Tiểu luận kinh tế vi mô: Tin tốt trong nông nghiệp | Kinh tế vĩ mô | Trường Đại học kinh tế Thành Phố Hồ Chí Minh

BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA KẾ TOÁN TIỂU LUẬN MÔN HỌC: KINH TẾ VI MÔ
CHỦ ĐỀ: TIN TỐT TRONG NÔNG NGHIỆP CHƯA CHẮC LÀ
TIN VUI CHO NÔNG DÂN VIỆT NAM Giảng viên hướng dẫn: Nguyễn Hữu Lộc
Mã lớp học phần: 25C1ECO50100141
Sinh viên thực hiện: Trần Mai Yến Nhi K51- KN0001 1251023463 MỤC LỤC
MỤC LỤC ........................................................................................ 2
LỜI MỞ ĐẦU .................................................................................. 3
I. SỰ BẤT ỔN ĐỊNH GIÁ BƯỞI DIỄN: MỘT SỰ KIỆN THỰC
TẾ ………………………………………………………………….. 3 1. 3
Mô tả sự kiện………………………………………..................
2. Hậu quả đối với nông dân và bài học rút ra …………………...4
II. PHÂN TÍCH NGUYÊN NHÂN BẰNG CÔNG CỤ CUNG-CẦU
VÀ PHƯƠNG PHÁP BA BƯỚC ………………………………… 5
1. Phương pháp ba bước phân tích sự thay đổi trạng thái cân
bằng…………………………………………………………. 5,6
2. Đồ thị minh họa …………………………………………….. 6,7
III. KHUYẾN NGHỊ PHÍA CUNG NHẰM TĂNG LỢI NHUẬN
TRONG DÀI HẠN ………………………………………………. 7
IV. KẾT LUẬN …………………………………………………… 8
TÀI LIỆU THAM KHẢO ……………………………………….. LỜI MỞ ĐẦU
Trong thời đại toàn cầu hóa, nông nghiệp Việt Nam thường được ca ngợi nhờ những "tin tốt"
như tăng trưởng xuất khẩu và nhu cầu tiêu thụ nội địa ngày càng cao. Tuy nhiên, những lợi ích
này không phải lúc nào cũng mang lại niềm vui cho nông dân, đặc biệt khi giá cả nông sản biến
động bất ổn định, dẫn đến thua lỗ và bất ổn kinh tế. Bài tiểu luận này sẽ tập trung phân tích
trường hợp bưởi Diễn Hà Nội – một loại trái cây đặc sản nổi tiếng của Việt Nam để minh họa
vấn đề. Thông qua mô hình cung-cầu và phương pháp "ba bước phân tích sự thay đổi của trạng
thái cân bằng" chúng ta sẽ khám phá nguyên nhân của sự bất ổn định giá, đồng thời đề xuất
khuyến nghị phía cung nhằm tăng lợi nhuận cho nhà sản xuất trong dài hạn. Phân tích này dựa
trên dữ liệu thực tế từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam, nhấn mạnh rằng nông
nghiệp Việt Nam cần chuyển từ phụ thuộc vào biến động thị trường sang quản lý bền vững. Theo
quan điểm cá nhân của tôi, vấn đề này không chỉ là kinh tế mà còn liên quan đến an ninh lương
thực quốc gia, đòi hỏi sự can thiệp kịp thời từ chính phủ và cộng đồng
I. SỰ BẤT ỔN ĐỊNH GIÁ BƯỞI DIỄN: MỘT SỰ KIỆN THỰC TẾ 1. Mô tả sự kiện
Bưởi Diễn Hà Nội, trồng chủ yếu tại phường Phú Diễn (Hà Nội), là một giống bưởi nổi tiếng với
hương vị ngọt thanh và vỏ mỏng, được xuất khẩu sang nhiều nước châu Á. Sự bất ổn định giá
của loại nông sản này thể hiện rõ nét "tin tốt" ban đầu nhưng dẫn đến hậu quả tiêu cực. Cụ thể,
vào cuối năm 2020, giá bưởi Diễn tăng vọt từ mức 20.000-30.000 VND/kg lên 80.000-100.000
VND/kg, nhờ nhu cầu xuất khẩu sang Trung Quốc bùng nổ. Trong bối cảnh dịch COVID-19,
người tiêu dùng Trung Quốc ưu tiên trái cây nhập khẩu từ Việt Nam như một lựa chọn an toàn
và chất lượng, tạo ra "tin tốt" về tăng trưởng xuất khẩu nông sản. Tuy nhiên, chỉ vài tháng sau,
vào năm 2021, giá lao dốc xuống 40.000-50.000 VND/kg, khiến nhiều nông dân thua lỗ nặng nề.
