Trang 1
BÀI GIẢNG HÀM SỐ LIÊN TỤC
Mục tiêu
Kiến thức
+ Nắm được khái niệm hàm số liên tục tại một điểm, trên một khoảng, trên một đoạn.
+ Nắm được các định lí cơ bản về hàm số liên tục
Kĩ năng
+ Chứng minh được hàm số liên tục tại một điểm, liên tục trên một khoảng, liên t
ục trên một
đoạn
+ Nắm vững phương pháp giải dạng bài toán tìm tham số để hàm số liên tục
TOANMATH.co
m
Trang 2
I. LÍ THUYẾT TRỌNG TÂM
1. Hàm số liên tục tại một điểm
Định nghĩa 1
Cho hàm số
yfx xác định trên khoảng K và
0
x
K
. Hàm số
yfx
được gọi là liên tục tại
0
x
nếu
0
0
lim
xx
f
xfx
.
2. Hàm số liên tục trên một khoảng, trên một
đoạn
Định nghĩa 2
Hàm số
yfx
được gọi là liên tục trên một
khoảng nếu nó liên tục tại mọi điểm của khoảng đó.
Hàm số
yfx được gọi là liên tục trên đoạn
;ab nếu nó liên tục trên khoảng

;ab và
lim , lim
xa xb
f
xfa fxfb



.
3. Một số định lí cơ bản
Định lí 1
a) Hàm đa thức liên tục trên
b) Hàm phân thức hữu tỉ và hàm số lượng giác liên
tục trên từng khoảng xác định của chúng.
Định lí 2
Giả sử
yfx và
ygx là hai hàm số liên
tục tại điểm
0
.
Khi đó
a) Các hàm số
   
,yfx gxyfx gx 
và
.yfxgx liên tục tại
0
x
;
b) Hàm số

f
x
g
x
liên tục tại
0
x
nếu
0
0gx
Định lí 3
Hàm số không liên tục tại điểm
0
được gọi là gián
đoạn tại điểm
0
.
Hàm số liên tục trên khoảng

;ab
Hàm số không liên tục trên khoảng
;ab
Nhận xét: Đồ thị của hàm số liên tục trên một
khoảng là một “đường liên” trên khoảng đó
TOANMATH.co
m
Trang 3
Nếu hàm số
yfx liên tục trên đoạn
;.ab f a f b
thì với mỗi số thực M nằm
giữa
f
a
và

f
b
, tồn tại ít nhất một điểm
;cab sao cho
f
cM
Hệ quả
Nếu hàm số
y
fx
liên tục trên đoạn
;ab
và
.0fa fb
thì tồn tại ít nhất một điểm
;cab sao cho
0fc
Nói cách khác: Nếu hàm số
yfx
liên tục trên
đoạn

;ab và
.0fa fb thì phương trình

0fx có ít nhất một nghiệm nằm trong khoảng

;ab
.
II. CÁC DẠNG BÀI TẬP
Dạng 1: Hàm số liên tục tại một điểm, trên một tập
Phương pháp giải
Sử dụng định nghĩa hàm số
yfx
xác định
trên khoảng
K và
0
x
K .
Hàm số liên tục tại
0
x
nếu
0
0
lim
xx
f
xfx
Bước 1. Tìm giới hạn của hàm số

0
lim
xx
f
x
và
0
f
x
Bước 2. Nếu tồn tại

0
lim
xx
f
x
thì ta so sánh

0
lim
xx
f
x
với
0
f
x .
Ví dụ. Cho hàm số

3
2
27
,3
6
27
,3
5
x
khi x
xx
fx
khi x

Xét tính liên tục của hàm số tại điểm
3x
Hướng dẫn giải
Hàm số xác định trên
Ta có

27
3
5
f và


2
3
2
33 3
339
27
lim lim lim
32
6
xx x
xxx
x
fx
xx
xx





2
3
3927
lim
25
x
xx
x


Ta thấy
3
lim 3
x
fx f
nên hàm số liên tục tại
3x
TOANMATH.co
m
Trang 4
Hàm số liên tục trên một tập ta sử dụng
định nghĩa
2
và các định lí.
Chú ý:
1.
Nếu hàm số liên tục tại
0
x
thì trước hết hàm số
phải xác định tại điểm đó
2.
0
00
lim lim lim
xx
xx xx
f
x k fx fx k



3. Hàm số

0
0
,
,
f
xkhixx
y
g
xkhixx
liên tục tại
0
00
lim
xx
x
xfxgx

4. Hàm số


0
0
,
,
f
xkhixx
fx
g
xkhixx
liên tục tại
điểm
0
x
x khi và chỉ khi
00
0
lim lim
xx xx
f
xgxfx



Ví dụ mẫu
Ví dụ 1.
Cho hàm số


2
3
3
233
13
x
khi x
x
fx
xkhix


. Xét tính liên tục của hàm số tại điểm
3x
Hướng dẫn giải
Ta có

2
33
lim lim 1 4
xx
fx x



33 3
3233
lim lim lim 3
2
233
xx x
xx
x





Do đó
33
lim lim
xx
f
xfx


Vậy hàm số gián đoạn tại
3x
Ví dụ 2.
Cho hàm số

3
42
,2
2
,2
x
khi x
fx
x
akhix
. Tìm a để hàm số liên tục tại điểm
2x
Hướng dẫn giải
Hàm số xác định trên
TOANMATH.co
m
Trang 5
Ta có
2
f
a
và


3
2
22 2
3
3
42 4 1
lim lim lim
23
4244
xx x
x
fx
x
xx



Vậy để hàm số liên tục tại điểm
2x
thì
 
2
1
lim 2
3
x
fx f a

Ví dụ 3. Cho hàm số

42
3
22
54
1
1
25 1
xx
khi x
fx
x
mx mx khi x



Tìm m để hàm số liên tục tại điểm
1x 
Hướng dẫn giải
Hàm số xác định trên
Ta có:

2
42
32
11 1
14
54
lim lim lim 2
11
xx x
xx
xx
fx
x
xx

  




22 2
11
lim lim 2 5 2 5 1
xx
fx mx mx m m f

 

Hàm số liên tục tại
1x  khi và chỉ khi
11
lim lim 1
xx
fx fx f

 

2
252 12mm m
Ví dụ 4. Cho hàm số

2
1
,1
1
2, 1
x
khi x
fx
x
khi x


Xét tính liên tục của hàm số trên toàn bộ tập xác định
Hướng dẫn giải
Hàm số xác định trên D
Với
1x 
thì

2
1
1
1
x
f
xx
x

là hàm số liên tục trên tập xác định.
Do đó hàm số liên tục trên
;1 và
1;
Với
1x  ta có
 
2
11 1
1
lim lim lim 1 2
1
xx x
x
fx x
x
  

Vì
1
12lim
x
f
fx


Vậy hàm số liên tục trên các khoảng
;1 và
1;; hàm số không liên tục tại điểm 1x 
Ví dụ 5. Cho hàm số


2
2
2
22
12
ax
khi x
fx
x
ax khix


TOANMATH.co
m
Trang 6
Tìm a để hàm số liên tục trên tập xác định.
Hướng dẫn giải
Hàm số xác định trên
Với
2x
ta có

2
2
22
ax
fx
x

là hàm số liên tục trên từng khoảng xác định.
Do đó hàm số
f
x liên tục trên
2; 
Với
2x
ta có

1
f
xax
là hàm số liên tục trên tập xác định. Do đó hàm số

f
x
liên tục trên

;2
Với
2x
ta có
22
lim lim 1 2 1 2
xx
fx ax a f





2
22
22 2
2
lim lim lim 2 2 4
22
xx x
ax
f
xaxa
x




Hàm số liên tục trên khi và chỉ khi hàm số liên tục tại 2x , nên
 
2
22
1
lim lim 4 2 1
1
2
xx
a
fx fx a a
a




Vậy
1
1;
2
aa
là những giá trị cần tìm.
Bài tập tự luyện dạng 1
Câu 1:
Hàm số có đồ thị như hình bên gián đoạn tại điểm có hoành độ bằng bao nhiêu?
A. 0 B. 1 C. 2 D. 3
Câu 2: Cho hàm số
yfx có đồ thị như hình bên. Chọn khẳng định đúng.
TOANMATH.co
m
Trang 7
A. Hàm số liên tục trên
B. Hàm số liên tục trên
;4
C. Hàm số liên tục trên
1; 
D. Hàm số liên tục trên
1; 4
Câu 3: Hàm số

2
2
1
56
x
fx
x
x

liên tục trên khoảng nào sau đây?
A.
;3
B.
2; 2019
C.

