Danh sách Quiz
Câu 1: Thể chế chính trị là gì? Phân ch đặc trưng cơ bản của các loại hình thể chế chính trị $êu biểu thế giới
đương đại? (gồm câu 2)..............................................................................................................................................2
Câu 3. Trình bày thể chế nhà nước Liên hiệp vương quốc Anh và Bắc Ailen hiện nay................................................6
Câu 4. Trình bày thể chế nhà nước Cộng hòa liên bang Mỹ hiện nay.......................................................................11
Câu 5: Trình bày đ c điểm thể chế nhà nước Nhật Bản hi n nay: ...........................................................................16
Câu 6. Trình bày thể chế nhà nước Liên bang Nga....................................................................................................20
Câu 7: Trình bày đặc điểm thể chế nhà nước c ng hòa Pháp ...................................................................................27
Câu 8: Thể chế Nhà nước của Trung Quốc................................................................................................................33
Câu 9: So sánh thể chế nhà nước Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ai Len với thể chế nhà nước Nhật Bản?.........38
Câu 10. So sánh thể chế nhà nước của Cộng hòa Pháp và Cộng hòa LB Đức hiện nay.............................................40
Câu 11: So sánh thể chế nhà nước Mỹ và Nga..........................................................................................................45
Câu 12. So sánh quyền lực của Tổng thống Mỹ và Tổng thống Pháp........................................................................48
Câu 13. So sánh quyền lực Thủ tướng Đức và Thủ tướng Anh.................................................................................51
Câu 14: So sánh thể chế Đảng chính trị ở Mỹ với Liên hiệp vương quốc Anh và Bắc Ailen.......................................53
1
!"#$$%
$$&$#$'GỒM CÂU 2)
() *+,*-,*.)*/01
Là hệ thống các định chế, các giá trị tạo thành những nguyên tắc tổ chức
và phương thức vận hành của 1 chế độ chính trị, bao gồm:
+ Thể chế nhà nước ( những chế định pháp luật có tính cưỡng chế, buộc
mọi người, mọi tổ chức phải tôn trọng và chấp hành).
+ Thể chế các Đảng chính trị, các tổ chức chính trị- xã hội (là điều lệ và
những nghị định, quy định nguyên tắc tổ chức và phương thức hoạt động
của các Đảng chính trị và của các tổ chức chính trị)
Là hình thức thể hiện các thành tố của hệ thống chính trị thuộc thượng
tầng kiến trúc, bao gồm:
+ Các cấu trúc tổ chức
+ Các bộ phận chức năng cấu thành của hệ thống chính trị nhất định
Hiệu lực hoạt động cũng như vai trò của thể chế chính trị tùy thuộc vào
cấu trúc, sự vận hành và vai trò của từng thể chế chính trị trong hệ thống
chính trị
2,/03)4,567),89/*-4:;:<35)4<=:
Khi phân loại các thể chế chính trị -> căn cứ vào hình thức chính thể của
Nhà nước- căn cứ vào hình thái biểu hiện của thể chế Nhà nước
Tên gọi của hình thái chính thể Nhà nước cũng là tên gọi của thể chế chính
trị
Trên thế giới hiện nay, tồn tại nhiều loại hình thể chế Nhà nước -> tồn tại
nhiều loại hình TCCT
2 loại thể chế chính trị tiêu biểu là : Quân chủ + Cộng hòa
*+,*->?@),*8
KN : + Quy định và đảm bảo quyền lực tối cao của Nhà nước tập trung
toàn bộ hay 1 phần trong tay người đứng đầu Nhà nước ( vua, hoàng đế)
theo nguyên tắc kế thừa
+ Phân ra thành 3 loại : TCQC tuyệt đối – TCQC nhị nguyên – TCQC đại
nghị.
Thể chế quân chủ tuyệt đối : quyền chuyên chế, độc tài, không hạn chế
thuộc về nhà vua - Trong xã hội đương đại, thể chế này hầy như không tồn
tại
Thể chế quân chủ nhị nguyên: quyền lực chia đều cho Nhà vua và Nghị
viện- Nhà vua thường lất át Nghị viện, trong nhiều trường hợp giải tán
2
Nghị viện vô thời hạn để độc quyền quyền lực Nhà nước – Hiện nay,tồn
tại ở Brunay, Ả Rập Xê Út, Tiểu vương quốc A Rập
Thể chế quân chủ đại nghị:
(Anh, Nhật, Thái Lan..) Vua đứng đầu Nhà nước nhưng quyền lực tập
trung trong tay Nghị viện ( cơ quan do dân bầu) – Nhà vua chỉ tồn tại là
hình thức, trị vì nhưng không cai trị - Nghị viện là cơ quan quyền lực tối
cao, có quyền thành lập và giải tán chính phủ - Chính phủ chịu trách
nhiệm trước Nghị viện. Trên thực tế, quyền lực tập trung vào người đứng
đầu của cơ quan hành pháp.
Vua đứng đầu Nhà nước, là biểu tượng của sự thống nhất phi chính trị và
không thiên vị. Trên thực tế, vua chịu ảnh hưởng của Đảng cầm quyền
Thể chế quân chủ đại nghị: thi hành chủ nghĩa lưỡng viện. Nhưng hầu như
tất cả quyền lập pháp tập trung vào Hạ viện. Ở Nhật, Hạ biện có quyền tối
cao về lập pháp, có quyền thành lập và bãi nhiễm Chính phủ, kiểm tra,
giám sát hoạt động của các cơ quan hành pháp + tư pháp
Thể chế chính trị quân chủ đại nghị: thừa nhận chế độ đa Đảng. Ở Anh
duy trì chế độ 2 Đảng thay nhau cầm quyền. Nhật –“1 đảng rưỡi”, 1 đảng
lớn liên tục cầm quyền nhưng phải liên minh với 1 đảng nhỏ.
*+,*-,*.)*/01,A)4*B9
KN: + Xét về bản chất: quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân, chính
quyền do nhân dân bầu ra
+ Trên thực tế, ở các nước TBCN, quyền lực NN được tổ chức theo
nguyên tắc “tam quyền phân lập” – tất cả quyền lực thuộc về các tập đoàn
tư bản
+ Phân loại: - Ở các nước TBCN: CH tổng thống – CH đại nghị - CH
lưỡng viện
Ở các nước XHCN: TCCT được tổ chức theo mô hình CH Xô Viết như
Liên Xô trước đây
Thể chế cộng hòa tổng thống:
Điển hình: Mỹ, các nước châu Mỹ- La tinh, Liên Bang Nga..
