Tiểu luận Nghiên cứu về Junihitoe trong văn hóa Nhật Bản môn Các phương pháp nghiên cứu khoa học   -  trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn- Đại học Quốc Gia Thành phố Hồ Chí Minh..

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA NHẬT BẢN HỌC  BÀI TIỂU L UẬN GIỮA KỲ
JUNIHITOE: CẤU TRÚC, THIẾT KẾ, VAI TRÒ
TRONG VĂN HÓA NHẬT BẢN ---------------------
MÔN PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN: CHÂU VĂN NINH LỚP: 2411DAI033L02
SỐ ĐIỆN THOẠI LIÊN HỆ: 0948715795
EMAIL: 2356191045@hcmussh.edu.vn Họ và tên MSSV Lê Thanh Ngọc Trâm 2256110176 Đinh Thị Ánh Dương 2356191016 Bùi Hương Giang 2356191018 Dương Thị Mỹ Hạnh 2356191021 Trương Thảo Nguyên 2356191045
Thành phố Hồ Chí Minh, 05/10/2024
1. Lý do chọn đề tài
Thời kỳ Heian (794 - 1185) được xem là một giai đoạn đánh dấu bước ngoặt mạnh mẽ
trong quá trình phát triển văn hóa, nghệ thuật và triều đình quý tộc của Nhật Bản. Trong xã
hội lúc bấy giờ, cấu trúc phân cấp rất rõ ràng và phức tạp, với quyền lực chủ yếu nằm trong
tay hoàng gia, tầng lớp quý tộc và samurai. Sự phân cấp này không chỉ thể hiện ở quyền
lực chính trị của triều đình, ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống của nông dân và lao động, mà
còn được phản ánh rõ nét qua trang phục, nghi lễ, và các hoạt động hàng ngày trong xã hội.
Chính vì thế mà thời trang trong thời kỳ Heian cũng được coi là đỉnh cao của sự thanh lịch
và tinh tế, đặc biệt là trong giới quý tộc triều đình. Quý tộc mặc trang phục lộng lẫy và tuân
theo các nghi thức nghiêm ngặt trong triều đình, trong khi tầng lớp thấp hơn thì không có
những đặc quyền này. Và trang phục được xem là biểu tượng đặc trưng cho vẻ đẹp, thanh
lịch của những người phụ nữ quý tộc trong thời kỳ này có tên gọi là Junihitoe (十二単) -
nghĩa là "mười hai lớp áo" thể hiện số lượng lớp vải mà trang phục này bao gồm.
Bởi lẽ, Thời kỳ Heian đặc trưng bởi một cảm thức thẩm mỹ tinh tế, gọi là "miyabi" (sự
thanh nhã, cao quý), tập trung vào sự thanh lịch và trang trọng. Junihitoe, với việc phối hợp
màu sắc và lớp áo theo mùa, không chỉ là một bộ trang phục mà còn là phương tiện thể hiện
sự nhạy cảm với tự nhiên và chu kỳ của thiên nhiên, một trong những yếu tố quan trọng
trong văn hóa Heian. Junihitoe là một trong những trang phục tinh tế nhất trong lịch sử thời
trang Nhật Bản, không chỉ phản ánh thẩm mỹ, mà còn thể hiện địa vị xã hội của giới quý
tộc. Với cấu trúc nhiều lớp và sự kết hợp màu sắc tinh xảo, bộ trang phục này bao gồm
nhiều lớp áo khác nhau, mỗi lớp áo được lựa chọn cẩn thận về màu sắc và chất liệu, tượng
trưng cho sự tinh tế, khéo léo của người thợ thủ công và sự hiểu biết sâu sắc về mỹ học của
xã hội Nhật Bản thời Heian. Ngoài ra trang phục này cũng thường xuyên được xuất hiện
trong các nghi lễ tôn giáo và nghi thức hoàng gia, phản ánh mối liên hệ giữa hoàng tộc và
các tín ngưỡng tôn giáo trong xã hội Nhật Bản cổ đại.
