Các Quan Điểm và Động Cơ Thoái Vốn trong Kinh Doanh môn Sáp nhập, mua lại và tái cấu trúc doanh nghiệp | Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh

1. Các quan điểm về thoái vốn
Patrick A. Gaughan “Thoái vốn là một thuật ngữ tổng quát dùng để mô tả việc bán một
phần của công ty. Bao gồm các giao dịch cụ thể hơn như bán bớt hoặc chia tách công ty con...
Các công ty đã mua lại các công ty khác hoặc phát triển các bộ phận khác thông qua các hoạt
động như mở rộng sản phẩm, có thể quyết định rằng những bộ phận này không còn phù hợp
với kế hoạch của công ty và mong muốn bán một phần của công ty có thể xuất phát từ hiệu
suất kém của một bộ phận, yêu cầu tài chính cấp bách, hoặc sự thay đổi trong định hướng
chiến lược của công ty.”
Akhilesh Ganti “Đây là một thuật ngữ được sử dụng thông dụng trong kinh doanh và có thể
hiểu theo cách thông thường như sau:
- Thoái vốn đối lập với đầu tư và thường xảy ra khi một tài sản hoặc một bộ phận của công ty
con không hoạt động như mong đợi.
- Thoái vốn là hoạt động nhằm giảm bớt một số loại tài sản cho các mục đích tài chính hoặc
phục vụ mục đích khác của một doanh nghiệp.”
- Thoái vốn được hiểu là hoạt động bán một phần hoặc toàn bộ doanh nghiệp thông qua hình
thức bán, trao đổi hay phá sản doanh nghiệp. Thoái vốn còn là việc chia tách một dòng sản
phẩm, lĩnh vực kinh doanh, bộ phận công ty hay một công ty ra khỏi công ty mẹ.
2. Các động cơ thoái vốn
2.1. Động cơ thoái vốn không tự nguyện (thoái vốn bắt buộc)
- Thoái vốn bắt buộc xảy ra khi công ty nhận được đánh giá bất lợi từ cơ quan Chính phủ
buộc công ty phải thoái vốn một bộ phận cụ thể.
- Thoái vốn bắt buộc giúp tuân thủ luật chống độc quyền và giải quyết các vấn đề pháp lý
như: vi phạm luật môi trường, luật lao động,...
- Các vụ thoái vốn không tự nguyện có thể bao gồm những động cơ là lý do chống lại sự thâu tóm.
- Ví dụ: Santa Fe đã sáp nhập với Southern Pacific vào năm 1983 và được xem là một trong
những thương vụ sáp nhập lớn nhất trong lịch sử ngành đường sắt. Nhưng sau đó, tháng
6/1987, Uỷ ban Thương mại Liên bang (ICC) đã ra phán quyết bất lợi buộc Santa Fe phải
thoái vốn Southern Pacific Railway.
Các công ty thực hiện thoái vốn bắt buộc không cho thấy tác động tích cực đến tài sản của cổ đông.
2.2. Động cơ thoái vốn tự nguyện
- Thoái vốn tự nguyện là quá trình mà một nhà đầu tư hoặc tổ chức chủ động quyết định bán
bớt hoặc giảm mức đầu tư của mình trong một tài sản, doanh nghiệp hoặc quỹ đầu tư, thường
để đạt được một mục tiêu cụ thể. Tài sản thoái vốn có thể là các công ty con, bất động sản,
máy móc trang thiết bị và các tài sản khác.
- Việc thoái vốn tự nguyện thường phổ biến hơn thoái vốn bắt buộc với nhiều nguyên nhân khác nhau.
+ Tính kém phù hợp về mặt chiến lược: Công ty mẹ có thể muốn rút khỏi một lĩnh
vực kinh doanh mà họ cảm thấy không phù hợp với các kế hoạch chiến lược tổng thể của mình.
Ví dụ: Boise Cascade đã quyết định bán mảng sản xuất giấy để trở thành nhà bán lẻ sản phẩm
văn phòng thông qua thương vụ mua lại OfficeMax trước đó.
+ Cộng hưởng đảo ngược:
Một động cơ thường được gán cho các thương vụ M&A là giá trị cộng hưởng. Khi
thực hiện sáp nhập, giá trị cộng hưởng được mô tả là những lợi ích bổ sung thu được khi hai
công ty hợp nhất và giá trị thực thể hợp nhất sẽ lớn hơn tổng giá trị của các phần riêng lẻ (2+2 > 5).