3; 2
D.
3;
Câu 4: Cho hàm số

2
32 1
11
xkhix
fx
xkhix


. Khẳng định nào sau đây đúng?
A.
f
x liên tục trên
B.

f
x liên tục trên
;1
C.

f
x liên tục trên
1;
D.

f
x liên tục tại
1x 
Câu 5: Giá trị của a để các hàm số

2
20
10
xa khix
fx
xx khix


liên tục tại 0x bằng
A.
1
2
B.
1
4
C. 0 D. 1
Câu 6: Cho hàm số

2
22 1
2
1
1
x
khi x
yfx
xa
khi x
x


. Giá trị của a để hàm số liên tục tại
0
1x
là
A. 1 B. 2 C. 3 D. 4
Câu 7: Cho hàm số


2
2
2
1, 1
3, 1
,1
xx
fx x x
kx


. Tìm k để
f
x gián đoạn tại 1
x
A. 2k  B. 2k C. 2k  D. 1k 
Câu 8: Cho hàm số

4
4fx x. Tìm khẳng định đúng trong các khẳng định sau:
(I)

f
x liên tục tại 2x
TOANMATH.co
m
Trang 8
(II)

f
x gián đoạn tại
2x
(III)

f
x
liên tục trên đoạn

2; 2
A. Chỉ (I) và (III) B. Chỉ (I)
C. Chỉ (II) D. Chỉ (II) và (III)
Câu 9: Tìm khẳng định đúng trong các khẳng định sau
(I)

52
31fx x x liên tục trên
(II)

2
1
1
fx
x
liên tục trên
1; 1
(III)
2fx x
liên tục trên
2; 
A. Chỉ (I) và (III) B. Chỉ (I)
C. Chỉ (II) D. Chỉ (II) và (III)
Câu 10: Tìm khẳng định đúng trong các khẳng định sau:
(I)

1
1
x
fx
x
liên tục với mọi
1x
(II)
sin
f
xx liên tục trên
(III)

fx
liên tục tại 1
x
A. Chỉ (I) đúng B. Chỉ (I) và (II) C. Chỉ (I) và (III) D. Chỉ (II) và (III)
Câu 11: Cho hàm số

cos 1
2
11
x
khi x
fx
xkhix

. Khẳng định nào sau đây đúng nhât?
A. Hàm số liên tục tại 1
x
và 1x 
B. Hàm số liên tục tại 1
x
, không liên tục tại 1x 
C. Hàm số không liên tục tại
1
x
và
1x 
D. Hàm số liên tục tại 1x  , không liên tục tại 1
x
Câu 12: Cho hàm số

2
3
3
3
23 3
x
khi x
fx
x
khi x
. Tìm khẳng định đúng trong các khẳng định sau:
(I)

f
x liên tục tại 3x
(II)

f
x gián đoạn tại 3x
(III)
f
x liên tục trên
A. Chỉ (I) và (II) B. Chỉ (II) và (III)
C. Chỉ (I) và (III) D. Cả (I), (II), (III) đều đúng
Câu 13: Hàm số nào sau đây không liên tục tại 1
x
TOANMATH.co
m
Trang 9
A.

2
1
1
1
31 1
x
khi x
fx
x
xkhix

B.

2
21
23 1
xkhix
fx
xkhix


C.

2
21
1
1
21 1
xx
khi x
fx
x
xkhix


D.

1
1
23 1
khi x
fx
x
xkhix


Câu 14: Cho a và b là các số thực khác 0. Tìm hệ thức liên hệ giữa a và b để hàm số

2
11
,0
45, 0
ax
khi x
fx
x
xb khix


liên tục tại
0x
A.
5ab
B.
10ab
C.
ab
D.
2ab
Câu 15: Cho hàm số

2
243 2
1
2
232
xkhix
fx
x
khi x
xmxm


Tìm các giá trị của tham số thực m để hàm số liên tục trên
A. 3m B. 4m C. 5m D. 6m
Câu 16: Cho hàm số

2
3
,1
2
,0 1
1
sin , 0
xx
x
f
xx
x
xxx

. Khẳng định nào sau đây đúng?
A.
f
x
liên tục trên
B.

f
x
liên tục trên
\0
C.
f
x
liên tục trên
\1
D.
f
x
liên tục trên
\0;1
Câu 17: Giá trị a để các hàm số


211
,0
1
,0
x
khi x
fx
xx
akhix

liên tục tại điểm
0x
là
A. 1 B. 2 C. 3 D. 4
Câu 18: Giá trị của a để các hàm số


3
262
,1
312
,1
x
fx khix
fx
x
akhix



liên tục tại điểm 1
x
là
A. 1 B. 2 C.
2
9
D.
1
9
Câu 19: Giá trị của a để hàm số


2
411
,0
21
3, 0
x
khi x
fx
ax a x
khi x


liên tục tại điểm
0x
là
A.
1
2
B.
1
4
C.
1
6
D. 1
TOANMATH.co
m
Trang 10
Câu 20: Cho hàm số


2
2
312
,1
1
2
,1
3
x
khi x
x
fx
ax
khi x
x

liên tục tại điểm
1
x
là
A.
1
2
B.
1
4
C. 1 D.
3
4
Câu 21: Cho hàm số

2
42
,0
1
2, 0
4
x
khi x
x
fx
mx x khi x


m là tham số
Tìm m để hàm số liên tục tại
0x
A.
1
2
m
B.
0m
C.
1m
D.
1
2
m 
Câu 22: Cho hàm số

3
42
,2
2
3, 2
x
khi x
fx
x
ax khi x

. Tìm a để hàm số liên tục trên
A. 1a  B.
1
6
a
C.
4
3
a
D.
4
3
a 
Câu 23: Cho hàm số

39
,0 9
,0
3
,9
x
x
x
fx m x
x
x



. Giá trị của m để
f
x liên tục trên
0;  là
A.
1
3
B.
1
2
C.
1
6
D. 1
Câu 24: Cho hàm số

sin ,
2
,
2
xkhix
fx
ax b khi x

. Tìm giá trị của a, b để hàm số liên tục trên
A.
2
1
a
b
B.
2
2
a
b
C.
1
0
a
b
D.
2
0
a
b
Câu 25: Cho hàm số

2
3
1
3; 2
6
33;
x
khi x x
fx
xx
bkhixb



. Giá trị của b để
f
x
liên tục tại 3x
là
A. 3 B. 3 C.
23
3
D.
23
3
TOANMATH.co
m
Trang 11
Câu 26: Cho hàm số

3
731
,1
1
,1
xx
khi x
fx
x
ax khi x

. Giá trị của a để hàm số liên tục tại
0
1x
là
A. -3 B. 2 C.
2
3
D. -2
Câu 27: Cho hàm số

2017
2
1
2019 1 2019
1
xx
khi x
fx
xx
kkhix


. Tim k để hàm số

f
x
liên tục
tại
1
x
A. 2 2020k B.
2019. 2020
2
k
C. 1k D.
20018
2020
2019
k
Câu 28: Cho hàm số

sin , cos 0
1cos, cos 0
xkhix
fx
xkhix

. Hàm số f có bao nhiêu điểm gián đoạn trên
khoảng
0; 2019 ?
A. 2018 B. 1009 C. 542 D. 321
Dạng 2: Chứng minh phương trình có nghiệm
Phương pháp giải
* Để chứng minh phương trình
0fx
có một
nghiệm trên D, ta chứng minh hàm số
yfx
liên tục trên D chứa đoạn

;ab
sao cho
.0fa fb
* Để chứng minh phương trình

0fx có k
nghiệm trên D, ta chứng minh hàm số
y
fx
liên tục trên D và tồn tại k đoạn nhau
1
; 1, 2, 3,...,
ii
aa i k
nằm trong D sao cho
1
.0
ii
fa fa
Ví dụ 1.
Chứng minh rằng phương trình
2020 5
310xx
có nghiệm.
Hướng dẫn giải
Ta có hàm số
2020 5
31fx x x liên tục trên
và
0. 1 3 0ff
Suy ra phương trình
0fx
có ít nhất một
nghiệm thuộc
0; 1
Ví dụ mẫu
Ví dụ 1.
Chứng minh phương trình
2
sin cos 1 0xxxx có ít nhất một nghiệm.
TOANMATH.co
m
Trang 12
Hướng dẫn giải
Ta có hàm số
2
sin cos 1
f
xx xx x liên tục trên và
0. 1 0ff


Suy ra phương trình
0fx
có ít nhất một nghiệm thuộc
0;
Ví dụ 2. Chứng minh rằng phương trình
3
24332
x
xx có đúng một nghiệm.
Hướng dẫn giải
Điều kiện xác định:
3
2
x
Ta có
33
2 4 33 2 2 33 2 4 0xx xxx x 
Xét hàm số

3
23324fx x x x liên tục trên
3
;
2



và
 
319 3
04330, 0 0. 0
28 2
ffff
 

 
 
Do đó phương trình
0fx
có ít nhất một nghiệm
Giả sử phương trình

0fx có hai nghiệm
12
;
x
x
Khi đó

12
0fx fx

33
12 12 1 2
2 3 32 32 0xx xx x x 

22
121 122
12
6
20
32 32
B
xx x xx x
xx







12
x
x
(vì
2
2
22
1
12
3
6
40
24
32 32
xx
Bx
xx





)
Vậy phương trình có đúng một nghiệm.
Ví dụ 3. Chứng minh rằng phương trình
53 2 2
2151423 1
x
xxx xx
có đúng năm nghiệm
phân biệt.
Hướng dẫn giải
Phương trình đã cho tương đương với
2
53 2 2
2151423 1xx x x xx
543 2
9 4 18 12 1 0 1xxx x x
Xét hàm số
54 3 2
9 4 18 12 1
f
xxxxx liên tục trên
Ta có:

