1.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
TỨ GIÁC NỘI TIẾP
A.TRỌNG TÂM CƠ BẢN CẦN ĐẠT
I. TÓM TẮT LÝ THUYẾT
1. Định nghĩa
- Tứ giác nội tiếp đường tròn là tứ giác có
bốn đỉnh nằm trên đường tròn đó.
- Trong Hình 1, tứ giác ABCD nội tiếp (O) và
(O) ngoại tiếp tứ giác ABCD.
2. Định lí
- Trong một tứ giác nội tiếp, tổng số đo hai góc đối diện bằng 180°.
- Nếu một tứ giác có tổng số
đo hai góc đổi diện bằng 180° thì tứ giác đó nội tiếp được đường tròn.
3. Một số dấu hiệu nhận biết tứ giác nội tiếp
- Tứ giác có tổng hai góc đổi bằng 180°.
- Tứ giác có góc ngoài tại một đỉnh bằng góc trong của đỉnh đối diện.
- Tứ giác có 4 đỉnh cách đều một điểm cố định (mà ta có thể xác định được). Điểm đó là tâm của đường
tròn ngo
ại tiếp tứ giác.
-Tứ giác có hai đinh kề nhau cùng nhìn cạnh chứa hai đỉnh còn lại dưới một góc α.
Chú ý: Trong các hình đã học thì hình chữ nhật, hình vuông, hình thang cân nội tiếp được đường tròn.
II. BÀI TẬP VÀ CÁC DẠNG TOÁN
Dạng 1. Chứng minh tứ giác nội tiếp
Phương pháp giải: Để chứng minh tứ giác nội tiếp, ta có thể sử dụng một trong các cách sau:
Cách 1. Chứng minh tứ giác có tổng hai góc đôì bằng 180°.
Cách 2. Chứng minh t
ứ giác có hai đỉnh kề nhau cùng nhìn cạnh chứa hai đỉnh còn lại dưới một góc α.
Cách 3. Chứng minh tứ giác có góc ngoài tại một đỉnh bằng góc trong của đỉnh đối diện.
Cách 4. Tìm được một điểm cách đều 4 đỉnh của tứ giác.
2.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
1.1. Cho tam giác ABC nhọn, đường cao BM và CN cắt nhau tại H. Chứng minh các tứ giác AMHN và
BNMC là những tứ giác nội tiêp.
1.2. Cho điểm A nằm ngoài đường tròn (O), qua A kẻ hai tiếp tuyến AB và AC với đường tròn ( B, c là tiếp
điểm). Chứng minh tứ giác ABOC là tứ giác nội tiếp.
2.1. Cho tứ giác ABCD nội tiếp (O), M là điểm chính giữa của cung
AB. Nối M với D, M với C cắt AB lần
lượt ở E và P. Chứng minh PEDC là tứ giác nội tiếp.
2.2. Cho tam giác ABC nhọn nội tiếp đường tròn (O). M là điểm thuộc đường tròn. Vẽ MH vuông góc với
BC tại H, vẽ MI vuông góc với AC. Chứng minh MIHC là tứ giác nội tiếp.
Dạng 2. Sử dụng tứ giác nội tiế
p để chứng minh các góc bằng nhau, các đoạn thẳng bằng nhau, các
đường thẳng song song hoặc đồng quy, các tam giác đồng dạng...
Phương pháp: Sử dụng tính chât của tứ giác nội tiếp.
3.1. Cho đường tròn (O) đường kính AB. Gọi H là điểm nằm giữa O và B. Kẻ dây CD vuông góc với AB
tại H. Trên cung nhỏ AC lấy điểm E, kẻ CK  AE tại K.
Đường thẳng DE cắt CK tại F. Chứng minh:
a) Tứ giác AtìCK là tứ giác nội tiếp;
b) AHì.AB = AD
2
;
c) Tam giác ACE là tam giác cân.
3.2. Cho nửa (O) đường kính AB. Lấy M OA (M không trùng o và A). Qua M vẽ đường thẳng d vuông
góc với AB. Trên d lấy N sao cho ON > R. Nôi NB cắt (O) tại c. Kẻ tiếp tuyến NE với (O) (£ là tiếp điểm,
E và A cùng thuộc nửa mặt phẳng bờ d). Chứng minh:
a) Bốn điểm O, E, M, N cùng thuộc một đường tròn;
b) NE
2
= NC.NB;
c)
NEH NME
(H là giao điểm của AC và d);
d) NF là tiếp tuyến (O) với F là giao điểm của HE và (O).
4.1. Cho đường tròn (O) đường kính AB, gọi I là trung điểm của OA, dây CD vuông góc với AB tại I. Lấy
K tùy ý trên cung BC nhỏ, AK cắt CD tại H.
a) Chứng minh tứ giác BIHK là tứ giác nội tiếp.
b) Chứng minh AHAK có giá trị không phụ thuộc vị
ữí điểm K.
c) Kẻ DN CB, DM AC. Chứng minh các đường thẳng MN, AB, CD đồng quy.
3.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
4.2. Cho đường tròn (O; R) và điểm A cố định ngoài đường tròn. Qua A kẻ hai tiếp tuyến AM, AN tói
đường tròn (M, N là hai tiếp điểm). Một đường thẳng d đi qua A cắt đường tròn (O; R) tại B và C (AB <
AC). Gọi 7 là trung điểm BC.
a) Chứng minh năm điểm A, M, N, O, I thuộc một đường tròn.
b) Chứng minh AM
2
= AB.AC.
c) Đường thẳng qua B, song song với AM cắt MN tại E. Chúng minh IE song song MC.
d) Chứng minh khi d thay đổi quanh quanh điểm A thì trọng tâm G của tam giác MBC luôn nằm trên một
đường tròn cô' định.
III. BÀI TẬP VỂ NHÀ CƠ BẢN
5. Cho điểm C nằm trên nửa đường tròn (O) vói đường kính AB sao cho cung
AC lớn hơn cung
BC (C ≠
B). Đường thăng vuông góc vói AB tại O cắt dây AC tại D. Chứng minh tứ giác BCDO nội tiếp.
6. Cho đường tròn (O) đường kính AB. Trên đoạn thẳng OB lấy điểm H bất kì (H không trùng O, B). Trên
đường thẳng vuông góc với OB tại H, lấy một điểm M ở ngoài đường tròn; MA và MB thứ tự cắt đường
tròn (O) tại c và D. Gọ
i I là giao điểm của AD và BC. Chứng minh MCID và MCHB là tứ giác nội tiếp.
7. Cho hai đường tròn (O) và (O') cắt nhau tại A, B. Kẻ đường kính AC của (O) cắt đường tròn (O’) tại F.
Kẻ đường kính AE của (O') cắt đưòng tròn (O) tại G. Chứng minh:
a) Tứ giác GFEC nội tiếp; b) GC, FE và AB đồng quy.
8. Cho tam giác ABC cân tại A. Đường thẳng xy song song với BC c
ắt AB tại E và cắt AC tại F. Chúng
minh tứ giác EFCB nội tiếp.
9. Cho tam giác ABC vuông tại A, đường cao AH. Kẻ HE vuông góc với AB tại E, Kẻ HF vuông góc với
AC tại F. Chứng minh tứ giác BEFC nội tiếp.
10. Cho tam giác ABC vuông tại A và điểm M thuộc cạnh AC. Vẽ đường tròn tâm O đường kính MC cắt
BC tạ
i E. Nối BM cắt đường tròn (O) tại N, AN cắt đường tròn (O) tại D. Lấy I đối xứng với M qua A, K
đối xứng với M qua E.
a) Chứng minh BANC là tứ giác nội tiếp.
b) Chứng minh CA là phân giác của
BCD .
c) Chứng minh ABED là hình thang.
d) Tìm vị trí M để đường tròn ngoại tiếp tam giác BIK có bán kính nhỏ nhất.
4.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
11. Cho tam giác ABC có ba góc nhọn. Đường tròn (O; R) có đường kính BC cắt AB, AC lần lượt tại F và
E; BE cắt CF tại H.
a) Chứng minh tứ giác AFHE nội tiếp. Từ đó, xác định tâm I của đường tròn ngoại tiếp tứ giác này.
b) Tia AH cắt BC tại D. Chứng minh HE.HB = 2HD.HI
c) Chứng minh bôn điểm D, E, I, F cùng nằm trên một đường tròn.
12. Cho đường tròn (O; R) và dây CD cố định.
Điểm M thuộc tia đối của tia CD. Qua M kẻ hai tiếp tuyên
MA, MB tới đường tròn (A thuộc cung lớn CD). Gọi I là trung điểm CD. Nối BI cắt đường tròn tại E (E
khác B). Nối OM cắt AB tại H.
a) Chứng minh AE song song CD.
b) Tìm vị trí của M để MA MB.
c) Chứng minh HB là phân giác của CHD.
13. Cho đường tròn tâm O bán kính R, hai điểm c và D thuộ
c đường tròn, B là điểm chính giữa của cung
nhỏ CD. Kẻ đường kính BA; trên tia đối của tia AB lấy điểm S. N ối S v ới cắt (O) tại M, MD cắt AB tại K,
MB cắt AC tại H. Chứng minh:
a)
DBM BAC . Từ đó suy ra tứ giác AMHK nội tiếp;
b) HK song song CD.
14.Cho hình vuông ABCD. E di động trên đoạn CD (E khác c, D). Tia AE cắt đường thẳng BC tại F, tia Ax
vuông góc vói AE tại A cắt đường thẳng DC tại K. Chứng minh:
a)
;CAF CKF
b) Tam giác KAF vuông cân;
c) Đường thẳng BD đi qua trung điểm I của KF;
d) Tứ giác IMCF nội tiếp với M là giao điểm của BD và AE.
15. Cho tam giác ABC có ba góc nhọn nội tiếp (O), M là điểm thuộc cung nhỏ AC. Vẽ MH vuông góc với
BC tại H, MI vuông góc AC tại I.
a) Chứng minh
.IHM ICM
b) Đường thẳng HI cắt đường thẳng AB tại K. Chứng minh MK vuông góc vói BK.
c) Chứng minh tam giác MIH đồng dạng vói tam giác MAB.
5.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
d) Gọi E là trung điểm của IH và F là trung điểm AB. Chứng minh tứ giác KMEF nội tiếp từ đó suy ra ME
vuông góc vói EF.
HƯỚNG DẪN GIẢI VÀ ĐÁP SỐ
1.1. Xét tứ giác AMHN có:
00 0
90 90 180AMH ANH
ĐPCM.
Xét tứ giác BNMC có:
0
90BNC BMC ĐPCM.
1.2. HS tự chứng minh
2.1. Ta có:
1
2
AED
(sđ
AD
+ sđ
MB
)
1
2
sđ
0
. 180DM MCD DEP PCD
PEDC nội tiếp.
2.2. Ta có:
0
90MIC CHM
MIHC nội tiếp (hai đỉnh kề nhau cùng nhìn cạnh chứa hai
đỉnh còn lại dưới một góc vuông)
3.1. a) Học sinh tự chứng minh
b) ADB vuông tại D, có đường cao DH AD
2
= AH.AB
c)
1
2
EAC EDC
sđ EC,
EAC KHC
(Tứ giác AKCH nội tiếp)
EDC KHC DF//HK (H là trung điểm DC nên K là
trung điểm FC)
ĐPCM.
3.1. a) Học sinh tự chứng minh
6.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
b)
1
2
NEC CBE
sđ
CE
NEC NBE (g.g) ĐPCM.
c) NCH NMB (g.g)
NC.NB = NH.NM = NE
2
NEH NME (c.g.c)
NEH EMN
d)
EMN EON (Tứ giác NEMO nội tiếp)
NEH NOE EH NO
OEF cân tại O có ON là phân giác
EON NOF
NEO = NFO vậy

