Chương 3: độ co giãn và các nhân tố ảnh hưởng | Microeconomics | Trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
Chương này nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến cung, cầu cho thấy sự thay đổi của các nhân tố đó đều ảnh hưởng đến lượng cung và lượng cầu. Việc phân tích và định lượng được sự thay đổi của lượng cung và lượng cầu theo các nhân tố tác động là rất ý nghĩa để phân tích hành vi của người bán cũng như của người mua trên thị trường. Để giải quyết vấn đề trên, các nhà phân tích tập trung vào việc đo lường độ nhạy cảm của lượng cầu, lượng cung theo các nhân tố bằng độ co giãn. Tài liệu được sưu tầm và soạn thảo dưới dạng file PDF để gửi tới các bạn cùng tham khảo, ôn tập đầy đủ kiến thức, chuẩn bị cho các buổi học thật tốt. Mời bạn đọc đón xem!
Môn: Microeconomics 635 tài liệu
Trường: Trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh 1.9 K tài liệu
Tác giả:
Preview text:
1CHƯƠNG 3: ĐỘ CO GIÃN Giới thiệu:
Chương này nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến cung, cầu cho thấy sự thay
đổi của các nhân tố đó đều ảnh hưởng đến lượng cung và lượng cầu. Việc phân tích
và định lượng được sự thay đổi của lượng cung và lượng cầu theo các nhân tố tác
động là rất ý nghĩa để phân tích hành vi của người bán cũng như của người mua trên
thị trường. Để giải quyết vấn đề trên, các nhà phân tích tập trung vào việc đo lường
độ nhạy cảm của lượng cầu, lượng cung theo các nhân tố bằng độ co giãn. Mục tiêu :
- Trình bày được khái niệm và cách tính độ co giãn của cầu theo giá
- Phân biệt được co giãn khoảng và co giãn điểm
- Trình bày được ứng dụng và các yếu tố ảnh hưởng độ co giãn của cầu theo giá
- Trình bày được khái niệm và cách tính độ co giãn chéo của cầu, độ co giãn của cầu theo thu nhập
- Trình bày được khái niệm và cách tính độ co giãn của cung theo giá, các yếu tố ảnh
hưởng độ co giãn của cung theo giá Nội dung :
- Lý thuyết về độ co giãn của cầu theo giá, co giãn chéo của cầu, co giãn của cầu theo thu nhập
- Cách tính co giãn khoảng, co giãn điểm của cầu
- Lý thuyết về độ co giãn của cung theo giá
- Cách tính độ co giãn của cung theo giá
- Các yếu tố ảnh hưởng độ co giãn của cầu và độ co giãn của cung 1. Độ co giãn của cầu 1.1. Khái niệm
Như đã phân tích ở chương 2, lượng cầu của một hàng hóa phụ thuộc bởi rất nhiều
nhân tố. Bên cạnh các nhân tố cơ bản như thu nhập, giá hàng hóa, giá hàng hóa có liên
quan (hàng hóa bổ sung và thay thế), thị hiếu, kỳ vọng, số lượng người mua.
Để đo lường sự thay đổi của lượng cầu trước sự thay đổi của một biến số khác
có liên quan, ta dùng thước đo hệ số co giãn của cầu.
Hệ số co giãn của cầu là phần trăm sự thay đổi của lượng cầu chia cho phần trăm
sự thay đổi của các nhân tố ảnh hưởng đến lượng cầu (giá cả hàng hóa đó, thu nhập
hoặc giá cả hàng hóa khác) với điều kiện các nhân tố khác không đổi.
Hệ số co giãn cầu cho biết khi các nhân tố ảnh hưởng đến lượng cầu thay đổi 1% thì
lượng cầu thay đổi là bao nhiêu %.
1.2. Phân loại và cách tính độ co giãn của cầu
Tùy theo dạng của biến ảnh hưởng, ta có các loại co giãn của cầu đối với giá cả
hàng hóa đó, co giãn chéo của cầu đối với giá cả hàng hóa khác và co giãn của cầu đối với thu nhập.