119
2950,110, 0
232
fff




0 1 0, 2 47, 10 7921 0fff
Do đó phương trình
0fx có ít nhất năm nghiệm thuộc các khoảng
TOANMATH.co
m
Trang 13
 
11
2; 1 , 1; , ; 0 , 0; 2 , 2; 10
22




Mặt khác
f
x là đa thức bậc năm nên có tối đa năm nghiệm.
Vậy phương trình đã cho có đúng năm nghiệm.
Bài tập tự luyện dạng 2
Câu 1:
Trong các khẳng định sau
(I)

f
x
liên tục trên đoạn
;ab
và
.0fa fb
thì phương trình
0fx
có nghiệm
(II)

f
x
không liên tục trên

;ab
và
.0fa fb
thì phương trình
0fx
vô nghiệm
(III)
f
x liên tục trên đoạn
;ab và
.0fa fb thì tồn tại ít nhất một số
;cab sao cho

0fc
(IV)

f
x
liên tục trên đoạn
;ab
và

.0fa fb
thì tồn tại ít nhất một số

;cab
sao cho

0fc
Số khẳng định đúng là
A. 1 B. 2 C. 3 D. 4
Câu 2: Cho hàm số

f
x
xác định trên
;ab
. Khẳng định nào sau đây đúng?
A. Nếu hàm số

f
x liên tục trên
;ab và
0fafb thì phương trình
0fx không có
nghiệm trong khoảng
;ab
B. Nếu
0fafb thì phương trình
0fx có ít nhất một nghiệm trong khoảng
;ab
C
. Nếu hàm số
f
x liên tục, tăng trên
;ab và

0fafb thì phương trình

0fx không có
nghiệm trong khoảng

;ab
D. Nếu phương trình

0fx có nghiệm trong khoảng

;ab thì hàm số

f
x phải liên tục trên
;ab
Câu 3: Cho phương trình
42
25 10xxx. Khẳng định nào sau đây đúng?
A. Phương trình đã cho không có nghiệm trong khoảng

1; 1
B. Phương trình đã cho chỉ có một nghiệm trong khoảng

2; 1
C. Phương trình đã cho có ít nhất một nghiệm trong khoảng
0; 2
D.
Phương trình đã cho không có nghiệm trong khoảng
2; 0
Câu 4: Tìm các giá trị của tham số m sao cho phương trình
32
322 30xx m xm
có ba
nghiệm
123
,,
x
xx thỏa mãn
123
1
x
xx
A. 5m  B. 5m  C. 5m  D. 6m 
Câu 5: Cho các số thực a, b, c thỏa mãn
482ac b
và
1abc
. Khi đó số nghiệm thực phân
biệt của phương trình
32
0xaxbxc bằng
TOANMATH.co
m
Trang 14
A. 1 B. 2 C. 3 D. 0
Câu 6: Cho phương trình
32
0xaxbxc (1) trong đó a, b, c là các tham số thực. Chọn khẳng định
đúng trong các khẳng định sau
A. Phương trình (1) vô nghiệm với mọi a, b, c
B. Phương trình (1) có ít nhất một nghiệm với mọi a, b, c
C. Phương trình (1) có ít nhất hai nghiệm với mọi a, b, c
D. Phương trình (1) có đúng ba nghiệm phân biệt với mọi a, b, c
Câu 7: Tìm giá trị của tham số m để phương trình

2019
22020
56 5 2 210mx x x xx có
nghiệm
A.
2; 3m
B.
\2;3m
C. m  D. m
TOANMATH.co
m
Trang 15
ĐÁP ÁN
Dạng 1. Hàm số liên tục tại một điểm, trên một tập
1-B 2-D 3-B 4-C 5-A 6-B 7-A 8-B 9-A 10-D
11-A 12-C 13-C 14-B 15-C 16-A 17-A 18-C 19-C 20-D
21-B 22-D 23-C 24-D 25-D 26-C 27-A 28-D
HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT
Câu 1:
Dựa vào hình vẽ đồ thị ta thấy hàm số gián đoạn tại điểm 1
x
Câu 2:
Dựa vào hình vẽ đồ thị ta thấy hàm số liên tục trên

1; 4
Câu 3:
Điều kiện xác định của hàm số
2
2
560
3
x
xx
x



Do đó hàm số đã cho gián đoạn tại điểm có hoành độ bằng -2 và -3
Câu 4:
Hàm số xác định trên
Ta có:
2
11 11
1 0; lim lim 1 0, lim lim 3 2 1
xx xx
ffxxfxx
 
   

Suy ra
11
1lim lim
xx
f
fx fx



Vậy hàm số đã cho liên tục trên nửa khoảng
1;
và khoảng
;1
Câu 5:
Hàm số xác định trên
Ta có:


2
00
01,lim lim 11
xx
ffxxx



Hàm số đã cho liên tục tại điểm
0x khi và chỉ khi

00
1
lim lim 2 1
2
xx
fx x a a



Câu 6:
Hàm số xác định trên
Ta có:
2
11
10,lim lim2 20
xx
ffxx



Hàm số đã cho liên tục tại điểm
0
1x khi và chỉ khi

2
11
2
lim lim 0 2
1
xx
xa
fx a
x






Câu 7:
Hàm số xác định trên
Ta có:
 
2
2
11 11
lim lim 1 4, lim lim 3 4
xx xx
fx x fx x
 
 

Vậy hàm số đã cho gián đoạn tại
1
x
khi và chỉ khi
2
14 4 2fkk 
TOANMATH.co
m
Trang 16
Câu 8:
Điều kiện xác định:
2
2
40
2


x
x
x
Ta có:

2
22
2lim lim 40
xx
ffxx


. Do đó hàm số đã cho liên tục tại 2x

2
22
2lim lim 40
xx
ffxx



. Do đó hàm số đã cho liên tục tại
2x 
Câu 9:
(I)

52
31fx x x
là hàm số có tập xác định trên
. Do đó hàm số

f
x
liên tục trên
(II)

2
1
1
fx
x
có tập xác định
;1 1;D  .
Do đó
f
x
gián đoạn trên khoảng

1; 1
(III) Hàm số

2fx x có tập xác định
2;D 
Ta có:
22
2lim lim 20
xx
ffxx



. Do đó hàm số liên tục trên
2; 
Câu 10:
(I)

1
1
x
fx
x
có tập xác định
1;D  . Do đó (I) sai
(II)
sin
f
xx có tập xác định D . Do đó
f
x liên tục trên
(III)

fx
có tập xác định
\0D . Do đó

f
x liên tục tại
1
x
Câu 11:
 
11
cos 1
2
cos 1 1
2
11
11
xkhix
x
khi x
x
fx fx khi x
xkhix
xkhix







. Khi đó ta có:
+)
 
11
1cos 0,lim lim1 0
2
xx
ffxx






. Suy ra
1
1lim
x
f
fx
Do đó hàm số liên tục tại
1x 
+)
 
11
1cos 0,lim lim 10
2
xx
ffxx






. Suy ra

1
1lim
x
f
. Do đó hàm số liên tục tại 1
x
Câu 12:
Tập xác định: D
Ta có:



2
33 3 3
33
3
3 2 3, lim lim lim lim 3 2 3
33
xx x x
xx
x
ffx x
xx











TOANMATH.co
m
Trang 17
Do đó hàm số liên tục tại
3x
. Vậy hàm số liên tục trên
Câu 13:
Xét

2
21
1
1
21 1
xx
khi x
fx
x
xkhix


có tập xác định D
Ta có:


2
11 1 1
1
21
21 1
2
1 1, lim lim lim lim 2 3
112
xx x x
xx
xx
ffx x
xx











Suy ra
1
1lim
x
f
fx
. Do đó hàm số gián đoạn tại điểm
1
x
Câu 14:
Ta có

05
f
b


00 0 0
11
lim lim lim lim
2
11
11
xx x x
ax ax a a
fx
x
ax
ax





Hàm số liên tục tại
0x khi và chỉ khi

0
0lim 5 10
2
x
a
f
fx b a b

Câu 15:
Ta có:


2
22 22
1
2 3,lim lim 2 4 3,lim lim
232
xx xx
x
ffxx fx
x
mx m
 
 


Hàm số
f
x
liên tục trên
khi và chỉ khi hàm số
f
x
liên tục tại
2x
2
2
13
lim 3 3 5
6
232
x
x
m
m
x
mx m


