Phân Tích Thị Trường Độc Quyền Điện Năng Tại Việt Nam | Kinh tế vĩ mô | Trường Đại học kinh tế Thành Phố Hồ Chí Minh

Tình huống 14
Thị trường độc quyền (monopoly market) là thị trường chỉ sự duy nhất
trong đó chỉ có một người hay một nhóm
người cung cấp sản phẩm, dịch vụ mà hoàn
toàn không có sự thay thế gần gũi nào. Ở
Việt Nam, ta có thể thấy rõ ngay thị trường
điện - một ví dụ nổi bật về mô hình độc quyền.
Dựa vào bảng số liệu, ta thấy điện là
thứ thiết yếu trong cuộc sống người dân và
sản lượng tiêu thụ ngày một tăng nhưng không phải công ty nào cũng có thể tạo ra điện.
Hiện nay, Tổng cty điện lực Việt
Nam ( EVN) vẫn giữ thế độc quyền
trong khâu truyền tải điện năng,
dưới sự quản lí của Nhà nước.
Công ty con thuộc EVN- Tổng
công ty truyền tải điện (EVNNPT)
là đơn vị chính được giao đầu tư,
vận hành và quản lí hệ thống đường dây truyền tải siêu cao áp Bắc-Nam
(500kV), cao áp 220kV và trạm biến áp tương ứng.
Ở khâu sản xuất, tính đến năm 2023, trong tổng gần 80.000 MW nguồn điện
toàn hệ thống (theo công suất đặt) đứng đầu ASEAN.
Giá điện thu mua của EVN tại các nhà máy trung bình cao hơn năm 2021,
riêng trong tháng 7/2022 giá thu mua điện bình quân đạt tới 1.840 VND cao hơn 34% so với cùng kỳ.
Điện năng được sản xuất chủ yếu từ các nguồn nguyên liệu hoá thạch
(than, dầu, khí) và đây là những nguồn không tái tạo, đang ngày một cạn kiệt.
Chi phí sản xuất ra một đơn vị năng lượng ngày một tăng, tương tự chi phí sản
xuất một tấn nhiên liệu ngày một đắt đỏ. Vì vậy có xu hướng giá điện năm sau cao hơn năm trước
EVN thu mua điện từ nhiều nhà sản xuất với các mức giá khác nhau
nhưng nhà nước lại đặt mức giá trần khi bán cho các hộ gia đình nên các năm
gần đây liên tục báo thua lỗ, vậy Nhà nước ta có nên tiếp tục để EVN độc quyền
không? Theo nhóm 14 EVN vẫn nên giữ độc quyền truyền tải điện năng dưới sự
quản lý, giám sát của Nhà nước. Đồng thời để tránh khủng hoảng năng lượng
trong tương lai và bảo đảm không bị thiếu hụt nguồn điện cung cấp cho người
dân, Nhà nước nên có những chính sách, giải pháp làm sao để tận dụng hiệu quả
nguồn năng lượng điện gió và năng lượng mặt trời rất tiềm năng ở Việt Nam
( có hơn 87 dự án điện tái tạo đang để không, không được hòa vào lưới điện).
Việc sản lượng ngày càng tăng của các nguồn năng lượng tái tạo chưa được
khai thác là “sự lãng phí rất lớn” trong khi các nguồn nhiệt điện khác thì đang
thiếu hụt, giá điện ngày càng tăng.