0
90NFO NEO ĐPCM.
4.1. a)
0
180HIB HKB
Tứ giác BIHK nội tiếp
b) Chứng minh được: AHI ABK (g.g)
AH.AK = AI.AB = R
2
(không đổi)
c) Chứng minh được MCND là hình chữ nhật từ đó
ĐPCM.
4.2. a) Chú ý:
0
90AMO AIO ANO
b)

1
2
AMB MCB
sđ
MB
AMB ACM (g.g)
ĐPCM.
c) AMIN nội tiếp
AMN AIN
7.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
BE//AM
AMN BEN
BEN AIN Tứ giác BEIN nội tiếp
BIE BNM
Chứng minh được:
BIE BCM IE//CM.
d) G là trọng tâm MBC G MI.
Gọi K là trung điểm AO MK = IK =
1
2
AO.
Từ G kẻ GG'//IK (G' MK)
''21
33
GG MG MG
IK AO
IK MI MK

không đổi (1)
2
''
3
MG MK G
cố định (2). Từ (1) và (2) có G thuộc (
1
';
3
GAO
).
5. Học sinh tự chứng minh.
6. Học sinh tự chứng minh.
7. Học sinh tự chứng minh.
8. Gợi ý: Chứng minh BEFC là hình thang cân
9. Gợi ý:
AFE AHE
(tính chất hình chữ nhật và
AHE ABH
(cùng phụ
BHE
)
10. a) Học sinh tự chứng minh.
b) Học sinh tự chứng minh.
c) Học sinh tự chứng minh.
d) Chú ý:
,BIA BMA BMC BKC
Tứ giác BICK nội tiếp đường tròn (T), mà (T) cũng là
đường tròn ngoại tiếp BIK. Trong (T), dây BC không đổi
8.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
mà đường kính của (T) ≥ BC nên đường kính nhỏ nhất bằng
BC.
Dấu "=" xảy ra
0
90BIC I A M A
11. HS tự làm.
12. a) HS tự chứng minh.
b)
2OM R
c) MC. MD = MA
2
= MH.MO
MC. MD = MH.MO
MHC MDO (c.g.c)
MHC MDO Tứ giác CHOD nội tiếp
Chứng minh được:
MHC OHD
CHB BHD (cùng phụ hai góc bằng nhau)
13. HS tự chứng minh.
14. a) HS tự chứng minh.
b) HS tự chứng minh.
c) Tứ giác ACFK nội tiếp (i) với I là trung điểm của KF
BD là trung trực AC phải đi qua I.
d) HS tự chứng minh.
15. HS tự chứng minh.
b) HS tự chứng minh.
c) HS tự chứng minh.
d)
MIH MAB
2
2
MH IH EH EH
MB AB FB FB

MHE MBF
9.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
MFA MEK (cùng bù với hai góc bằng nhau)
KMEF nội tiếp
MEF
= 90
0
.
B.NÂNG CAO PHÁT TRIỂN TƯ DUY
Bài 1. Cho hình hành ABCD có đỉnh D nằm trên đường tròn đường kính AB. Kẻ BN và DM cùng vuông
góc với đường chéo AC. Chứng minh rằng:
a) Tứ giác CBMD là tứ giác nội tiếp.
b) Khi điểm D di động trên đường tròn thì
BMD BCD không đổi.
c)
..DB DC DN AC
.
Bài 2. Cho hai đường tròn

O
và

O
cắt nhau tại A và B. Các tiếp tuyến tại A của đường tròn

O
và

O
cắt đường tròn

O
và

O
theo thứ tự tại C và D. Gọi P và Q lần lượt là trung điểm của các dây
AC và AD. Chứng minh rằng:
a) Hai tam giác ABD và CBA đồng dạng.
b)
BQD APB
.
c) Tứ giác APBQ nội tiếp.
Bài 3. Cho hai vòng tròn