Câu 16:
Ta có
 
3
2
11 1 1
2
lim lim 1 lim lim 1
1
xx x x
x
x
fx fx f
x



nên hàm số liên tục tại 1
x
Ta cũng ó\có
 
3
00 0 0
2
lim lim sin 0 lim lim 1
1
xx x x
x
x
xfxfxf
x



nên hàm số liên tục tại 0x
Câu 17:
Ta có



00
211 2
lim lim 1
1
1211
xx
x
xx
xx




Suy ra

01af thì hàm số liên tục tại điểm 0x
Câu 18:
Ta có


3
11
2
3
3
23 12
262 2
lim lim
9
312
326 2264
xx
x
x
x
xx






TOANMATH.co
m
Trang 18
Vậy

2
1
9
f
thì hàm số liên tục tại
1
x
Câu 19:
Ta có



2
00
411 4 2
lim lim
21
21
21411
xx
x
a
ax a x
ax a x





Hàm số liên tục tại
0x
thì
21
3
21 6
a
a

Câu 20:
Ta có


2
2
111
2
312 3 3
lim , lim lim
32 8
1
1312
xxx
ax
ax
x
x
xx





Để hàm số liên tục tại
1
x
thì
33
28 4
a
a
Câu 21:
Ta có
2
00 0
42 1 1 1 1
lim lim ; lim 2 2
444
42
xx x
x
mx x x
x
x








Để hàm số liên tục tại
0x
thì
11
20
44
mm
Câu 22:
Ta có

3
3
2
22
3
42 4 1
lim lim ; 2 2 3
23
16 2 4 4
xx
x
fa
x
xx



Để hàm số liên tục trên
thì
14
23
33
aa
Câu 23:
Ta có
99
39 1 31
lim ; lim
33
xx
x
x
x




và

1
9
3
f nên hàm số liên tục tại 9x
Ta cũng có
00
39 1 1
lim lim
6
39
xx
x
x
x





và
0
f
m
Vậy để hàm số liên tục trên
0;  thì
1
6
m
Câu 24:
Ta có
22 2 2
lim sin 1; lim sin 1; lim ; lim
22
xx x x
aa
x
xaxbbaxbb




Để hàm số liên tục trên
thì
2
1
2
0
1
2
a
b
a
a
b
b





TOANMATH.co
m
Trang 19
Câu 25:
Ta có
2
3
3
13
lim
3
6
x
x
xx

. Để hàm số liên tục tại
3x thì
323
3
33
bb
Câu 26:
Ta có
33
111
731 72 231
lim lim lim
111
xxx
xx x x
xxx

 



2
11
3
3
13
lim lim
231
72 74
xx
x
xx




13
12 4

2
3

1
f
a
Để hàm số liên tục tại
1
x
thì
2
3
a 
Câu 27:
Ta có
2017 2017
111
211
lim lim lim
2019 1 2019 2019 1 2019 2019 1 2019
xxx
xx x x
xx xx xx



  
2016 2015
1 1
... 1 2019 1 2019
2019 1 2019
lim lim
2018 2018
x x
xx x x x
xx



2017 2020 2020
2 2020
1009 1009

Để hàm số liên tục tại
1
x
thì 2 2020k
Câu 28:
Xét hàm số

f
x trên đoạn
0; 2
, khi đó

3
sin , 0; ; 2
22
3
1cos, ;
22
xkhix
fx
xkhix










Ta có
02
lim 0 0 ; lim 0 2
xx
fx f fx f


 
Hàm số rõ ràng liên tục trên các khoảng
3
0; ; ;
222




và
3
;2
2


Ta xét tại
2
x
  
22 22
lim lim 1 cos 1; lim lim sin 1; 1
2
xx xx
fx x fx x f
 
 
   
 
   
   




TOANMATH.co
m
Trang 20
Như vậy

22
lim lim (
2
xx
fx fx f


 

 
 




nên hàm số
f
x
liên tục tại điểm
2
x
Ta xét tại
3
2
x
33 33
22 22
lim lim sin 1; lim lim 1 cos 1
xx xx
fx x fx x
 
 
   

   
   

Vì
33
22
lim lim
xx
f
xfx


 

 
 
nên hàm số

f
x
gián đoạn tại điểm
3
2
x
Do đó, trên đoạn

0; 2
hàm số chỉ gián đoạn tại điểm
3
2
x
.
Do tính chất tuần hoàn của hàm số
cosyx và sinyx suy ra hàm số gián đoạn tại các điểm
3
2,
2
xkk

Ta có

3 3 1009 3
0; 2018 0 2 2018 320,42
244
xkk
 
Vì
k nên
0, 1, 2, ..., 320k
. Vậy hàm số f có 321 điểm gián đoạn trên khoảng
0; 2018
Dạng 2. Chứng minh phương trình có nghiệm
1-B 2-C 3-C 4-B 5-C 6-B 7-D
HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT
Câu 2:
Vì
0fafb nên
f
a và
f
b cùng dương hoặc cùng âm. Mà
f
x liên tục, tăng trên
;ab
nên đồ thị hàm
f
x nằm trên hoặc nằm dưới trục hoành trên

;ab. Vậy phương trình
0fx không
có nghiệm trong khoảng
;ab
Câu 3:
Đặt
42
25 1
f
xxxx, hàm số
f
x liên tục trên
0; 2
Ta có
01;1 1 0.10ff ff nên phương trình đã cho có ít nhất một nghiệm trong
khoảng
0; 2
Câu 4:
Đặt
32
322 3fx x x m x m . Ta thấy hàm số liên tục trên
Điều kiện cần:
10 50 5af m m
Điều kiện đủ: với
5m  ta có
+)
lim
x
fx


nên tồn tại
1a 
sao cho
0fa
TOANMATH.co
m
Trang 21
Mặt khác
150fm. Suy ra
.10fa f
Do đó tồn tại
1
;1xa
sao cho
1
0fx
+)
030,10fm f
. Suy ra
0. 1 0ff
Do đó tồn tại
2
1; 0x  sao cho
2
0fx
+)
lim
x
fx


nên tồn tại
0
b
sao cho
0fb
Mặt khác
00f . Suy ra
0. 0ffb
Do đó tồn tại
3
0;
x
b sao cho
3
0fx . Vậy
5
m 
thỏa mãn yêu cầu bài toán
Câu 5:
Xét phương trình:
32
01xaxbxc
Đặt:
32
f
xxaxbxc
Từ giả thiết

4828420
11 0 10
ac b a bc
abc abc f
 
 
Do đó
2. 1 0ff nên phương trình (1) có ít nhất một nghiệm trong
2; 1
Ta nhận thấy:

lim
x
fx

 mà
20f  nên phương trình (1) có ít nhất một nghiệm
;2

Tương tự:

lim
x
fx

 mà

10f nên phương trình (1) có ít nhất một nghiệm

1;

Như vậy phương trình đã cho có ít nhất 3 nghiệm thực phân biệt, mặt khác phương trình bậc 3 có tối đa 3
nghiệm.
Câu 6:
Xét hàm số
32
f
x x ax bx c liên tục trên
lim ; lim
xx
fx fx
 
 
nên sẽ tồn tại số
 và
 sao cho

.0ff

Vậy phương trình (1) có ít nhất một nghiệm với mọi
a, b, c.
Ta lại có với 0; 1ab c thì phương trình có đúng một nghiệm thực
Câu 7:
Bổ đề: Phương trình đa thức bậc lẻ
21 2
21 2 1 0
... 0
nn
nn
ax ax axa

luôn có ít nhất một nghiệm, với
mọi giá trị của ,21,0
i
ai n
Chứng minh:
+ Xét hàm số
21 2
21 2 1 0
...
nn
nn
f
xax ax axa
 đây là hàm đa thức, xác định trên nên liên tục
trên
Ta có:
21 2
21 2 1 0
lim lim ...
nn
nn
xx
fx a x ax ax a
 



nên tồn tại
1
x sao cho
1
0fx
TOANMATH.co
m
Trang 22
21 2
21 2 1 0
lim lim ...
nn
nn
xx
fx a x ax ax a
 



nên tồn tại
2
x
sao cho
2
0fx
Do đó tồn tại
012
;
x
xx sao cho
0
0fx
Vậy phương trình đa thức bậc lẻ luôn có ít nhất một nghiệm, với mọi giá trị của
,21,0
i
ai n
Áp dụng:
Đặt


2019
2 2020
56 5 2 21
f
xmx x x xx
Hàm số
f
x
liên tục trên
+ Xét
2
2
56
3
m
mm
m

. Khi đó phương trình trở thành
1
210
2
xx
+ Xét
2
2
560
3
m
mm
m

.
Hàm
f
x có bậc cao nhất là
2019 2020 4039
là đa thức bậc lẻ nên
0fx có ít nhất một nghiệm
với
m

Preview text:

