Chương 1: Tổng quan về luật kinh tế | Bài giảng luật kinh tế

3/14/2021 CHƯƠNG 1
TỔNG QUAN VỀ PHÁP LUẬT KINH TẾ 1.1 CÁC KHÁI NIỆM Pháp luật kinh tế Luật Luật Luật Kinh tế Dân sự Tài chính… Luật Luật Luật Thương mại Doanh nghiệp Đầu tư… 1 3/14/2021 1.1 CÁC KHÁI NIỆM Luật Kinh tế
Chủ nghĩa tư bản Chủ nghĩa xã hội Tự do cạnh tranh Kế hoạch hóa Luật Thương mại Tự do thỏa thuận Tự do thỏa thuận và mệnh lệnh hành chính Luật Kinh doanh 1.1 CÁC KHÁI NIỆM
“Rong công phóng điểm” “Tối ngày đầy công” “Khoán hộ” (1966-1968)
“Khoán 10” gặp khó khăn với “Khoán 100” (1981) tư duy kế hoạch “Khoán 10” (1986) 2 3/14/2021 1.1 CÁC KHÁI NIỆM
Vụ Printing & Numerical Registering Co v. Sampson (1875):
“…mọi người khi đã đủ tuổi và có hiểu biết đầy
đủ phải có quyền tự do tối đa giao kết hợp
đồng và rằng hợp đồng của họ, khi đã được
giao kết tự do và tự nguyện, phải được tôn
trọng và được cưỡng chế thi hành bởi tòa án” (Sir George Jessel)
Tự do hợp đồng ở Châu Âu từ thế kỷ XVIII “Lex Mercatoria” 1.1 CÁC KHÁI NIỆM Luật Kinh tế
- Địa vị pháp lý và hoạt động của các thương nhân;
- Các giao dịch thương mại và đại diện Luật Thương mại thương mại; - Chứng khoán; - Thương mại hàng hải;
- Mất khả năng thanh toán và phá sản Luật Kinh doanh 3 3/14/2021 1.1 CÁC KHÁI NIỆM Luật Kinh tế
- Các loại hình doanh nghiệp; - Hành vi kinh doanh; - Phá sản; Luật Thương mại
- Tài phán tranh chấp kinh doanh Luật Kinh doanh 1.1 CÁC KHÁI NIỆM Khái niệm Luật kinh tế:
Là toàn bộ các quy phạm pháp luật thuộc nhiều ngành luật khác
nhau điều chỉnh các quan hệ xã hội tuy khác nhau về nội dung,
đối tượng, chủ thể và phương pháp điều chỉnh, song liên quan
chặt chẽ với nhau, nhằm tổ chức và điều tiết nền kinh tế phát
triển phù hợp với ý chí của giai cấp thống trị và những yêu cầu
cơ bản của cộng đồng xã hội. 4 3/14/2021
1.2 LỊCH SỬ NGÀNH LUẬT KINH TẾ TẠI VIỆT NAM
1.2.1 Luật kinh tế thời phong kiến
1.2 LỊCH SỬ NGÀNH LUẬT KINH TẾ TẠI VIỆT NAM
1.2.1 Luật kinh tế thời phong kiến Triều Lý Bộ Hình thư Triều Trần
Bộ Quốc triều Thống chế (Bộ Quốc triều Hình luật) Triều Lê
Bộ Quốc triều Hình luật (Bộ luật Hồng Đức) Triều Nguyễn Bộ Hoàng Việt luật lệ 5 3/14/2021
1.2 LỊCH SỬ NGÀNH LUẬT KINH TẾ TẠI VIỆT NAM
1.2.1 Luật kinh tế thời phong kiến
“KHẾ ƯỚC ĐOẠN MÃI”
“KHẾ ƯỚC ĐIỂN MÃI”
1.2 LỊCH SỬ NGÀNH LUẬT KINH TẾ TẠI VIỆT NAM
1.2.1 Luật kinh tế thời phong kiến
Điều 187 Bộ luật Hồng Đức
Trong các chợ tại kinh thành và thôn quê, những người mua bán không theo
đúng cân, thước, thăng, đấu của Nhà nước mà làm riêng của mình để mua bán
thì xử tội biếm hoặc đồ.