1
O
và

2
O
tiếp xúc ngoài nhau tại điểm T. Hai vòng tròn này nằm trong
vòng tròn

3
O
và tiếp xúc với

3
O
tương ứng tại M và N. Tiếp tuyến chung tại T của

1
O
và

2
O
cắt

3
O
tại P. PM cắt vòng tròn

1
O
tại điểm thứ hai A và MN cắt

1
O
tại điểm thứ hai B. PN cắt vòng
tròn

2
O
tại điểm thứ hai D và MN cắt

2
O
tại điểm thứ hai C.
a) Chứng minh rằng tứ giác ABCD là tứ giác nội tiếp.
b) Chứng minh rằng các đường thẳng AB, CD và PT đồng quy.
Bài 4. Từ điểm A nằm ngoài đường tròn tâm O kẻ hai tiếp tuyến AB và AC (B và C là các tiếp điểm). Gọi
M là điểm bất kì trên cung nhỏ BC của đường tròn

O
(M khác B và C). Tiếp tuyến qua M cắt AB và
AC tại E và F. Đường thẳng BC cắt OE và OF ở P và Q. Chứng minh rằng:
a) Tứ giác OBEQ, OCFP là các tứ giác nội tiếp.
10.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
b) Tứ giác PQFE là tứ giác nội tiếp.
c) Tỉ số
PQ
FE
không đổi khi M di chuyển trên đường tròn.
Bài 5. Cho tam giác ABC, D và E là các tiếp điểm của đường tròn nội tiếp với các cạnh AB và AC.
Chứng minh đường phân giác trong của góc B, đường trung bình của tam giác song song với cạnh AB và
đường thẳng DE đồng quy.
Bài 6. Cho đưòng tròn

;OR
đường kính AB cố định và đường kính CD quay quanh điểm O. Các đường
thẳng AC và AD cắt tiếp tuyến tại B của đường tròn theo thứ tự tại E và F.
1. Chứng minh rằng tứ giác CDFE nội tiếp đường tròn.
2. Gọi I là tâm đường tròn ngoại tiếp tứ giác CDFE. Chứng minh rằng điểm I di động trên đường thẳng cố
định khi đường kính CD quay quanh điểm O.
Bài 7. Cho tam giác ABC vuông tại A và D là một điểm trên cạnh AC (Khác với A và C). Vẽ đườ
ng tròn
tâm D tiếp xúc với BC tại E. Từ B kẻ tiếp tuyến thứ hai BF với đường tròn

D
. Gọi M là trung điểm của
BC, N là giao điểm của BF và AM. Chứng minh năm điểm A, B, E, D, F cùng nằm trên một đường tròn
và
AN NF
.
Bài 8. Cho hai đường tròn

;OR
và

;OR

cắt nhau tại hai điểm phân biệt A và B. Từ một điểm C thay
đổi trên tia đối của tia AB, vẽ các tiếp tuyến CD, CE với đường tròn tâm O (D; E là các tiếp điểm và E
nằm trong đường tròn tâm
O
). Hai đường thẳng AD và AE cắt đường tròn tâm
O
lần lượt tại M và N
(M, N khác với điểm). Đường thẳng DE cắt MN tại 1. Chứng minh rằng:
a)
..MI BE BI AE
.
b) Khi điểm C thay đổi thì đường DE luôn đi qua một điểm cố định.
Bài 9. Cho đường tròn

;OR
và dây AB cố định,
2AB R
. Điểm P di động trên dây AB (P khác A và
B). Gọi

1
;CR
là đường tròn đi qua P và tiếp xúc với đường tròn

;OR
tại A,

2
;DR
là đường tròn đi
qua P và tiếp xúc với

;OR
tại B. Hai đường tròn

1
;CR
và

2
;DR
cắt nhau tại điểm thứ hai M.
a) Trong trường hợp P không trùng với trung điểm dây AB, chứng minh
//OM CD
và 4 điểm C, D, O, M
cùng thuộc một đường tròn;
b) Chứng minh khi P di động trên dây AB thì điểm M di động trên đường tròn cố định và đường thẳng
MP luôn đi qua một điểm cố định N;
11.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
c) Tìm vị trí của P để tích PM.PN lớn nhất? Diện tích tam giác AMB lớn nhất.
Bài 10. Cho tam giác ABC

AB AC
nội tiếp đường tròn

O
có AD là phân giác góc
BAC , tia AD
cắt đường tròn tại điểm E (E khác A). Kẻ đường kính EF của đường tròn

O
. Gọi P là một điểm nằm
giữa A và D. Tia FP cắt đường tròn

O
tại Q khác F. Đường thẳng qua P vuông góc với AD cắt CA, AB
lần lượt tại M, N.
a) Chứng minh rằng các tứ giác PQBN, PQCM là tứ giác nội tiếp.
b) Giả sử QN và PC cắt nhau tại một điểm thuộc đường tròn

O
. Chứng minh rằng QM và PB cũng cắt
nhau tại một điểm thuộc đường tròn

O
.
Bài 11. Cho tam giác ABC có 3 góc nhọn nội tiếp

;OR
có
AB AC
. Vẽ 3 đường cao AD, BE, CF của
tam giác ABC cắt nhau tại H, AD cắt

O
tại K và cắt EF tại I.
a) Chứng minh rằng: BC là trung trực của HK và
..IF IE IH IA
;
b) Chứng minh rằng : Các tứ giác DHEC, BFIK nội tiếp được;
c) Chứng minh rằng:
KC BK EF
AC BA AI

;
d) Đường thẳng qua E song song với AD cắt BK tại M. Chứng minh rằng: 3 điểm F, D, M thẳng hàng;
Bài 12. Cho tam giác ABC nhọn với
AB AC
có AD là đường phân giác. Đường thẳng qua C song song
với AD cắt đường trung trực của AC tại E. Đường thẳng qua B song song với AD cắt đường trung trực
của AB tại F.
a) Chứng minh rằng tam giác ABF đồng dạng với tam giác ACE.
b) Chứng minh rằng các đường thẳng BE, CF, AD đồng quy tại một điểm, gọi điểm đó là G.
c) Đường thẳng qua G song song với AE cắt đường thẳng BF tại Q. Đường thẳng QE cắt đường tròn
ngoại ti
ếp tam giác GEC và P khác E. Chứng minh rằng các điểm A, P, G, Q, F cùng thuộc một đường
tròn.
Bài 13. Cho 19 điểm nằm trong hay trên cạnh của một lục giác đều cạnh bằng 4 cm. Chứng minh rằng
luôn tồn tại 2 trong số 19 điểm đã cho mà khoảng cách giữa chúng không vượt quá
43
3
cm.
Bài 14. Cho hình thang ABCD vuông góc tại A và B, M là trung điểm của AB. Đường thẳng qua A
vuông góc với MD cắt đường thẳng qua B vuông góc với MC tại N. Chứng minh
12.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
Cho tam giác ABC

AB AC
có các góc nhọn, nội tiếp trong đường tròn tâm O. Gọi M là trung điểm
cạnh BC, E là điểm chính giữa của cung nhỏ BC, F là điểm đối xứng của E qua M.
a) Chứng minh rằng
2
.EB EF EO
;
b) Gọi D là giao điểm của AE và BC. Chứng minh các điểm A, D, O, F cùng thuộc một đường tròn.
c) Gọi I là tâm đường tròn nội tiếp tam giác ABC và P là điểm thay đổi trên đường tròn ngoại tiếp tam
giác IBC sao cho P, O, F không thẳng hàng. Chứng minh rằng tiếp tuyến tại P của đường tròn ngoại tiếp
tam giác POF đi qua một điểm cố định.
HƯỚNG DẪN GIẢI - ĐÁP SỐ
Bài 1.
a) AB là đường kính đường tròn