BÀI GIẢNG HÀM SỐ LIÊN TỤC Mục tiêu Kiến thức
+ Nắm được khái niệm hàm số liên tục tại một điểm, trên một khoảng, trên một đoạn.
+ Nắm được các định lí cơ bản về hàm số liên tục Kĩ năng
+ Chứng minh được hàm số liên tục tại một điểm, liên tục trên một khoảng, liên tục trên một đoạn
+ Nắm vững phương pháp giải dạng bài toán tìm tham số để hàm số liên tục Trang 1
I. LÍ THUYẾT TRỌNG TÂM
1. Hàm số liên tục tại một điểm
Hàm số không liên tục tại điểm x được gọi là gián 0 Định nghĩa 1
đoạn tại điểm x . 0
Cho hàm số y f x xác định trên khoảng K và
x K . Hàm số y f x được gọi là liên tục tại 0
x nếu lim f x  f x . 0  0 x 0 x
2. Hàm số liên tục trên một khoảng, trên một đoạn Định nghĩa 2
Hàm số liên tục trên khoảng  ; a b
Hàm số y f x được gọi là liên tục trên một
khoảng nếu nó liên tục tại mọi điểm của khoảng đó.
Hàm số y f x được gọi là liên tục trên đoạn
a; b nếu nó liên tục trên khoảng a; b và
lim f x  f a, lim f x  f b . x ax b  
Hàm số không liên tục trên khoảng a; b
Nhận xét: Đồ thị của hàm số liên tục trên một
khoảng là một “đường liên” trên khoảng đó
3. Một số định lí cơ bản Định lí 1
a) Hàm đa thức liên tục trên 
b) Hàm phân thức hữu tỉ và hàm số lượng giác liên
tục trên từng khoảng xác định của chúng. Định lí 2
Giả sử y f x và y g x là hai hàm số liên
tục tại điểm x . 0 Khi đó
a) Các hàm số y f x  g x, y f x  g x
và y f x.g x liên tục tại x ; 0 f x b) Hàm số
liên tục tại x nếu g x  0 0  g x 0 Định lí 3 TOANMATH.com Trang 2
Nếu hàm số y f x liên tục trên đoạn
a; b. f a  f b thì với mỗi số thực M nằm
giữa f a và f b , tồn tại ít nhất một điểm
c  a; b sao cho f c  M Hệ quả
Nếu hàm số y f x liên tục trên đoạn a; b và
f a. f b  0 thì tồn tại ít nhất một điểm
c  a; b sao cho f c  0
Nói cách khác: Nếu hàm số y f x liên tục trên
đoạn a; b và f a. f b  0 thì phương trình
f x  0 có ít nhất một nghiệm nằm trong khoảng a; b .
II. CÁC DẠNG BÀI TẬP
Dạng 1: Hàm số liên tục tại một điểm, trên một tập Phương pháp giải
Sử dụng định nghĩa hàm số y f x xác định Ví dụ. Cho hàm số 3
trên khoảng K và x K .  x  27 0 , khi x  3  2  f xx x  6 
Hàm số liên tục tại x nếu lim f x  f x  0  0 27 x  0 x , khi x  3  5
Xét tính liên tục của hàm số tại điểm x  3
Hướng dẫn giải
Hàm số xác định trên 
Bước 1. Tìm giới hạn của hàm số lim  f x và x 0 x Ta có f   27 3  và f x 5 0  2 3 x
x  3x  3x  9 27 
lim f x  lim  lim 2 x3 x3 x3 x x  6
x  3x  2 2 x  3x  9 27  lim  x3 x  2 5
Bước 2. Nếu tồn tại lim f x thì ta so sánh Ta thấy lim f x  f 3 nên hàm số liên tục tại xx3 0 x
lim f x với f x . x  3 0  x 0 x TOANMATH.com Trang 3
Hàm số liên tục trên một tập ta sử dụng định nghĩa
2 và các định lí. Chú ý:
1. Nếu hàm số liên tục tại x thì trước hết hàm số 0
phải xác định tại điểm đó
2. lim f x  k  lim f x  lim f x  k x    0 x x  0 x x 0 xf
  x, khi x x 3. Hàm số 0 y   liên tục tại g
  x, khi x x0
x x  lim f x g x 0    0  x 0 xf
  x, khi x x
4. Hàm số f x 0   liên tục tại g
  x, khi x x0 điểm
x x khi và chỉ khi 0
lim f x  lim g x  f x   0  x  0 x x 0 x Ví dụ mẫu x  3 khi x  3 
Ví dụ 1. Cho hàm số f x  2x  3  3 
. Xét tính liên tục của hàm số tại điểm x  3   x   2 1 khi x  3
Hướng dẫn giải
Ta có lim f x  lim  x  2 1  4 x 3 x 3   x  3 2x  3  3 lim  lim  lim  3 x 3 x 3 x 3 2x  3  3     2
Do đó lim f x  lim f xx 3 x 3  
Vậy hàm số gián đoạn tại x  3 3  4x  2  , khi x  2
Ví dụ 2. Cho hàm số f x   x  2
. Tìm a để hàm số liên tục tại điểm x  2 a , khi x  2
Hướng dẫn giải
Hàm số xác định trên  TOANMATH.com Trang 4 3 4x  2 4 1
Ta có f 2  a và lim f x  lim  lim  x2 x2 x2 x  2 3  x2 3 3 4  2 4x  4 1
Vậy để hàm số liên tục tại điểm x  2 thì lim f x  f 2  a x2 3 4 2
x  5x  4  khi x  1 
Ví dụ 3. Cho hàm số f x 3   x 1  2 2
m x  2mx  5 khi x  1 
Tìm m để hàm số liên tục tại điểm x  1 
Hướng dẫn giải
Hàm số xác định trên  x x  x  1 2 4 2 x  4 5 4 
Ta có: lim f x  lim  lim  2   3  2 x 1  x1 x 1 x 1  x x 1
lim f x  lim           2 2 m x 2mx 5 2 m 2m 5 f   1 x 1  x1
Hàm số liên tục tại x  1 khi và chỉ khi
lim f x  lim f x  f   1 2
m  2m  5  2  m  1 2 x 1 x 1   2  x 1  , khi x  1 
Ví dụ 4. Cho hàm số f x   x 1 2, khi x  1 
Xét tính liên tục của hàm số trên toàn bộ tập xác định
Hướng dẫn giải
Hàm số xác định trên D   2 x 1
Với x  1 thì f x 
x 1 là hàm số liên tục trên tập xác định. x 1
Do đó hàm số liên tục trên  ;    1 và  1  ;   2 x 1
Với x  1 ta có lim f x  lim  lim x   1  2  x 1  x 1  x 1 x 1  Vì f  
1  2  lim f xx 1 
Vậy hàm số liên tục trên các khoảng  ;    1 và  1
 ;   ; hàm số không liên tục tại điểm x  1 2
a x  2  khi x  2
Ví dụ 5. Cho hàm số f x   x  2  2   1 a   x khi x  2 TOANMATH.com Trang 5
Tìm a để hàm số liên tục trên tập xác định.
Hướng dẫn giải
Hàm số xác định trên  2 a x  2
Với x  2 ta có f x   
là hàm số liên tục trên từng khoảng xác định. x  2  2
Do đó hàm số f x liên tục trên 2;  
Với x  2 ta có f x  1 ax là hàm số liên tục trên tập xác định. Do đó hàm số f x liên tục trên  ;  2
Với x  2 ta có lim f x  lim 1 ax  21 a  f 2 x 2 x 2   2 a x  2 lim f x   2  lim  lim a        x 2 2 2 4a x2 x2 x2 x  2  2
Hàm số liên tục trên  khi và chỉ khi hàm số liên tục tại x  2 , nên a  1 
lim f x lim f x 2 4a 21 a         1 x2 x2 a   2 1 Vậy a  1;
a  là những giá trị cần tìm. 2
Bài tập tự luyện dạng 1
Câu 1: Hàm số có đồ thị như hình bên gián đoạn tại điểm có hoành độ bằng bao nhiêu?
A. 0 B. 1 C. 2 D. 3
Câu 2: Cho hàm số y f x có đồ thị như hình bên. Chọn khẳng định đúng. TOANMATH.com Trang 6
A. Hàm số liên tục trên 
B. Hàm số liên tục trên  ;  4
C. Hàm số liên tục trên 1;  
D. Hàm số liên tục trên 1; 4 2 x 1
Câu 3: Hàm số f x 
liên tục trên khoảng nào sau đây? 2 x  5x  6 A.  ;
 3 B. 2; 2019 C.  3;  2 D.  3;    3
x  2 khi x  1 
Câu 4: Cho hàm số f x  
. Khẳng định nào sau đây đúng? 2
x 1 khi x  1 
A. f x liên tục trên 
B. f x liên tục trên  ;    1
C. f x liên tục trên  1  ;  
D. f x liên tục tại x  1  x  2a khi x  0
Câu 5: Giá trị của a để các hàm số f x  
liên tục tại x  0 bằng 2 x x 1 khi x  0 1 1
A. B. C. 0 D. 1 2 4 2x   2 khi x  1 
Câu 6: Cho hàm số y f x  2x a
. Giá trị của a để hàm số liên tục tại x  1 là khi x  1 0  2  x 1
A. 1 B. 2 C. 3 D. 4   x  2 1 , x  1 
Câu 7: Cho hàm số f x 2  x  3,
x  1 . Tìm k để f x gián đoạn tại x  1  2 k , x  1  A. k  2
B. k  2 C. k  2  D. k  1 
Câu 8: Cho hàm số f x 4
x  4 . Tìm khẳng định đúng trong các khẳng định sau:
(I) f x liên tục tại x  2 TOANMATH.com Trang 7
(II) f x gián đoạn tại x  2
(III) f x liên tục trên đoạn  2;  2 A. Chỉ (I) và (III) B. Chỉ (I) C. Chỉ (II)
D. Chỉ (II) và (III)
Câu 9: Tìm khẳng định đúng trong các khẳng định sau (I) f x 5 2
x  3x 1 liên tục trên  1
(II) f x  liên tục trên  1;   1 2 x 1
(III) f x  x  2 liên tục trên 2;   A. Chỉ (I) và (III) B. Chỉ (I) C. Chỉ (II)
D. Chỉ (II) và (III)
Câu 10: Tìm khẳng định đúng trong các khẳng định sau: x  (I) f x 1 
liên tục với mọi x  1 x 1
(II) f x  sin x liên tục trên  (III)   x f x
liên tục tại x  1 x
A. Chỉ (I) đúng B. Chỉ (I) và (II) C. Chỉ (I) và (III) D. Chỉ (II) và (III)   xkhi x
Câu 11: Cho hàm số f x cos 1   2
. Khẳng định nào sau đây đúng nhât?
x 1 khi x  1 
A. Hàm số liên tục tại x  1 và x  1
B. Hàm số liên tục tại x  1, không liên tục tại x  1 
C. Hàm số không liên tục tại x  1 và x  1
D. Hàm số liên tục tại x  1
 , không liên tục tại x  1 2
x  3 khi x  3 
Câu 12: Cho hàm số f x   x  3