Đặc trưng:
+ Quyền lực Nhà nước tập trung vào tổng thống do dân bầu ra
+ Tổng thống: là nguyên thủ quốc gia- đứng đầu cơ quan hành pháp, nắm
trọn quyền hành pháp – tự thành lập chính phủ, các thành viên chính phủ
do Tổng thống cử ra và chịu trách nhiệm trước TT – Chính phủ TT không
chịu trách nhiệm trước Quốc hội, tuy nhiên TT cũng không có quyền giải
tán Quốc hội.
3
+ Quyền hành pháp có phần lấn át quyền lập pháp và quyền tư pháp.
(Mỹ)- do thi hành chế độ lưỡng viện cân bằng và Nghị viện ko bị giải tán
bởi TT -> QH có thực quyền và trở thành đối trọng kiềm chế TT. (Nga)-
TT có quyền giải tán Đuma, hoặc Đuma do dân bầu ra, có quyền lớn hơn
Hội đồng Liên Bang(thượng viện)
+ Duy trì chế độ 2 đảng thay nhau nắm quyền. Song, chế độ đảng phái
thiếu kỷ luật và thiếu gắn bó, nội bộ ít thống nhất – Trên thực tế, ở Mỹ, tổ
chức và hoạt động của 2 đảng giống như 2 tổ chức bầu cử
Cộng hòa đại nghị:
Tiêu biểu : Đức, Áo, Phần Lan, Italia
Đặc trưng:
+ Quyền lực NN tập trung vào Nghị viện, cơ qian do dân trực tiếp bầu ra
+ Nghị viện: thành lập ra chính phủ - có quyền bầu và bãi miễn TT, CP và
cơ quan tư pháp – TT, CP hoạt động, chịu trách nhiệm trước Nghị viện
+ Ở CHLB Đức: bộ máy NN được tổ chức theo cơ chế “mềm” (cơ quan
lập pháp+hành pháp hoạt động phụ thuộc nhau và thường xuyên phải
thương lượng với nhau) – Duy trì chế độ lưỡng viện : Hạ viện do dân trực
tiếp bầu ra -> vai trò chi phối, Thượng viện do chính phủ các bang bầu ra -
> vai trò hạn chế.
Do duy trì chế độ đa đảng, nếu đảng chính trị nào nắm Hạ viện thì đảng đó
trở thành đảng cầm quyền. Trên thực thế, Đức duy trì chế độ “2 đảng
rưỡi” – 2 đảng mạnh thay nhau nắm quyền nhưng không thể chiếm đa số
trong Hạ viện để thành lập chính phủ, phải liên minh với 1 đảng khác nắm
quyền
Cộng hòa lưỡng tính
Là thể chế mang tính chất của TCCT CH Tổng thống + TCCT CH Nghị
viện. Tiêu biểu: Pháp, Phần Lan
Đặc trưng:
+ Tổng thống và Nghị viện do dân bầu ra – TT toàn quyền hành pháp, có
quyền giải tán Nghị viện – NV có quyền can thiệp vào quá trình thành lập
Chính phủ, buộc TT phải bổ nhiệm lãnh tụ của đảng đa số trong Nghị viện
làm Thủ tướng = TT phải chia quyền với Nghị viện
+ Quyền lực tập trung vào Tổng thống – nguyên thủ Quốc gia. TT chi phối
mọi hoạt động của cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp. – Khi liên
minh đảng của TT chiếm đa số trong Hạ viện -> quyền lực của TT gần
như tuyệt đối. – Khi phe đối lập chiếm đa số trong Hạ viện -> quyền lực
của TT bị hạn chế.
Thể chế cộng hòa XHCN
4
Ở các nước phát triển theo định hướng XHCN + các nước XHCN, TCCT
được tổ chức theo mô hình Cộng hòa Xô viết- CH XHCN
Quyền lực tối cao thuộc về quốc hội. QH có quyền thành lập chính phủ,
bầu CTN, các cơ quan tư pháp..., có quyền quyết định những vấn đề hệ
trọng của đất nước
CP là cơ quan hành pháp chịu trách nhiệm trước QH, thực thi vai trò quản
lí hành chính và bảo đảm sự thống nhất từ trung ương đến địa phương
# với các thể chế CH #, trong hệ thống tư pháp của TCCT CHXHCN có
hệ thống cơ quan viện kiểm sát
Trong TCCT CNXH có thể có chế độ đa đảng, song trên thực tế, vẫn duy
trì chế độ 1 đảng (Đảng cộng sản) lãnh đạo.
5
CD&$%$EF
GH FI $J$E DC
KA/LM:)N/O*P:>?P/LQ )*LMR, :ST)
Liên hiệp vương quốc Anh và Bắc Ailen( gọi tắt là Vương quốc Anh
hoặc Anh) nằm ở phía Bắc Châu Âu gồm đảo Gray-tơ Britain với các
vùng Anh vùng Scotlen xứ Uên và vùng Bắc Ailen.
Dân số là 60tr ng.
Khí hậu ôn đới, địa hình đa dạng bao gồm các loại địa hình: vùng đất thấp,
dãy đồi đá vôi(Anh); địa khối cao, nhiều cao nguyên(Uên); thung lũng ở
phía bãi, nam đồng bằng(Scotlen), đồi núi( Bắc Ailen).
Tôn giáo: có trên 27tr ng theo Anh quốc giáo, 9tr theo thiên chúa giáo gần
1tr theo Hồi giáo và một số tôn giáo khác.
• Sự hình thành và phát triển của thể chế chính trị Anh gắn với lịch sử
châu Âu. TCCT Anh hiện nay là kết quả của hơn 7 thế kỷ đấu tranh phát
triển liên tục.
+ Từ thế kỷ XI-XV là thời kỳ phát triển của chế độ phong kiến Tây Âu.