90ADBO 
mà
ADB DBC (so le trong)
90DBC. Mặt
khác
90DMC  suy ra:
90DMC DBC do đó tứ giác CBMD nội tiếp đường tròn đường kính CD.
Nhận xét. Ngoài cách giải trên, chúng ta có thể giải theo hướng sau:
• Ta có:

MDB DBN DAN MCB.
Suy ra điều phải chứng minh.
• Ta có:
DMB DNB ;
DAB DCB
Mà
180DAB DNB.
Suy ra điều phải chứng minh.
b) Khi điểm D di động trên đường tròn

O
thì tứ
giác CBMD luôn là tứ giác nội tiếp
Suy ra
180BMD BCD (điều phải chứng minh).
c) Do
90ANB  thuộc

O
.
Ta có:
BDN BAN (góc nội tiếp) mà
ACD BAN (so le trong)
BDN ACD.
Mặt khác

DAC DAN DBN (cùng chắn cung DN)
13.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
Suy ra:
ACD BDN∽
(g.g)
..
AC CD
AC DN BD CD
BD DN

Bài 2.
a) Áp dụng hệ quả góc tạo bởi tia tiếp tuvến
và dây cung, ta có:
CAB ADB ,
ACD BAD
Suy ra:
ABD CBA∽
(g.g).
b) Vì
ABD CBA∽
, suy ra:
AD BD
CA BA
Mà
2
AD
DQ
;
2
AC
AP
BD DQ
BA AP

Lại có:
QDB PAB
Suy ra:
BQD APB∽
(c.g.c)
BQD APB
.
c) Ta có:
180AQB BQD
, mà
180BQD APB AQB APB
Suy ra tứ giác APBQ nội tiếp.
14.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
Bài 3.
a) Gọi
1
O ; T;
2
O thẳng hàng.
Các tam giác cân
1
OMB và
3
OMN có chung góc M suy
ra
13
OMB OMN∽
1
3
MO
MB
MN MO

Tương tự suy ra
13
OMA OMP∽
1
3
MOMA
MP MO

Vậy
//
MB MA
AB PN
MN MP

Tương tự ta có
//CD PM
.
Gọi E là giao điểm AB và CD .
Tứ giác AEDP là hình bình hành.
Tacó:
EBC PNM ;
ECB PMN nên
EBC PNM∽
(g.g)

1
EB PN
EC PM

Ta có:
PTA PMT
và
MPT
chung, nên
PAT PTM∽
(g.g)
2
.
PA PT
PA PM PT
PT PM

Tương tự, ta có:
2
.PD PN PT
..PA PM PD PN
nên
PNM PAD∽
(c.g.c)

2
Mà APDE là hình bình hành nên
EDA PAD

3
Từ

1
, (2),

3
suy ra:
EBC EDA EBC EDA∽
Do đó tứ giác ABCD nội tiếp,
15.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
b) Gọi giao điểm của PT và AB là I. Tia IC cắt

2
O
tại
D
Ta có:
2
..
IA IB IT IC ID

suy ra
ID A IIBC BC ID A

∽
Do đó tứ giác
ABCD
nội tiếp mà ABCD nội tiếp nên D trùng
D
Vậy các đường thắng AB, CD và PT đồng quy.
Bài 4.
a) Ta có EB, EM là tiếp tuyến nên
1
2
EOM BOM
;
Ta có FC, FM là tiếp tuyến nên
11
22
FOM COM EOF BOC
;
Mặt khác
11
22
EOF BOC sd BMC




Suy ra
EBQ EOQ
Từ đó ta có O và B là hai đỉnh liên tiếp cùng nhìn EQ dưới một góc bằng nhau
Vậy OBEQ là tứ giác nội tiếp.
Chứng minh tương tự ta có OCFP là tứ giác nội tiếp.
b) OBEQ là tứ giác nội tiếp nên

180 90 90 .OBE OQE OQE FQE
OCFP là tứ giác nội tiếp nên

180 90 90OCF OPF OPF EPF
Suy ra
90EPF EQF
.
16.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
Vậy tứ giác PQFE là tứ giác nội tiếp.
c) Kẻ OH vuông góc với BC.
Ta có: PQFE là tứ giác nội tiếp
Suy ra
OPQ EFO
Do đó
OPQ OFE
∽
(g.g)
PQ OH
EF OM

Vì điểm A và

O
cố định nên OH và OM không đổi do đó tỉ số
PQ
FE
không đổi khi M di chuyển trên
đường tròn.
Bài 5. Tứ giác ADOE nội tiếp
EAO EDO.
Gọi tia BO cắt tia DE tại H thì:

180 180 90
22 2
ABC
BHD HDB HBD 
Mặt khác
2
C
ACO
nên tứ giác EOCH nội tiếp
90OHC OEC.
Hay BH vuông góc với CH.
Gọi M là trung điểm của BC
Suy ra
MB MC MH BHM
cân
HBM MHB ABH MHB
Suy ra BH song song với AB.
Suy ra điều phải chứng minh.
Bài 6.
1. Ta có:
ACD ABD ;
ABD AFB
nên
ACD AFB .
Do đó tứ giác CDFE nội tiếp.
2. Gọi I là tâm đường tròn ngoại tiếp tứ giác CDFE.
17.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
Đường tròn

I
qua CD nên I thuộc trung
trực của CD.
Đường tròn

I
qua EF nên I thuộc trung
trực của EF.
Gọi H là trung điểm của EF.
Do đó I là giao điểm hại đường trung trực
của CD và EF
//AO HI
hoặc trùng với HI (cùng vuông
góc với EF)

1
Tam giác AEF vuông, có AH là trung tuyến ứng với cạnh huyền nên
HA HE HAE
cân tại H
HAE HEA HAE ADC
Mà
90ADC ACD nên
90HAE ACD
Suy ra
AH CD
.
Mà
OI CD
nên
//AH OI

2
Từ

1
và

2
, suy ra tứ giác AOIH là hình bình hành. Do đó
IH OA R
. Suy ra I cách EF một khoảng
không đổi bằng R, nên I di động trên đường thẳng d song song với EF và cách EF một khoảng bằng R.
Bài 7. Ta có:

90BFD BED BAD.
Do đó B, E, D, A, F cùng thuộc một đường tròn đường
kính BD.
Trong tam giác vuông ABC có AM lcà cạnh huyền nên
MA MC
MAC
cân tại M
MAC MCA.
Xét đường tròn đi qua năm điểm A, B, E, D, F
Ta có
DE DF
nên
DF DE DBE DBF
18.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
Xét:
NAFMACDAFMCADBFMCADBEBDANFA
NAF
cân tại N
NF NA
.
Bài 8.
a) Ta có
BDE BAE
(cùng chắn cung BE của
đường tròn tâm O)
BDE BMN (cùng chắn cung BN của đường
tròn tâm
O
)
BDE BMN hay
BDI BMN Tứ giác
BDMI nội tiếp
MDI MBI (cùng chắn cung MI)
Mà
MDI ABE
(cùng chắn cung AE của
đường tròn tâm O)
ABE MBI
Mặt khác:

BMI BAE
MBI ABE ∽
(g.g)
..
MI BI
MI BE BI AE
AE BE

b) Gọi Q là giao điểm của CO và DE.
Ta có
OC DE
tại Q
OCD
vuông tại D , có đường cao là DQ nên
22
.OQ OC OD R

1
Gọi K là giao điểm của hai đường thẳng
OO
và DE, H là giao điểm của AB và
OO
Ta có:
OO AB
tại H.
KQO CHO
∽
(
90QH
;
O chung)
..
KO OQ
OC OQ KO OH
CO OH


