn hóa thương mại. Điều này cũng giải quyết
được nhiều vấn đề phát sinh, giảm tải cho bộ phận chăm sóc khách hàng.
1.4.3. eTao – Công cụ tìm kiếm và so sánh giá
Với như cầu về việc tổng hợp dữ liệu từ các trang TMĐT bao gồm Taobao, Tmall, thậm
chí là Amazon China, Dangdang, Gome,... thì Alibaba đã phát triển ra công cụ tìm kiếm eTao vào năm 2010.
Vai trò: Giúp người mua tìm được sự lựa chọn phù hợp nhất. Ngoài ra giúp tăng sự
minh bạch, tạo áp lực cạnh tranh cho người bán hàng ➔ Cải thiện được trải nghiệm mua sắm.
1.4.4. Weitao – Nền tảng thương hiệu nội bộ
Weitao là công cụ micro-blog (tương tự Weibo) được tích hợp vào Taobao. Người bán,
thương hiệu và KOL có thể đăng bài, tạo nội dung, quảng bá sản phẩm và tương tác trực tiếp với khách hàng.
Vai trò: Xây dựng cộng đồng thương hiệu ngay trong hệ sinh thái Taobao. Người dùng có
thể nắm bắt được toàn bộ những thông tin và thao tác trực tiếp với trang web. Đây được xem như
“cầu nối” giữa thương mại điện tử và mạng xã hội.
1.4.5. Taobao Live – Dịch vụ Livestream thương mại
Taobao Live ra mắt năm 2016, là nền tảng livestream bán hàng trực tiếp lớn nhất tại Trung
Quốc. Người bán (hoặc KOL/influencer) có thể trình diễn sản phẩm, trả lời câu hỏi, đồng thời
chèn link mua hàng ngay trong buổi phát sóng. 12
Vai trò: Đây là công cụ tăng trưởng doanh thu mạnh mẽ: chỉ riêng Ngày Độc Thân 11/11
năm 2020, Taobao Live đã đóng góp hơn 60% tổng doanh thu bán hàng của Alibaba. Tạo sự
tương tác trực tiếp và tăng niềm tin: người mua được thấy sản phẩm thực tế thay vì chỉ qua ảnh.
1.4.6. Hệ thống đánh giá và giải quyết tranh chấp
Với việc sử dụng feedback system thì Taobao đã xuất sắc tạo ra một sự tin tưởng lớn cho
khách hàng khi họ có thể thoải mái đánh giá cả sản phẩm và cửa hàng mà họ lựa chọn mua đồ.
Đối với các hệ thống thì Taobao có 2 thứ chính: Public Jury – người dùng được mời tham
gia phân xử tranh chấp, và Golden Cudgel – có cơ chế xử lý review giả hoặc lợi dụng các feedback xấu.
Vai trò: Tăng cường niềm tin và minh bạch cho hệ thống. Giúp người mua dựa vào lịch
sử đánh giá để chọn nhà bán uy tín.
1.4.7. Taobao App và Taobao Data Cube
Taobao App: Ứng dụng di động cho phép người dùng mua sắm thuận tiện. Ứng dụng cũng hỗ
trợ đa dạng các tính năng như thanh toán, theo dõi đơn hàng, tìm kiếm sản phẩm bằng hình ảnh.
Taobao Data Cube: Công cụ phân tích dữ liệu bán hàng dành cho doanh nghiệp nhỏ. Giúp người
bán nắm bắt xu hướng tiêu dùng, điều chỉnh chiến lược marketing và sản phẩm. 13
CHƯƠNG 2: CÁC NHÂN TỐ CỦA MÔ HÌNH KINH DOANH CỦA TAOBAO.COM 2.1. Mục tiêu giá trị
2.1.1. Giá rẻ và sự đa dạng sản phẩm
Taobao cung cấp một nền tảng C2C nơi hàng triệu cá nhân và doanh nghiệp lớn nhỏ khác
nhau có thể bán hàng trực tiếp đến người tiêu dùng, với giá rẻ và nhiều lựa chọn.