+ Từ thế kỷ XVI-XVII là thời kỳ tan rã của chế độ phong kiến.
+ Từ thế kỷ XVIII-XIX Anh đi xâm chiếm các thuộc địa ở Á, Phi, Mỹ
Latinh… Ngày nay, hệ thống thuộc địa tan rã nhưng Anh vẫn là một trong
những nước tư bản phát triển nhất thế giới là thành viên của các khối G7,
NATO, EU… thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.
$$C *+,*-)*M)3;, )*
CUVV*PV
• Hạ viện: do nhân dân trực tiếp bầu ra, có nhiệm kỳ 5 năm là cơ quan
có quyền lực tối cao trong bộ máy nhà nước.
Về thành phần: số lượng thành viên thay đổi theo sự gia tăng dân số, nghề
nghiệp: chính trị gia, luật gia, công nhân
Về cơ cấu tổ chức: 1 chủ tịch và 3 phó chủ tịch
+ Chủ tịch Hạ viện: là người của Đảng cầm quyền, lãnh đạo mọi hoạt
động của Hạ viện, là đại diện cho Hạ viện trong quan hệ với nhà vua,
chính phủ và các cơ quan khác. Sau khi được bầu, chủ tịch Hạ viện phải ra
khỏi Đảng (cầm quyền) không được phát biểu và biểu quyết( trừ trường
hợp phiếu thuận, trống ngang nhau). Hết nhiệm kỳ, Chủ tịch Hạ viện nhận
tước vị nam tước và trở thành thành viên Nghị viện.
+ Thủ lĩnh lãnh đạo đảng đoàn: do Thủ tướng bổ nhiệm, đại diện cho
Chính phủ tại Hạ viện, có quyền quyết định chương trình nghị sự của kỳ
6
họp, xác định chương trình hoạt động lập pháp của Hạ viện, đề nghị ứng
cử viên vào một số chức vụ của Chính phủ.
+ Tổng thư ký: phụ trách bộ phận thư ký của Hạ viện, không phải là thành
viên của Hạ viện, do nhà vua bổ nhiệm không theo nhiệm kỳ, là cố vấn về
những thủ tục hoạt động, quyền hạn của Hạ viện.
+ Các ủy ban: bao gồm ủy ban thường trực và ủy ban lâm thời
Ủy ban lâm thời phục vụ cho hoạt động của Hạ viện trong thời gian diễn
ra các kỳ họp.
Ủy ban thường trực: bao gồm : ủy ban toàn viện: toàn bộ thành viên Hạ
viện được triệu tập khi cần để thảo luận các vấn đề lớn, nhưng không biểu
quyết thông qua quyết định; ủy ban chuyên môn: có 16 ủy ban có nhiệm
vụ soạn thảo, nghiên cứu, thẩm tra các dự án luật, giám sát hoạt động của
các bộ, ngành của Chính phủ; ủy ban không chuyên môn có từ 15-50
thành viên có nhiệm vụ thẩm tra các dự án luật; ủy ban liên lạc có nhiệm
vụ phối hợp hoạt động của các ủy ban thường trực.
FQL9:/0BW,*X,)Y)4
+ Hạ viện là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất: là cơ quan lập
pháp, có chức năng phê chuẩn tất cả các đạo luật và hiệp định ký với nước
ngoài có quyền phủ quyết đối với Thượng viện. Hạ viện thành lập Chính
phủ và có thể giải tán chính phủ thông qua bỏ phiếu bất tín nghiệm. Thực
hiện chức năng giám sát của Chính phủ, các hạ nghị sỹ có thể đặt câu hỏi
chất vấn các thành viên Chính phủ trong “giờ câu hỏi” được ấn định vào
đầu giờ của mỗi phiên họp của Hạ viện.
+ Trong Hạ viện, Đảng đa số được quyền lập Chính phủ, lãnh tụ của
Đảng trở thành thủ tướng. Vì vậy, trên thực tế đảng cầm quyền nắm cả
quyền lập pháp và hành pháp nghĩa là kiểm soát hoạt động của Hạ viện.
Mặc dù bị Chính phủ kiểm soát tiến trình làm luật, Hạ viện có trách nhiệm
rà soát lại, thông qua những người ở hậu trường-các nghị sỹ không phải là
lãnh đạo. Hạ viện là hội nghị quan trọng để thảo luận các chính sách của
Chính phủ, giám sát hoạt động của Chính phủ.
+ Nhiệm kỳ 5 năm, tuy nhiên Chính phủ có quyền yêu cầu nhà vua
giải tán Hạ viện trước kỳ hạn: khi Hạ viện từ chối thông qua một quyết
định nào đó của Chính phủ, khi đảng cầm quyền đang chiếm ưu thế nếu
bầu hạ viện mới.
Hạ viện Anh được tổ chức chặt chẽ, phân chia trách nhiệm rõ ràng cho
các cá nhân, cơ quan chuyên trách. Hạ viện là cơ quan quyền lực tối cao:
quyền lập pháp, quyết định việc thành lập và bãi miễn chính phủ và các cơ
quan nhà nước khác. Chính vì vậy, các đảng phái tranh giành nhau chiếm
7
đa số ghế trong Hạ viện để có quyền thành lập Chính phủ. Do vai trò đặc
biệt quan trọng của Hạ viện nên người ta thường gọi Hạ viện là Quốc hội
hay Nghị viện.
• Thượng viện
- Gồm 4 loại: quý tộc thế tập; quý tộc không thế tập; tổng giám
mục,giám mục; thẩm phán.
- Số lượng: không cố định thay đổi theo thời gian; phụ nữ có quyền
tham gia thượng viện, các thượng nghị sĩ hoạt động không tích cực
- Cơ cấu tổ chức: Chủ tịch thượng viện: thành viên chính phủ do nhà
vua bổ nhiệm theo đề nghị của thủ tướng có nhiệm kì 5 năm, đứng đầu cơ
quan tư pháp; phó chủ tịch: do thượng viện bầu ra, có nhiệm kỳ 1 năm;
tổng thư ký: bộ phận thư ký; ủy ban thường trực: 17 ủy ban, có chủ nhiệm,
24 thành viên/ủy ban; ủy ban tay lái: phối hợp hoạt động giữa ủy ban
thường trực và ủy ban lâm thời.