Gọi lượng cầu hàng hóa x là QDx
Mức thay đổi của lượng cầu đó là ΔQDx
Mức thay đổi phần trăm của lượng cầu hàng hoá x là % ΔQDx Giá cả hàng hóa X là Px Giá cả hàng hóa Y là Py Thu nhập là I.
Ta có thể biểu diễn quan hệ giữa lượng cầu hàng hóa X và các nhân tố ảnh hưởng
tới nó bằng phương trình: Q f (P ,P , P , I....) , D x X Y Z
1.2.1. Co giãn của cầu đối với giá cả hàng hóa đó
Hệ số co giãn của cầu theo giá: hệ số co giãn của cầu hàng hóa X theo giá của
hàng hóa X được xác định bằng phần trăm thay đổi lượng cầu hàng hóa X chia cho phần
trăm thay đổi của giá hàng hóa X, với giả định các nhân tố khác không thay đổi. Công
thức tính hệ số co giãn cầu theo giá được viết như sau: % Q D D E X X % PX
Hệ số này cho biết khi giá cả thay đối 1% sẽ làm cho lượng cầu thay đổi là bao nhiêu %.
a. Phân loại độ co giãn của cầu theo giá
Để xác định sự thay đổi cầu của người tiêu dùng là nhiều hay ít, mạnh hay yếu khi
giá bản thân hàng hóa thay đổi, ta xác định dựa trên độ lớn của hệ số co giãn. Lấy
giá trị tuyệt đối hệ số co giãn của cầu theo giá |EP | = E, ta có các trường hợp của hệ số co giãn như sau:
* E > 1: Cầu rất co giãn (Khi giá hàng hóa tăng thêm 1% thì lượng cầu về hàng hóa
đó giảm đi nhiều hơn 1% và ngược lại).
* E < 1: Cầu ít co giãn (Khi giá hàng hóa tăng thêm 1% thì lượng cầu về hàng hóa
đó giảm đi ít hơn 1% và ngược lại).
* E = 1: Cầu co giãn đơn vị (Khi giá hàng hóa tăng thêm 1% thì lượng cầu về hàng
hóa đó giảm đi đúng bằng 1% và ngược lại). Trên thực tế khó có thể xảy ra trường hợp
tuyệt đối khi % thay đổi của giá bằng với % thay đổi của lượng cầu vì còn liên quan đến
nhiều yếu tố như số lượng người mua, sở thích người mua, hàng hóa thay thế, hàng hóa bổ sung… * E = +
Cầu hoàn toàn co giãn (thể hiện một đường cầu nằm ngang, ở đó, lượng
cầu thay đổi vô hạn với bất kỳ sự thay đổi nào của giá Trường hợp này thực tế rất khó để
tìm được hàng hóa có cầu hoàn toàn co giãn. Nhưng nếu xét đường cầu của một số hàng
hóa giống nhau được bán tại các cửa hàng sát cạnh nhau thì có trường hợp cầu là hoàn
toàn co giãn khi có sự khác biệt về giá bán hàng hoá.
* E = 0 : Cầu hoàn toàn không co giãn (thể hiện một đường cầu thẳng đứng, ở đó,
lượng cầu không thay đổi cho dù giá thay đổi như thế nào). Trường hợp cầu hoàn toàn
không có giãn cũng hiếm gặp trên thực tế. Chỉ có một số hàng hóa độ co giãn rất thấp,
đường cầu gần như thẳng đứng, ví dụ như thuốc đặc trị, dù giá cao người bệnh vẫn
phải mua. Nhưng ở mức giá rẻ hơn, nếu để tiêu dùng mà không tính đầu cơ kinh doanh,
người bệnh không có lý do gì để mua nhiều hơn số lượng mình cần.
b. Cách tính co giãn của cầu theo giá
Co giãn của cầu theo giá được tính theo hai trường hợp co giãn điểm và co giãn khoảng.