Mặc dù Junihitoe ra đời từ thời kỳ Heian, nhưng tầm ảnh hưởng của nó vẫn tiếp tục lan
tỏa và để lại dấu ấn sâu đậm trong thời trang Nhật Bản hiện đại. Trang phục này vẫn hiện
diện trong các lễ hội truyền thống, nghi thức hoàng gia và các sự kiện quốc gia quan trọng, 1
phản ánh sự tôn vinh đối với di sản văn hóa lâu đời của đất nước. Các yếu tố thẩm mỹ của
Junihitoe, như sự kết hợp tinh tế giữa màu sắc và lớp áo, vẫn tiếp tục được vận dụng và tái
hiện trong những thiết kế đương đại, dù đã trải qua hàng thế kỷ. Không chỉ là biểu tượng
của quyền quý và sang trọng, trang phục này còn thể hiện bản sắc văn hóa độc đáo và sức
sống bền vững của truyền thống Nhật Bản.
Nhận thấy được tầm quan trọng cũng như vai trò của Junihitoe trong xã hội cung đình
Nhật Bản thời kỳ Heian, việc nghiên cứu về cấu trúc và thiết kế của nó không chỉ mang ý
nghĩa khám phá về khía cạnh thẩm mỹ của hoàng tộc mà còn là hành động góp phần bảo
tồn một giá trị văn hóa quý báu. Mỗi chi tiết trong thiết kế của Junihitoe, từ cách xếp lớp
áo cho đến cách phối màu sắc, đều chứa đựng những thông điệp và quy tắc phức tạp phản
ánh sự tinh tế và khéo léo của người xưa. Điều này giúp thế hệ ngày nay có cái nhìn sâu
sắc hơn về nghệ thuật thời trang cung đình, nơi mà trang phục không chỉ đơn thuần là vật
dụng che chở cơ thể mà còn là phương tiện thể hiện đẳng cấp, địa vị xã hội, và hơn hết là
nét đẹp của nền văn hóa Nhật Bản cổ đại. Hơn nữa, việc nghiên cứu và bảo tồn Junihitoe
còn mang một sứ mệnh lớn lao hơn: giữ gìn và lan tỏa giá trị nghệ thuật truyền thống. Trong
bối cảnh toàn cầu hóa và sự ảnh hưởng của văn hóa phương Tây lên các quốc gia châu Á,
việc hiểu rõ về các di sản văn hóa nội tại như Junihitoe trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Nó giúp chúng ta nhận diện và bảo vệ những nét độc đáo riêng biệt của văn hóa Nhật Bản
trước sự xâm nhập của các yếu tố ngoại lai. Đồng thời, qua việc lan tỏa giá trị của Junihitoe,
những nét đẹp truyền thống này không chỉ được bảo tồn mà còn có cơ hội được quốc tế biết đến và đánh giá cao.
Xuất phát từ những suy nghĩ đó, nhóm chúng tôi lựa chọn nghiên cứu về đề tài
“Junihitoe: Cấu Trúc, Thiết Kế và Vai Trò Trong Văn Hóa Nhật Bản” với mong muốn có
thể cung cấp một cái nhìn sâu sắc và toàn diện về thời trang truyền thống Nhật Bản, từ đó
hiểu rõ hơn về văn hóa của đất nước này, ngoài ra cũng góp phần trong việc gìn giữ những
giá trị của trang phục truyền thống Nhật Bản trong thời đại hiện nay. 2
2. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Chủ thể: Junihitoe
Khách thể: Junihitoe trong thời kỳ Heian. Junihitoe trong một số giai đoạn đại diện tiêu
biểu cho sự ảnh hưởng, lan tỏa, bảo tồn và kế thừa của Junihitoe, Junihitoe trong bối cảnh
triều đình và văn hóa Heian, không nghiên cứu sâu về trang phục của tầng lớp khác hoặc
Junihitoe trong các thời kỳ.
