So Sánh Phá Sản và Giải Thể Doanh Nghiệp | Bài thảo luận luật kinh tế
Phá sản là một hiện tượng có từ lâu trên thế giới. Phá sản là một hiện tượng khách
quan trong nền kinh tế thị trường, phản ánh quá trình cạnh tranh, đào thải, nhưng cũng có thể xuất phát từ yếu tố quản lý nội bộ, chính sách kinh tế và môi trường pháp lý. Tài liệu giúp bạn tham khảo, ôn tập và đạt kết quả cao. Mời đọc đón xem!
Môn: Luật kinh tế (LAW0321) 117 tài liệu
Trường: Trường Đại học Thương Mại 1.8 K tài liệu
Tác giả:
Preview text:
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
VIỆN KẾ TOÁN - KIỂM TOÁN
--------□ □--------
BÀI THẢO LUẬN
HỌC PHẦN: LUẬT KINH TẾ 1 ĐỀ TÀI:
PHÁ SẢN. SO SÁNH GIỮA PHÁ SẢN VÀ GIẢI THỂ DOANH NGHIỆP.
GIẢI QUYẾT YÊU CẦU ĐỀ RA
Nhóm thực hiện: 10
Lớp học phần: 242_PLAW0321_03
Giảng viên hướng dẫn: Nguyễn Thị Nguyệt Hà Nội, tháng 4 năm 2025 1
BẢNG PHÂN CÔNG NHIỆM VỤ Mã sinh
Nhiệm vụ STT Tên thành viên Đánh giá viên 88 Phạm Thị Lan 22D150087 Word 89 Đỗ Minh Phương 23D121038 2.1; 2.2 Nguyễn Thị Ngọc Ánh Powerpoint 90 (nhóm trưởng) 22D150022 Check word 91 Trần Hà Chi 22D150030 1.1; III 92 Nguyễn Khánh Linh 21D160177 2.3 93 Lê Khánh Huyền 22D150073 Thuyết trình 94 Nguyễn Trung Thành 23D121043 Thuyết trình 95 Tô Thị Huyền 22D150076 1.2 96 Nguyễn Phan Dũng 22D100069 2.4 2
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
BIÊN BẢN LÀM VIỆC NHÓM LẦN 1
Học phần: Luật kinh tế 1
Lớp học phần: 242_PLAW0321_03 Nhóm: 10
I. Thời gian, địa điểm
1. Thời gian: Từ 20 giờ đến 22 giờ 30 phút, ngày 11 tháng 3 năm 2025
2. Địa điểm: Hình thức online trên Google meet
II. Số thành viên tham gia
III. Nội dung thảo luận
1. Thảo luận và đưa ra phương hướng làm đề cương và giải quyết đề tài.
2. Phân công nhiệm vụ và hạn nộp
IV. Đánh giá chung kết quả cuộc họp:
Các thành viên tham gia họp đầy đủ và nhiệt tình đưa ra ý kiến góp ý cho bài thảo luận. Nhóm trưởng Nguyễn Thị Ngọc Ánh 3
LỜI CẢM ƠN
Đầu tiên, chúng em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Trường Đại học Thương mại
đã đưa bộ môn Luật Kinh tế 1 vào chương trình giảng dạy. Bên cạnh đó đã tạo điều kiện
về cơ sở vật chất với hệ thống thư viện hiện đại, đa dạng các loại sách, tài liệu thuận lợi
cho việc tìm kiếm, nghiên cứu thông tin.
Đặc biệt, chúng em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến giảng viên bộ môn – Cô
Nguyễn Thị Nguyệt. Chính cô là người đã tận tình dạy dỗ và truyền đạt những kiến thức
quý báu cho chúng em trong suốt học kỳ vừa qua. Trong thời gian tham dự lớp học của
cô, chúng em đã được tiếp cận được nhiều kiến thức bổ ích và rất cần thiết cho quá trình
học tập, làm việc sau này.
Bộ môn Luật Kinh tế 1 là một môn học thú vị, chúng em đã được tiếp cận những
kiến thức liên quan đến Luật Doanh nghiệp, kinh danh và chủ thể kinh doanh, bản chất
pháp lý của các loại hình công ty, doanh nghiệp tư nhân và hộ kinh donah; bản chất pháp
lý của Hợp tác xã và Tổ hợp tác,. .Tuy nhiên, những kiến thức và kỹ năng về môn học
này của chúng em vẫn còn nhiều hạn chế. Do đó, bài thảo luận này cũng sẽ khó tránh
khỏi những sai sót. Nhóm rất mong nhận được sự đóng góp từ cô để giúp bài thảo luận
của nhóm chúng em được hoàn thiện hơn.
Lời cuối cùng, chúng em xin chúc cô sức khỏe, hạnh phúc và thành công trên con
đường sự nghiệp giảng dạy cao quý của mình.