- Co giãn khoảng: là sự co giãn trên khoảng hữu hạn nào đó của đường cầu. Ta có
các công thức tính toán sau: QDX Q Q 2 1 % Q Q D D Q Q D X X 2 ! EX % P P P P X 2 X 1 PX P P 2 1
Ví dụ: Cầu về thị trường gạo trong năm vừa qua như sau: Giá (đồng/kg) 14.000 15.000 16.000 17.000
Cầu về gạo (nghìn tấn/năm) 15.000 14.800 14.400 14.000
Tính hệ số co giãn của cầu nếu giá gạo tăng từ 14.000 đồng/kg đến 15.000 đồng/kg 14.800 15.000 D 14.800 15.000 E X 15.000 14.000 15.000 14.000 = - 0,1946
Kết quả tính toán cho biết nếu giá gạo tăng lên 1% thì lượng cầu về gạo giảm đi 0,1946%
- Co giãn điểm: Co giãn điểm là độ co giãn trên một điểm của đường cầu (hoặc cung).
Nếu mối quan hệ giữa P và Q được biểu diễn bằng phương trình Q= f(P) chúng ta
có thể tính toán độ co giãn tại một điểm trên đường cầu bằng công thức: dQ Q dQ P E x dP dP Q P
Ví dụ: Sau khi nghiên cứu thị trường, một công ty xác định được phương trình cầu
về thịt lợn trên thị trường Hà Nội như sau: P = 100 – 0,4.Q
Độ co giãn của cầu tại điểm có P = 60 và Q =100 là: 1 P 1 60 ED x x 1,5 X , 0 4 Q 0,4 100
1.2.2. Co giãn chéo của cầu đối với giá cả hàng hóa khác % QD D E X X Y , % P Y
Hệ số này cho biết mối quan hệ giữa giá cả của hàng hóa này với lượng cầu của
hàng hóa kia. Nếu giá cả của hàng hóa này tăng lên mà lượng cầu của hàng hóa kia giảm
đi thì đó là hai hàng hóa bổ sung. Nếu giá cả của hàng hóa này tăng lên mà lượng cầu của
hàng hóa kia tăng lên thì đó là hai hàng hóa thay thế.
a. Phân loại độ co giãn của cầu theo giá chéo
Hệ số co giãn của cầu theo giá chéo phụ thuộc vào thực chất mối quan hệ giữa hai hàng hoá X và Y. - Nếu EXY <
0 thì X và Y là cặp hàng hoá bổ sung cho nhau, vì khi giá hàng hoá Y
tăng thì lượng cầu về hàng hoá X ở mỗi mức giá (của X) sẽ giảm và ngược lại.
- Nếu EXY > 0 thì X và Y là cặp hàng hoá thay thế cho nhau vì khi giá hàng hoá Y tăng,
cầu về hàng hóa Y giảm đi và cầu về hàng hoá X sẽ tăng lên. Ngược lại, khi giá hàng hóa Y
giảm, cầu về hàng hóa Y tăng lên, cầu về hàng hóa X sẽ giảm. Các hàng hoá này càng có
công dụng giống nhau, càng dễ thay thế cho nhau. Nếu mức độ gia tăng trong cầu về hàng
hoá X càng lớn khi giá hàng hoá Y tăng lên 1% có nghĩa là EXY càng lớn.
- Nếu EXY = 0 thì X và Y là cặp hàng hóa không có sự liên quan.