2
Từ

1
và

2
, suy ra:
2
2
.
R
KO OH R OK
OH

19.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
Vì OH cố định và R không đổi nên OK không đổi. Do đó K cố định.
Bài 9.
a) Nối CP, PD .
Ta có A, C, O thẳng hàng; B, D, O thẳng hàng.
Ta có:
ACP
,
OAB
lần lượt cân tại C, O nên
CPA CAP OBP.
Do đó
//CP OD

1
Tương tự, ta có
//OD CP

2
.
Từ

1
và

2
suy ra tứ giác ODPC là hình bình hành.
Gọi H là giao điểm của CD và MP, K là giao điểm của CD và
OP.
Do đó K là trung điểm của OP.
Theo tính chất của hai đường tròn cắt nhau thì
CD MP
H là trung điểm của MP.
Do đó
// //HK OM CD OM
.
Giả sử
AP BP
.
Vì tứ giác CDOM là hình bình hành nên
OC DP
;
2
DP DM R nên tứ giác CDOM là hình thang
cân.
Do đó 4 điểm C, D, O, M cùng thuộc một đường tròn.
b) Ta có:
222 2
2
OA OB R AB
. Do đó
AOB
vuông cân tại O.
Vì 4 điểm C, D, O, M cùng thuộc một đường tròn (Kể cả M trùng O) nên
COB CMD

1
Ta có:
MAB MCD (cùng bằng
1
2
sd MP
của đường tròn

C
)
Vì
MBP MDC (cùng bằng
1
2
sd MP
của đường tròn

D
).
Do đó
MAB MCD∽
(g-g)
90AMB AOB mà
CMD COD (tứ giác CDOM nối tiếp).
20.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
Do AB cố định nên điểm M thuộc đường tròn tâm I đường kính AB.
Ta có:

1
90 45
2
ACP BDP AOB AMP ACP
(Góc nội tiếp và góc tâm của

C
)
1
45
2
BMP BCP
(góc nội tiếp và góc ở tâm của

D
)
Do đó MP là tia phân giác của
AMB
. Mà
90AMB AOB nên M thuộc đường tròn

I
ngoại tiếp
tam giác AOB. Giả sử MP cắt đường tròn

I
tại N và N là trung điểm cung AB không chứa điểm O nên
N cố định.
c) Ta có:
MPA BPN ;
AMP PBN (góc nội tiếp cùng chắn một cung)
Do đó
MAP BNP∽
(g - g)
2
22
..
242
PA PM PA PB AB R
PM PN PA PB
PN PB




(không đổi)
Vậy PM.PN lớn nhất là
2
2
R
khi
PA PB
hay P là trung điểm của dây AB. Tam giác AMB vuông tại M
nên:

22
22
11
.
24 42
AMB
AB R
SAMBMAMBM
Vậy
ABM
S lớn nhất là
2
2
R
khi
PA PB
hay P là trung điểm của dây AB.
Bài 10.
a) EF là đường kính nên
90EAF 
Mà
AE MN
suy ra
//AF MN QPN QFA
.
Mà AFQB nội tiếp nên

180QFA QBA
21.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com

180QPN QBN
.
Suy ra tứ giác PQBN nội tiếp.
Lại có
QCA QFA QPN QCM
Suy ra tứ giác PQCM nội tiếp.
b) Giả sử QN và PC cắt nhau tại R thuộc

O
.
Từ tứ giác PQBN nội tiếp suy ra
NPB NQB BCP
.
Từ tứ giác PMCQ nội tiếp ta có:

PBC RPB PCB RPN NPB NPB RPN MPC MQC
Từ đó nếu QM cắt BP tại điểm S thì SBQC nội tiếp hay S thuộc đường tròn

O
.
Bài 11.
a) Ta có:
BKA ACB (2 góc nội tiếp cùng chắn cung AB)
Mà
ACB BHK (cùng phụ với góc EBC)
BKA BHK
tam giác BHK cân
BH BK
Lập luận tương tự ta có
CH CK
BC là trung trực của HK.
Ta có:

90AEH AFH
Tứ giác AFHE nội tiếp.
Xét tam giác AIE và tam giác FIH ta có:
AIE FIH
(2 góc đối đỉnh),
IAE IFH
(Tứ giác AFHE nội tiếp)
AIE FIH ∽
(g.g)
..
AI FI
AI HI EI FI
EI HI

b) Xét tứ giác DHEC ta có:
90HDC BEC Tứ giác DHEC nội tiếp .
22.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
Xét tứ giác BFEC ta có:

90BFC BEC Tứ giác BFEC nội tiếp
AFE ACB mà

ACB AKB (chứng minh trên)
AFE AKB Tứ giác KBFI nội tiếp .
c) Theo như trên ta đã có:
BKH BHK
mà
BHK IHE
(2 góc đối đỉnh)
BKH IHE.
Xét tam giác HEI và tam giác KAB ta có:
BKH IHE
(cmt),
IHE BAK
(tứ giác AFHE nội tiếp)
HEI KAB ∽
(g.g)
KB HI
AB EI

Chứng minh tương tự ta có:
KC HI
AC FI
Từ đó suy ra
11 .
.
..
KB KC EI FI IH EF EF
IH IH
AB AC EI FI EI FI AI HI AI




(theo chứng minh ỏ câu a có
..IF IE IH IA
).
d) Ta có:
BME BKH
(2 góc ở vị trí đồng vị do
//HK ME
)
Mà
BKH BHK
;
BKH BME
(2 góc ở vị trí đồng vị do
//HK ME
)
BME BEM Tam giác BEM là tam giác cân.
Ta có:
AD BC
mà
//EM BC EM BC
.
Trong tam giác cân BEM có BC là đường cao của tam giác (do
BC ME
)
BC là trung trực của ME.
Ta có D nằm trên đường trung trực của
ME DM DE
Tam giác DME là tam giác cân
MDC EDC.
Xét tứ giác ABDE ta có:
90ADB AEB
23.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
Tứ giác ABDE nội tiếp
EDC BAC.
Xét tứ giác AFDC ta có:
90AFC ADC
Tứ giác AFDC nội tiếp
BAC BDF.
Từ đó suy ra
MDC BDF
Ta có:

180 BDC MDC BDM BDF BDM FDM
Ba điểm F, D, M thẳng hàng.
Bài 12.
a) Ta có
ABF
;
ACE
là các tam giác cân tại F và
E
Và
FBA BAD DAC ECA ABF ACE ∽ .
b) Gọi G là giao điểm của BE và CF.
Ta có:
GF BF AB DB
GC CE AC DC

//DG BF
Mặt khác
//DA BF
suy ra A, D, G thẳng hàng.
Suy ra điều phải chứng minh.
c) Ta có
BQG QGA GAE GAC
GAC CAE GAB BAF GAF
Suy ra AGQF là tứ giác nội tiếp.
Mặt khác
QPG GCE GFQ
nên QGPF là tứ giác nội tiếp. Suy ra điều phải chứng minh.
24.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
Bài 13. Chia lục giác đều ABCDEF tâm O thành 6 tam giác
đều cạnh 4cm (hình vẽ).
Theo nguyên lý Điriclê có ít nhất 4 điểm trong 19 điểm nằm
trong hay trên cạnh một trong 6 tam giác đó. Không mất
tính tổng quát giả sử tam giác đó là OAB.
Chia tam giác đều OAB trọng tâm G thành 3 tứ giác nội tiếp
(hình vẽ) với
GM AB
;
GN OB
;
GP OA
.
OAB
đều cạnh bằng 4 có đường cao
43 43
23
23
GA
Các tứ giác GMBN, GMAP, GPON nội tiếp trong đường tròn đường kính GB, GA, GO đều bằng
43
3
Theo nguyên lý Điriclê có ít nhất 2 điểm trong 4 điểm đang xét nằm trong hay trên cạnh một trong 4 tứ
giác nói trên, giả sử tứ giác đó là GMBN
khoảng cách giữa hai điểm đó không vượt quá đường kính
43
3
GB
của đường tròn ngoại tiếp tứ
giác điều phải chứng minh.
Bài 14.
a) Ta có E, M, O, F thẳng hàng,
ME MF
(E, F đối xứng
qua M)
EF BC
BEF
cân tại B
BFE FEB.
Mặt khác
OB OE
suy ra
OBE
cân tại O
OBE OEB.
Ta có
BFE FEB OBE
BEF OBE ∽
(g.g)
2
.
EB EF
EB EF EO
OB EB

b) Không giảm tính tổng quát xét O nằm giữa M và F.
25.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
Dễ thấy
FBD EAB∽
(g.g)
2
.
EB ED
EB ED EA
EA EB