Điều 198 Bộ luật Hồng Đức
Những người từ chối không tiêu tiền đồng bị sứt mẻ hoặc đòi giá hàng quá cao
mới bán, hay là đóng cửa hàng không bán để bán giấu ở trong nhà, thì đều
phải tội hạ bậc và bắt diễu đi trước công chúng 3 ngày. 6 3/14/2021
1.2 LỊCH SỬ NGÀNH LUẬT KINH TẾ TẠI VIỆT NAM
1.2.2 Luật kinh tế thời Pháp thuộc
Năm 1864: Bộ luật Thương mại của Pháp năm 1807 ở Nam Kỳ,
năm 1888 áp dụng ở Bắc Kỳ
Năm 1942: Triều đình Nguyễn ở Huế ban hành Bộ luật Thương
mại Trung phần thi hành tại Trung Kỳ từ năm 1944
1.2 LỊCH SỬ NGÀNH LUẬT KINH TẾ TẠI VIỆT NAM
1.2.2 Luật kinh tế ở miền Nam Việt Nam
Năm 1972: Chính phủ Việt Nam cộng hòa (miền Nam Việt Nam) đã
ban hành Bộ luật Thương mại 1972
Điều thứ 981 – Đoạn mại là một khế ước do đố người bán di chuyển hay cam
kết di chuyển quyền sở hữu vê một vật hay một quyền lợi gì cho người mua với
giá nhất định bằng tiền bạc mà người mua cam kết phải trả.
Điều 981, Tiết 1, Bộ luật Thương mại 1972 (VNCH) 7 3/14/2021
1.2 LỊCH SỬ NGÀNH LUẬT KINH TẾ TẠI VIỆT NAM
1.2.3 Luật kinh tế giai đoạn 1945-1986
Hiến pháp 1946: không đề
cập tới chế độ kinh tế
1.2 LỊCH SỬ NGÀNH LUẬT KINH TẾ TẠI VIỆT NAM
1.2.3 Luật kinh tế giai đoạn 1945-1986 Sở hữu Nhà nước (toàn dân) Hiến pháp năm 1959: Sở hữu Hợp tác xã (người lao động)
“Nhà nước lãnh đạo hoạt động 04 hình thức
kinh tế theo một kế hoạch sở hữu thống nhất” Sở hữu của lao động riêng lẻ Sở hữu của tư sản dân tộc 8 3/14/2021
1.2 LỊCH SỬ NGÀNH LUẬT KINH TẾ TẠI VIỆT NAM
1.2.3 Luật kinh tế giai đoạn 1945-1986 Sở hữu toàn dân (quốc doanh) Hiến pháp năm 1980: 02 hình thức sở
“Nhà nước lãnh đạo hoạt hữu
động kinh tế theo một kế Sở hữu tập thể hoạch thống nhất” (hợp tác xã)
1.2 LỊCH SỬ NGÀNH LUẬT KINH TẾ TẠI VIỆT NAM
1.2.3 Luật kinh tế giai đoạn 1945-1986
1. Tài sản hợp pháp của nhà đầu tư không
bị quốc hữu hóa hoặc bị tịch thu bằng biện pháp hành chính.
Những cơ sở kinh tế của địa chủ phong
2. Trường hợp Nhà nước trưng mua, trưng
kiến và tư sản mại bản đều bị quốc hữu
dụng tài sản vì lý do quốc phòng, an ninh hoá không bồi thường.
hoặc vì lợi ích quốc gia, tình trạng khẩn cấp,
Điều 25 Hiến pháp năm 1980
phòng, chống thiên tai thì nhà đầu tư được
thanh toán, bồi thường theo quy định của
pháp luật về trưng mua, trưng dụng tài sản
và quy định khác của pháp luật có liên quan.
Điều 9 Luật Đầu tư năm 2014 9
1.2 LỊCH SỬ NGÀNH LUẬT KINH TẾ TẠI VIỆT NAM
1.2.3 Luật kinh tế giai đoạn 1945-1986
1.2 LỊCH SỬ NGÀNH LUẬT KINH TẾ TẠI VIỆT NAM
1.2.4 Luật kinh tế giai đoạn 1986-2013 Sở hữu toàn dân Hiến pháp năm 1992: 03 hình thức sở hữu Sở hữu tập thể
“Nền kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa” Sở hữu tư nhân 10 3/14/2021
1.2 LỊCH SỬ NGÀNH LUẬT KINH TẾ TẠI VIỆT NAM
1.2.4 Luật kinh tế giai đoạn 1986-2013 1995 1996 2000 1986 2007
1.2 LỊCH SỬ NGÀNH LUẬT KINH TẾ TẠI VIỆT NAM
1.2.5 Luật kinh tế giai đoạn 2013-nay Hiến pháp 2013:
“Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình
thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế; kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo” 11 3/14/2021
1.2 LỊCH SỬ NGÀNH LUẬT KINH TẾ TẠI VIỆT NAM
1.2.5 Luật kinh tế giai đoạn 2013-nay Sở hữu toàn dân Nghị quyết 10-NQ/TW: (kinh tế Nhà nước) Kinh tế tư nhân là một
động lực quan trọng để 03 hình thức
phát triển kinh tế. Kinh tế sở hữu Sở hữu tập thể
nhà nước, kinh tế tập thể
cùng với kinh tế tư nhân là
nòng cốt để phát triển nền Sở hữu tư nhân
kinh tế độc lập, tự chủ.