Nhóm 10 xin chân thành cảm ơn! 4
MỤC LỤC
BẢNG PHÂN CÔNG NHIỆM VỤ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
BIÊN BẢN LÀM VIỆC NHÓM LẦN 1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
LỜI CẢM ƠN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
PHẦN I: LÝ THUYẾT . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
1.1. Khái niệm Phá sản . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
1.2. So sánh giữa Phá sản doanh nghiệp và Giải thể doanh nghiệp . . . . . . . . . . . 7
1.2.1. Điểm giống nhau giữa giải thể doanh nghiệp và phá sản . . . . . . . . . . . . . 7
1.2.2. Điểm khác nhau giữa giải thể và phá sản . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
PHẦN II: GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
2.1. Bình luận về tư cách thành viên trong HTX Hòa Bình . . . . . . . . . . . . . . . . 13
2.2. Nhận xét về thỏa thuận giữa các thành viên về cơ cấu tổ chức và quyền
biểu quyết của các thành viên của HTX Hòa Bình. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
2.3. Tính hợp pháp của các quyết định của Hội đồng quản trị HTX Hòa Bình
(tháng 7/2022) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
2.4. Tính hợp pháp của quyết định chấm dứt tư cách thành viên của HTX Hòa
Bình trong Liên hiệp HTX Quang Tiến . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19
PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
3.1. Kết luận . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
3.2. Kiến nghị . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
3.3. Kết luận chung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
TÀI LIỆU THAM KHẢO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 5
PHẦN I: LÝ THUYẾT 1.1. Khái niệm Phá sản
Phá sản là một hiện tượng có từ lâu trên thế giới. Phá sản là một hiện tượng khách
quan trong nền kinh tế thị trường, phản ánh quá trình cạnh tranh, đào thải, nhưng cũng
có thể xuất phát từ yếu tố quản lý nội bộ, chính sách kinh tế và môi trường pháp lý. Nó
loại bỏ các doanh nghiệp làm ăn kém hiệu quả, thua lỗ, từ đó càng khẳng định vị trí, sự
tồn tại và phát triển của doanh nghiệp làm ăn có hiệu quả. Phá sản là một hiện tượng
khách quan, nó góp phần làm lành mạnh hoá môi trường kinh doanh, thúc đẩy các doanh
nghiệp kinh doanh có hiệu quả, từ đó đẩy nhanh sự tăng trưởng kinh tế đất nước.
Luật phá sản của các nước đều dùng thuật ngữ phá sản để mô tả tình trạng không
có khả năng thanh toán nợ đến hạn của một con nợ. Việt Nam trước đây, trong nền kinh
tế kế hoạch hoá tập trung, pháp luật không đặt ra vấn đề phá sản. Khi nền kinh tế nước
ta chuyển sang nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, vận động theo cơ chế thị trường
có sự quản lý của nhà nước, có rất nhiều loại hình doanh nghiệp đã ra đời, tồn tại và
phát triển. Nhiều doanh nghiệp đã hoạt động có hiệu quả, có nhiều đóng góp cho sự ổn
định và phát triển nền kinh tế, đóng góp cho ngân sách nhà nước, tạo công ăn việc làm
cho người lao động. Bên cạnh đó một bộ phận không nhỏ các doanh nghiệp, hợp tác xã
đã và đang làm ăn thua lỗ, nợ chồng chất, mất khả năng thanh toán nợ đến hạn và thực
chất đã lâm vào tình trạng phá sản.
Theo Luật Phá sản năm 2014, một doanh nghiệp hoặc hợp tác xã được coi là mất
khả năng thanh toán khi không thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ trong thời hạn
03 tháng kể từ ngày đến hạn thanh toán.
Phá sản không chỉ là quá trình chấm dứt hoạt động của doanh nghiệp mà còn là
một cơ chế bảo vệ quyền lợi của các chủ nợ, người lao động và các bên liên quan. Khi
một doanh nghiệp bị tuyên bố phá sản, tài sản của doanh nghiệp sẽ được thanh lý để
thanh toán các khoản nợ theo thứ tự ưu tiên theo quy định của pháp luật. Việc tuyên bố
một doanh nghiệp phá sản phải được thực hiện thông qua quyết định của Tòa án nhân
dân có thẩm quyền sau khi xem xét hồ sơ yêu cầu phá sản.
Luật Doanh nghiệp 2020 không trực tiếp quy định về phá sản mà chỉ đề cập đến
việc giải thể doanh nghiệp. Giải thể thường áp dụng cho các doanh nghiệp chủ động
chấm dứt hoạt động khi không còn nhu cầu kinh doanh hoặc theo quyết định của cơ
quan có thẩm quyền, trong khi phá sản là trường hợp doanh nghiệp mất khả năng thanh
toán theo quy định của Luật Phá sản 2014. Quy trình phá sản doanh nghiệp vẫn tuân
theo Luật Phá sản 2014, trong đó quy định chi tiết về các điều kiện, trình tự, thủ tục phá
sản, quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan. 6
1.2. So sánh giữa Phá sản doanh nghiệp và Giải thể doanh nghiệp
Theo Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14 “giải thể doanh nghiệp là việc chấm
dứt sự tồn tại của một doanh nghiệp theo ý chí của doanh nghiệp hoặc cơ quan quan có thẩm quyền”
Theo Khoản 2 Điều 4 Luật Phá sản số 51/2014/QH13 “Phá sản là tình trạng của
doanh nghiệp, hợp tác xã nất khả năng thanh toán và bị Tòa án nhân dân ra quyết định tuyên bố phá sản”
1.2.1. Điểm giống nhau giữa giải thể doanh nghiệp và phá sản
• Đều dẫn đến việc chấm dứt sự tồn tại của doanh nghiệp.
• Đều bị thu hồi con dấu và Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
• Đều phải thực hiện các nghĩa vụ tài sản.