Alibaba định vị Taobao là “sân chơi mở” cho hàng triệu cửa hàng nhỏ, giúp người tiêu
dùng mua hàng với giá thấp và đa dạng hơn so với các kênh bán lẻ truyền thống.
2.1.2. Bảo vệ người mua & giao dịch an toàn
– Giá trị cốt lõi của Taobao là tạo sự an tâm cho khách hàng qua: + Chính sách “7 ngày hoàn trả không lý do” (7天无理由退货).
+ Hệ thống Alipay escrow: thanh toán được giữ lại cho đến khi người mua xác nhận đã nhận hàng.
2.1.3. Giao hàng nhanh & hậu cần Cainiao
Taobao liên kết chặt chẽ với Cainiao Network – công ty logistics của Alibaba nhằm rút
ngắn thời gian giao hàng, nâng cao trải nghiệm người tiêu dùng.
Alibaba đã mua lại toàn bộ Cainiao giúp tăng cường dịch vụ giao hàng cho Taobao, giảm
thiểu tối đa thời gian vận chuyển ở nhiều thị trường tiềm năng từ 5 ngày xuống còn khoảng 3 ngày.
2.1.4. Trải nghiệm mua sắm mới (Livestream & Instant Commerce)
Taobao đang là “xu hướng” đi đầu trong livestream bán hàng, biến trải nghiệm mua sắm
trực tuyến gần gũi như tại các cửa hàng.
Cùng với tính năng “instant commerce” mới của Taobao đạt hơn 40 triệu đơn hàng/ngày,
nhấn mạnh giá trị về tốc độ và tính tương tác trực tiếp. 14
2.1.5. Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và cá nhân
Taobao được định vị như nền tảng hỗ trợ SMEs và người bán cá nhân, giúp họ tiếp cận
lượng khách hàng khổng lồ mà không cần chi phí mở cửa hàng truyền thống.
Alibaba nới lỏng chính sách phí và điều kiện cho người bán nhỏ lẻ trên Taobao và Tmall
để hỗ trợ họ tăng trưởng.
2.2. Mô hình doanh thu
2.2.1. Các nguồn thu chính
Phí quảng cáo và dịch vụ tiếp thị
Phần lớn doanh thu của Taobao đến từ quảng cáo (search ads, display ads, và marketing
tools cho các nhà bán hàng). Về mảng “Customer Management Revenue” (CMR) – phí quảng
cáo và dịch vụ tiếp thị trên Taobao và Tmall đã chiếm hơn 60% tổng doanh thu của Alibaba
Group. Đây coi như nguồn thu cốt lõi vì người bán phải chi tiền để tăng khả năng hiển thị trong môi trường cạnh tranh.
Phí dịch vụ từ nhà bán hàng
Người bán trên Taobao sẽ chi trả các loại chi phí liên quan đến dịch vụ logistics (Cainiao),
dịch vụ dữ liệu & công cụ phân tích, kèm các gói thành viên ưu tiên. Alibaba đã điều chỉnh chính
sách, giảm một số loại phí cố định nhưng mở rộng các dịch vụ giá trị gia tăng để khuyến khích
nhà bán hàng chi tiêu nhiều hơn.
Dịch vụ thanh toán và tài chính (Alipay, Ant Group)
Dù Alipay thuộc Ant Group (một công ty có liên quan nhưng tách biệt), Taobao hưởng
lợi từ việc tích hợp Alipay như công cụ thanh toán chính, tạo niềm tin cho khách hàng và duy trì
lưu lượng giao dịch. Alipay chiếm hơn 50% thị phần thanh toán điện tử ở Trung Quốc, giúp củng
cố hệ sinh thái Taobao và gián tiếp tăng doanh thu qua phí dịch vụ tài chính. 15
2.2.2. Vai trò dịch vụ tài chính và công cụ hỗ trợ
Alipay escrow service: bảo vệ giao dịch, củng cố niềm tin giữa người mua và người bán.
Hỗ trợ vốn vay cho nhà bán hàng: Ant Group cung cấp dịch vụ micro-finance (tín dụng
nhỏ) để giúp các doanh nghiệp vừa và nhỏ trên Taobao duy trì dòng vốn.