. Tìm khẳng định đúng trong các khẳng định sau:  2 3 khi x  3
(I) f x liên tục tại x  3
(II) f x gián đoạn tại x  3
(III) f x liên tục trên 
A. Chỉ (I) và (II)
B. Chỉ (II) và (III) C. Chỉ (I) và (III)
D. Cả (I), (II), (III) đều đúng
Câu 13: Hàm số nào sau đây không liên tục tại x  1 TOANMATH.com Trang 8 2  x 1  khi x  1 2
x  2 khi x  1
A. f x   x 1
B. f x   2  3x khi x  1 3
 x 1 khi x 1 2 2x x 1  1  khi x  1  khi x  1
C. f x   x 1
D. f x   x 2x 1 khi x  1
2x 3 khi x 1
Câu 14: Cho a và b là các số thực khác 0. Tìm hệ thức liên hệ giữa a và b để hàm số  ax 1 1   f x , khi x 0   x
liên tục tại x  0  2 4x  5 , b khi x  0
A. a  5b B. a  10b C. a b D. a  2b  2x  4  3 khi x  2 
Câu 15: Cho hàm số f x   x 1  khi x  2 2
x  2mx  3m  2
Tìm các giá trị của tham số thực m để hàm số liên tục trên 
A. m  3 B. m  4 C. m  5 D. m  6 2 x , x  1  3  2x
Câu 16: Cho hàm số f x  
, 0  x  1. Khẳng định nào sau đây đúng? 1 x
xsin x, x  0 
A. f x liên tục trên 
B. f x liên tục trên  \   0
C. f x liên tục trên  \  
1 D. f x liên tục trên  \ 0;  1  2x 1 1  , khi x  0
Câu 17: Giá trị a để các hàm số f x   xx   1
liên tục tại điểm x  0 là  a, khi x  0
A. 1 B. 2 C. 3 D. 4  x    f x khi x
Câu 18: Giá trị của a để các hàm số f x   3 2 6 2 , 1   3x 1  2
liên tục tại điểm x  1 là  a, khi x  1 2 1
A. 1 B. 2 C. D. 9 9  4x 1 1  , khi x  0
Câu 19: Giá trị của a để hàm số f x 2
 ax  2a   1 x
liên tục tại điểm x  0 là 3,  khi x  0 1 1 1
A. B. C. D. 1 2 4 6 TOANMATH.com Trang 9  3x 1  2  , khi x  1 2  x 1
Câu 20: Cho hàm số f x  
liên tục tại điểm x  1 là a   2
x  2 , khi x 1  x  3 1 1 3
A. B. C. 1 D. 2 4 4  x  4  2  , khi x  0 
Câu 21: Cho hàm số   x f x   m là tham số 1  2
mx  2x  , khi x  0  4
Tìm m để hàm số liên tục tại x  0 1 1
A. m B. m  0 C. m  1 D. m   2 2 3  4x  2  , khi x  2
Câu 22: Cho hàm số f x   x  2
. Tìm a để hàm số liên tục trên  ax  3, khi x  2 1 4 4
A. a  1 B. a C. a D. a   6 3 3 3  9  x  , 0  x  9 x 
Câu 23: Cho hàm số f x   , m x  0
. Giá trị của m để f x liên tục trên 0;   là 3  , x  9  x  1 1 1
A. B. C. D. 1 3 2 6   sin x, khi x  
Câu 24: Cho hàm số f x 2  
. Tìm giá trị của a, b để hàm số liên tục trên   ax  , b khi x   2  2  2  1  2 a  a  a  a A.   B.   C.   D.   b 1 b  2 b  0 b  0 2  x 1 
khi x  3; x  2
Câu 25: Cho hàm số f x 3
  x x  6
. Giá trị của b để f x liên tục tại x  3 b   3
khi x  3; b   là 2 3 2 3
A. 3 B.  3 C. D.  3 3 TOANMATH.com Trang 10 3
x  7  3x 1  , khi x  1
Câu 26: Cho hàm số f x   x 1
. Giá trị của a để hàm số liên tục tại x  1 0 ax, khi x  1 là 2 
A. -3 B. 2 C. D. -2 3 2017  xx  2  khi x  1
Câu 27: Cho hàm số f x   2019x 1  x  2019
. Tim k để hàm số f x liên tục  k khi x  1 tại x  1 2019. 2020 20018
A. k  2 2020 B. k
C. k  1 D. k  2020 2 2019  x khi x
Câu 28: Cho hàm số f x sin , cos 0  
. Hàm số f có bao nhiêu điểm gián đoạn trên 1   cos x, khi cos x  0 khoảng 0; 2019 ?
A. 2018 B. 1009 C. 542 D. 321
Dạng 2: Chứng minh phương trình có nghiệm Phương pháp giải
* Để chứng minh phương trình f x  0 có một Ví dụ 1.   
nghiệm trên D, ta chứng minh hàm số y f x Chứng minh rằng phương trình 2020 5 x 3x 1 0 có nghiệm.
liên tục trên D chứa đoạn a; b sao cho Hướng dẫn giải
f a. f b  0
Ta có hàm số f x 2020 5  x
 3x 1 liên tục trên
 và f 0. f   1  3   0
Suy ra phương trình f x  0 có ít nhất một nghiệm thuộc 0;  1
* Để chứng minh phương trình f x  0 có k
nghiệm trên D, ta chứng minh hàm số y f x
liên tục trên D và tồn tại k đoạn nhau a ; a
i  1, 2, 3,..., k nằm trong D sao cho i i 1    
f a . f a  0 i i 1   Ví dụ mẫu
Ví dụ 1. Chứng minh phương trình 2
x sin x x cos x 1  0 có ít nhất một nghiệm. TOANMATH.com Trang 11
Hướng dẫn giải
Ta có hàm số f x 2
x sin x x cos x 1 liên tục trên  và f 0. f      1  0
Suy ra phương trình f x  0 có ít nhất một nghiệm thuộc 0;  
Ví dụ 2. Chứng minh rằng phương trình 3
x  2x  4  3 3  2x có đúng một nghiệm.
Hướng dẫn giải 3
Điều kiện xác định: x  2 Ta có 3 3
x  2x  4  3 3  2x x  2x  3 3  2x  4  0  3
Xét hàm số f x 3
x  2x  3 3  2x  4 liên tục trên ;   và 2       f   3 19     f    f     3 0 4 3 3 0, 0 0 . f  0    2  8  2 
Do đó phương trình f x  0 có ít nhất một nghiệm
Giả sử phương trình f x  0 có hai nghiệm x ; x 1 2
Khi đó f x f x  0 1   2    3 3
x x  2 x x  3
3  2x  3  2x  0 1 2   1 2   1 2   
 x x  6 2 2
x x x x  2    0 1 2 1 1 2 2  3 2x 3 2x      1 2     B 2 2  x  3x  6 x x (vì 2 2 B x    4   0 ) 1 2  1  2  4
3  2x  3  2x 1 2
Vậy phương trình có đúng một nghiệm.
Ví dụ 3. Chứng minh rằng phương trình 5 3 2 2
x  2x 15x 14x  2  3x x 1 có đúng năm nghiệm phân biệt.
Hướng dẫn giải
Phương trình đã cho tương đương với x x x
x    x x  2 5 3 2 2 2 15 14 2 3 1 5 4 3 2
x  9x  4x 18x 12x 1  0   1
Xét hàm số f x 5 4 3 2  9
x  4x 18x 12x 1 liên tục trên   
Ta có: f      f   1 19 2 95 0, 1  1  0, f     0    2  32
f 0  1  0, f 2  47, 
f 10  7921  0
Do đó phương trình f x  0 có ít nhất năm nghiệm thuộc các khoảng TOANMATH.com Trang 12     1   1  2; 1 , 1  ;  ,  ; 0 ,     0; 2, 2; 10  2   2 
Mặt khác f x là đa thức bậc năm nên có tối đa năm nghiệm.
Vậy phương trình đã cho có đúng năm nghiệm.
Bài tập tự luyện dạng 2
Câu 1: Trong các khẳng định sau
(I) f x liên tục trên đoạn  ;
a b và f a. f b  0 thì phương trình f x  0 có nghiệm
(II) f x không liên tục trên  ;
a b và f a. f b  0 thì phương trình f x  0 vô nghiệm
(III) f x liên tục trên đoạn a; b và f a. f b  0 thì tồn tại ít nhất một số c  a; b sao cho f c  0
(IV) f x liên tục trên đoạn a; b và f a. f b  0 thì tồn tại ít nhất một số c  a; b sao cho f c  0
Số khẳng định đúng là
A. 1 B. 2 C. 3 D. 4
Câu 2: Cho hàm số f x xác định trên a; b. Khẳng định nào sau đây đúng?
A. Nếu hàm số f x liên tục trên a; b và f af b  0 thì phương trình f x  0 không có nghiệm trong khoảng  ; a b
B. Nếu f af b  0 thì phương trình f x  0 có ít nhất một nghiệm trong khoảng  ; a b
C. Nếu hàm số f x liên tục, tăng trên a; b và f af b  0 thì phương trình f x  0 không có
nghiệm trong khoảng a; b
D. Nếu phương trình f x  0 có nghiệm trong khoảng a; b thì hàm số f x phải liên tục trên a; b
Câu 3: Cho phương trình 4 2
2x  5x x 1  0 . Khẳng định nào sau đây đúng?
A. Phương trình đã cho không có nghiệm trong khoảng  1  ;  1
B. Phương trình đã cho chỉ có một nghiệm trong khoảng  2;   1
C. Phương trình đã cho có ít nhất một nghiệm trong khoảng 0; 2
D. Phương trình đã cho không có nghiệm trong khoảng  2;  0
Câu 4: Tìm các giá trị của tham số m sao cho phương trình 3 2
x  3x  2m  2 x m  3  0 có ba
nghiệm x , x , x thỏa mãn x  1
  x x 1 2 3 1 2 3 A. m  5  B. m  5  C. m  5  D. m  6 
Câu 5: Cho các số thực a, b, c thỏa mãn 4a c  8  2b và a b c  1
 . Khi đó số nghiệm thực phân biệt của phương trình 3 2
x ax bx c  0 bằng TOANMATH.com Trang 13
A. 1 B. 2 C. 3 D. 0
Câu 6: Cho phương trình 3 2
x ax bx c  0 (1) trong đó a, b, c là các tham số thực. Chọn khẳng định
đúng trong các khẳng định sau
A. Phương trình (1) vô nghiệm với mọi a, b, c
B. Phương trình (1) có ít nhất một nghiệm với mọi a, b, c
C. Phương trình (1) có ít nhất hai nghiệm với mọi a, b, c
D. Phương trình (1) có đúng ba nghiệm phân biệt với mọi a, b, c
Câu 7: Tìm giá trị của tham số m để phương trình m x  x  2019 2  2020 5 6 5 x
 2x  2x 1  0 có nghiệm
A. m 2; 
3 B. m   \ 2; 
3 C. m   D. m   TOANMATH.com Trang 14 ĐÁP ÁN
Dạng 1. Hàm số liên tục tại một điểm, trên một tập
1-B 2-D 3-B 4-C 5-A 6-B 7-A 8-B 9-A 10-D