1.2.2. Điểm khác nhau giữa giải thể và phá sản Tiêu chí
Giải thể doanh nghiệp
Phá sản Doanh nghiệp Căn cứ pháp lý Luật Doanh nghiệp 2020 Luật Phá sản 2014 chính
Theo Luật Doanh nghiệp
Theo Luật Phá sản 2014, doanh
2020, doanh nghiệp bị giải thể nghiệp bị tuyên bố phá sản khi đồng
khi thuộc một trong các trường thời thỏa mãn hai điều kiện:
hợp theo Khoản 1 Điều 207:
a) Doanh nghiệp mất khả năng
Các trường hợp và điều kiện thanh toán các khoản nợ, tức là doanh
giải thể doanh nghiệp
nghiệp không thực hiện nghĩa vụ thanh
a) Kết thúc thời hạn hoạt toán khoản nợ trong thời hạn 03 tháng
Nguyên động đã ghi trong Điều lệ công kể từ ngày đến hạn thanh toán. (Khoản 4
nhân ty mà không có quyết định gia Điều 5) hạn;
b) Doanh nghiệp bị Tòa án nhân
b) Theo nghị quyết, quyết dân tuyên bố phá sản
định của chủ doanh nghiệp đối
với doanh nghiệp tư nhân, của
Hội đồng thành viên đối với
công ty hợp danh, của Hội đồng
thành viên, chủ sở hữu công ty
đối với công ty trách nhiệm hữu 7
hạn, của Đại hội đồng cổ đông
đối với công ty cổ phần;
c) Công ty không còn đủ số
lượng thành viên tối thiểu theo
quy định của Luật này trong thời
hạn 06 tháng liên tục mà không
làm thủ tục chuyển đổi loại hình doanh nghiệp;
d) Bị thu hồi Giấy chứng
nhận đăng ký doanh nghiệp, trừ
trường hợp Luật Quản lý thuế
2019 có quy định khác. Trong
trường hợp này, người quản lý
có liên quan và doanh nghiệp
cùng liên đới chịu trách nhiệm
về các khoản nợ của doanh nghiệp. Tuy nhiên, doanh nghiệp
chỉ được giải thể khi bảo đảm
thanh toán hết các khoản nợ,
nghĩa vụ tài sản khác và không
trong quá trình giải quyết tranh
chấp tại Tòa án hoặc Trọng tài
(Quy định tại Điều 207 Luật Doanh nghiệp 2020)
- Đối với DN tư nhân: Chủ DN
Theo điều 5 Luật phá sản 2014:
- Đối với CTY CP: Đại hội Người có quyền, nghĩa vụ nộp đơn yêu Người đồng cổ đông.
cầu mở thủ tục phá sản: có
- Chủ nợ không có bảo đảm, chủ nợ có
- Đối với CTY TNHH: Hội quyền bảo đảm một phần.
đồng thành viên, chủ sở hữu nộp đơn
- Người lao động, công đoàn cơ sở, công công ty yêu cầu
đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở ở những nơi
- Đối với CTY hợp danh: Tất cả chưa thành lập công đoàn cơ sở. các thành viên hợp danh
- Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp. 8
- Chủ doanh nghiệp tư nhân, Chủ tịch
Hội đồng quản trị của công ty cổ phần,
Chủ tịch Hội đồng thành viên của công
ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên
trở lên, Chủ sở hữu công ty trách nhiệm
hữu hạn một thành viên, Thành viên hợp
danh của công ty hợp danh.
- Cổ đông hoặc nhóm cổ đông sở hữu từ
20% số cổ phần phổ thông trở lên trong
thời gian liên tục ít nhất 06 tháng. Loại thủ t ục tư pháp ục Thủ tục hành chính Thủ t
- Trường hợp giải thể tự nguyện:
Chủ thể Chủ sở hữu doanh nghiệp Tòa án ra quy
- Trường hợp giải thể bắt bu ết ộc:
(Điều 8 Luật phá sản 2014) định
Cơ quan quản lý nhà nước có
thẩm quyền cho phép thành lập
doanh nghiệp quyết định
- Tự nguyện: Doanh nghiệp bảo
Doanh nghiệp phá sản không bắt
đảm thanh toán hết các khoản
buộc bảo đảm thanh toán hết các khoản
nợ và nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp.
nợ và nghĩa vụ tài sản khác. Các chủ nợ Điều
sẽ được thanh toán các khoản nợ theo kiện
- Bắt buộc: Các chủ nợ sẽ được
thanh toán đầy đủ các khoản nợ thứ tự luật định trên cơ sở số tài sản còn
theo thứ tự pháp luật quy định. lại của doanh nghiệp, trừ trường hợp đối
với chủ doanh nghiệp tư nhân, thành
viên hợp danh công ty hợp danh.
Theo Khoản 5 Điều 208:
Căn cứ vào Điều 54 Luật Phá sản
Thứ tự thanh toán các khoản nợ 2014 thứ tự phá sản được phân chia như
Thứ tự được xếp như sau: sau:
thanh a) Các khoản nợ lương, trợ cấp toán tài 1-Chi phí phá sản.
thôi việc, bảo hiểm xã hội theo sản
2-Khoản nợ lương, trợ cấp thôi việc, bảo
quy định của pháp luật và các quy hi
ền lợi khác của người lao
ểm xã hội, bảo hiểm y tế đối với người
lao động, quyền lợi khác theo hợp đồng
động theo thỏa ước lao động tập 9
thể và hợp đồng lao động đã ký lao động và thỏa ước lao động tập thể đã kết. ký kết. b) Nợ thuế.
3-Khoản nợ phát sinh sau khi mở thủ tục c) Các khoản nợ khác.
phá sản nhằm mục đích phục hồi hoạt
Sau khi đã thanh toán hết động kinh doanh của doanh nghiệp, hợp
các khoản nợ và chi phí, phần tài tác xã.
sản còn lại sẽ chia cho chủ doanh nghi 4- ệp tư nhân, các thành
Nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước
viên, cổ đông hoặc chủ sở hữu 5-Khoản nợ không có bảo đảm phải trả
công ty theo tỷ lệ sở hữu phần cho chủ nợ trong danh sách chủ nợ; vốn góp, cổ phần.
khoản nợ có bảo đảm chưa được thanh
toán do giá trị tài sản bảo đảm không đủ thanh toán nợ.
Sau khi đã thanh toán hết các
khoản trên mà vẫn còn tài sản thì phần
còn lại này thuộc về: chủ doanh nghiệp
tư nhân; chủ sở hữu công ty trách nhiệm
hữu hạn một thành viên; thành viên của
công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành
viên trở lên, cổ đông của công ty cổ
phần; thành viên của công ty hợp danh.
Nếu giá trị tài sản không đủ để thanh
toán thì từng đối tượng cùng một thứ tự
ưu tiên được thanh toán theo tỷ lệ phần
trăm tương ứng với số nợ.