+ Vai trò: Thượng viện rất hạn chế. Nó không còn khả năng cản trở việc
thông qua luật của Hạ viện, mặc dù có thể trì hoãn trong vòng 1 năm.
• Thủ tục hoạt động của Nghị viện
- Hạ viện: họp từ cuối t10 đầu t11 làm việc hầu như quanh năm trừ các
ngày lễ và nghỉ hè, họp từ t2-t6 có 40 đại biểu trở nên tham dự.
- Thượng viện: thời gian họp như Hạ viện có 30 thành viên trở nên
tham dự.
CM)*V*PV
• Trình tự thành lập Chính phủ:
- Được thành lập sau mọi cuộc bầu cử của Hạ viện
- Thủ tướng do nữ nữ hoàng chọn song thực tế là lãnh tụ đảng chiếm
đa số trong Hạ viện
- Theo đề nghị thủ tướng, nữ hoàng bổ nhiệm thành viên chính phủ
- Thủ tướng có thể cách chức bộ trưởng mà không cần cố vấn của Hạ
viện.
• Thủ tướng chính phủ:
- Chức năng: xác định đường lối chính sách, chiến lược chung, lãnh
đạo Chính phủ, thiết lập chương trình nghị sự của các cuộc họp Chính phủ
và nội các, đẹ trình Nữ hoàng phê chuẩn thành phần Nội các và cơ cấu
chính phủ, quyết định bãi miễn các bộ trưởng, giải tán chính phủ, chỉ đạo
hoạt động sáng tạo pháp luật của Chính phủ, tuyên bố chiến tranh và hòa
bình kí kết các hiệp định với nước ngoài…
- Thủ tướng lập ban thư ký để giúp việc gồm 10ng.
• Nội các
8
- Nguồn: do thủ tướng ấn định
- Thành phần: 1 số bộ trưởng quan trọng:tài chính, nội vụ, quốc
phòng…
- Cơ cấu tổ chức: 20 ủy ban thường trực và ban thư ký
- Chức năng: lãnh đạo chung bộ máy hành chính, phối hợp hoạt động
của các bộ, xác định phương hướng cơ bản của chính phủ, chuẩn bị dự
luật, ban hành các văn bản pháp luật thuộc thẩm quyền của mình, nội các
chịu trách nhiệm trước quốc hội
• Các bộ trưởng:
- Bao gồm 80 bộ trưởng, phần lớn là hạ nghị sỹ, 1 phần là thượng nghị
sỹ
- Phân loại: 4 nhóm: bộ trưởng lãnh đạo các bộ, bộ trưởng không bộ,
bộ trưởng nhà nước, bộ trưởng thư ký
- Chức năng: điều hành cơ quan mình phụ trách, không hoàn thành
nhiệm vụ hoặc bất đồng ý kiến với thủ tướng họ có thể từ chức.
C3V*PV
• Được thành lập từ rất sớm và chỉ được thay đổi chút ít
• Các tòa án địa phương:
- Tòa hòa giải: là cấp thấp nhất, thẩm phán là người hoạt động kiêm
nhiệm không ăn lương, có quyền xét xử các vụ án nhỏ.
- Tòa án quận: thẩm phán do vua bổ nhiệm theo đề nghị chính phủ,
thâm niên trên 10 năm, xét xử các vụ án mà tòa hòa giải không được
quyền xét xử
• Tòa án trung ương: là tòa án tối cao gồm:
- Tòa nhà vua: xét xử vụ án hình sự đặc biệt quan trọng
- Tòa tối cao: xét các vụ tranh chấp dân sự vượt khỏi thẩm quyền tòa
án địa phương
- Tòa kháng án: là tòa phúc thẩm của tòa nhà vua và tòa tối cao.
- Ngoài ra ở Anh còn có các tòa án chuyên ngành: tòa án hành chính,
quân sự…
- Anh không có bộ tư pháp, hệ thống hoạt động dưới sự lãnh đạo của
chủ tich thượng viện, Anh cũng k có hệ thống công tố mà có hệ thống luật
sư.
• Chính quyền địa phương
- Cơ cấu chính quyền địa phương ở Anh vô cùng phức tạp. có 4 vùng
địa lý…
- Có 52 lãnh địa ,quận ,công xã
9
- Sự phân quyền giữa các cấp tương đối rõ ràng: cấp lãnh địa phụ trách
dịch vụ chính quyền, gia đình, văn hóa, cảnh sát, luật giao thông; cấp quận
- Quyền lực vẫn tập trung vào trung ương, trung ương kiểm soát trực
tiếp, chính quyền địa phương thông qua sự theo dõi của các vị bộ trưởng,
thông qua phân bổ ngân sách cho các địa phương.
10
ZCD&[\ $%
K]$E D
$C(*P:>?P/
- Mỹ là tên gọi khác của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ (United States of
America). Là một cường quốc với GDP đứng đầu thế giới, Mỹ hiện nay
cũng là quốc gia dẫn đầu trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là về quân sự và
khoa học công nghệ.
- Nước Mỹ gồm 50 bang, diện tích hơn 9,3 triệu km
2,
rộng thứ 4 thế giới
sau Nga, Canada và Trung Quốc. Nhìn chung, có thể coi Mỹ là một trong
những quốc gia có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú và giàu có
nhất trên thế giới. Mỹ còn là một trong số những nước có dân số đông nhất
trên thế giới với thành phần dân cư tương đối phức tạp và số lượng tăng
lên rất nhanh.
