Bài Thu Hoạch Chương 11 môn Sáp nhập, mua lại và tái cấu trúc doanh nghiệp | Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh

ĐẠI HỌC UEH TRƯỜNG KINH DOANH KHOA TÀI CHÍNH
MÔN HỌC: SÁP NHẬP, MUA LẠI VÀ TÁI CẤU TRÚC DOANH NGHIỆP CHỦ ĐỀ:
BÀI THU HOẠCH CHƯƠNG 11
Giảng viên giảng dạy : Nguyễn Thị Uyên Uyên Họ và tên
: Cao Kỳ Duyên Khóa : 49 Lớp
: FN0001 - SÁNG THỨ 2
TP. Hồ Chí Minh, ngày 2 tháng 12 năm 2025 MỤC LỤC
1. Khái quát chung về tái cấu trúc doanh nghiệp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
2. Bối cảnh dẫn đến nhu cầu tái cấu trúc . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
3. Ba nhóm tái cấu trúc chính . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
4. Khái niệm và bản chất của thoái vốn . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
Kết luận tổng quát . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
1. Khái quát chung về tái cấu trúc doanh nghiệp
Tái cấu trúc doanh nghiệp là quá trình điều chỉnh, tổ chức lại toàn bộ hoặc một
phần cấu trúc của doanh nghiệp nhằm cải thiện hiệu quả hoạt động, nâng cao
năng lực cạnh tranh và thích ứng với môi trường kinh doanh thay đổi liên tục.
Đây là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh doanh nghiệp phải đối mặt với áp lực
cạnh tranh, sự thay đổi của công nghệ, biến động của thị trường, nhu cầu khách
hàng, quy định pháp lý và sự thay đổi về chiến lược.
Tái cấu trúc không chỉ diễn ra khi doanh nghiệp gặp khó khăn mà còn cần thiết
khi doanh nghiệp muốn mở rộng quy mô, tối ưu hóa mô hình kinh doanh, hoặc
tái định vị chiến lược. Việc tái cấu trúc hiệu quả giúp doanh nghiệp duy trì tăng
trưởng bền vững và cải thiện năng suất hoạt động toàn hệ thống.
2. Bối cảnh dẫn đến nhu cầu tái cấu trúc
Doanh nghiệp cần theo dõi các yếu tố môi trường kinh doanh:
- Các yếu tố kinh tế vĩ mô: tăng trưởng GDP, lạm phát, lãi suất, chu kỳ suy thoái – phục hồi.
- Yếu tố xã hội: thay đổi thị hiếu, hành vi tiêu dùng, quy mô dân số.
- Yếu tố pháp lý: quy định, chính sách thuế, luật cạnh tranh.
- Yếu tố công nghệ: xuất hiện công nghệ mới, tự động hóa, số hóa.
- Yếu tố cạnh tranh: sự gia nhập của đối thủ mới, sản phẩm thay thế.
Khi xảy ra thay đổi đáng kể, doanh nghiệp phải đánh giá lại mức độ phù hợp
của chiến lược, mô hình vận hành và nguồn lực để đưa ra quyết định tái cấu trúc.
Các động cơ tái cấu trúc doanh nghiệp
Doanh nghiệp có nhiều lý do để tiến hành tái cấu trúc:
- Sau sáp nhập, mua bán doanh nghiệp, quy mô và phạm vi hoạt động thay đổi lớn.
- Đa dạng hóa danh mục sản phẩm và ngành nghề dẫn đến mô hình cũ không còn phù hợp.
- Hiệu quả hoạt động giảm, năng suất thấp hoặc chi phí vận hành tăng cao.
- Công nghệ mới xuất hiện làm thay đổi cấu trúc chi phí hoặc yêu cầu về kỹ năng.
- Thay đổi chiến lược dài hạn của doanh nghiệp.
- Thay đổi trong bộ máy nhân sự, đặc biệt là cấp quản lý.
- Nhu cầu tinh gọn bộ máy và giảm lãng phí.
Mục tiêu của tái cấu trúc
Tái cấu trúc doanh nghiệp hướng đến mục tiêu:
- Tăng hiệu suất vận hành và giảm chi phí.
- Tối ưu hóa mô hình tổ chức.
- Nâng cao khả năng sinh lời.
- Tập trung hóa nguồn lực vào các lĩnh vực cốt lõi.
- Nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng.
- Tối ưu hóa dòng tiền và cấu trúc vốn.
- Phát triển chiến lược mới phù hợp với môi trường kinh doanh.
DN cần tránh tái cấu trúc ồ ạt và thiếu kế hoạch. Việc tái cấu trúc nên thực hiện
theo từng giai đoạn và chọn các vấn đề trọng tâm.
3. Ba nhóm tái cấu trúc chính
3.1. Tái cấu trúc tổ chức
Bao gồm việc điều chỉnh mô hình tổ chức, cắt giảm các cấp quản lý, xoay vòng
nhân sự, thay đổi quy trình vận hành, cải tiến hệ thống báo cáo và chức năng phòng ban.