Đối tượng nghiên cứu của đề tài chủ yếu là Junihitoe, trang phục của phụ nữ quý tộc,
đặc biệt là các thành viên trong hoàng gia và tầng lớp quý tộc cao cấp trong thời kỳ Heian.
Junihitoe trong một số giai đoạn đại diện tiêu biểu cho sự ảnh hưởng, lan tỏa, bảo tồn và kế thừa của Junihitoe.
Đề tài tập trung vào sự phát triển của Junihitoe trong bối cảnh triều đình và văn hóa
Heian, không nghiên cứu sâu về trang phục của tầng lớp khác hoặc Junihitoe trong các thời kỳ.
- Phạm vi nghiên cứu
+ Thời gian nghiên cứu:
Đề tài đặc biệt tập trung nghiên cứu chủ yếu vào thời kỳ Heian (794-1185), thời kỳ Heian
là giai đoạn quan trọng mà Junihitoe phát triển và đạt đến đỉnh cao trong văn hóa cung đình
Nhật Bản. Tuy nhiên, phạm vi nghiên cứu của đề tài còn được mở rộng để xem xét sự tiếp
nối của Junihitoe trong các thời kỳ sau Heian, nhưng trọng tâm sẽ vẫn là thời kỳ này.
+ Không gian nghiên cứu:
Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong triều đình Nhật Bản thời kỳ Heian, tập trung vào các
nghi thức, sự kiện và đời sống của tầng lớp quý tộc Nhật Bản qua các thời kỳ, nơi Junihitoe
được sử dụng phổ biến và thể hiện rõ nhất. 3
Đề tài còn nghiên cứu các bảo tàng, tổ chức văn hóa và các sự kiện lễ hội nơi Junihitoe
vẫn được bảo tồn, trưng bày và sử dụng, như các sự kiện hoàng gia hoặc nghi lễ văn hóa
truyền thống Nhật Bản.
3. Xác định mục tiêu nghiên cứu, các nhiệm vụ nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu: Mục tiêu nghiên cứu của đề tài sẽ tập trung điểm qua 5 mục như sau:
− Tìm hiểu lịch sử và nguồn gốc của Junihitoe trong thời kỳ Heian, phân tích bối cảnh
văn hóa, xã hội và chính trị trong triều đình Heian đã ảnh hưởng đến sự ra đời và hình
thành của Junihitoe. Phân tích thời điểm xuất hiện của trang phục này trong triều đình
Heian và lý do vì sao nó trở thành biểu tượng của phụ nữ quý tộc Nhật Bản.
− Làm rõ ý nghĩa biểu tượng của Junihitoe, vai trò và ý nghĩa của Junihitoe trong các nghi
lễ cung đình và cách nó thể hiện địa vị xã hội, quyền lực của phụ nữ quý tộc.
− Phân tích cấu trúc và thiết kế của Junihitoe, mô tả chi tiết về số lượng lớp áo, chất liệu,
màu sắc, kỹ thuật chế tác. Tìm hiểu cụ thể về quá trình, kỹ thuật, cách mặc trang phục
Junihitoe, cùng những quy tắc xã hội liên quan. Từ đó, khai thác và ý nghĩa của các thiết
kế trong từng lớp áo, kỹ thuật và cách mặc.
− Nghiên cứu sự ảnh hưởng của Junihitoe đối với thời trang và văn hóa Nhật Bản sau thời
kỳ Heian. Phân tích vai trò của nó trong văn hóa hiện đại, cũng như sự phát triển, kế
thừa và bảo tồn của Junihitoe theo thời gian.
Nhiệm vụ nghiên cứu:
− Thu thập tư liệu lịch sử về lịch sử và quá trình phát triển của Junihitoe từ thời kỳ Heian.