Việc nghiên cứu, thu thập thông tin về hệ số co giãn của cầu theo giá chéo rất có
ý nghĩa đối với các doanh nghiệp. Khi sự biến động giá của các mặt hàng khác ảnh
hưởng đến cầu của mặt hàng doanh nghiệp dang kinh doanh, doanh nghiệp không thể
thờ ơ trước diễn biến cung, cầu trên các thị trường hàng hoá có liên quan đó.
a. Cách tính co giãn của cầu theo giá chéo
Co giãn chéo của cầu đối với giá cả hàng hóa khác có công thức tính như sau: QDX % Q Q D DX D E X X Y , % P PY Y PY D
Ví dụ: ta có biểu cầu về giá thịt lợn P Q Yvà lượng cầu về cá X như sau: P Q Y (đồng) D X (nghìn tấn) 15.000 20 16.000 22 22 20 D 22 20 E 1,48 X Y , 16.000 15.000 16.000 15.000 D
E X,Y =1,48 >0 chứng tỏ đây là hai hàng hóa thay thế và khi giá thịt tăng lên 1% sẽ
làm cho cầu về cá tăng 1,48%
1.2.3. Co giãn của cầu đối với thu nhập
Hệ số co giãn của cầu theo thu nhập: hệ số co giãn của cầu hàng hóa X theo thu
nhập được xác định bằng phần trăm thay đổi lượng cầu hàng hóa X chia cho phần
trăm thay đổi thu nhập, với giả định các nhân tố khác không thay đổi. Công thức tính như sau: % Q E D D X X I , % I
Hệ số này cho biết khi thu nhập thay đổi 1% thì lượng cầu thay đổi là bao nhiêu %.
Như vậy hệ số này sẽ cho ta biết hàng hóa đó là loại hàng hóa thông thường hay hàng hóa cấp thấp.
a. Phân loại độ co giãn của cầu theo thu nhập
Thu nhập có thể tác động khác nhau đến lượng cầu của hàng hóa khác nhau. Vì thế,
co giãn của cầu theo thu nhập thay đổi tùy theo hàng hóa đang xét là hàng hóa loại gì.
Các các phân loại hệ số của cầu theo thu nhập và bản chất hàng hóa như sau:
- EDI > 0 : Hàng hóa thông thường
Hàng hóa thông thường là hàng hóa khi thu nhập tăng lên, người tiêu dùng sẽ tiêu
dùng nhiều hàng hóa đó hơn. Trong đó:
+ Nếu 0 < EDI < 1 thì hàng hóa đó là hàng thiết yếu, khi thu nhập tăng thì lượng cầu
tăng nhưng mức độ tăng ít hơn so với của thu nhập hay %∆Q < %∆I.
Ví dụ như gạo, muối, kem đánh răng… khi thu nhập của người tiêu dùng tăng lên,
có thể sẽ mua nhiều hơn những hàng hóa này nhưng không mua quá nhiều so với nhu
cầu, do đó lượng cầu tăng ít.
+ Nếu EDI > 1 thì hàng hóa đó là hàng xa xỉ như du lịch chất lượng cao, đồ đạc đắt
tiền, trang sức quý…. Khi I tăng thì QD tăng nhưng mức độ tăng nhanh hơn so với I hay %∆Q > %∆I.
- EDI < 0 : Hàng hóa thứ cấp
Hàng hóa thứ cấp khi thu nhập tăng lên thì lượng cầu hàng hóa giảm.
Ví dụ mỳ ăn liền, xe máy cũ và hàng hóa tương tự khác là hàng hóa thứ cấp đối với nhiều người tiêu dùng.
Hệ số co giãn của cầu theo thu nhập đối với một loại hàng hóa có thể thay đổi và có cả
hai giá trị dương và âm. Theo đó, khi thu nhập tăng, với hàng hóa bình thường, lượng cầu tăng
đến một mức nào đó tương ứng với thu nhập nhất định. Nếu thu nhập của người tiêu dùng tiếp
tục tăng lên, lượng cầu về hàng hóa đó sẽ giảm đi và trở thành hàng hóa thứ cấp.