Ta có

2
..ED EA EF EO E
EO ED
EF
B
AE

.
Xét
EOD
và
EAF
có
EO ED
EA EF
,
OED chung
EOD EAF ∽
(c.g.c)
EOD EAF, dẫn đến tứ giác DAFO nội tiếp. Vậy các điểm A, D, O, F cùng thuộc một đường tròn.
c) Ta có
EIB ABI BAI
,
ABI IBC ,

BAI CBE EB EC

EBI IBC CBE ABI BAI EIB EBI  cân tại E
EB EI
Mà
EB EC
nên
EB EI EC
E là tâm đường tròn nội tiếp tam giác IBC.
Do đó
EP EB
nên
2
.
EP EF EO
.
Xét
EPO
và
EFP
có
EP EO
EF EP
,
PEO chung
EPO EFP∽
(c.g.c)
EPO EFP EP là tiếp tuyến của đường tròn ngoại tiếp tam giác POF.
Vậy tiếp tuvến của đường tròn ngoại tiếp tam giác POF đi qua điểm E cố định.
D.PHIẾU BÀI TỰ LUYỆN CƠ BẢN NÂNG CAO
Bài 1: Cho tứ giác
ABCD
nội tiếp đường tròn
()O
có
00
120 , 100AB==
. Tính
,CD
.
Bài 2: Cho tam giác
ABC
nội tiếp đường tròn
()O
vẽ dây
DE
vuông góc với
OA
cắt các cạnh
,AB AC
lần lượt
,SK
.
Chứng minh rằng: tứ giác
BCKS
nội tiếp.
Bài 3: Cho tam giác
ABC
nội tiếp đường tròn
()O
vẽ
Ax
là tiếp tuyến của đường tròn
()O
.
Đường thẳng song song với
Ax
cắt các cạnh
,AB AC
lần lượt tại
,DE
.
Chứng minh rằng tứ giác
BCED
nội tiếp.
Bài 4: Cho tứ giác
ABCD
nội tiếp đường tròn
()O
và
AB BD=
. Tiếp tuyến của
O
tại
A
cắt đường
thẳng
BC
tại
Q
. Gọi
R
là giao điểm của hai đường thẳng
AB
và
DC
.
a) Chứng minh tứ giác
AQRC
nội tiếp được trong đường tròn.
26.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
b) Chứng minh
AD QR
.
Bài 5: Cho tam giác
ABC
cân tại
A
, nội tiếp trong đường tròn
()O
đường kính là
AI
. Gọi
E
là trung
điểm
AB
và
K
là trung điểm của
OI
.
a) Chứng minh tam giác
EKB
là tam giác cân.
b) Chứng minh tứ giác
AEKC
là một tứ giác nội tiếp được.
Bài 6: Gọi
M
là một điểm bất kỳ trên đường tròn ngoại tiếp
ABCD
;
,,PQR
lần lượt là hình chiếu của
M
trên các đường thẳng
BC
,
CA
và .
Chứng minh rằng:
a) Các điểm
,,,MBPR
cùng thuộc một đường tròn.
b) Các điểm
,,RPQ
thẳng hàng.
Bài 7: Từ một điểm
A
ở ngoài đường tròn
()O
, kẻ các tiếp tuyến
,AB AC
với đường tròn (
,BC
là các
tiếp điểm). Trên tia đối của
BC
lấy điểm
D
. Gọi
E
là giao điểm của
DO
và
AC
. Qua
E
vẽ tiếp tuyến
thứ hai với đường tròn
()O
, tiếp tuyến này cắt đường thẳng
AB
ở
K
.
Chứng minh bốn điểm
,,,DBOK
cùng thuộc một đường tròn.
Bài 8: Cho đường tròn
()O
, nội tiếp tam giác
ABC
,
,,DEF
lần lượt là các điểm tiếp xúc của
()O
với
,,BC CA AB
. Vẽ
11 11
(), ()BB OA B OA AA OB A OB^Î ^Î
. Chứng minh rằng
11
,,,DB A E
thẳng hàng.
Bài 9: Tam giác
ABC
nội tiếp đường tròn
()O
.
M
là một điểm bất kỳ thuộc cạnh đáy
BC
. Vẽ đường
tròn đi qua
B
và
M
đồng thời tiếp xúc với
AB
tại
B
. Vẽ đường qua
C
và
M
tiếp xúc với
AC
tại
C
.
Hai đường tròn này cắt nhau tại điểm
N
(khác
M
). Chứng minh rằng:
a)
N
thuộc đường tròn tâm
O
b) Khi
M
di động trên cạnh
BC
thì đường thẳng
MN
luôn đi qua một điểm cố định.
Bài 10: Cho tứ giác
ABCD
nội tiếp đường tròn
()O
.
E
trên đường chéo
BD
sao cho
BAE CAD=
a) Chứng minh
BAED
∽
CADD
b)
.. .AB CD BC AD AC BD+=
Bài 11: Cho tam giác
ABC
, kẻ đường cao
AH
. Gọi
12
,HH
là điểm đối xứng của
H
lần lượt qua
AB
và
AC
. Đường thẳng
12
HH
cắt
AB
và
AC
lần lượt tại
K
và
I
.
27.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
D
C
B
A
Chứng tỏ rằng:
,AH BI
và
CK
đồng quy.
Bài 12: Cho hình vuông
ABCD
, góc
0
45xAy =
.
Ax
cắt
BC
và
BD
lần lượt tại
E
và
F
.
Ay
cắt
,CD BD
lần lượt tại
G
và
H
.
Chứng minh tứ giác
EFHG
nội tiếp.
Bài 13: Bốn đường thẳng cắt nhau tạo thành bốn tam giác.
Chứng minh rằng bốn đường tròn ngoại tiếp của bốn tam giác này có chung một điểm (Điểm Miquel).
Bài 14: Cho đường tròn
()
O
, dây
AB
không qua
O
. Gọi
I
là trung điểm của
AB
. Qua
I
kẻ hai dây
cung
CD
và
EF
(
C
và
E
cùng thuộc một cung
AB
).
CF
và
ED
cắt nhau theo thứ tự ở
M
và
N
.
Chứng minh
IM IN=
.
Bài 15: Cho tứ giác
ABCD
nội tiếp đường tròn
()
O
. Gọi
,,,EFGH
lần lượt là tâm đường tròn nội tiếp
các tam giác
,,,ABC BCD CDA DAB
. Chứng minh
EFGH
là một hình chữ nhật.
Bài 16: Cho tứ giác
ABCD
nội tiếp đường tròn
(; )
OR
có
CD AD BC=+
()
BC A D
>
. Chứng minh
rằng hai tia phân giác của hai góc
DAB
và
ABC
cắt nhau tại một điểm thuộc cạnh
D
.
Bài 17: Cho tứ giác nội tiếp đường tròn
()
O
có
AD
cắt
BC
tại
E
và
AC
cắt
CD
tại
F
. Chứng minh
rằng
2
..
EA ED F A FB EF
+=
.
HƯỚNG DẪN
Bài 1:
Tứ giác
ABCD
nội tiếp (gt)