− Tìm hiểu lý do Junihitoe trở thành biểu tượng của của phụ nữ trong triều đình Nhật Bản trong thời kỳ Heian
− Phân tích các tài liệu văn hóa và hình ảnh để mô tả chi tiết cấu trúc, chất liệu, màu sắc,
hoa văn và kỹ thuật mặc, phối hợp các yếu trên của Junihitoe. 4
− Đánh giá biểu tượng văn hóa và giá trị thẩm mỹ mà Junihitoe mang lại cho xã hội thời
kỳ Heian thông qua nghiên cứu các nghi lễ, lễ cưới, sự kiện cung đình, các buổi tiếp
khách hoàng gia và hệ thống thứ bậc.
− Nghiên cứu sự phát triển của Junihitoe trong thời trang Nhật Bản thời kỳ Heian để hiểu
rõ ảnh hưởng của trang phục này trong thời trang lễ hội và nghi thức qua các thời kỳ
tiêu biểu đến hiện đại.
4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
Về mặt khoa học: ở đây sẽ chia ra hai thành phần khoa học chính đó là khoa học xã hội
nhân văn và khoa học vật liệu. Đầu tiên là về khoa học xã hội nhân văn việc chúng ta nghiên
cứu về Junihitoe sẽ thấy được trong thời kỳ Heian từ giai đoạn (794-1185) thì đây được coi
là trang phục truyền thống của phụ nữ quý tộc Nhật Bản. Bài nghiên cứu đưa ra góc nhìn
sâu sắc về địa vị xã hội, lễ nghi, văn hóa qua số lượng lớp áo, chất liệu vải và hoa văn.
Đồng thời giúp giúp chúng ta hiểu rõ hơn về quá khứ cũng như những giá trị thẩm mỹ và
tinh thần của người Nhật xưa. Về khía cạnh khoa học vật liệu, một bộ trang phục với nhiều
lớp vải, hoa văn cũng như màu sắc đã tái hiện lại được sự tinh tế của người tạo ra nó. Với
nét đặc sắc trong việc nhuộm màu tự nhiên từ cây cỏ, tượng trưng cho màu sắc của từng
mùa, cũng như một thành tựu nổi bật về hóa học cổ đại. Bên cạnh đó là cách bài trí, sắp xếp
lớp áo sao cho về mặt thẩm mỹ chúng không chỉ đẹp mà chúng còn mang tính ứng dụng
cao. Những kỹ thuật này không chỉ phản ánh trình độ thủ công cao của các nghệ nhân mà
còn thể hiện sự hiểu biết sâu sắc về vật liệu tự nhiên, từ việc khai thác tính chất của vải lụa
đến việc phối màu hài hòa, tạo nên một trang phục vừa chức năng vừa có giá trị nghệ thuật.
Về mặt thực tiễn: mặc dù Junihitoe là bộ trang phục truyền thống của quá khứ, nhưng
giá trị của nó vẫn duy trì và phát huy đến tận bây giờ. Đối với xã hội hiện đại như ngày nay,
việc nghiên cứu Junihitoe đang và đã góp phần vào việc bảo tồn cũng như quảng bá, phát
huy được di sản văn hóa của Nhật Bản. Junihitoe cũng là nguồn cảm hứng cho ngành thiết
kế thời trang, từ bộ trang phục nhiều nhà thiết kế hiện đại đã có thể xây dựng nên những bộ
sưu tập độc đáo. Việc quảng bá Junihitoe góp phần thúc đẩy du lịch Nhật Bản, tạo sự tò mò 5
muốn khám phá của khách quốc tế, từ đó mở ra nhiều cơ hội phát triển cho các lĩnh vực
khác nhau như thời trang, du lịch và nghiên cứu văn hóa.
5. Xác định phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp lịch sử:
Nghiên cứu tài liệu, tìm kiếm các văn bản, ghi chép lịch sử để hiểu rõ hơn về cách thức
sản xuất, ý nghĩa và vai trò của Junihitoe trong xã hội bấy giờ.
5.2. Phương pháp phân tích tài liệu:
Phân tích tài liệu và tư liệu nhằm cung cấp thông tin về quá trình phát triển và ý nghĩa
của Junihitoe trong triều đình.