Ví dụ thực phẩm như gạo, thịt lợn là hàng hóa thiết yếu, khi thu nhập tăng người
tiêu dùng có thể tăng nhu cầu mua thực phẩm, nhưng khi thu nhập cao tới mức nhất định,
người tiêu dùng sẽ tiêu dùng ít những loại thực phẩm này và mua nhiều loại khác như
vitamin, thực phẩm chức năng hoặc các loại thực phẩm đắt tiền hơn.
b. Cách tính hệ số co giãn của cầu theo thu nhập
Co giãn của cầu đối với thu nhập có công thức tính như sau: QDX % Q Q E D D X DX X I , % I I I
Ví dụ: Có số liệu điều tra về thu nhập bình quân của hộ gia đình một tháng và cầu về tủ lạnh như sau: Mức thu nhập bình quân Lượng cầu tủ lạnh Nhóm thu nhập tháng một hộ (đồng) (1.000 cái) Nhóm 1 750.000 20 Nhóm 2 900.000 25 25 20 D 25 20 E 1,22 X, I 900.000 750.000 900.000 750.000 D E 1,22 1 X I ,
chứng tỏ tủ lạnh là hàng hóa cao cấp và khi thu nhập tăng 1% sẽ
làm cho lượng cầu về tủ lạnh tăng 1,22%.
* Mối quan hệ giữa tổng doanh thu, hệ số co giãn của cầu và giá cả hàng hóa
Tổng doanh thu của người cung ứng là lượng tiền thu được do bán sản phẩm. Tổng
doanh thu (TR) = Giá cả (P) x Lượng sản phẩm bán ra (Q)
Chúng ta thấy rõ ràng tổng doanh thu của người sản xuất cũng bằng tổng mức chi của người tiêu dùng.
Lý thuyết về co giãn của cầu nghiên cứu ở các phần trên sẽ có ứng dụng quan trọng
sau đây. Chúng ta biết rằng việc tăng giá sẽ làm giảm lượng cầu, vậy tổng doanh thu sẽ
tăng hay giảm khi ta tăng giá. Sự thay đổi của tổng doanh thu sẽ phụ thuộc vào tốc độ
giảm cầu so với tốc độ tăng giá hay phụ thuộc vào sự co giãn của cầu. Những điều này được khái quát như sau:
- Giá tăng sẽ làm giảm tổng doanh thu nếu cầu co giãn (E>1).
- Giá tăng sẽ làm tăng tổng doanh thu nếu cầu không co giãn (E<1).
- Giá tăng hay giảm tổng doanh không đổi nếu cầu co giãn đơn vị (E=1).
Mối quan hệ giữa tổng doanh thu TR = P x Q, EDP và P
Bảng 3.1: Mối quan hệ giữa tổng doanh thu và hệ số co giãn của cầu theo giá P tăng => TR giảm |EDP| > 1 P giảm => TR tăng P tăng => TR tăng 0 < |EDP| < 1 P giảm => TR giảm P tăng => TR không đổi |EDP| = 1
P giảm => TR không đổi
1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến độ co giãn của cầu
Bảng 3.2 biểu thị các độ co giãn của cầu theo giá của một số hàng hóa tại Mỹ dựa
trên ước lượng từ mô hình chi tiêu trung bình của người tiêu dùng.
Bảng 3.2: Hệ số co giãn của cầu theo giá của một số hàng hóa tại Mỹ Sản phẩm
Giá trị tuyệt đối của hệ số số co giãn của cầu theo giá bản thân hàng hoá Kim loại 1,52 Đồ gỗ 1,25 Ô tô 1,14 Điện, nước 0,92 Đồ uống 0,78 Thuốc lá 0,61 Sách báo, tạp chí 0,34
Nguồn: Stiglitz and Walsh (2020)
Trong thực tế độ lớn hệ số co giãn của các hàng hóa rất khác nhau vì hệ số co
giãn của cầu theo giá đối với mỗi hàng hóa đều phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, trong đó
có các yếu tố chính được trình bày sau đây.
* Tính sẵn có của những hàng hóa thay thế
Một hàng hóa càng sẵn có những mặt hàng có khả năng thay thế trên thị trường, hệ
số co giãn của cầu theo giá càng lớn. Cầu về một loại hàng hóa trở nên kém co giãn hơn,
khi những mặt hàng có khả năng thay thế là khan hiếm.