0
180ABC D+++=
Mà
0
120A =
(gt),
0
100B =
(gt)
Do đó:
000
180 120 60C =-=
000
180 100 80D =-=
Bài 2:
OA DE^
(gt)
xAC AED=
AD AE
=
28.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
K
S
E
D
C
B
A
O
x
O
E
D
C
B
A
Q
R
D
C
B
A
O
s
2
sBC
BSK
EAD
=
đ + đ
(góc có 2 đỉnh ở bên trong đường tròn)
s
2
SK
B
B
A
=
đ
(góc nội tiếp)
Do đó:
s s s
2
BCE AD
BSK BC
AB
K+=
++đđđ
0
0
s s s360
180
22
BCEAEAB
===
++đđđ
Tứ giác nội
BCKS
nội tiếp.
Bài 3:
()Ax DE gt xAC ACD=
(hệ quả của góc tạo bởi tia
tiếp tuyến dây cung)
Do đó:
AED DBC=
Suy ra tứ giác
BCED
nội tiếp.
Bài 4:
a)
QCR BAD=
(vì tứ giác
ABCD
nội tiếp)
1
2
sRAQA B= đ
(
QAR
là góc tạo bởi tia tiếp tuyến dây cung)
1
2
sDBBA D= đ
(
BAD
là góc nội tiếp)
AB BD=

AB BD=
.
Do đó:
QCR QAR=
Tứ giác
AQRC
nội tiếp được đường tròn.
b)

QCA QCA=
(tứ giác
AQRC
nội tiếp)
29.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
E
H
K
I
C
B
A
O
BAD QCA=
(vì
AB BD=
)
Suy ra:
QRA BAD=
mà
QRA
và
BAD
so le trong
Do đó:
AD QR
.
Bài 5:
a) Gọi
H
là trung điểm của đoạn thẳng
BE
Ta có:
E
là trung điểm
AB
,
AB
không qua
O
(gt)
Mà
0
90ABI =
(góc nội tiếp chắn nửa đường tròn)
Vì
0
,(90)OE AB BI AB ABI OE BI^^ =
Do đó tứ giác
BEOI
là hình thang.
Mà
,HK
lần lượt là trung điểm các cạnh
,BE OI
nên
HK OE
Ta có:
,
HK OE OE AB
^
HK AB^
EKBD
có
HK
vừa là đường cao vừa là đường trung tuyến
EKB
D
cân tại
K
.
b)
()
OB OC R
==
và
AB AC=
(gt)
O
và
A
thuộc đường trung trực của đoạn thẳng
BC
.
OA
là đường trung trực của đoạn thẳng
BC
.
Mà
KOA
Î
nên
KB KC=
Xét
KBAD
và
KCAD
có:
AB AC=
(gt)
;KB KC AK=
(cạnh chung)
Do đó:
KBA KCAD=D
(c.g.c)
KBI KCA=
KBA KEB=
(
EKBD
cân tại
K
)
30.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
R
Q
P
M
C
B
A
K
M
E
O
D
C
B
A
Do đó:
KEB KCA=
Tứ giác
AEKC
nội tiếp được.
Bài 6:
a)
+=+=
00 0
90 90 180BRM BPM
Tứ giác
RBPM
nội tiếp.
Các điểm
,,,MPBC
cùng thuộc một đường tròn
b) Chứng minh tương tự a) có tứ giác
MPQC
nội tiếp
0
180MP Q MCQ+=
Mà
RBM RPM=
(tứ giác
RBPM
nôi tiếp)
Và
RBM MCQ=
(tứ giác
ABMC
nội tiếp)
Do đó:

RPM MCQ=
Ta có:
0
180RPM MPQ MCQ MPQ+=+=
,,RPQ
thẳng hàng.
Bài 7:
EK
tiếp xúc với đường tròn
()O
tại
M
.
,EM EC
là tiếp tuyến của
()
O
(gt)
1
2
MOE MOC=
Mà
1
2
MBC MOC=
(hệ quả góc nội tiếp)
Do đó:
0
180MOE MBC+=
(hai góc kề bù)
0
180MBC MBD+=
(hai góc kề bù)
Suy ra:
MOD MBD=
,, ,DOM B
cùng thuộc một đường tròn (1)
Mà
0
60KMO KBO==
31.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
D
E
F
C
B
A
O
A
1
B
1
tứ giác
KBOM
nội tiếp
,, ,KOM B
cùng thuộc một đườg tròn (2)
Từ (1), (2) có 5 điểm
,,, ,DKOMB
cùng thuộc đường tròn
,, ,DOK B
cùng thuộc một đường tròn
,, ,DOK B
cùng thuộc đường tròn.
Bài 8:
0
90AEO =
(
AE
là tiếp tuyến của
O
nên
AE OE^
)
0
11
(90( ))AA O AA OB=^
Ta có:
0
1
90AEO AAO==
Tứ giác
2
AEAO
nội tiếp được một đường tròn.
0
1
180OAE OA E+ =
0
11
90 ( )AB B BB OA= ^
0
11
90AB B AAO==
Tứ giác
11
AA B B
nội tiếp được một đường tròn
1
1
BAB BAB=
Mà
1
BAB OAE=
(vì
O
là tâm đường tròn nội tiếp
ABCD
)
Do đó
1
BAB OAE=
Ta có
0
11
180BAB OA E+=
Ba điểm
11
,,EA B
thẳng hàng.
Do đó bốn điểm
11
,,,DB A E
thẳng hàng.
Bài 9:
32.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
N
M
D
C
B
A
E
D
C
B
A
a)
BNM ABC=
(hệ quả góc tạo bởi tia tiếp tuyến
và dây cung)
Tương tự:
CNM ACB=
Mà

0
180BAC ABC ACB++=
Do đó tứ giác
ABNC
nội tiếp đường tròn
()O
hay N
thuộc đường tròn
()O
.
b) Gọi
D
là giao điểm của
MN
và đường tròn
()O
(
D
khác
N
)
Ta có:

CAD CND=
(góc nội tiếp chắc cung
CD
)
Mà
CND ACB=
(chứng minh câu a)
CAD A CB=
,,ABC
cố định.
D
cố định hay đường thẳng
MN
đi qua điểm cố định.
Bài 10:
a) Xét
BAED
và
CADD
có:
BAE CAD=
(hai góc nối tiếp cùng chắn cung
AD
)
BAE CAD=
(gt)
Do đó
BAED
∽
CADD
b) Xét
EADD
và
BACD
có:
EAD BAC=
(vì
BAE CAD=
)
ADE ACB=
(hai góc nội tiếp cùng
chắn cung
AB
)
Do đó
EADD
∽
BACD
AD DE
AC BC
=
..BC AD AC DE
=
Từ
BAED
∽
CADD
(câu a)
33.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
x
K
I
C
B
A
H
2
H
1
H
G
F
E
D
C
B
A
..
AB BE
CD AB CD AC BE
AC CD
= =
Do đó:
.. ..AB CD BC AD AC BE AC DE+=+
.( ) .AC BE DE A C BD
=+=
Bài 11:
Ta có:
12
AH HD
cân