1.3 TIẾN TRÌNH CÁC ĐẠO LUẬT KINH TẾ Pháp lệnh Pháp lệnh Bộ luật Bộ luật hợp đồng hợp đồng kinh tế 1989 dân sự 1991 dân sự 2005 dân sự 2015 Luật Th 1ư 9 ơ 7 n 2 g L m uậạ t i Thương mại 1997 Luật Thương mại 2005 12 3/14/2021
1.3 TIẾN TRÌNH CÁC ĐẠO LUẬT KINH TẾ Luật doanh Luật doanh Luật doanh Luật doanh Luật doanh Luật doanh nghiệp tư nghiệp nhà nghiệp nhà nghiệp nghiệp nghiệp nhân 1990 nước 1995 nước 2003 2005 2014 2020 Luật đầu tư Luật đầu tư nước ngoài tại nước ngoài Luật 2 đ 0 ầ 0 u 5 tư Lu ật đầu tư 2014 Luật đầu tư Việt Nam 1996 (sửa 2020 1987 2000)
1.4 KHÁI NIỆM PHÁP LUẬT KINH TẾ
“Pháp luật kinh tế” là:
-toàn bộ các quy phạm pháp luật thuộc nhiều ngành luật khác
nhau như: Hiến pháp, Luật Hành chính, Luật Kinh tế (Luật
Thương mại, Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp, Luật Phá sản
doanh nghiệp, Luật Trọng tài thương mại), Luật Dân sự...
-điều chỉnh các quan hệ xã hội tuy khác nhau về nội dung, đối
tượng, chủ thể và phương pháp điều chỉnh, song liên quan chặt chẽ với nhau
-nhằm tổ chức và điều tiết nền kinh tế phát triển phù hợp với ý
chí của giai cấp thống trị và những yêu cầu cơ bản của cộng đồng xã hội” 13 3/14/2021
1.4 KHÁI NIỆM PHÁP LUẬT KINH TẾ
“Ngành luật kinh tế”là:
-tổng hợp các quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan hệ
kinh tế phát sinh trong quá trình sản xuất, kinh doanh
-giữa các chủ thể kinh doanh với nhau và giữa các chủ thể
kinh doanh với các cơ quan quản lý Nhà nước về kinh tế”
1.5 ĐỐI TƯỢNG ĐIỀU CHỈNH CỦA PHÁP LUẬT KINH TẾ Quan hệ phát sinh từ hoạt động kinh doanh
Kinh doanh là việc thực hiện liên tục
một, một số hoặc tất cả công đoạn của
quá trình từ đầu tư, sản xuất đến tiêu thụ
sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị
trường nhằm mục đích tìm kiếm lợi Quan hệ phát sinh từ nhuận.
quản lý nhà nước đối với
Khoản 21 Điều 4 Luật Doanh nghiệp 2020 hoạt động kinh doanh 14 3/14/2021
1.6 PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU CHỈNH CỦA PHÁP LUẬT KINH TẾ
Bình đẳng, tự thỏa thuận Mệnh lệnh, phục tùng
1.7 CHỦ THỂ CỦA PHÁP LUẬT KINH TẾ CHỦ THỂ Cơ quan quản lý Nhà nước Đơn vị kinh tế Chính phủ Bộ, ngành TW Chính quyền Doanh nghiệp Cá nhân Hợp tác xã; hộ địa phương kinh doanh… Năng lực chủ thể? Tư cách pháp nhân? 15 3/14/2021
1.8 NGUỒN CỦA PHÁP LUẬT KINH TẾ
Văn bản quy phạm pháp luật Tập quán Án lệ
1.8 NGUỒN CỦA PHÁP LUẬT KINH TẾ Thỏa thuận
Nguyên tắc áp dụng pháp luật kinh tế Luật chuyên -
Luật chuyên ngành được ưu tiên áp dụng nhưng ngành
không được trái với “luật gốc” – Bộ luật dân sự Bộ luật -
Bộ luật dân sự chỉ áp dụng khi: dân sự
Không có luật chuyên ngành điều chỉnh Án lệ
Có luật chuyên ngành nhưng trái với “luật gốc” Tập quán
Nguyên tắc dân sự cơ bản 16