Ví dụ: Bột giặt trên thị trường có nhiều loại có thể thay thế. Nếu giá một loại bột
giặt tăng thì người tiêu dùng sẽ mua các loại khác, cầu sẽ co giãn tương đối. Xăng dầu là
hàng hóa thiết yếu, ít có khả năng thay thế nên cầu ít co giãn theo giá.
* Tính thiết yếu của hàng hoá
Độ co giãn của cầu theo giá phụ thuộc vào việc hàng hóa đang xem xét là hàng thiết
yếu hay xa xỉ. Đối với một hàng hóa được những người tiêu dùng nói chung coi là hàng
thiết yếu như điện, nước, cầu về nó thường kém co giãn theo giá. Cầu về hàng thiết yếu
được xem là kém nhạy cảm trước sự thay đổi của giá.
Khi hàng hóa được coi là hàng hóa xa xỉ, ví dụ đi du lịch nước ngoài, cầu sẽ co giãn
mạnh hơn theo giá. Khi giá hàng hóa tăng lên cao, trong điều kiện các nhân tố khác như
thu nhập vẫn giữ nguyên, vì những người tiêu dùng vẫn có xu hướng ưu tiên cho việc
thỏa mãn những nhu cầu thiết yếu nên họ có thể tạm hoãn hoặc cắt giảm mạnh việc chi
tiêu cho các mặt hàng xa xỉ.
* Nhân tố thời gian và độ bền của hàng hoá
Trong một khoảng thời gian ngắn, cầu về nhiều loại hàng hóa là ít co giãn theo giá,
trong khi trong dài hạn, cầu của những hàng hóa này lại co giãn mạnh hơn.
Ví dụ, việc giá xăng tăng làm cho lượng cầu về xăng giảm, song khi sự thay đổi giá
là như nhau, sự cắt giảm lượng cầu về xăng trong ngắn hạn thường nhỏ hơn so với trong
dài hạn. Thời gian càng dài, những cải tiến công nghệ cũng như việc phát minh những
năng lượng mới, rẻ tiền hơn thay thế xăng dầu sẽ làm cho người tiêu dùng có nhiều khả
năng lựa chọn hơn. Cầu về xăng theo giá trong dài hạn co giãn mạnh hơn so với trong ngắn hạn.
Cầu về những hàng hóa lâu bền trong ngắn hạn lại có xu hướng co giãn mạnh
hơn theo giá so với trong dài hạn. Đối với một hàng hóa lâu bền như ô tô, tủ lạnh, khi giá
cả của chúng tăng cao, lượng cầu ngắn hạn về những hàng hóa này thường giảm mạnh.
Nếu giá cả những hàng hóa này không có dấu hiệu giảm xuống, đến một lúc nào đó,
người tiêu dùng vẫn phải mua sắm những chiếc ô tô, tủ lạnh mới và lượng cầu của người đó sẽ tăng lên.
* Tỷ lệ ngân sách dành cho hàng hóa
Tỷ lệ ngân sách dành cho hàng hóa càng lớn thì cầu về hàng hoá càng co giãn theo giá và ngược lại.
Ví dụ: Một người hàng tuần sử dụng 100.000 VNĐ đi uống bia thì khi giá bia tăng
50% từ 12.000 VNĐ/cốc lên 18.000 VNĐ/cốc, người tiêu dùng này vẫn tiếp tục uống bia.