11-A 12-C 13-C 14-B 15-C 16-A 17-A 18-C 19-C 20-D
21-B 22-D 23-C 24-D 25-D 26-C 27-A 28-D
HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT Câu 1:
Dựa vào hình vẽ đồ thị ta thấy hàm số gián đoạn tại điểm x  1 Câu 2:
Dựa vào hình vẽ đồ thị ta thấy hàm số liên tục trên 1; 4 Câu 3: x  2 
Điều kiện xác định của hàm số 2
x  5x  6  0   x  3 
Do đó hàm số đã cho gián đoạn tại điểm có hoành độ bằng -2 và -3 Câu 4:
Hàm số xác định trên  Ta có: f  
1  0; lim f x  lim          2 x
1 0, lim f x lim 3x 2 1 x 1 x 1 x 1 x 1     Suy ra f  
1  lim f x  lim f xx 1 x 1  
Vậy hàm số đã cho liên tục trên nửa khoảng  1
 ;   và khoảng  ;    1 Câu 5:
Hàm số xác định trên 
Ta có: f 0  1, lim f x  lim  2 x x     1 1 x0 x0 1
Hàm số đã cho liên tục tại điểm x  0 khi và chỉ khi lim f x  lim  x  2a  1  a x 0 x 0   2 Câu 6:
Hàm số xác định trên  Ta có: f  
1  0, lim f x  lim      2 2x 2 0 x 1  x 1   2x a
Hàm số đã cho liên tục tại điểm x  1 khi và chỉ khi lim f x  lim  0  a  2 0     2 x 1  x 1   x  1  Câu 7:
Hàm số xác định trên 
Ta có: lim f x  lim  x  2
1  4, lim f x  lim        2 x 3 4 x 1  x 1  x 1  x 1 
Vậy hàm số đã cho gián đoạn tại x  1 khi và chỉ khi f   2
1  4  k  4  k  2  TOANMATH.com Trang 15 Câu 8: x  2  Điều kiện xác định: 2 x  4  0   x  2
Ta có: f 2  lim f x 2
 lim x  4  0 . Do đó hàm số đã cho liên tục tại x  2 x 2 x 2   f  2
   lim f x 2
 lim x  4  0 . Do đó hàm số đã cho liên tục tại x  2  x 2 x 2   Câu 9: (I) f x 5 2
x  3x 1 là hàm số có tập xác định trên  . Do đó hàm số f x liên tục trên  1
(II) f x 
có tập xác định D   ;    1  1;   . 2 x 1
Do đó f x gián đoạn trên khoảng 1;  1
(III) Hàm số f x  x  2 có tập xác định D  2;  
Ta có: f 2  lim f x  lim x  2  0 . Do đó hàm số liên tục trên 2;   x 2 x 2   Câu 10: x  (I) f x 1 
có tập xác định D   1;
   . Do đó (I) sai x 1
(II) f x  sin x có tập xác định D   . Do đó f x liên tục trên  (III)   x f x
có tập xác định D   \  
0 . Do đó f x liên tục tại x  1 x Câu 11: 1   x khi x  1    x    cos khi x  1   x f x   2
f x  cos
khi 1  x  1 . Khi đó ta có: 2
x 1 khi x  1   x 1 khi x  1     +) f   1  cos   0, lim f  
x  lim 1 x  0 . Suy ra f  1  lim f x 1 1  2 x x     x 1 
Do đó hàm số liên tục tại x  1     +) f   1  cos  0, lim f  
x  lim x  1  0 . Suy ra f  1  lim . Do đó hàm số liên tục tại x 1 1 1  2 x x     x 1  Câu 12:
Tập xác định: D       2  x   x 3x 3 3 
Ta có: f  3 2 3, lim f x lim   lim     
 lim x  3  2 3 x 3 x 3 x 3       x 3 x 3 x 3   TOANMATH.com Trang 16
Do đó hàm số liên tục tại x  3 . Vậy hàm số liên tục trên  Câu 13: 2 2x x 1  khi x  1
Xét f x   x 1
có tập xác định D   2x 1 khi x  1  1  2 x 1 x  2   2x x 1      2   1  Ta có: f  
1  1, lim f x  lim  lim  lim 2 x   3   x 1  x 1  x 1  x 1 x 1 x 1   2  Suy ra f  
1  lim f x . Do đó hàm số gián đoạn tại điểm x  1 x 1  Câu 14:
Ta có f 0  5b   f xax 1 1 ax a a lim  lim  lim  lim  x0 x0 x0 x
ax1  x0 1 ax 1 1 2 a
Hàm số liên tục tại x  0 khi và chỉ khi f 0  lim f x  5b   a  10b x0 2 Câu 15: x 1
Ta có: f 2  3, lim f x  lim      
2x 4 3, lim f x lim   2 x2 x2 x2
x2 x  2mx  3m  2
Hàm số f x liên tục trên  khi và chỉ khi hàm số f x liên tục tại x  2 x 1 3  lim  3   3  m  5  2
x2 x  2mx  3m  2 6  m Câu 16: 3 2x Ta có 2 lim x  lim
 1  lim f x  lim f x  f  
1 nên hàm số liên tục tại x  1 x 1 x 1  x 1 x 1 1 x      3 2x Ta cũng ó\có lim
 lim xsin x  0  lim f x  lim f x  f  
1 nên hàm số liên tục tại x  0 x 0  x 0 x 0 x 0 1 x      Câu 17: 2x  1 1 2 Ta có lim  lim  1 x0 x x   x0 1 x   1  2x 1   1
Suy ra a f 0  1 thì hàm số liên tục tại điểm x  0 Câu 18: 3 2 x    3x12 2 6 2  2 Ta có lim  lim  x 1  x 1 3x 1  2
 33 2x 62 3
 2 2x  6  4 9 TOANMATH.com Trang 17 Vậy f   2
1  thì hàm số liên tục tại x  1 9 Câu 19: 4x 1 1 4 2 Ta có lim  lim  2
x0 ax  2a   x0 1 x
ax  2a   1  4x 1   1 2a 1 2 1
Hàm số liên tục tại x  0 thì  3  a   2a 1 6 Câu 20: a  2 x  2 a 3x 1  2 3 3 Ta có lim  , lim  lim    2 x 1  x 1 x 1 x 3 2 x 1    
x  1 3x 1  2 8 a 3 3
Để hàm số liên tục tại x  1 thì   a  2 8 4 Câu 21: x  4  2 1 1  1  1 Ta có 2 lim  lim
 ; lim mx  2x   2x    x 0 x 0 x 0 x x  4  2 4      4  4 1 1
Để hàm số liên tục tại x  0 thì 2m    m  0 4 4 Câu 22: 3 4x  2 4 1 Ta có lim  lim
 ; f 2  2a  3 x2 x2 3 2 3 x  2   3 16x 2 4x 4 1 4
Để hàm số liên tục trên  thì 2a  3   a   3 3 Câu 23: 3  9  x 1 3 1 Ta có lim
 ; lim  và f   1
9  nên hàm số liên tục tại x  9 x 9 x 9 x 3    x 3 3 3  9  x 1 1 Ta cũng có lim  lim
 và f 0  m x 0 x 0 x    3  9  x 6 1
Vậy để hàm số liên tục trên 0;   thì m  6 Câu 24: aa
Ta có lim sin x  1; lim sin x  1
 ; lim ax b   ;
b lim ax b    b       2   2 xxxx 2 2 2 2