5.3. Phương pháp quan sát:
Quan sát và thu thập thông tin từ các nghi lễ truyền thống, tìm hiểu về vai trò của
Junihitoe trong xã hội Nhật Bản, để làm rõ quan niệm về cái đẹp và quyền lực của phụ nữ
quý tộc. Đồng thời giải thích vai trò của trang phục trong nghi lễ và đời sống xã hội.
6. Tổng quan tình hình nghiên cứu
6.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
Báo cáo tóm tắt từ nghiên cứu của Hoàng Minh Lợi (2010), Trang phục truyền thống
của người Nhật Bản. Bài nghiên cứu này cung cấp cái nhìn tổng quan về trang phục truyền
thống của người Nhật Bản. Tác giả đã đi sâu vào các loại nguyên liệu tự nhiên được sử
dụng để tạo ra trang phục, đặc biệt là sự phổ biến của sợi bông và tơ tằm. Hình thái trang
phục như là trang phục làm việc, trang phục thường ngày, trang phục trong các dịp đặc biệt:
trong các dịp như cưới xin, tang lễ, lễ hội, thể hiện sự khác biệt về màu sắc, kiểu dáng và ý
nghĩa. Tác giả cũng đề cập đến một số yếu tố khác như kiểu tóc, trang điểm, đồ dùng cá
nhân liên quan đến trang phục. Bài viết có những điểm nổi bật như là chi tiết và cụ thể, 6
cung cấp thông tin chi tiết về các loại trang phục, nguyên liệu, cách sử dụng, và ý nghĩa của
từng loại trang phục. Tác giả phân loại trang phục theo các tiêu chí như giới tính, dịp sử
dụng, tầng lớp xã hội. Bài viết so sánh sự khác biệt giữa trang phục của nam và nữ, trang
phục làm việc và trang phục thường ngày. Tác giả nhấn mạnh ý nghĩa văn hóa của trang
phục, cách trang phục phản ánh cuộc sống và quan niệm của người Nhật. Tuy nhiên lại
chưa nhắc đến trang phục truyền thống Junihitoe. Vì trong dịp lễ quan trọng của Nhật Bản
thì thường sẽ mặc trang phục truyền thống Junihitoe Kimono. Bài viết này, thiếu tính tổng
quan tập trung chủ yếu vào việc mô tả các loại trang phục cụ thể mà chưa có một cái nhìn
tổng quan về sự phát triển của trang phục truyền thống Nhật Bản qua các thời kỳ. Thiếu
phân tích sâu, chưa phân tích sâu các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành và biến đổi của
trang phục, chẳng hạn như yếu tố lịch sử, xã hội, kinh tế. Thiếu dẫn chứng từ các nghiên
cứu trước đó để hỗ trợ cho các thông tin được trình bày.
Nguyễn Ngọc Nguyên Trâm (2022), Hôn nhân của giới quý tộc thời Heian (794-1192).
Trong bài luận văn, tác giả Nguyễn Ngọc Nguyên Trâm đã có những nguyên cứu sâu sắc
về chủ đề hôn nhân của giới quý tộc trong thời đại Heian. Bên cạnh việc nghiên cứu những
vấn đề xoay quanh phong tục hôn nhân, tác giả cũng đề cập nhiều đến dấu ấn mà các phong
tục ấy để lại trong xã hội đương đại, bao gồm cả trang phục hôn nhân thời Heian, cùng với
sự tiếp nối đến thời sau. Và đặc biệt phải kể đến trong đó là trang phục Junihitoe (hay còn
được gọi là trang phục của các Nyobo vào trung kỳ Heian), một bộ lễ phục quan trọng được
sử dụng trong các lễ cưới của người dân Nhật Bản trong thời đại này. Bài nghiên cứu đã
cung cấp thông tin hữu ích về bối cảnh lịch sử và nguồn gốc của Junihitoe, cũng như sự
phát triển thành nó trong thời kỳ Heian. Mô tả về cấu trúc nhiều lớp của Junihitoe, bao gồm
các lớp áo như Hakama, Karaginu, Uchiginu, cùng với các màu sắc và chất liệu cao cấp.