Nhưng trái ngược với sáp nhập, thoái vốn mang lại giá trị cộng hưởng đảo ngược, có
nghĩa là các bộ phận riêng lẻ có giá trị cao hơn khi chúng tách biệt so với khi nằm trong cấu
trúc doanh nghiệp của công ty mẹ. Hay nói cách khác, 4-1=5.
Ví dụ: Một công ty mẹ lớn không thể vận hành một bộ phận sinh lời, trong khi một công ty
nhỏ hơn có thể hoạt động hiệu quả hơn và thu được tỷ suất sinh lợi cao hơn.
+ Hiệu suất kém: Các công ty có thể muốn thoái vốn các bộ phận đơn giản vì chúng
không đáp ứng được lợi nhuận như mong muốn.
Ví dụ: GE đã thoái vốn doanh nghiệp AC của mình cho Trane vào năm 1982 với giá 135
triệu đô. Lý do là công ty sử dụng các nhà thầu độc lập để cung cấp dịch vụ, và đơn vị AC
hoạt động không hiệu quả.
+ Các yếu tố thị trường vốn: Một đợt thoái vốn cũng có thể diễn ra vì công ty sau
khi thoái vốn, cũng như bộ phận đã thoái vốn có khả năng tiếp cận thị trường vốn lớn hơn.
Ví dụ: Một doanh nghiệp kinh doanh ở cả 2 lĩnh vực thép và dược phẩm, nhưng các nhà đầu
tư chỉ muốn đầu tư vào ngành dược với suy nghĩ rằng ngành thép có khả năng tăng trưởng ở
mức thấp hoặc ngược lại. Những nhà đầu tư này không muốn đầu tư vào một công ty thép và
dược phẩm kết hợp, nhưng có thể đầu tư riêng vào một công ty thép hoặc dược phẩm độc
lập. Vì vậy, việc thoái vốn có thể cung cấp khả năng tiếp cận thị trường vốn tốt hơn cho cả
hai công ty dưới hình thức hoạt động độc lập.
+ Nhu cầu về tiền mặt: Một doanh nghiệp có thể thoái vốn để huy động vốn cho các
nhu cầu cấp thiết về dòng tiền như phục vụ cho các hoạt động kinh doanh khác hoặc để trả nợ.
Ví dụ: Năm 2005, Ford bán Hertz cho một nhóm các công ty cổ phần tư nhân. Hertz đang
hoạt động tốt nhưng Ford cần tiền do bị cản trở bởi thoả thuận lao động với UAW, điều này
đã đặt các nhà sản xuất ô tô Hoa Kỳ vào thế bất lợi lớn về mặt cạnh tranh.
+ Từ bỏ mảng kinh doanh cốt lõi: Công ty thường đa dạng hoá sang các lĩnh vực có
lợi nhuận cao hơn và việc bán mảng kinh doanh cốt lõi có thể giúp tài trợ cho việc mở rộng
các hoạt động này hiệu quả hơn.
Ví dụ: Boise Cascade đã kinh doanh trong ngành sản xuất giấy nhiều năm, nhưng việc sản
xuất giấy không mang lại lợi nhuận và họ tin rằng mảng bán lẻ sẽ tốt hơn. Vào năm 2003,
Boise Cascade đã mua lại Office Max với giá 1,15 tỷ USD. Họ đã bán lại mảng sản xuất giấy
cho công ty cổ phần tư nhân Madison Dearborn nhưng vẫn giữ lại tên cũ.
Thoái vốn tự nguyên thường có hiệu ứng tích cực đến tài sản của đổ đông: Why???
- Việc tập trung vào lĩnh vực cốt lõi giúp nâng cao hiệu quả hoạt động từ đó tạo ra lợi nhuận cho cổ đông.
- Việc bán những đơn vị kinh doanh kém hiệu quả giúp công ty huy động được nguồn vốn để
đầu tư vào các dự án có tỷ suất sinh lời cao.
Ví dụ: Năm 2007, Cadbury Schweppes plc, có trụ sở tại London tuyên bố sẽ tách hoạt động
kinh doanh đồ uống và bánh kẹo. Đơn vị được tách ra là bộ phận đồ uống ở Mỹ có trụ sở tại
Plano, Texas. Sau đó, công ty công bố rằng họ sẽ chỉ thực hiện những giao dịch nhỏ. Thị
trường đã phản ứng tích cực với điều này và cổ phiếu của công ty có xu hướng tăng giá sau thông báo chia tách.
để hình trong slide 17 của cô cho ví dụ này.