a  b 1  2  a
Để hàm số liên tục trên  thì 2     a   b  1   b  0  2 TOANMATH.com Trang 18 Câu 25: 2 x 1 3 3 2 3 Ta có lim 
. Để hàm số liên tục tại x  3 thì b  3   b   3 x3 x x  6 3 3 3 Câu 26: 3 3
x  7  3x 1 x  7  2 2  3x 1 Ta có lim  lim  lim x 1  x 1  x 1 x 1 x 1  x 1 1 3   lim  lim x 1  3 x  2 x 1 3  2  3x 1 7  2 x  7  4 1 3   12 4 2   3 f   1  a 2
Để hàm số liên tục tại x  1 thì a   3 Câu 27: 2017 2017 xx  2 x 1 x 1 Ta có lim  lim  lim x 1  x 1  x 1
2019x 1  x  2019
2019x  1  x  2019 
2019x 1  x  2019  2016 2015 xx  ...  x  
1  2019x 1  x  2019
2019x 1  x  2019  lim  lim x 1  x 1 2018  2018 2017 2020 2020    2 2020 1009 1009
Để hàm số liên tục tại x  1 thì k  2 2020 Câu 28:     3  sin x, khi x  0;  ; 2   2   2      
Xét hàm số f x trên đoạn 0; 2  , khi đó f x      3  1 cos x, khi x  ;     2 2 
Ta có lim f x  0  f 0; lim f x  0  f 2  x 0 x 2         3   3 
Hàm số rõ ràng liên tục trên các khoảng 0; ; ;     và ; 2   2   2 2  2     Ta xét tại x  2   
lim f x  lim 1 cos x  1; lim f x  lim sin x  1; f  1                    2  xxxx          2   2   2   2  TOANMATH.com Trang 19    
Như vậy lim f x  lim f (x f   nên hàm số f x liên tục tại điểm x           2  2 xx      2   2  3 Ta xét tại x  2
lim f x  lim sin x  1; lim f x  lim 1 cos x  1 3  3  3  3          xxxx          2   2   2   2  3
Vì lim f x  lim f x nên hàm số f x gián đoạn tại điểm x  3  3      2 xx      2   2  3
Do đó, trên đoạn 0; 2  hàm số chỉ gián đoạn tại điểm x  . 2
Do tính chất tuần hoàn của hàm số y  cos x và y  sin x suy ra hàm số gián đoạn tại các điểm 3 x
k2 , k   2  Ta có x    3 3 1009 3 0; 2018  0 
k2  2018    k    320, 42 2 4  4
Vì k   nên k 0, 1, 2, ..., 32 
0 . Vậy hàm số f có 321 điểm gián đoạn trên khoảng 0; 2018
Dạng 2. Chứng minh phương trình có nghiệm
1-B 2-C 3-C 4-B 5-C 6-B 7-D
HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT Câu 2:
Vì f af b  0 nên f a và f b cùng dương hoặc cùng âm. Mà f x liên tục, tăng trên a; b
nên đồ thị hàm f x nằm trên hoặc nằm dưới trục hoành trên a; b. Vậy phương trình f x  0 không
có nghiệm trong khoảng a; bCâu 3:
Đặt f x 4 2
 2x  5x x 1, hàm số f x liên tục trên 0; 2
Ta có f 0  1; f  
1  1  f 0. f  
1  0 nên phương trình đã cho có ít nhất một nghiệm trong khoảng 0; 2 Câu 4:
Đặt f x 3 2
x  3x  2m  2 x m  3 . Ta thấy hàm số liên tục trên 
Điều kiện cần: af  
1  0  m  5  0  m  5 
Điều kiện đủ: với m  5  ta có
+) lim f x   nên tồn tại a  1 sao cho f a  0 x TOANMATH.com Trang 20
Mặt khác f  
1  m  5  0 . Suy ra f a. f   1  0
Do đó tồn tại x a; 1 sao cho f x  0 1  1  
+) f 0  m  3  0, f  
1  0 . Suy ra f 0. f   1  0
Do đó tồn tại x  1; 0 sao cho f x  0 2  2  
+) lim f x   nên tồn tại b  0 sao cho f b  0 x
Mặt khác f 0  0 . Suy ra f 0. f b  0
Do đó tồn tại x  0; b sao cho f x  0 . Vậy m  5
 thỏa mãn yêu cầu bài toán 3  3   Câu 5: Xét phương trình: 3 2
x ax bx c  0   1 Đặt:   3 2
f x x ax bx c 4a
c  8  2b  8
  4a  2b c  0 Từ giả thiết 
a b c  1
  1a b c  0  f   1  0
Do đó f 2. f  
1  0 nên phương trình (1) có ít nhất một nghiệm trong 2;  1 Ta nhận thấy:
lim f x   mà f 2  0 nên phương trình (1) có ít nhất một nghiệm    ;   2 x
Tương tự: lim f x   mà f  
1  0 nên phương trình (1) có ít nhất một nghiệm   1;   x
Như vậy phương trình đã cho có ít nhất 3 nghiệm thực phân biệt, mặt khác phương trình bậc 3 có tối đa 3 nghiệm. Câu 6: Xét hàm số   3 2
f x x ax bx c liên tục trên 
lim f x   ;
 lim f x   nên sẽ tồn tại số    và    sao cho f  . f    0 x x
Vậy phương trình (1) có ít nhất một nghiệm với mọi a, b, c. Ta lại có với 0
a b  ; c  1 thì phương trình có đúng một nghiệm thực Câu 7:
Bổ đề: Phương trình đa thức bậc lẻ 2n 1  2n a x
a x  ...  a x a  0 luôn có ít nhất một nghiệm, với 2n 1  2n 1 0
mọi giá trị của a , i  2n 1, 0 i Chứng minh:
+ Xét hàm số f x 2n 1  2na x
a x  ...  a x a đây là hàm đa thức, xác định trên  nên liên tục 2n 1  2n 1 0 trên 
Ta có: lim f x 2n 1  2  lim na x
a x  ...  a x a    
x   sao cho f x  0 1  2n 1  2n 1 0  nên tồn tại 1 x x TOANMATH.com Trang 21 lim f x 2n 1  2  lim na x
a x  ...  a x a    
x   sao cho f x  0 2  2n 1  2n 1 0  nên tồn tại 2 x x
Do đó tồn tại x x ; x sao cho f x  0 0  0  1 2 
Vậy phương trình đa thức bậc lẻ luôn có ít nhất một nghiệm, với mọi giá trị của a , i  2n 1, 0 i Áp dụng:
Đặt f x  m x  x  2019 2  2020 5 6 5 x
 2x  2x 1 Hàm số f x liên tục trên  m  2 1 + Xét 2
m  5m  6  
. Khi đó phương trình trở thành 2x 1  0  x  m  3 2 m  2 + Xét 2
m  5m  6  0   . m  3
Hàm f x có bậc cao nhất là 2019  2020  4039 là đa thức bậc lẻ nên f x  0 có ít nhất một nghiệm với m    TOANMATH.com Trang 22