- Lịch sử thể chế Mỹ bắt đầu từ năm 1607 khi Anh lập thành phố
Jamestown, quản lý thuộc địa bằng luât pháp. Trải qua một quá trình đấu
tranh lâu dài, năm 1782, Anh công nhận quyền độc lập của Mỹ, nước Mỹ
bắt đầu quá trình phát triển của mình.
$$C*+,*-)*M)3;,
CUVV*PV
- Quốc hội là cơ quan lập pháp Mỹ,gồm hai viện: Hạ viện và thượng viện
- Theo Hiến pháp Mỹ, Quốc hội có các quyền như sau :
+ Quy định các loại thuế và thu thuế liên bang ; ban hành luật và các quy
định thống nhất trên các lĩnh vực toàn liên bang
+ Tuyên bố chiến tranh và hòa bình,thông qua ngân sách quốc gia,giám
sát các hoạt động của cơ quan hành pháp và tư pháp
+ Phê chuẩn các điều ước quốc tế,buộc tội Tổng thống,bác bỏ quyền phủ
quyết của Tổng thống,buộc tội các thẩm phán, kiến nghị sửa đổi Hiến
pháp ….
aC=L:^)
- Hạ viện được cử tri cả nước bầu ra trong cuộc bầu cử phổ thông đầu
phiếu theo tỷ lệ số dân ở từng bang.Trong thành phần Hạ viện,có 435 đại
biểu chính thức được bầu từ 50 bang, 3 đại biểu dự khuyết đại diện cho
các vùng có số dân chưa đạt 520 nghìn người ( Đông Samoa,Guam,
Virginxkie ),nhiệm kỳ 2 năm.
- Hạ viện chủ yếu chịu trách nhiệm về các vấn đề đối nội, ngân sách, thuế
khóa.
- Cơ cấu tổ chức của hạ viện và Thượng viện về cơ bản giống nhau bao
gồm bộ phận chính thức ( do luật định ) và không chính thức (do đảng
11
chính trị thành lập). Bộ phận chính thức gồm: chủ tịch Hạ viện(còn gọi là
Người phát ngôn của Hạ viện), Thư ký, các ủy ban thường trực, các ủy
ban khác và bộ máy giúp việc. Bộ phận không chính thức gồm 2 tổ chức
đảng đoàn ( đa số và thiểu số)
- *8/1,*= L:^) là người được bầu ra trong số các thành viên, trên thực
tế đó là người do đảng đa số. Chủ tịch Hạ viện có quyền: điều khiển các
cuộc họp của Hạ viện; bổ nhiệm người đứng đầu và các thành viên ủy ban;
sắp đặt chương trình lập pháp; quyết định giao các dự luật cho các ủy ban.
Hạ viện có 22 ủy ban, số lượng thành viên của các ủy ban không giống
nhau và được thành lập theo sự thỏa thuận giữa 2 đảng Cộng hòa và dân
chủ trên cơ sở tỷ lệ số thành viên trong viện. Chủ nhiệm các ủy ban
thường do những nghị sỹ làm việc lâu năm nhất đảm nhiệm.
b. Thượng viện: thượng viện gồm 100 thành viên, được bầu từ 50 bang,
mỗi bang 2 đại biểu. Nhiệm kì thượng nghị sĩ là 6 năm, cứ 2 năm bầu lại
1/3. Thượng viện quyết định các đạo luật về đối ngoại, phê chuẩn các hiêp
ước quốc tế, thông qua đề cử các thành viên nội các, thẩm phán, chánh
án…, qua đó kiểm soát nhân sự cơ quan hành pháp và tư pháp.
-Cơ cấu tổ chức Thượng viện cũng giống như Hạ viện. Chủ tịch Thượng
viện là Phó tổng thống (chủ yếu thực hiện chức năng hành pháp), có quyền
điều khiển các phiên họp nhưng không tham gia bỏ phiếu, trừ trường hợp
khi tỷ lệ số phiếu là 50/50. Chủ tịch lâm thời do Thượng viện bầu ra,
thường là do người có thâm niên cao nhất đảm nhiệm. Thượng viện có 16
ủy ban thường trực, 4 ủy ban hỗn hợp, một sô ủy ban chuyên biệt và các
ủy ban chia thành gần 300 tiểu ban, phụ trách các vấn đề chuyên sâu, cụ
thể. Có gần 25 nghìn chuyên gia làm việc trong các cơ quan nghiên cứu,
thu thập và phân tích thông tin cho Quốc hội.
- Giống như nghị viện Anh, ở Mỹ còn có một loại ủy ban nữa là ủy ban
toàn viện. đó là phiên họp toàn thể của mỗi viện, nhưng chủ tọa không
phải là Chủ tịch viện mà là một trong số các nghị sĩ được đề cử.
- Hai đảng cộng hòa và dân chủ chi phối hoạt động của Quốc hội. Ở cả hai
viện, các đảng đều thành lập đảng đoàn, đứng đầu là lãnh tụ và ban lãnh
đạo. ban lãnh đạo kiểm tra, giám sát các nghị sỹ đảng mình thực hiện đúng
nghị quyết của đảng, bảo đảm sự thống nhất trong nội bộ.Đảng đa số ở
viện nào sẽ nắm giữ nhưng chức vụ chủ chốt của viện đó
c. Quá trình thông qua một dự luật: để trở thành luật, một dự luật phải
trải qua một chu trình: dự luật-Hạ viện-ủy ban thích hợp-tiểu ban thích
hợp-ủy ban quy tắc-gửi lại ủy ban chuyên trách thảo luận-ra hội nghị toàn
thể hạ viện thảo luận và biểu quyết. ở Thượng viện cũng thông qua một
12
quá trình như thế nhưng không có ủy ban quy tắc. trước đây, các Thượng
nghị sĩ có quyền tranh cãi vô thời hạn đối với một dự luật nhưng sau này
quy định, nếu 11 đại biểu đề nghị thì hội nghị biểu quyết, được 2/3 phiếu
thì tranh cãi chấm dứt.
Nếu dự luật chưa thống nhất thì 2 viện sẽ thành lập một Ủy ban hỗn hợp
để chỉnh lý, bổ sung. Dự luật thông qua ở 2 viện sẽ được gửi lên cho Tổng
thống phê chuẩn, Tổng thống có 10 ngày để xem xét. Có 4 trường hợp xảy
ra: Tổng thống ký ngay; hết 10 ngày mà TT không kí, kỳ họp quôc hội đã
kết thúc, dự luật trải qua các bước từ đầu; TT phủ quyết một vài điểm
trong dự luật, gửi lại để quốc hội thảo luận; TT phủ quyết, dự luật quay lại
quốc hội, nếu 2 viện biểu quyết lại đạt 2/3 số phiếu trở lên thì dự luật vẫn
có hiệu lực.