- Bước 1: Thông báo việc giải - Bước 1: Nộp đơn yêu cầu mở thủ tục
thể doanh nghiệp tới Phòng phá sản
đăng ký kinh doanh nơi doanh - Bước 2: Tòa án nhận đơn và thụ lý đơn
Trình nghiệp đặt trụ sở chính t
- Bước 3: Thẩm phán phải ra quyết định
ự, thủ - Bước 2: Sau khi thanh toán hết t m ục
ở hoặc không mở thủ tục phá sản.
các khoản nợ, doanh nghiệp nộp h
- Bước 4: Thông báo quyết định mở hoặc
ồ sơ đăng ký giải thể đến
không mở thủ tục phá sản.
Phòng đăng ký kinh doanh nơi
doanh nghiệp đặt trụ sở chính
- Bước 5: Mở hội nghị chủ nợ 10
- Bước 3: Phòng Đăng ký kinh - Bước 6: Ra quyết định tuyên bố doanh
doanh gửi thông tin về việc nghiệp bị phá sản
doanh nghiệp đăng ký giải thể - Bước 7: Thi hành tuyên bố doanh cho Cơ quan thuế. nghiệp bị phá sản
- Bước 4: Cơ quan thuế gửi ý
kiến về việc hoàn thành nghĩa
vụ nộp thuế của doanh nghiệp
đến Phòng đăng ký kinh doanh.
- Bước 5: Phòng Đăng ký kinh
doanh chuyển tình trạng pháp lý
của doanh nghiệp trong Cơ sở
dữ liệu quốc gia về đăng ký
doanh nghiệp sang tình trạng đã
giải thể nếu không nhận được ý
kiến từ chối của Cơ quan thuế,
đồng thời ra thông báo về việc
giải thể của doanh nghiệp.
Sau khi doanh nghiệp bị tuyên bố
phá sản, tài sản của doanh nghiệp có thể
Hậu quả Doanh nghiệp giải thể, xóa tên được bán lại cho tổ chức, cá nhân khác
pháp lý và chấm dứt sự tồn tại.
theo quy trình thanh lý tài sản phá sản.
(Không phải lúc nào doanh nghiệp cũng
bị xóa tên và chấm dứt sự tồn tại).
Theo những phân tích trên, thủ tục phá sản phức tạp hơn, hậu quả pháp lý nghiêm
trọng hơn so với giải thể. Vì vậy, doanh nghiệp thường ưu tiên giải thể nếu vẫn có khả
năng thanh toán các nghĩa vụ tài chính.
Chỉ có các doanh nghiệp bị mất khả năng thanh toán lương, thanh toán nợ, không
được quyền tiến hành thủ tục giải thể thì mới bị tuyên bố phá sản.
Doanh nghiệp mất khả năng thanh toán có thể bị người lao động hoặc chủ nợ hoặc
các đối tượng khác yêu cầu Tòa án tuyên bố phá sản để từ đó, tiến hành thủ tục phá sản,
bán tài sản để trả nợ.
Nếu doanh nghiệp có thể đưa ra phương án phục hồi kinh doanh có thể thanh toán
hết lương và các khoản nợ. Sau đó, nhận thấy việc tiếp tục kinh doanh sẽ khó khăn và
có khả năng cao bị thua lỗ thì lúc này doanh nghiệp mới có quyền (nên) chọn giải thể.
Khi chọn giải thể thì doanh nghiệp ở thế chủ động hơn, thủ tục đơn giản hơn. 11
Tuy nhiên, nếu nhận thấy công ty của mình vẫn còn khả năng hoạt động nhưng
hiện tại không đạt được hiệu quả kinh tế doanh nghiệp có thể lựa chọn giải pháp tạm
ngưng hoạt động. Doanh nghiệp có quyền tạm ngừng hoạt động tối đa 1 năm. Nếu sau
1 năm vẫn chưa muốn hoạt động trở lại, doanh nghiệp có thể gia hạn thêm nhưng tổng
thời gian tạm ngừng không được quá 2 năm theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2020 12
PHẦN II: GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG
Tình huống chung: Có 10 thành viên muốn cùng nhau thành lập Hợp tác xã Hòa
Bình có trụ sở tại huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình hoạt động trong lĩnh vực sản xuất
mía đường. Trong hợp tác xã dự định thành lập có 8 thành viên là cá nhân và 2 thành
viên là tổ chức (Công ty trách nhiệm hữu hạn 1 thành viên X và doanh nghiệp tư nhân Y).
Đến ngày 10/8/2014, HTX Hòa Bình chính thức được thành lập, với cơ cấu tổ chức
gồm Đại hội thành viên, Hội đồng quản trị và giám đốc. Trong đó, Đại hội thành viên
gồm tất cả các thành viên hợp tác xã là cơ quan có quyền quyết định cao nhất trong hợp
tác xã. Hội đồng quản trị gồm 3 người là Hoa – chủ tịch, Nam và Lan là thành viên. Đại
hội thành viên và hội đồng quản trị theo cơ chế tập thể, các quyết định được thông qua
theo phương thức họp và mỗi thành viên có số phiếu biểu quyết theo tỷ lệ góp vốn.
2.1. Bình luận về tư cách thành viên trong HTX Hòa Bình
Để xác định xem 8 thành viên cá nhân và 2 tổ chức có hợp pháp hay không khi
tham gia thành lập Hợp tác xã (HTX) Hòa Bình, cần phải phân tích dựa trên các căn cứ
pháp lý từ Luật Hợp tác xã 2023 và Luật Doanh nghiệp 2020. Cụ thể, các điều luật sẽ
giúp làm rõ tính hợp pháp của từng thành viên cá nhân và tổ chức trong HTX.