Nhấn mạnh mối liên hệ giữa màu sắc trang phục và thiên nhiên. Đồng thời, nghiên cứu
cũng đánh giá sự xuất hiện của Junihitoe trong các nghi lễ hoàng gia thời Heian và ngày
nay cũng được sử dụng trong các nghi lễ quan trọng như lễ lập hậu, đám cưới hoàng gia,
và các sự kiện quan trọng khác. Coi Junihitoe là biểu tượng của tầng lớp phụ nữ quý tộc và
phản ánh sự duy trì văn hóa truyền thống Nhật Bản trong các dịp trang trọng hiện đại. Dựa
trên các tác phẩm văn học thời Heian, tác giả đã đưa ra một số thông tin cụ thể về Junihitoe 7
như quy luật về màu sắc theo từng lớp áo của Junihitoe. Tuy nhiên, bài viết cũng chỉ vừa
dừng lại ở việc biết đến những điều bên ngoài của bộ trang phục Junihitoe và chưa thật sự
phân tích sâu rằng từng lớp áo đó có ý nghĩa như thế nào đến đời sống, văn hóa thời đại
Heian lúc bấy giờ. Ngoài ra, mặc dù có đưa thông tin về đối tượng sử dụng của Junihitoe
và tùy thuộc vào người mặc mà Junihitoe có sự thay đổi khác nhau. Tuy nhiên bài nghiên
cứu vẫn chưa có cái nhìn cụ thể về ý nghĩa của bộ trang phục Junihitoe trong phong tục hôn
nhân của giới quý tộc trong thời đại Heian. Đồng thời cũng chưa phân tích sâu về kỹ thuật
làm trang phục từ đó chưa thấy được tầm quan trọng vì sao Junihitoe được các tầng lớp quý
tộc lựa chọn làm trang phục này trong lễ cưới nói riêng và các ngày lớn lễ lớn của triều đình nói chung.
Nghiên cứu của Trần Thị Huệ và Phùng Thanh Tuyền (2023), Một số phong tục đặc
trưng của cung đình Nhật Bản dưới thời Heian qua tác phẩm Genji monogatari. Thông
qua tác phẩm kinh điển “Genji monogatari” đã cho thấy ý nghĩa cực kỳ quan trọng của
việc khoác trên mình Junihitoe đối với nữ giới quý tộc thời Heian. Nữ giới quý tộc thời
Heian sẽ được đối xử như một phụ nữ trưởng thành chỉ khi trải qua ba tiêu chuẩn cơ bản:
lễ thành nhân (Mogi), cạo lông mày và nhuộm răng đen. “Lễ thành nhân được có nghi thức
mặc Mo (chiếc xiêm ngoài cùng của Junihitoe) sẽ được buộc dây bởi những bậc tiền bối
quyền lực trong gia đình hoặc giao cho người được tín nhiệm, là nhân vật được chọn kỹ
lưỡng”, các bộ trang phục Junihitoe có thể trở thành món quà từ quan lại gửi tặng công
chúa trong những ngày lễ trọng đại để bày tỏ lòng thành. Việc đề cập về Junihitoe trong đề
tài này cho thấy ý nghĩa lớn lao của trang phục trong phong tục thành nhân của nữ giới, cho
thấy sự cầu kỳ và long trọng, phản ánh đời sống vật chất lẫn tinh thần của giới quý tộc. Tuy
nhiên, bài nghiên cứu này không chú trọng về việc miêu tả hình dáng, màu sắc, và công
đoạn của nghi thức mặc Junihitoe và chỉ được đề cập một vài chi tiết nhỏ bổ trợ để gợi tả
sự xa hoa của phong tục cung đình thời Heian.
6.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước 8
Charlotte von Verschuer (2008), Le costume de Heian (Tạm dịch: Trang phục của Heian).