Nhưng nếu người tiêu dùng này có ý định mua ô tô, khi giá ô tô tăng lên 50% thì dù có
đủ tiền để mua ô tô, người tiêu dùng này vẫn sẽ cân nhắc xem có nên mua ô tô nữa không. 2. Độ co giãn của cung 2.1. Khái niệm
Tương tự như trong nội dung hệ số co giãn của cầu, sự thay đổi lượng cung của một
hàng hóa phụ thuộc bởi rất nhiều nhân tố như giá hàng hóa, giá các yếu tố đầu vào, công
nghệ, thuế, trợ cấp, số lượng người bán... Để đo lường sự thay đổi của lượng cung của
người sản xuất đối với các yếu tố này, người ta dùng khái niệm hệ số co giãn của cung, từ
đó có thể đánh giá lượng cung có sự thay đổi mạnh hay yếu đối với các nhân tố trên hay
không. Trong phần này, chúng ta chỉ tập trung vào nhân tố giá hàng hóa với khái niệm hệ
số co giãn của cung theo giá.
Hệ số co giãn cung của một loại hàng hóa biểu thị sự thay đổi của lượng cung hàng
hóa trước sự thay đổi một nhân tố ảnh hưởng đến chính hàng hóa đó, trong điều kiện các
nhân tố khác được giữ nguyên. Hệ số co giãn cung là phần trăm thay đổi của lượng cung
chia cho phần trăm sự thay đổi của các nhân tố ảnh hưởng đến cung.
Như vậy, hệ số co giãn của cung theo một nhân tố là phần trăm thay đổi của lượng
cung khi nhân tố đó thay đổi 1%, với giả định các nhân tố khác không thay đổi.
Hệ số co giãn của cung theo giá là phần trăm sự thay đổi của lượng cung chia cho
phần trăm sự thay đổi trong mức giá của bản thân hàng hoá.
2.2.Phân loại và cách tính độ co giãn của cung
Từ khái niệm hệ số co giãn của cung theo giá ta có công thức tính như sau: %∆ Q ∆ Q /Q E P= s= s s S %∆ P ∆ P/ P
Về nguyên tắc, cách tính hệ số co giãn của cung theo giá không có gì khác so với
cách tính các hệ số co giãn của cầu. Ta cũng có thể tính hệ số co giãn cung theo khoảng
giá cả cũng như tại một điểm giá cả. Hệ số co giãn của cung theo giá cho biết khi giá cả
hàng hóa thay đổi 1% thì lượng cung hàng hóa thay đổi bao nhiêu %.
Vì lượng cung về hàng hóa thường vận động cùng chiều với sự vận động của giá cả
nên thông thường hệ số co giãn của cung là một đại lượng dương. Giá trị của nó càng lớn,
cung được xem là càng co giãn mạnh theo giá. Ví dụ:
- Khi ESP = 3, nếu giá hàng hóa tăng lên 1% sẽ kéo theo sự gia tăng trong lượng cung hàng hóa là 3%.
- Nếu ESP = 0,5 thì khi giá hàng hóa tăng lên 1%, lượng cung hàng hóa tăng lên 0,5%.
Hệ số co giãn của cung theo giá bản thân hàng hóa được phân loại thành các trường hợp sau đây:
- ESP > 1 : Cung rất co giãn (Khi giá thay đổi 1% sẽ làm lượng cung thay đổi lớn
hơn 1%. Người sản xuất rất nhạy cảm với sự thay đổi của giá; Đường cung thoải).
- ESP < 1 : Cung ít co giãn (Khi giá thay đổi 1% sẽ làm lượng cung thay đổi nhỏ
hơn 1%. Người sản xuất ít nhạy cảm với sự thay đổi của giá; Đường cung dốc).
- ESP = 1 : Cung co giãn đơn vị (Khi giá thay đổi 1% sẽ làm lượng cung thay đổi
đúng bằng 1%. Trường hợp này chỉ có trên lý thuyết vì thực tế rất khó để xảy ra trường
hợp sự thay đổi của giá và lượng cung tương đồng với nhau).
- ESP = + : Cung hoàn toàn co giãn (Khi giá không đổi, lượng cung vẫn thay đổi và
khi giá thay đổi rất nhỏ thì lượng cung sẽ giảm tới 0; Đường cung song song với trục hoành).