Cainiao logistics: cung cấp dịch vụ kho bãi và giao hàng, tạo thêm doanh thu ngoài thương mại thuần túy.
2.2.3. So sánh với đối thủ
JD.com: Doanh thu chính từ bán hàng trực tiếp (1P model), JD nhập hàng và bán cho
khách (giống mô hình bán lẻ truyền thống nhưng online). Điều này giúp JD kiểm soát chất lượng
nhưng biên lợi nhuận thấp hơn.
Pinduoduo (PDD): Tập trung vào mô hình mua chung theo nhóm (group-buying), chi phí
thấp và phụ thuộc nhiều vào subsidies (trợ giá).
Taobao khác biệt ở chỗ: nó không bán trực tiếp mà chỉ làm nền tảng trung gian (C2C &
B2C), doanh thu đến từ dịch vụ và quảng cáo thay vì bán hàng trực tiếp. Điều này giúp biên lợi
nhuận của Taobao cao hơn.
2.3. Cơ hội thị trường 2.3.1. Tại Trung Quốc
Quy mô người dùng và doanh thu
Trong năm 2023, GMV (Gross Merchandise Value) ở Tabao và Tmall đạt tới khoảng 1.17
nghìn tỷ USD theo số liệu của Alibaba, và tiếp tục dẫn đầu vị thế là sàn TMĐT lớn nhất thế giới.
Số lượng người dùng hoạt động hàng tháng (MAUs) của Taobao đạt hơn 903 triệu người (2023),
trong đó phần lớn là thế hệ trẻ, Gen Z và Millennials. Doanh thu từ Taobao Live (livestream)
ước tính đóng góp gần 650 tỷ NDT (~70 tỷ USD) trong năm 2023, khẳng định livestream là động lực tăng trưởng chính. 16
Sân chơi mua sắm online tại Trung Quốc đã tạo ra bước đột phá trong vòng 10 năm qua.
Cho tới năm 2023, doanh số cho TMĐT đạt một con số kinh ngạc với 2.9 nghìn tỷ USD – chiếm
46% tổng doanh thu bán lẻ của cả nước.
Theo báo cáo từ E-Commerce Analytics của GlobalData dự đoán doanh số thương mại
điện tử của Trung Quốc sẽ tăng trưởng 17,2% trong năm 2023. Sau tác động của dịch COVID-
19 thì dường như việc phục hồi càng được chú trọng hơn ở quốc gia này. Thị trường thương mại
điện tử tại Trung Quốc đã dao động liên tục theo hướng tăng lên, từ 6% trong thời kỳ đại dịch
lên tới mức cao nhất là 14% trong 5 năm qua . Những con số này nhấn mạnh sự thống trị của
Trung Quốc trong thương mại điện tử toàn cầu, thậm chí vượt qua cả các thị trường hàng đầu khác. Nguồn: Marketing to China
Không những ở các khu vực thành thị mới thúc đẩy những con số này mà ở nông thôn
cùng dần tạo ra làn sóng mua sắm trực tuyến, thậm chí là ở những vùng hẻo lánh nhất. Những cố 17
gắng mở rộng trên đóng một vai trò then chốt trong sự tăng trưởng toàn diện. Hơn nữa, phải có
một sự công nhận rằng thị trường càng ngày càng vui nhộn hơn khi có sự phát triển của đa dạng
nền tảng thương mại điện tử. Những gã khổng lồ trong ngành như Alibaba và JD.com cùng tồn
tại với các nền tảng phục vụ các phân khúc thị trường cụ thể.
Sự rộng lớn của thương mại điện tử ở Trung Quốc đã phần nào phản ánh được bản chất
năng động và sự thay đổi không ngừng ở nơi đây. Điều này chứng minh rằng một bộ phận người
dùng ngày càng biết rõ hơn về công nghệ số, biết kết nối và biết lựa chọn một cách cẩn trọng hơn. Nguồn: Marketing to China
Taobao chắc chắn là đơn vị dẫn đầu trong lĩnh vực thương mại điện tử tại Trung Quốc,
thu hút 892 triệu người dùng hoạt động hàng tháng vào năm 2023. 60% người dùng dưới 30 tuổi
và phần lớn là nam giới (62,85%) so với nữ giới (37,15%) . 18
Khi nhắc về Tmall, thì con số 877 triệu là con số mà phản ánh người dùng hoạt động hàng
tháng cùng 380 triệu người dùng hoạt dồng hàng ngày vào năm 2023. Phần lớn người mua sắm
trên nền tảng này là phụ nữ, những người tìm kiếm sản phẩm làm đẹp và các mặt hàng thời trang quốc tế.