CM)*V*PV
a.Vai trò của TT: TT Mỹ là một trong những chức vụ có nhiều quyền lực
nhất trên thế giới. TT vừa là nguyên thủ quốc gia, đứng đầu bộ máy hành
pháp, vừa là tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang.
- Về lập pháp: TT giám sát chặt chẽ quá trình tạo luật, có quyền triệu tập
quốc hội bất thường, hằng năm gửi thông điệp tới quốc hội, đề xuất văn
bản luật, quyền phủ quyết dự luật . quốc hội không thể buộc TT trả lời bất
cứ vấn đề nào, ngọai trừ đang có lời buộc tội.
- Về hành pháp: TT có quyền thành lập chính phủ, bổ nhiệm( với sự đồng
ý của thượng viện) các bộ trưởng, thẩm phán liên bang, hội đồng cố vẫn,
đại sứ… tất cả khoảng 3000 chức vụ, nếu kể cả cảnh sát, quân đội, các cơ
quan tình báo thì con số này lên tới 75000 chức vụ. TT có quyền chuẩn bị
dự án ngân sách, các dự luật tài chính, kế hoạch cải tổ. trong đối ngoại, TT
có quyền thay mặt quốc gia kí các hiệp định với nước ngoài, hoạch định
chính sách đối ngoại.
- Về tư pháp: TT bổ nhiệm các thẩm phán tòa án liên bang, ra lệnh ân xá.
-Trên thực tế, tổng thống có quyền lực nhiều hơn so với quy định của hiến
pháp. Tuy nhiên, TT vẫn có thể bị truất quyền trong trường hợp bị luận
tội. quy trình như sau: đầu tiên, ủy ban pháp luật của hạ viện soạn thảo
công thức buộc tội - Hạ viện xem xét, thông qua sau đó chuyển lên thượng
viện, dưới sự chủ toạ của chánh án tòa án tối cao. Nếu đạt 2/3 số phiếu
thông qua, TT bị truất quyền.
Cơ cấu chính phủ: chính phủ gồm 3 bộ phận: văn phòng điều hành của
TT; các bộ; các tổ chức độc lập và các công ty của chính phủ.
Văn phòng điều hành có khoảng 1500 nhân viên, gồm 11 đơn vị. TT là
chủ tịch các cơ quan trên, ngoài ra còn có chủ tịch lâm thời, có thể lập
13
thêm hoặc giải tán các cơ quan. Người đứng đầu văn phòng điều hành có
vai trò như Thủ tướng, quản lý tòa Bạch ốc, bảo đảm công việc hằng ngày,
giúp tổng thống quan hệ với quốc hội, báo chí và công chúng, cố vẫn cho
TT…
-Chính phủ Mỹ có 16 bộ: như Bộ Nông nghiệp, thương mại, quốc phòng,
giáo dục, y tế, ngoại giao… sau sự kiện khủng bố ngày 11/9/2001, TT Bus
đã thành lập thêm Bộ an ninh nội địa. ngoài ra, còn có 3 cơ quan quan
trọng, ngân sách có khi cao hơn các bộ là CIA, FBI, AID. 18 vị đứng đầu
các cơ quan trên hợp thành Hội đồng nội các, mỗi tháng họp một lần, có
vai trò cố vẫn cho TT.
-Các ủy ban độc lập, các cơ quan của chính phủ: đây là các cơ quan của cả
hai đảng và do quốc hội lập ra. Đứng đầu là Hội đồng ủy viên do TT bổ
nhiệm và bãi miễn.
-Chính phủ có thẩm quyền: khởi thảo, vạch ra chính sách đối nội, đối
ngoại; quản lý, bao quát các lĩnh vực cơ bản trong xã hội, ban hành các
văn bản dưới luật, trình các dự luật lên quốc hội.
-Các cơ quan hành pháp hoạt động độc lập, không bị Quốc hội giải tán, chỉ
chịu trách nhiệm trước TT. Các thành viên Chính phủ không được kiêm
nhiệm chức vụ trong Quốc hội.
C3V*PV
- Ở Mỹ đồng thời tồn tại 2 hệ thống tư pháp liên bang và bang, gồm 3 cấp:
tối cao, thượng thẩm và sơ thẩm. Trong xét xử, cấp dưới không chịu sự chỉ
đạo trực tiếp của cấp trên, cấp trên có quyền xét phúc thẩm của cấp dưới.
Tòa án liên bang giải quyết những vụ liên quan đến quyền lợi liên bang,
những vụ việc trên 50 nghìn đôla.
-Tòa án tối cao gồm 9 thẩm phán do TT bổ nhiệm, Quốc hội thông qua và
có nhiệm kỳ suốt đời. họ phải từ bỏ đảng phái để đảm bảo hoạt động độc
lập, lương rất cao. Tòa án có quyền phủ quyết mọi đạo luật, hành vi nếu
trái với hiến pháp. Các vụ việc liên quan đến tòa án tối cao chỉ liên quan
đến những vị trí quan trọng nhất, từ tòa án thượng thẩm các liên bang hoặc
các vụ quan trọng từ các bang. Tòa có 2 nguyên tắc hoạt động: nguyên tắc
4 người – quyết định có xử hay không cần 4 người đồng ý; nguyên tắc đa
số: khi quyết định cuối cùng cần 5 phiếu trở lên.
- Mỹ có 11 tòa án thượng thẩm( phúc thẩm) riêng biệt, mỗi tòa có 3-15
thẩm phán. Tòa thượng thẩm xem xét các quyết định của tòa án quận trong
khuôn khổ khu vực mình.
50 bang được chia thành 89 tòa án quận. tòa án quận giải quyết các sai
phạm cấp liên bang.
14
-Ngoài ra, Quốc hội ra quyết định thành lập các tòa án đặc biệt vì những
mục đích đặc biệt.
- Tất cả các thẩm phán liên bang đều co nhiệm kì suốt đời, do TT bổ
nhiệm, Thượng viện phê chuẩn.
ZC*.)*>?_Q)<19V*35)4: Mỹ có 50 bang, quận Columbia và các vùng
lãnh thổ bên ngoài. Các bang có Hiến pháp riêng, cũng dựa trên nguyên
tắc tam quyền phân lập. quốc hội các bang đều có 2 viện. hai viện có vai
trò ngang nhau, có cơ cấu các ủy ban và tiểu ban. Quốc hội bang có quyền
ra luật mà liên bang không cấm, luật liên bang có hiệu lực tối cao.