3.2. Tái cấu trúc tài chính
Bao gồm thay đổi cơ cấu vốn, tái cấp vốn, thay đổi chủ sở hữu, niêm yết – hủy
niêm yết, thay đổi quy chế tài chính, tối ưu hóa nợ và tài sản.
3.3. Tái cấu trúc danh mục kinh doanh
Bao gồm thoái vốn, giải thể mảng không hiệu quả, sáp nhập, thâu tóm, hoặc
mở rộng sang lĩnh vực mới.
4. Khái niệm và bản chất của thoái vốn
Thoái vốn (divestment) là việc doanh nghiệp bán một phần hoặc toàn bộ mảng
kinh doanh, tài sản, công ty con cho bên khác. Đây là công cụ quan trọng trong
tái cấu trúc danh mục kinh doanh giúp doanh nghiệp tinh gọn và tập trung vào lĩnh vực cốt lõi.
Phân loại thoái vốn:  Thoái vốn bắt buộc
Diễn ra do yêu cầu của cơ quan quản lý khi doanh nghiệp có nguy cơ tạo độc
quyền hoặc vi phạm quy định pháp lý.
 Thoái vốn tự nguyện
Diễn ra khi doanh nghiệp chủ động bán mảng kinh doanh vì:
- Thị trường bão hòa hoặc giảm tăng trưởng.
- DN muốn tập trung ngành nghề chính.
- Mảng kinh doanh không hiệu quả.
- DN quá lớn và khó quản trị.
- Cần tiền mặt để tài trợ hoạt động. - Được giá bán cao.
- Xuất hiện cộng hưởng đảo ngược. - Tránh bị thâu tóm.
Các hình thức thoái vốn
 Divestiture – bán trực tiếp
Doanh nghiệp bán tài sản hoặc mảng kinh doanh cho bên khác và nhận tiền mặt.  Equity carve-out
Tách mảng kinh doanh thành công ty mới và IPO một phần cổ phần, vừa tạo
độc lập tương đối vừa mang lại nguồn vốn.  Spin-off
Tách mảng kinh doanh thành công ty độc lập nhưng không thu tiền. Cổ đông
công ty mẹ trở thành cổ đông công ty con.  Tracking stock
Phát hành cổ phiếu riêng theo từng bộ phận kinh doanh để theo dõi hiệu quả từng mảng.
 Exchange offer / split-off
Cổ đông chọn giữ cổ phần công ty mẹ hoặc đổi lấy cổ phần công ty được tách.  Split-up
Công ty mẹ bị chia thành nhiều công ty con và chấm dứt hoạt động.
Quy trình thoái vốn (chi tiết)
Một quy trình chuẩn gồm 6 bước:
- Bước 1: Phân tích tài chính để xác định lợi ích thoái vốn.
- Bước 2: Xây dựng kế hoạch chi tiết về tài sản, nhân sự, vận hành.
- Bước 3: Tìm kiếm và lựa chọn bên mua.
- Bước 4: Trình cổ đông phê duyệt.
- Bước 5: Đăng ký chứng khoán nếu có phát hành.
- Bước 6: Hoàn tất chuyển giao, bàn giao tài sản và vận hành.
Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định thoái vốn:
Bao gồm tính thanh khoản thị trường, yếu tố thuế, kế toán, giá trị tài sản, triển
vọng thị trường, khả năng tìm được bên mua, chi phí giao dịch và tác động chiến lược dài hạn.
So sánh thoái vốn và M&A
*Giống nhau:* đều hướng đến tối ưu hóa giá trị doanh nghiệp. *Khác nhau:*
- M&A: mở rộng quy mô, đa dạng hóa và khai thác cộng hưởng.
- Thoái vốn: thu hẹp, tập trung và loại bỏ phần không hiệu quả. Kết luận tổng quát
Tái cấu trúc doanh nghiệp là hoạt động chiến lược giúp doanh nghiệp tồn tại
và phát triển bền vững trong môi trường đầy biến động. Thoái vốn là công cụ
mạnh mẽ giúp doanh nghiệp tinh gọn, tập trung vào giá trị cốt lõi và tối ưu hóa
hiệu quả hoạt động. DN cần thực hiện tái cấu trúc theo lộ trình, có tính toán và
phù hợp chiến lược dài hạn.
Tài liệu kham khảo
 Weinberg, L., & Blank, M. (1979).
Takeovers and Mergers. London: Sweet & Maxwell.
 Gaughan, P. A. (2002).
Mergers, Acquisitions, and Corporate Restructurings. John Wiley & Sons.
(Một trong những tài liệu kinh điển nhất về M&A và thâu tóm.)
 Betton, S., Eckbo, B. E., & Thorburn, K. (2008).
Corporate Takeovers. In B. E. Eckbo (Ed.), Handbook of Corporate Finance: Empirical Corporate Finance. Elsevier.  Mathew, T. (2014).
Takeover Strategies, Competitive Bidding, and Defensive Tactics in M&A. Palgrave Macmillan.