• Theo Khoản 1 Điều 30 Luật Hợp tác xã 2023
Điều 30. Điều kiện trở thành thành viên, hợp tác xã thành viên
1. Thành viên chính thức, thành viên liên kết góp vốn của hợp tác xã bao gồm:
a) Cá nhân là công dân Việt Nam từ đủ 18 tuổi trở lên, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ
b) Cá nhân là nhà đầu tư nước ngoài có giấy chứng nhận đăng ký đầu tư theo quy
định của pháp luật về đầu tư
c) Hộ gia đình, tổ hợp tác, tổ chức khác không có tư cách pháp nhân thành lập,
hoạt động tại Việt Nam. Các thành viên của tổ chức này phải cử một người đại diện
theo quy định của Bộ luật Dân sự để thực hiện quyền, nghĩa vụ của thành viên hợp tác xã d) Pháp nhân Việt Nam
→ Dựa trên những điều trên thành viên là cá nhân và tổ chức đều có thể trở thành
thành viên của HTX Hòa Bình. 13
*Tư cách pháp lý của thành viên cá nhân
8 thành viên cá nhân trong HTX Hòa Bình nếu đáp ứng đủ các điều kiện để trở
thành thành viên, hợp tác xã thành viên, thì họ có tư cách hợp pháp để tham gia thành lập HTX.
*Tư cách pháp lý của tổ chức X (Công ty TNHH một thành viên)
- Khoản 2 Điều 74 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định rằng “Công ty TNHH một
thành viên có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh
nghiệp.”. Điều này có nghĩa là công ty TNHH một thành viên X có quyền tham gia vào
các hoạt động hợp pháp, bao gồm cả việc tham gia thành lập hợp tác xã.
- Theo Điểm d, Khoản 1 Điều 30 Luật Hợp tác xã 2023: “Thành viên chính thức,
thành viên liên kết góp vốn của hợp tác xã bao gồm:
d) Pháp nhân Việt Nam…”
→ X là Công ty TNHH một thành viên, có tư cách pháp nhân nên doanh nghiệp X trở
thành thành viên của HTX là hợp pháp.
*Tư cách pháp lý của tổ chức Y (Doanh nghiệp tư nhân)
- Theo Khoản 1 Điều 188 Luật Doanh nghiệp 2020 “ Doanh nghiệp tư nhân là
doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của
mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp. ”. Doanh nghiệp tư nhân phải chịu trách
nhiệm vô hạn và tài sản cá nhân, tài sản doanh nghiệp không tách bạch. Do vậy Doanh
nghiệp tư nhân không có tư cách pháp nhân.
- Theo Điểm c, Khoản 1 Điều 30 Luật Hợp tác xã 2023: “Thành viên chính thức,
thành viên liên kết góp vốn của hợp tác xã bao gồm:
c) Hộ gia đình, tổ hợp tác, tổ chức khác không có tư cách pháp nhân thành lập,
hoạt động tại Việt Nam. Các thành viên của tổ chức này phải cử một người đại diện
theo quy định của Bộ luật Dân sự để thực hiện quyền, nghĩa vụ của thành viên hợp tác xã…”
→ Y là doanh nghiệp tư nhân, là tổ chức không có tư cách pháp nhân nên doanh nghiệp
tư nhân Y có thể trở thành thành viên của HTX nếu Y cử một người đại diện theo quy
định của Bô luật Dân sự để thực hiện quyền, nghĩa vụ của thành viên HTX.
➔ Kết luận về tính hợp pháp của các thành viên trong HTX Hòa Bình
- 8 thành viên cá nhân: Hợp pháp, nếu họ đáp ứng các yêu cầu về năng lực hành vi
dân sự theo quy định tại Khoản 1 Điều 30 Luật Hợp Tác Xã 2023.
- Tổ chức X (Công ty TNHH một thành viên): Hợp pháp, vì công ty TNHH một
thành viên có tư cách pháp nhân theo Khoản 7 Điều 4 Luật Hợp Tác Xã 2023. 14
- Tổ chức Y (Doanh nghiệp tư nhân): Hợp pháp nếu doanh nghiệp tư nhân Y cử
một đại diện theo quy định tại Điểm c, Khoản 1 Điều 30 Luật Hợp tác xã 2023.
2.2. Nhận xét về thỏa thuận giữa các thành viên về cơ cấu tổ chức và quyền
biểu quyết của các thành viên của HTX Hòa Bình.
Để đánh giá về cơ cấu tổ chức và quyền biểu quyết của HTX Hòa Bình, chúng ta
cần phân tích và đối chiếu các quy định pháp lý từ Luật Hợp tác xã 2023 và các nguyên
tắc quản lý của hợp tác xã.
*Cơ cấu tổ chức của HTX Hòa Bình
- Cơ cấu tổ chức của HTX được quy định tại Điều 56 Luật Hợp tác xã 2023:
“ Điều 56. Tổ chức quản trị
1. Tổ chức quản trị của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã bao gồm hai loại:
a) Tổ chức quản trị đầy đủ bao gồm Đại hội thành viên, Hội đồng quản trị, Giám
đốc (Tổng giám đốc), Ban kiểm soát. Chủ tịch Hội đồng quản trị có thể kiêm Giám đốc (Tổng giám đốc);
b) Tổ chức quản trị rút gọn bao gồm Đại hội thành viên, Giám đốc, kiểm soát viên.”
→ Quy định về các cơ quan của hợp tác xã Hòa Bình, bao gồm:
+ Đại hội thành viên: Là cơ quan quyền lực cao nhất trong hợp tác xã, bao gồm tất
cả các thành viên hợp tác xã.
+ Hội đồng quản trị: Có nhiệm vụ quản lý, điều hành và giám sát các hoạt động của hợp tác xã.
+ Giám đốc: Điều hành trực tiếp công việc hàng ngày của hợp tác xã.