-Đứng đầu cơ quan hành pháp bang là Thống đốc, được bầu phổ thông đầu
phiếu. phần lớn các bang quy định nhiệm kì thống đốc 4 năm, có 9 bang
quy định 2 năm, cứ 2 năm bầu lại một nửa số Thống đốc. thống đốc có
quyền phủ quyết các đạo luật bang, chỉ huy cảnh sát, quân đội bang và
quyền ân xá. Cấp dưới của thống đốc bang là các viên chức hành chính do
dân bầu ra.
- Hệ thống tòa án các bang không hoàn toàn giống nhau, nhưng thường có
3 cấp xét xử: tối cao, phúc thẩm, sơ thẩm. Các thẩm phán bang có thể
được bầu hoặc bổ nhiệm theo các thể thức khác nhau, nhiệm kỳ 2-10 năm.
- Cấp dưới bang là hạt, thành phố hoặc quận; cấp cơ sở là thị trấn và làng,
có các đặc khu trường học và các đặc khu khác. Dưới bang còn có cấp
phân khu, thường bap gồm 2 thị trấn trở lên và một số làng xã.
- Chính quyền hạt: chức năng của hạt là thực hiện các nhiệm vụ mà chính
quyền bang ủy nhiệm như tổ chức bầu cử, đảm bảo an ninh trật tự… một
hạt có một hội đồng giám sát do dân bầu, có văn phòng lập pháp và hành
chính.
- Chính quyền thành phố: các thành phố có chức năng khá độc lập so với
chính quyền bang. Đây là nơi đáp ứng trực tiếp nhu cầu người dân. Cách
thức tổ chức thành phố theo 3 dạng: thị trưởng- hội đồng; ủy ban; nhà
quản lý thành phố .
-Thị trấn, làng xã: là đơn vị hành chính cấp dưới hạt, phụ trách đường,
điện, nước, cảnh sat, phòng cháy chữa cháy, vệ sinh, thu thuế địa phương.
Thị trấn, làng xã được điều hành bởi một hội đồng do dân bầu, đứng đầu
là Chủ tịch hoăc thị trưởng.
15
`D$K&a
$E D
(*P:>?P/
NB là quốc đảo nằm ở Đông Bắc Á với hơn 4000 hoàn đỏ lớn nhỏ khác
nhau
Người Nb gọi mình là xứ sở của mặt trời
Diện tích: hơn 377 km2, trong đó hơn 70% là đồi núi…
Địa hình phức tạp, bờ biển dài, nhiều núi đá vôi với nhiều hải cảng nhỏ
nhưng rất đẹp…có nhiều núi cao trên 2000m: đỉnh Phú Sỹ…
Khí hậu ôn hòa, có sự khác nhau giũa các miền,…một năm có 4 mùa rõ
rệt…
Dân số trên 125 triệu ng, đứng thứ 7 trên tg, mật độ cao 300ng/km2
Tôn giáo: chủ yếu là phật giáo với khoảng 92 triệu tín đồ…ngoài ra còn có
: cơ đốc giáo, hồi giáo…
Nhìn chung nb là quốc gia ptrien nhất tg, cường quốc kte, nhưng kte nb
cũng còn nhiều hạn chế
$$*+,*-)*M)3;,
UVV*PV
Quốc hội nb được tổ chức theo hình thức 2 viện: hạ viện và thượng
viện,tạo cơ chế giám sát và hạn chế quyề lực của nhau
Quốc hội có vị trí trung tâm, điều khiển hoạt động chính trị. Theo hiến
pháp, quốc hội là cơ quan quyền lực tối cao, là cơ quan lập pháp duy nhất
của đất nước
=L:^)
+ Nhiệm kỳ: 4 năm, do dân trực tiếp bầu ra, số lượng k cố định
+cơ cấu tổ chức:
Chủ tịch, phó chủ tịch
Ban thư ký, ban lập pháp và các phiên họp cụ thể
20 ủy ban thường trực: giúp hạ viện các dự luật và ktra hdong của cphu
+Chức năng:
Có quyền tlap cphu và bãi miễn cphu. Chính phủ chịu trách nhiệm trước
hạ viện
Chính phủ phải báo cáo toàn bộ công việc lãnh đạo hành chính và phải
giải trình tất cả những chất vấn của ngĩ sỹ
+ Hạ viện có thể bị giải tán sớm bởi sắc lệnh của Nhật hoàng trên cở sở đề
nghị của thủ tướng. Theo luật định hạ viện có thể bị giải tán trong các
trường hợp:
Theo đề nghị của ít nhất 2/3 đại biểu
16
Đảng cầm quyên mất uy tín và gây ra hậu quả kinh tế nghiêm trọng
Bất đồng lớn về chính trị giữa nội các và hạ viện
*3b)4L:^)
+ Gồm 252 nghị sĩ, nhiệm kỳ 6 năm, 3 năm bầu lại 1 lần
+ Cơ cấu tổ chức:
Chủ tịch và các phó chủ tịch
Ban thư ký, ban lập pháp và các phiên họp cụ thể
17 ủy ban thường trực: giúp hv chuẩn bị các dự luật và ktra hoawj động
của chính phủ
Quan hệ giữa hạ viện và thượng viện
+ Hiến pháp 1946 đã trao cho hạ viện nhiều quyền hơn thượng viện trên
nhiều phương diện:
Thông qua ngân sách
Thông qua dự luật, hiệp ước
+Qua đây các đảng chính trị đẩy mạnh ảnh hưởng của mình tại thượng
viện => sự khác nhau giữa 2 viện ngày càng lớn
+Quan hệ của hạ viện với hành pháp: có quyền bỏ phiếu bất tín nhiệm,
buộc thủ tướng cùng nội các từ chức; có thể bị nội các giải tán
+Quan hệ của hạ viện với tư pháp: lập tòa án xét xử; các đạo luật của hạ
viện có thể bị tòa án tối cao hủy bỏ nếu nó k hợp với hiến pháp
+ Thượng viện k bị nội các giải tán, nếu hạ viện bj giải tán thì thượng viện
sẽ thay thế hạ viện
M)*V*PV
Nội các
+Được thành lập trên cơ sở bầu chọn của quốc hội mà chủ yếu là hạ viện