- ESP = 0 : Cung hoàn toàn không co giãn (Khi giá thay đổi, lượng cung vẫn giữ
nguyên; Đường cung là đường thẳng đứng song song với trục tung. Ví dụ như tác phẩm
nghệ thuật, đồ cổ, hàng hóa độc nhất hay hàng hóa quý hiếm thì lượng cung là cố định,
đường cung thẳng đứng. Nếu giá cả quá thấp qua một ngưỡng nào đó có thể lượng cung
sẽ bằng 0 vì người bán không còn muốn bán).
2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến độ co giãn của cung
* Giá của hàng hóa và khả năng thay thế của các yếu tố sản xuất
Độ co giãn của cung về một loại hàng hóa lớn hay nhỏ phụ thuộc vào, thứ nhất,
mức giá hàng hóa xuất phát; thứ hai, vào độ dốc của đường cung. Độ dốc của đường cung
lại tùy thuộc vào tính chất của quá trình sản xuất hàng hoá.
Về nguyên tắc, khi những người sản xuất có thể dễ dàng điều chỉnh các nhân tố đầu
vào để thay đổi sản lượng phù hợp với sự thay đổi của giá cả, đường cung sẽ tương đối
thoải, và độ co giãn của cung sẽ lớn. Khi sự điều chỉnh này khó khăn, đường cung sẽ
tương đối dốc đứng, và độ co giãn của cung sẽ nhỏ.
Ví dụ: khi giá cả bánh kẹo tăng lên, những người sản xuất bánh kẹo có thể dễ
dàng điều chỉnh đầu vào để tăng sản lượng đẩu ra hơn là những người trồng cà phê.
Những giới hạn về đất đai, điều kiện khí hậu và thời tiết khiến cho việc gia tăng sản
lượng cà phê khi giá của nó tăng lên tương đối khó khăn. Vì thế, trong những điều kiện
tương tự nhau, cung về cà phê thô là kém co giãn hơn so với cung về bánh kẹo. * Nhân tố thời gian
Khoảng thời gian kể từ khi giá thay đổi càng dài, độ co giãn của cung càng lớn. Tức
là trong ngắn hạn, đường cung thường ít co giãn theo giá. Lý do là trong ngắn hạn, các
hãng không thể dễ dàng thay đổi quy mô nhà máy, máy móc, thiết bị… để sản xuất ít
hay nhiều hàng hóa hơn khi giá hàng hóa thay đổi. Nhưng trong dài hạn các yếu tố này có
thể thay đổi vì vậy đường cung co giãn theo giá nhiều hơn.
Ví dụ: Khi có quá nhiều người trồng vải thiều làm giá vải giảm thì người nông dân
vẫn phải thu hoạch vải thiều và phải bán với mức giá thấp. Nhưng trong dài hạn, người
nông dân có thể trồng ít vải hơn và chuyển sang trồng nhãn, cam hay bưởi…
CÂU HỎI THẢO LUẬN VÀ ÔN TẬP CHƯƠNG 3
1. Khái niệm hệ số co giãn của cầu và cách tính?
2. Phân biệt các loại co giãn của cầu theo giá, co giãn cầu theo thu nhập, co giãn chéo của cầu
theo giá cả hàng hóa khác?
3. Trình bày các nhân tố ảnh hưởng đến độ co giãn của cầu?
4. Khái niệm hệ số co giãn của cung , phân loại và cách tính?
5. Trình bày các nhân tố ảnh hưởng đến độ co giãn của cung?
6. Trình bày mối quan hệ giữa tổng doanh thu, hệ số co giãn của cầu và giá cả hàng hóa?
Tài liệu liên quan:
-
Microeconomics Syllabus | Microeconomics | Trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
1 1 -
Microeconomics Course Syllabus & Assessment Details | Microeconomics | Trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
1 1 -
Assignment 3 - Elasticity MCQs and Key Concepts | Microeconomics | Trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
1 1 -
Assignment 2 - Economic Equilibrium Analysis of Fridges and Motorcycles | Microeconomics | Trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
1 1