Trong bài nghiên cứu này, tác giả đã nghiên cứu về các loại trang phục truyền thống trong
thời đại Heian và trong đó cũng có nhắc đến Junihitoe (từ trang phục làm việc, trang phục
thường ngày đến các loại trang phục trong các dịp lễ đặc biệt). Từ đó, cho thấy được trang
phục Junihitoe ban đầu là trang phục hàng ngày của phi tần và quý bà cấp cao trong triều
đình, sau dần trở thành trang phục của các vợ quan chức và vũ công trong lễ hội. Bộ trang
phục không chỉ mang tính thẩm mỹ mà còn có vai trò xã hội và chính trị. Bởi trong mỗi lớp
áo của Junihitoe đều có những ý nghĩa và biểu tượng khác nhau, thường liên quan đến mùa
và địa vị xã hội. Charlotte von Verschuer còn nhấn mạnh vai trò của bộ trang phục trong
việc thể hiện quyền lực và vị thế của phụ nữ Heian. Thông qua việc phân tích chi tiết các
lớp áo như: Kosode, Uchiki, Uwagi, Mo, Karaginu, và Nagabakama để thấy được sự phối
hợp của chúng để tạo ra sự thanh lịch và uy nghi, chất liệu lụa chủ đạo thể hiện sự xa hoa,
với màu sắc tượng trưng cho các mùa và tôn giáo. Tuy nhiên, bài nghiên cứu chỉ tập trung
vào việc phân tích những thành phần cấu tạo nên một bộ trang phục Junihitoe, còn các vấn
đề về vai trò, ý nghĩa của bộ trong các phong tục, lễ nghi của tầng lớp quý tộc trong thời
đại Heian chỉ mới được điểm sơ qua và không được phân tích cụ thể. Và ngoài ra, việc phân
tích những tác động của Junihitoe đến với văn hóa, xã hội vẫn chưa được nhắc đến.
Bài nghiên cứu của Okamoto Kazuhiko (2022), 十 二単 に つ い て (Tạm dịch: Về
Junihitoe). Bài nghiên cứu giới thiệu về nguồn gốc của Junihitoe từ thời kỳ Heian (794-
1185), nơi trang phục này được mặc bởi phụ nữ quý tộc trong hoàng cung Nhật Bản. Tác
giả mô tả tỉ mỉ quá trình mặc trang phục Junihitoe, nhấn mạnh về trang phục này bao gồm
nhiều lớp áo, thông thường là 12 lớp, với sự phối hợp màu sắc mang tính biểu tượng. Mỗi
lớp áo có màu sắc và chất liệu khác nhau, tượng trưng cho sự hài hòa với thiên nhiên và
các mùa trong năm. Tác giả nhấn mạnh việc lựa chọn màu sắc cho từng lớp áo là một yếu
tố quan trọng, thể hiện sự tinh tế và sự hiểu biết sâu rộng của người mặc về thẩm mỹ và
nghi lễ vì mỗi lớp áo có ý nghĩa riêng, thường phản ánh sự tinh tế và đẳng cấp của người
mặc. Tác giả trình bày rằng Junihitoe không chỉ phản ánh địa vị xã hội mà còn là biểu hiện
nghệ thuật của thẩm mỹ và tư tưởng tôn giáo thời kỳ này. Bài nghiên cứu cung cấp cái nhìn
tổng quan về vai trò của Junihitoe trong các nghi lễ hoàng gia, đặc biệt là các dịp lễ trong 9
hoàng cung Kyoto. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng Junihitoe thường được sử dụng trong các
dịp lễ tôn giáo và hoàng gia, giúp làm rõ vai trò của trang phục này trong các nghi lễ văn
hóa và mang tính nghi thức của Nhật Bản. Nghiên cứu cũng đưa ra nhận định về giá trị văn
hóa sâu sắc của Junihitoe, khi trang phục này được xem như biểu tượng của sự thuần khiết,
cao quý và thẩm mỹ trong văn hóa phụ nữ quý tộc Nhật Bản. Bài viết đề cập rằng Junihitoe
vẫn còn được sử dụng trong một số nghi lễ quan trọng của hoàng gia hiện nay, như trong
các sự kiện đăng quang. Mặc dù bài nghiên cứu đã làm rõ giá trị văn hóa và lịch sử của
Junihitoe, các khía cạnh kỹ thuật sản xuất và cấu trúc chi tiết của trang phục qua các thời
kỳ sau Heian vẫn chưa được phân tích đầy đủ. Nghiên cứu có thể mở rộng bằng cách khai
thác sâu hơn về cấu trúc và thiết kế của Junihitoe, qua đó làm rõ mối liên hệ với giá trị văn
hóa và sự thay đổi của trang phục theo thời gian.