Điều quan trọng cần đề cập là để đánh giá các con số riêng biệt là rất khó vì hai nền tảng
này được liên kết với nhau và chúng có cùng đối tượng người dùng ít nhiều giống nhau.
Có hơn 10.000 nhà cung cấp trên Taobao và nhìn chung, bất kỳ ai cũng có thể bán hàng
trên nền tảng này. Tmall là nơi hội tụ hơn 200 thương hiệu cao cấp và xa xỉ , bao gồm Cartier,
Tag Heuer, Kenzo, Chanel, v.v.
Trong quý 2 năm 2023, Tmall chứng kiến mức tăng trưởng 75% so với cùng kỳ năm trước
về số lượng thương gia mới tham gia nền tảng, vượt qua tổng số thương gia mới trong nửa đầu năm trước.
Xu hướng tiêu dùng mới tại Trung Quốc
Khi tương tác trực tiếp và trải nghiệm chân thức là một trong những yếu tố quan trọng và
đi đầu thì xu hướng tiêu dùng mới ở Trung Quốc đại lục sẽ tăng phần trăm của người dùng GenZ,
đặc biệt là họ thích mua hàng qua các livestream kèm voucher hoặc cá KOLs/Influencers. Ngoài
ra, mô hình C2M (Consumer-to-Manufacturer) cũng trên đà phát triển nhanh chóng do khách
hàng có xu hướng cá nhân hóa theo nhu cầu nên họ sẽ đặt hàng trực tiếp từ nhà máy sản xuất →
giá thành rẻ hơn và sản phẩm phù hợp nhất với họ. Hiện nay, người tiêu dùng ngày càng quan
trọng hơn đến giá cả phải chăng nhưng vẫn phải có tính sáng tạo trong sản phẩm.
Xu hướng tiêu dùng của Trung Quốc đang phản ánh sự phát triển nhanh chóng của nền
kinh tế và sự thay đổi trong lối sống của người dân. Dưới đây là một số chi tiết về xu hướng tiêu dùng tại Trung Quốc: 19
Thương mại điện tử (E-commerce)
– Trung Quốc là một trong những thị trường thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ nhất thế giới.
– Các nền tảng như Alibaba (bao gồm Tmall và Taobao); JD.com và Pinduoduo đang chiếm lĩnh thị trường.
– Người tiêu dùng thường mua sắm trực tuyến để tiết kiệm thời gian và tận hưởng ưu đãi và khuyến mãi.
Tiêu dùng cá nhân hóa và tùy chỉnh
– Người tiêu dùng Trung Quốc ngày càng ưa chuộng các sản phẩm và dịch vụ được cá nhân hóa;
và tùy chỉnh theo sở thích và nhu cầu của mình.
– Do đó; các doanh nghiệp cần chú trọng vào việc phát triển sản phẩm linh hoạt và dịch vụ cá
nhân hóa để thu hút và giữ chân khách hàng.
Tiêu dùng xanh và bền vững
– Người tiêu dùng Trung Quốc đang ngày càng quan tâm đến các sản phẩm và dịch vụ có ảnh
hưởng tích cực đến môi trường và xã hội.
– Các doanh nghiệp cần tập trung vào phát triển sản phẩm và dịch vụ có tính bền vững để đáp
ứng nhu cầu của thị trường. Thú cưng và sức khỏe
– Ngày càng có nhiều người tiêu dùng Trung Quốc quan tâm đến việc nuôi thú cưng và chăm
sóc sức khỏe của chúng.
– Do đó; các sản phẩm và dịch vụ liên quan đến thú cưng và sức khỏe đang trở thành một phần
quan trọng của thị trường tiêu dùng. 20