- Theo Khoản 3 Điều 62 Luật Hợp tác xã 2023, cho biết:
“ Thành viên Ban kiểm soát hoặc kiểm soát viên của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác
xã phải đáp ứng các điều kiện sau đây:
a) Là thành viên chính thức hoặc là người đại diện theo pháp luật hoặc theo ủy
quyền của tổ chức là thành viên chính thức;
b) Không đồng thời là thành viên Hội đồng quản trị, Giám đốc (Tổng giám đốc),
kế toán trưởng, thủ quỹ của cùng hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã;
c) Không được là người có quan hệ gia đình với thành viên Hội đồng quản trị,
thành viên khác của Ban kiểm soát hoặc kiểm soát viên, Giám đốc (Tổng giám đốc), kế
toán trưởng, thủ quỹ của cùng hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã.”
Do đó, việc thành lập Hợp tác xã Hoà Bình là không hợp pháp vì HTX Hòa Bình
chỉ có Đại hội thành viên, Hội đồng quản trị và Giám đốc. Thiếu Ban kiểm soát hoặc 15
kiểm soát viên theo quy định của Khoản 1 Điều 56 Luật Hợp tác xã 2023. Do HTX
Hòa Bình chỉ có 10 thành viên, thiếu Ban kiểm soát là không hợp lý và vi phạm quy định.
- Theo quyền biểu quyết trong Đại hội thành viên (ĐHTV), Điều 57 Luật Hợp tác
xã 2023 quy định rằng “Đại hội thành viên là cơ quan quyết định cao nhất của hợp tác
xã, liên hiệp hợp tác xã. Đại hội thành viên họp thường niên mỗi năm một lần và có thể
họp bất thường. Trường hợp tổ chức theo tổ chức quản trị rút gọn, Đại hội thành viên
họp định kỳ theo quy định của Điều lệ nhưng ít nhất 03 tháng một lần và có thể họp bất thường.”.
Điều này là đúng với cơ cấu tổ chức của HTX Hòa Bình, khi Đại hội thành viên
được xác định là cơ quan có quyền quyết định cao nhất. Do đó, Đại hội thành viên hoàn toàn hợp pháp.
- Theo Quyền biểu quyết và tỷ lệ góp vốn, Điều 65 Luật Hợp tác xã 2023 “Hội
đồng quản trị là cơ quan quản lý hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, bao gồm Chủ tịch Hội
đồng quản trị và thành viên khác của Hội đồng quản trị do Hội nghị thành lập hoặc Đại
hội thành viên bầu trong số thành viên chính thức. Số lượng thành viên Hội đồng quản
trị do Điều lệ quy định nhưng tối thiểu là 03 người, tối đa là 15 người. Tổng số lượng
thành viên tham gia Hội đồng quản trị là tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và
cá nhân là nhà đầu tư nước ngoài chiếm dưới 35% tổng số lượng thành viên Hội đồng quản trị.”
Theo điều này, quy mô và thành phần do Hội nghị thành lập hoặc Đại hội thành
viên bầu ra. Trong trường hợp HTX Hòa Bình, Hội đồng quản trị (HĐQT) gồm 3 người
là Hoa (chủ tịch), Nam, và Lan, do Đại hội thành viên bầu ra. Điều này là hợp lý và
đúng pháp luật theo quy định tại Điều 65 Luật Hợp tác xã 2023.
- Theo Khoản 2 Điều 8 Luật Hợp Tác Xã 2023 “Thành viên tổ hợp tác có quyền
dân chủ trong việc quyết định tổ chức và hoạt động của tổ hợp tác. Thành viên chính
thức của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã được tham gia vào công việc tổ chức, quản lý
và hoạt động của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã một cách dân chủ, bình đẳng, không
phụ thuộc vào phần vốn góp.”
Theo nguyên tắc tổ chức và hoạt động, Hợp tác xã Hoà Bình thỏa thuận quyền biểu
quyết theo tỷ lệ góp vốn, mỗi thành viên có quyền biểu quyết ngang nhau không phụ
thuộc vào tỷ lệ góp vốn. Do đó, không hợp pháp vì mỗi thành viên có số phiếu biểu
quyết bằng nhau mà không phụ thuộc vào tỷ lệ vốn góp, vi phạm nguyên tắc về quyền
biểu quyết theo tỷ lệ góp vốn. Điều này cần phải được điều chỉnh để đảm bảo tính công
bằng và đúng pháp luật trong HTX. 16 ➔ Kết luận:
- Cơ cấu tổ chức của HTX Hòa Bình là không hợp pháp, vì không tuân thủ đúng
các quy định tại Điều 56 Luật Hợp tác xã 2023. Đại hội thành viên có quyền quyết định
cao nhất trong HTX là đúng với quy định tại Điều 57 Luật Hợp tác xã 2023.
- Hội đồng quản trị gồm 3 thành viên là hợp lý theo quy định tại Điều 65 Luật
Hợp tác xã 2023. Quyền biểu quyết của HTX Hòa Bình không hợp pháp vì các phiếu
biểu quyết có giá trị ngang nhau, không tương ứng với tỷ lệ vốn góp của các thành viên.
Điều này vi phạm nguyên tắc quyền biểu quyết theo tỷ lệ vốn góp tại Khoản 2 Điều 8
Luật Hợp Tác Xã 2023, cần được điều chỉnh lại để tuân thủ pháp luật. Do đó, HTX Hòa
Bình cần phải sửa đổi cơ chế quyền biểu quyết để đảm bảo tính hợp pháp và công bằng
theo tỷ lệ vốn góp của các thành viên.
2.3. Tính hợp pháp của các quyết định của Hội đồng quản trị HTX Hòa Bình (tháng 7/2022)
Tình huống bổ sung: Tháng 7 năm 2022 Hội đồng quản trị của HTX Hòa Bình
họp và đưa ra một số quyết định: (i) sản xuất các sản phẩm khác từ mía đường; (ii) mua
lô thiết bị trị giá 500 triệu đồng. Hỏi các quyết định của Hội đồng quản trị có hợp pháp không? Tại sao? Trả lời:
*Quyết định (i): Sản xuất các sản phẩm khác từ mía đường
Việc quyết định sản xuất các sản phẩm khác từ mía đường có thể được hiểu là thay
đổi, mở rộng lĩnh vực sản xuất của HTX. Theo đó, việc mở rộng ngành nghề sản xuất
là một thay đổi quan trọng trong phương hướ ng kinh doanh của hợp tác xã.