Bài nghiên cứu của Daisuke Tsuda (2022), 十二単の変遷 (Tạm dịch: Sự biến đổi của
Junihitoe). Bài nghiên cứu đã cung cấp một cái nhìn khái quát về các khía cạnh lịch sử,
nguồn gốc và biểu tượng văn hóa của trang phục Junihitoe. Tác giả trình bày sự phát triển
của Junihitoe trong văn hóa Nhật Bản, đặc biệt nhấn mạnh rằng trang phục này, còn gọi là
"Ngũ y," có nguồn gốc từ cung đình thời Heian, phát triển mạnh mẽ vào thế kỷ 11 và đạt
đỉnh cao trong thế kỷ 12. Nghiên cứu làm rõ Junihitoe là trang phục truyền thống của phụ
nữ quý tộc Nhật Bản thời kỳ Heian, thường xuất hiện trong các dịp lễ nghi và sự kiện hoàng
gia. Tác giả còn mô tả chi tiết Junihitoe như một biểu tượng của sự trang nhã và phức tạp,
thể hiện qua thiết kế nhiều lớp áo choàng lồng vào nhau, đồng thời nhấn mạnh ý nghĩa tôn
giáo và nghi thức mà trang phục này đại diện. Qua các thời kỳ, trang phục này có nhiều
biến đổi, từ việc sử dụng các lớp áo cầu kỳ trong thời kỳ Heian đến sự đơn giản hóa vào
thời Edo. Tuy nhiên, tác giả chưa đi sâu vào phân tích cụ thể cấu trúc của Junihitoe. Các
yếu tố thiết kế, sự tinh tế trong việc phối hợp màu sắc và kiểu dáng, các khía cạnh về quy
trình sản xuất và kỹ thuật may mặc cũng chưa được đề cập sâu, chưa được trình bày một
cách rõ ràng và chi tiết. Vai trò và ý nghĩa của Junihitoe trong đời sống xã hội, đặc biệt
trong bối cảnh văn hóa thời Heian, cũng như những thay đổi trong cách sử dụng qua các
giai đoạn lịch sử sau đó, chưa được khai thác toàn diện. 10
7. Danh mục tài liệu trích dẫn
− Hoàng Minh Lợi (2010), Trang phục truyền thống của người Nhật Bản. Nghiên cứu
Nhật Bản. https://cjs.inas.gov.vn/index.php?newsid=4
− Nguyễn Ngọc Nguyên Trâm (2022), Hôn nhân của giới quý tộc thời Heian (794-1192).
[Luận văn thạc sĩ, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn].Việt Nam.
− Trần Thị Huệ & Phùng Thanh Tuyền (2023), Một số phong tục đặc trưng của cung đình
Nhật Bản dưới thời Heian qua tác phẩm Genji monogatari. Tạp chí khoa học đại học
Văn Hiến, số 9 (2), 81-94. − Daisuke Tsuda (2022),
十二単の変遷, Viện nghiên cứu văn hóa hoàng gia Kyoto.
https://kyoto-kyuteibunka.or.jp/column/1387/ − Okamoto Kazuhiko (2022),
十二単について, Viện nghiên cứu văn hóa hoàng gia
Kyoto. https://kyoto-kyuteibunka.or.jp/column/741/
− Charlotte von Verschuer, (2008). Le costume de Heian. Cipango, số đặc biệt, 227-270.
https://doi.org/10.4000/cipango.1029 11