Hình ảnh bưởi Diễn tại phường Phú Diễn (Quận Bắc Từ Liêm, TP Hà Nội, nơi được coi là thủ phủ của bưởi Diễn)
2. Hậu quả đối với nông dân và bài học rút ra
Nguyên nhân sản lượng nội địa tăng đột biến là do nông dân mở rộng diện tích trồng để tận dụng
lợi nhuận ngắn hạn, dẫn đến dư thừa cung năm 2021. Kết hợp với cạnh tranh từ trái cây nhập
khẩu (cam, táo) và tồn kho lớn, giá giảm xuống 40.000-50.000 VND/kg Từ đó, hàng nghìn hộ .
sản xuất bưởi Diễn thua lỗ do giá giảm đột ngột, dẫn đến nợ nần và bỏ nghề Ngoài ra, sự kiện .
này còn làm tăng rủi ro đối với nông dân nhỏ lẻ, làm giảm niềm tin vào ngành công nghiệp. Nó
cũng ảnh hưởng đến an ninh lương thực quốc gia vì nông dân Việt Nam thường phụ thuộc vào
kinh nghiệm truyền thống mà không dự báo thị trường. Từ kinh nghiệm cá nhân, tôi nhận thấy
rằng nhiều nông dân ở vùng quê Việt Nam vẫn dựa vào kinh nghiệm truyền thống mà không
theo dõi thị trường, dẫn đến rủi ro cao
Bưởi Diễn còn tồn lại sau khi không bán được cho khách
II. PHÂN TÍCH NGUYÊN NHÂN BẰNG CÔNG CỤ CUNG-CẦU VÀ PHƯƠNG PHÁP BA BƯỚC
1. Phương pháp ba bước phân tích sự thay đổi của trạng thái cân bằng
Để giải thích sự bất ổn định giá bưởi Diễn, chúng ta sử dụng mô hình cung-cầu cơ bản trong
kinh tế vi mô, kết hợp với phương pháp "ba bước phân tích sự thay đổi của trạng thái cân
bằng". Phương pháp này giúp phân tích tuần tự các yếu tố ảnh hưởng đến giá cả, từ ngắn hạn đến dài hạn.
Bước 1: Xác định sự thay đổi ban đầu:
Sự thay đổi xuất phát từ phía cầu (demand shift). Nhu cầu xuất khẩu sang Trung Quốc tăng
mạnh do "tin tốt" về hội nhập kinh tế và nhu cầu tiêu thụ toàn cầu, khiến đường cầu dịch
chuyển sang phải. Điều này phản ánh tác động tích cực ban đầu của xuất khẩu, nhưng cũng
đặt nền tảng cho bất ổn.
Bước 2: Xác định tác động ngắn hạn:
Trong ngắn hạn, đường cung tương đối không đàn hồi vì sản lượng bưởi phụ thuộc vào chu
kỳ trồng và thu hoạch (thường mất 6-12 tháng). Khi cầu tăng, giá và lượng giao dịch tăng
lên, tạo ra lợi nhuận tức thì cho nông dân. Trên đồ thị cung-cầu, điểm cân bằng dịch chuyển
từ E1 (giá P1, lượng Q1) lên E2 (giá P2 cao hơn, lượng Q2 lớn hơn), minh họa cho "tin tốt" ngắn hạn.
Bước 3: Xác định điều chỉnh dài hạn:
Dài hạn, nông dân phản ứng bằng cách tăng sản lượng (đầu tư mở rộng diện tích, tăng cường
chăm sóc), khiến đường cung dịch chuyển sang phải. Đồng thời, cầu có thể ổn định hoặc
giảm do bão hòa thị trường hoặc cạnh tranh. Kết quả là giá giảm về mức cân bằng mới (E3,
với giá P3 thấp hơn P1, lượng Q3 lớn hơn). Sự dư thừa cung dẫn đến tồn kho, giảm giá và
thua lỗ, giải thích tại sao "tin tốt" ban đầu không bền vững. Nguyên nhân sâu xa bao gồm
thiếu thông tin thị trường, phụ thuộc vào xuất khẩu đơn lẻ và tác động của biến đổi khí hậu,
làm cho nông dân Việt Nam dễ bị tổn thương. 2. Đồ thị minh họa
Mô tả đồ thị minh họa sự thay đổi trạng thái cân bằng của Bưởi Diễn Hà Nội Diễn giải đồ thị: Trạng thái ban đầu (E1):
Đường cung ban đầu (S1): Đường dốc lên, thể hiện nguồn cung bưởi trước khi có sự mở rộng diện tích trồng ồ ạt
Trạng thái cân bằng ban đầu (E1): Giao điểm của D và S1
Giá cân bằng ban đầu (P1): Mức giá cao (40.000 - 60.000 VNĐ/quả) - Đây là "T in Tốt" khiến
nông dân mở rộng sản xuất
Lượng cân bằng ban đầu (Q1): Lượng bưởi được tiêu thụ ở mức giá cao đó
Sự dịch chuyển và trạng thái mới (E2):
Nguyên nhân: Sản lượng tăng đột biến do các vườn mới đồng loạt cho quả (sau độ trễ 3-5 năm)
Đường cung dịch chuyển (S2): Đường cung dịch chuyển sang phải từ S1 đến S2, sự dịch
chuyển này thể hiện rằng tại bất kỳ mức giá nào lượng cung ứng bưởi ra thị trường đều cao hơn trước đây
Trạng thái cân bằng mới (E2): Giao điểm của D và S2
Lượng cân bằng mới (Q2): Tăng lên (Q2 > Q1). Đây là "T in Tốt" về sản lượng
Giá cân bằng mới (P2): Giảm sâu (P2 < P1). Đây là "Tin Xấu" về giá
Đồ thị minh họa rõ ràng rằng, sự gia tăng nguồn cung (S1 S2) vượt quá tốc độ tăng của cầu đã
gây ra tình trạng dư thừa tại mức giá P1, buộc thị trường phải giảm giá mạnh xuống P2 để đạt
được trạng thái cân bằng mới (E2), nơi người nông dân chấp nhận tăng sản lượng với giá thấp kỷ lục.