- Theo Khoản 2 Điều 56 Luật Hợp tác xã 2023 quy định:
“ Điều 56. Tổ chức quản trị
2. Hợp tác xã quy mô nhỏ, vừa, lớn, liên hiệp hợp tác xã từ 10 thành viên trở lên
phải tổ chức theo tổ chức quản trị đầy đủ."
→ Hợp tác xã Hòa Bình có 10 thành viên (8 thành viên cá nhân và 2 thành viên tổ chức)
vì vậy Hợp tác xã Hòa Bình phải tổ chức theo tổ chức quản trị đầy đủ.
- Theo Khoản 1 Điều 64 Luật Hợp tác xã 2023 quy định:
“ Điều 64. Thẩm quyền của Đại hội thành viên theo tổ chức quản trị đầy đủ 17
1. Thông qua định hướng phát triển của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã; sửa đổi,
bổ sung Điều lệ; báo cáo hoạt động của Hội đồng quản trị và Ban kiểm soát; báo cáo
tài chính hằng năm; phương án sản xuất, kinh doanh.”
→ Do đó, Đại hội thành viên là cơ quan có quyền quyết định về phương án sản xuất,
kinh doanh của hợp tác xã. Điều này có nghĩa là Đại hội thành viên có quyền quyết định
việc mở rộng ngành nghề kinh doanh, bao gồm sản xuất các sản phẩm khác từ mía đường.
- Theo Khoản 1, Khoản 3 Điều 66 Luật Hợp tác xã 2023 quy định:
“ Điều 66. Nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng quản trị
1. Trình Đại hội thành viên xem xét, thông qua các nội dung thuộc thẩm quyền của
Đại hội thành viên theo quy định tại Điều 64 của Luật này
3. Tổ chức thực hiện nghị quyết của Đại hội thành viên. Báo cáo Đại hội thành
viên kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã..”
→ Việc mở rộng sản xuất sang các sản phẩm khác từ mía đường là một phương án sản
xuất, kinh doanh mới. Do đó, Hội đồng quản trị không có quyền tự quyết định mà phải
chuẩn bị và trình phương án này lên Đại hội thành viên để quyết định.
➔ Kết luận: Quyết định sản xuất các sản phẩm khác từ mía đường không hợp pháp, vì
Hội đồng quản trị đã vượt quá thẩm quyền, lẽ ra quyết định này phải do Đại hội thành viên thông qua trước.
*Quyết định (ii): Mua lô thiết bị trị giá 500 triệu đồng
Việc mua lô thiết bị giá 500 triệu đồng để phục vụ cho mục đích sản xuất của HTX
Hòa Bình. Vì vậy quyết định này được xem như 1 khoản đầu tư tài sản chung của HTX
- Theo Khoản 3 Điều 64 của Luật Hợp tác xã 2023 quy định:
“ Điều 64. Thẩm quyền của Đại hội thành viên theo tổ chức quản trị đầy đủ
3. Thông qua việc đầu tư hoặc bán tài sản chung được chia có giá trị bằng hoặc
lớn hơn 20% tổng giá trị tài sản của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã được ghi trong báo
cáo tài chính gần nhất; việc đầu tư hoặc bán tài sản chung không chia.”
→ Nếu giá trị tài sản mà HTX định mua bằng hoặc vượt quá 20% tổng giá trị tài sản của
HTX theo báo cáo tài chính gần nhất, quyết định phải do Đại hội thành viên thông qua,
không thuộc thẩm quyền của HĐQT.
- Theo Khoản 4 Điều 66 của Luật Hợp tác xã 2023 quy định:
“Điều 66: Quyền hạn và nhiệm vụ của Hội đồng quản trị
4. Chuyển nhượng, thanh lý, xử lý tài sản của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã theo
thẩm quyền. Quyết định đầu tư hoặc bán tài sản chung được chia có giá trị dưới 20% 18
tổng giá trị tài sản của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã được ghi trong báo cáo tài chính gần nhất.”
→ Nếu mức đầu tư có giá trị dưới 20% tổng tài sản, HĐQT có thẩm quyền quyết định
mà không phải trình Đại hội thành viên xem xét, thông qua.
- Quyết định mua lô thiết bị trị giá 500 triệu đồng có hợp pháp hay không phụ
thuộc vào tổng giá trị tài sản của HTX ghi trong báo cáo tài chính gần nhất:
+ Trường hợp 1: Nếu tổng tài sản của HTX lớn hơn 2,5 tỷ đồng
Khoản đầu tư mua thiết bị trị giá 500 triệu đồng nhỏ hơn 20% tổng tài sản
→ Quyết định thuộc thẩm quyền của HĐQT nên quyết định hợp pháp
+ Trường hợp 2: Nếu tổng tài sản của HTX nhỏ hơn hoặc bằng 2,5 tỷ đồng
Khoản đầu tư mua thiết bị trị giá 500 triệu đồng lớn hơn hoặc bằng 20% tổng tài sản
→ Quyết định này phải trình Đại hội thành viên xem xét, thông qua. Nếu HĐQT tự ý ra
quyết định, đó là vi phạm thẩm quyền nên quyết định không hợp pháp.
➔ Kết luận:
- Quyết định của HĐQT là hợp pháp nếu: Tổng giá trị tài sản của HTX từ 2,5 tỷ
đồng trở lên thì HĐQT quyết định đầu tư trong mức này.