-> quốc hội để trình ứng cử viên lên Nhật hoàng làm thủ tướng
+ Thủ tướng bổ nhiệm thành viên nội các, Nhật hoàng chỉ xác nhận và bổ
nhiệm với bãi nhiễm
+ Các thành viên của nội các là hạ nghị sỹ
+ Cơ cấu tổ chức gồm có thủ tướng và 20 bộ trưởng
+ Vai trò của nội các
Là cơ quan quyền lực tối cao trong hệ thống hành chính quốc gia
Điều hành hoạt động cơ quan hành chính cấp dưới, liên hệ với quốc hội
Đề ra sáng kiến luật
quyết định các đường lối đối ngoại, ký kết các hiệp ước quốc tế
+ Vai trò của thủ tướng:
Đệ trình dự thảo luật
17
Báo cáo tình hình công việc đối nội, đối ngoại giám sát hoạt động của
chính phủ
Ban hành qui tắc thực thi hiến pháp
Soạn thảo dự án ngân sách hàng năm
Giả tán hạ viện
Các cơ quan hành chính nhà nước:
+ Các cơ quan ở các bộ, ủy ban, tổng cục đặt dưới kiểm soát của nội các
+ Cơ quan hành chính và qui mô của nó cũng có xu hướng tăng lên
+ Các cơ quan đó độc lập với nhau và thực thi các hoạt động công cộng
3V*PV
Cơ cấu tổ chức:
+Tòa án tối cao
+8 tòa án cấp cao
+tòa án tỉnh
+tòa án sơ thẩm
Nguyên tắc xét xử ở NB theo chế độ 3 cấp gồm sơ thẩm, phúc thẩm,
thượng thẩm và luôn thể hiện tính độc lập, k chấp nhận sự can thiệp của
nội các or từ đâu đó
Hệ thống pháp luật NB thương tham khỏa ý kiến của những ng hoạt động
nghiệp dư, có kiến thức và kinh nghiệm trc khi đưa ra quyết định chính
thức
*.)*>?_Q)<19V*35)4
Hoạt động theo nguyên tắc tự trị địa phương: chính quyền có quyền đưa ra
những qui định , danh sách của riêng mình phù hợp với từng địa phương.
Chính phủ k có quyền can thiệp vào các tổ chức hành chính địa phương.
Cơ cấu đơn vị hành chính:
+tỉnh
+thành phố, thị xã, thị trấn
+ cho, son
Quyền hạn của chính quyền địa phương phân thành các nhóm:
+ Quản lý pháp luật
+ Trật tự công cộng
+ Chăm sóc sức khỏe
+ Phúc lợi công cộng, xd cơ sở hạ tầng, gđ, vh
Về hình thức chính quyền địa phương hdong độc lập, nhưng thực tế thì
mọi hoạt động của cquyen địa phương đều có sự can thiệp của chính
quyền trung ương
18
19
cCD&$%
(*P:>?P/
LBN nằm ở phía đông châu Âu và miền bắc châu Á
Diện tích 17tr km2(rộng nhất thế giới), dân số hơn 145tr ng(đứng t6 tg).
Tài nguyên khoáng sản phong phú đa dạng ( dầu mỏ, khí đốt, than,
quặng…) gồm nhiều dạng địa hình khác nhau
Khí hậu thay đổi theo chiều B-N có từ băng giá, ôn đới đến cận nhiệt đới,
đại dương
Tôn giáo chính là đạo chính thống.
*+,*-)*M)3;,
UVV*PV
• Viện Đuma quốc gia:
- Gồm 450 đại biểu, nhiệm kỳ 4 năm. Một nửa số thành viên của
Đuma được bầu theo danh sách các đảng phái, một nửa do cử tri bầu trực
tiếp. Dduma có 27 ủy ban được thành lập trên nguyên tắc tỷ lệ số ghế của
các đảng trong Đuma. Mỗi ủy ban không có quá 25 thành viên, đứng đầu
là chủ tịch và các phó chủ tịch. Các ủy ban có nhiệm vụ soạn thảo và xem
xét các dự luật, tổ chức và tiến hành các buổi thảo luận trong Đuma về các
dự luật này.
- Quyền hạn của Đuma: thông qua các đạo luật Liên bang; kiểm tra,
giám sát hoạt động của các cơ quan hành pháp và tư pháp; thông qua
quyết định của Tổng thống về việc bổ nhiệm thủ tướng; quyết đi nhj về
vấn đề tín nhiệm đối với chính phủ; bổ nhiệm và bãi miễn chức Thống đốc
ngân hang Trung ương Nga; bổ nhiệm và bãi miễn Chủ tich viện ngân khố
và một nửa thành viên của viện này; ra lênh ân xá; đưa ra những luận tội
đối với tổng thống để bãi miễn Tổng thống; thẩm quyền về đối ngoại…
- Các phiên họp của Đuma: mỗi năm Đuma họp 2 kỳ: mùa xuân từ
12/1 đến 20/7 và mùa thu từ 1/10 đến 25/12 được tiến hành khi có 2/3
tổng số đại biểu. Các kỳ họp của Đuma được tiến hành công khai, có sự
tham gia của các phương tiện thông tin đại chúng, đại diện các cơ quan
nhà nước…Chương trình hoạt động của Đuma được xem xét và thông qua
trước, thời gian nghỉ của Đuma có thể tổ chức các cuộc họp bất thường.
Tại các kỳ họp kín của Đuma sẽ có mặt Tổng thống, thủ tướng chính phủ,
các thành viên của chính phủ, thành viên của tòa án hiến pháp, Tòa án tối
cao, Tòa án Trọng tài tối cao và một số cơ quan khác…
- Về vấn đề giải tán Đuma: Đuma quốc gia có thể bị giải tán bởi Tổng
thống LBN trong trường hợp Đuma 3 lần không thông qua chức Thủ
tướng thì Tổng thống giải tán Đuma và ấn định cuộc bầu cử mới. Đuma
20
Bấm Tải xuống để xem toàn bộ.