III. KHUYẾN NGHỊ PHÍA CUNG NHẰM TĂNG LỢI NHUẬN TRONG DÀI HẠN
Để giải quyết vấn đề bất ổn định giá và tăng lợi nhuận bền vững cho người trồng bưởi Diễn, các
giải pháp phải tập trung vào việc tối ưu hóa đường cung thông qua quản lý rủi ro và nâng cao giá
trị. Khuyến nghị chính bao gồm:
- Đầu tư vào công nghệ và kỹ thuật canh tác:
Áp dụng phương pháp trồng hữu cơ, sử dụng giống chất lượng cao, ứng dụng công nghệ cao để
tăng năng suất (từ 20-30 tấn/ha lên 40-50 tấn/ha) và chất lượng, đồng thời xây dựng hệ thống
tưới tiết kiệm nước và nhà lưới chống biến đổi khí hậu.
- Phát triển chuỗi giá trị và đa dạng hóa thị trường:
Thành lập hợp tác xã để tập trung chế biến sâu (tinh dầu, làm nước ép, đóng hộp) và xuất khẩu
sang nhiều nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, thay vì phụ thuộc vào Trung Quốc. Điều này giúp
tăng giá trị gia tăng từ 2-3 lần so với bán tươi sống, như mô hình của các hợp tác xã ở Đồng bằng
sông Cửu Long đã tăng lợi nhuận 25-30%.
- Quản lý rủi ro và tận dụng hỗ trợ chính sách:
Sử dụng bảo hiểm nông nghiệp và công cụ dự báo giá dựa trên dữ liệu lớn, đồng thời khuyến
khích chính phủ cung cấp tín dụng lãi suất thấp cho đầu tư kho lạnh và logistics. Cá nhân tôi tin
rằng nếu sinh viên như chúng ta tham gia vào các dự án nghiên cứu nông nghiệp chúng ta có thể
góp phần lan tỏa kiến thức này. IV. KẾT LUẬN
Sự bất ổn định giá bưởi Diễn Hà Nội minh họa rõ nét rằng "tin tốt" trong nông nghiệp Việt Nam,
như tăng trưởng xuất khẩu, không phải lúc nào cũng mang lại niềm vui cho nông dân. Phân tích
cung-cầu và phương pháp ba bước cho thấy nguyên nhân chính là sự mất cân bằng giữa cầu tăng
ngắn hạn và cung điều chỉnh dài hạn dẫn đến thua lỗ. Tuy nhiên, bằng cách tập trung vào khuyến
nghị phía cung như đầu tư công nghệ, phát triển chuỗi giá trị và quản lý rủi ro, nông dân có thể
tăng lợi nhuận bền vững. Bài học từ bưởi Diễn nhấn mạnh tầm quan trọng của chuyển đổi nông
nghiệp Việt Nam từ mô hình thụ động sang chủ động, góp phần xây dựng nền kinh tế nông
nghiệp cạnh tranh và bền vững trong kỷ nguyên toàn cầu hóa. Trong tương lai, tôi hy vọng các
chính sách sẽ được điều chỉnh để hỗ trợ nông dân hiệu quả hơn. TÀI LIỆU THAM KHẢO
BÁO NGƯỜI LAO ĐỘNG (2022): https://nld.com.vn/thoi-su/thu-phu-buoi-dien-tat-bat-thu-
hoach-phuc-vu-tet-20221226152539491.htm
BÁO GIA ĐÌNH&SỨC KHỎE ĐỜI SỐNG (2015): https://giadinh.suckhoedoisong.vn/dau-co-
buoi-dien-tet-om-lay-no-nan-trang-tay-172150305084159122.htm
Mankiw, N. Gregory. (Năm xuất bản của bản dịch gần nhất). Nguyên lý Kinh tế học (Principles of Economics).