- Quyết định của HĐQT là không hợp pháp nếu: Tổng tài sản của HTX dưới 2,5
tỷ đồng thì cần Đại hội thành viên thông qua.
2.4. Tính hợp pháp của quyết định chấm dứt tư cách thành viên của HTX Hòa
Bình trong Liên hiệp HTX Quang Tiến
Tình huống bổ sung: Ngày 6/8/2022, HTX Hòa Bình cùng với 3 hợp tác xã: HTX
Lương Sơn, HTX Cao Phong và HTX Lạc Thủy thành lập Liên hiệp HTX Quang Tiến.
Tuy nhiên vì HTX Hòa Bình không thực hiện nghĩa vụ góp vốn như cam kết nên HTX
Lương Sơn và HTX Cao Phong đã yêu cầu Hội đồng quản trị Liên hiệp hợp tác xã
Quang Tiến quyết định chấm dứt tư cách thành viên của HTX Hòa Bình. Cuộc họp này
có sự tham gia của tất cả các HTX và Đại hội thành viên đã thông qua quyết định chấm
dứt tư cách thành viên của HTX Hòa Bình với sự đồng ý của HTX Lương Sơn và HTX
Cao Phong. Hãy nhận xét về tính hợp pháp về quyết định trên của Liên hiệp hợp tác xã Quang Tiến. Trả lời:
*Về lý do chấm dứt tư cách thành viên:
Do HTX Hòa Bình không thực hiện nghĩa vụ góp vốn như cam kết: Theo Điều 39
Khoản 2 Điểm a của Luật HTX 2023, thành viên (bao gồm cả thành viên là hợp tác xã 19
trong liên hiệp hợp tác xã) có nghĩa vụ: "Góp đủ, đúng thời hạn phần vốn góp đã cam
kết theo quy định của Điều lệ". Theo Điều 47 Khoản 1 Điểm c của Luật HTX 2023, tư
cách thành viên chính thức bị chấm dứt khi: "Thành viên không thực hiện quyền và
nghĩa vụ của thành viên quy định tại Điều 39 của Luật này và Điều lệ mặc dù đã được
Ban kiểm soát hoặc kiểm soát viên hoặc Đại hội thành viên yêu cầu bằng văn bản."
→ Nhận xét: Việc HTX Hòa Bình không góp đủ vốn cam kết là vi phạm nghĩa vụ thành
viên và là một trong những căn cứ có thể dẫn đến chấm dứt tư cách thành viên. Tuy
nhiên, điều kiện cần theo luật là phải có yêu cầu bằng văn bản từ Ban kiểm soát/kiểm
soát viên hoặc Đại hội thành viên của Liên hiệp HTX Quang Tiến gửi đến HTX Hòa
Bình yêu cầu thực hiện nghĩa vụ này trước khi tiến hành chấm dứt tư cách thành viên.
Tình huống không nêu rõ liệu Liên hiệp HTX Quang Tiến đã thực hiện bước yêu cầu
bằng văn bản này hay chưa. Nếu chưa, việc ra quyết định chấm dứt ngay là chưa tuân thủ đúng quy trình.
*Về thẩm quyền ra quyết định chấm dứt tư cách thành viên:
Liên hiệp hợp tác xã áp dụng các quy định tương tự như hợp tác xã về tổ chức quản
trị, quyền và nghĩa vụ thành viên, đại hội thành viên,. . (Điều 104 Khoản 3 Luật HTX
2023). Theo Điều 60 Khoản 2 Điểm h của Luật HTX 2023, Đại hội thành viên có nhiệm
vụ, quyền hạn: "Chấm dứt tư cách thành viên chính thức, thành viên liên kết góp vốn
theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 47 của Luật này".
→ Nhận xét: Việc Đại hội thành viên của Liên hiệp HTX Quang Tiến họp và ra quyết
định về việc chấm dứt tư cách thành viên của HTX Hòa Bình là đúng thẩm quyền. Tuy
nhiên, tình huống lại đề cập "Hội đồng quản trị Liên hiệp hợp tác xã Quang Tiến quyết
định chấm dứt tư cách thành viên" theo yêu cầu của hai HTX thành viên, sau đó mới
"Đại hội thành viên đã thông qua quyết định". Điều này có thể gây nhầm lẫn về trình tự.
Theo luật, Đại hội thành viên mới là cơ quan có thẩm quyền ra quyết định cuối cùng về
việc chấm dứt tư cách thành viên trong trường hợp này. Hội đồng quản trị có thể đề xuất
hoặc thực hiện các thủ tục chuẩn bị, nhưng quyết định phải thuộc về Đại hội thành viên.
*Về thể thức thông qua quyết định:
Tình huống nêu: Cuộc họp có sự tham gia của tất cả các HTX (4 HTX). Đại hội
thành viên thông qua quyết định với sự đồng ý của HTX Lương Sơn và HTX Cao Phong.
Theo Điều 62 Khoản 6 Điểm đ của Luật HTX 2023, quyết định về "Chấm dứt tư
cách thành viên chính thức theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 47 của Luật này" phải
được Đại hội thành viên thông qua theo nguyên tắc đa số trên tổng số thành viên chính thức. 20
Tài liệu liên quan:
-
Phân Tích Bài Tập Tình Huống | Bài thảo luận luật kinh tế
3 2 -
Thực Tiễn Giải Thể Hợp Tác Xã | Bài thảo luận luật kinh tế
3 2 -
Phân tích điều kiện và thủ tục đăng ký kinh doanh của công ty TNHH Ban Mai Xanh | Bài thảo luận luật kinh tế
14 7 -
Ưu nhược điểm của Công ty Trách nhiệm hữu hạn và Công ty Cổ phần | Bài thảo luận luật kinh tế
12 6 -
So sánh giải thể & phá sản doanh nghiệp. Nhận xét về các nội dung trong điều lệ của công ty hợp danh ABC | Bài thảo luận luật kinh tế
13 7