121221
()AH AH AH AH H AH H== =
Ta cũng có:
2
AH I AHI=
(vì
H
và
2
H
đối xưng qua
AC
)
Vậy
1
AH I AHI=
.
1
H
và
H
cùng nằm phía của
AI
. Do đó
1
H
và
H
nằm trên cung chứa góc dựng trên đoạn
AI
.
1
,,,AH H I
cùng thuộc một đường tròn
Mặt khác:
1
H
và
H
đối xứng nhau qua
AB
0
1
90AH B AHB==
Do đó tứ giác
1
AH BH
nội tiếp trong đường
tròn đường kính
AB
.
Từ đó ta có năm điểm
1
,,, ,AH BH I
cùng thuộc
một đường tròn đường kính
AB
.
0
90BIA =
BI
là đường cao của tam giác
ABC
.
Chứng minh tương tự
CK
là đường cao của tam giác
ABC
.
Vậy
,,AH BI CK
đồng quy.
Bài 12:
ABCD
là hình vuông nên
0
45BDC =
lại có
0
45GAF =
(gt)
A
và
D
ở cùng một phía của
GF
nên
,AD
nằm trên cung chứa góc
0
45
vẽ trên đoạn
FG
.
Tứ giác
ADGH
nối tiếp, có
0
90ADG =
nên
34.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
P
F
E
D
C
B
A
AG
là đường kính của đường tròn
()ADGH
.
Vì vậy
0
90AFG =
hay
0
90EFG =
.
Chứng minh tương tự
0
90EHG =
.
Vậy tứ giác
EFGH
nội tiếp.
Bài 13:
Với giả thiết bốn đường thẳng cắt nhau tạo
thành bốn tam giác nên không có ba đường
thẳng nào trong chúng cắt nhau tại một điểm.
Giả sử các đường thẳng
,,AB BC CA
cắt đường
thẳng thứ tư tại
,,DEF
(hình vẽ).
Gọi
P
()PC
¹
là giao điểm của hai đường tròn ngoại tiếp hai tam giác
ABC
và
CEF
.
Ta có:
BPE BPC CPE=+
Trong đó:
0
180 ;BPC BAC DAF CPE CFE=- = =
Suy ra:
0
180BPEBPCCPEDAFCFE ADE=+=+=-
0
180BPE BDF+=
Tứ giác
BPED
nội tiếp
P
nằm trên đường tròn ngoại tiếp, tam giác
BDE
.
Chứng minh tương tự: Điểm
P
nằm trên đường tròn ngoại tiếp tam giác
ADF
.
Bài 14:
Ta có:
CFE CDE=
(hai góc nội tiếp cùng chắn cung
CE
)
FCD FED=
(góc nội tiếp cùng chắn cung
DF
)
35.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
K
M
N
I
H
F
E
D
C
B
A
x
O
H
G
F
E
D
C
B
A
Do đó
FICD
∽
DIED
CI FC
EI DE
=
(1)
Vẽ
,OH OK
lần lượt vuông góc với
CF
và
ED
(, )HCFKED
ÎÎ
Ta có
,HK
lần lượt là trung điểm của
FC
và
DE
.
(Định lí đường kính vuông góc với dây cung).
Do đó:
CI FC CH
EI DE EK
==
Xét
CHID
và
EKID
có:
;
CI CH
HCI KEI
EI EK
==
Do đó
CHID
∽
EKID
CHI EKI=
hay
MHI NKI=
(2)
Mặt khác
I
là trung điểm
AB
nên
,OI AB OH PC^^
Tứ giác
OHMI
nội tiếp đường tròn đường kính
MO
.
Ta có:
MHI MOI=
(3) (góc nội tiếp cùng chắn cung
MI
)
Tương tự: Tứ giác
OKNI
nội tiếp đường tròn
Nên:

NKI NOI=
(4)
Từ (2), (3) và (4) ta có:
MOI NOI=
MON
D
cân có
OI
là đường cao nên
OI
cũng là đường trung tuyến
Do đó
IM IN=
.
Bài 15:
Gọi tia đối của tia
FC
là tia
Fx
.
11
,
22
GDC A DC GCD ACD==
(
G
là tâm đường tròn nội tiếp
CDAD
)
Do đó:
1
()
2
GDC GCD ADC ACD+= +
36.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
F
E
D
C
B
A
00
11
(180 ) 90
22
DAC DAC=-=-
GDCD
có
00
1
180 ( ) 90
2
DGC GDC GCD DAC=- + =+
Tương tự:
0
1
90
2
DFC DBC=+
Mà
DAC DBC=
(hai góc nội tiếp cùng chắn cung
DC
)
Do đó:
DGC DFC=
Tứ giác
GFCD
nội tiếp
GFx GDC=
Tương tự:
xFE EBC=
Mà
0
11
90
22
GDC EBC ADC ABC+= + =
Chứng minh tương tự ta có:
==
00
90 , 90HEF FGH
Do đó tứ giác
EFGH
là hình chữ nhật.
Bài 16:
Tia phân giác
DAB
cắt cạnh
CD
tại
E
.
Trên cạnh
CD
lấy
F
sao cho:
=DF AD
Tam giác
CBF
cân tại
C
(
-
= =
0
180
()
2
BCD
CF BC BFC
)
Tứ giác
ABCD
nội tiếp nên:
==+=
0
180DAB BCD ABC CAD
Do đó:
=
2
DAB
BFC
Mà
=
2
DAB
EAB
Suy ra:
=BFC EAB
37.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
E
M
F
D
C
B
A
O
=DAF ABE
(1)
Tam giác
DAF
cân tại
D
-
= =
0
180
()
2
CDA
DF AD AFD
Nên
=
2
ABC
AFD
(2)
Từ (1) và (2) có

==
2
ABC
ABE ABE EBC
Vậy
BE
là tia phân giác của góc
ABC
. Do đó hai tia phân giác của hai góc
DAB
và
ABC
cắt nhau tại
điểm
E
thuộc cạnh
CD
.
Bài 17:
Gọi
M
trên cạnh
EF
sao cho
=FBM AEF
Xét
DFBM
và
DFEA
có
FBM
(chung),
=FBM AEF
Do đó
DFBM
∽
DFEA
=
FB FM
EF FA
=
..FAFB EF FM
=FBM AEF
Tứ giác
AEMB
nội tiếp
=EMA EBA
Mà
=EDF EBA
(tứ giác
ABCD
nội tiếp)
Do đó:
=EMA EDF
Xét
DEMA
và
DEDF
có
= ,EMA EDF AEM
(chung)
Do đó
DEMA
∽
DEDF
=
EA EM
EF ED
=
..EA ED EF EM
38.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
Vậy
+= + = +=
2
... . ( )EA ED AF FB EF EM EF FM EF EM FM EF
.
---------------------Toán Học Sơ Đồ--------------------

Preview text:

TỨ GIÁC NỘI TIẾP
A.TRỌNG TÂM CƠ BẢN CẦN ĐẠT
I. TÓM TẮT LÝ THUYẾT
1. Định nghĩa
- Tứ giác nội tiếp đường tròn là tứ giác có
bốn đỉnh nằm trên đường tròn đó.
- Trong Hình 1, tứ giác ABCD nội tiếp (O) và
(O) ngoại tiếp tứ giác ABCD. 2. Định lí
- Trong một tứ giác nội tiếp, tổng số đo hai góc đối diện bằng 180°.
- Nếu một tứ giác có tổng số đo hai góc đổi diện bằng 180° thì tứ giác đó nội tiếp được đường tròn.
3. Một số dấu hiệu nhận biết tứ giác nội tiếp
- Tứ giác có tổng hai góc đổi bằng 180°.
- Tứ giác có góc ngoài tại một đỉnh bằng góc trong của đỉnh đối diện.
- Tứ giác có 4 đỉnh cách đều một điểm cố định (mà ta có thể xác định được). Điểm đó là tâm của đường
tròn ngoại tiếp tứ giác.
-Tứ giác có hai đinh kề nhau cùng nhìn cạnh chứa hai đỉnh còn lại dưới một góc α.
Chú ý: Trong các hình đã học thì hình chữ nhật, hình vuông, hình thang cân nội tiếp được đường tròn.
II. BÀI TẬP VÀ CÁC DẠNG TOÁN
Dạng 1. Chứng minh tứ giác nội tiếp
Phương pháp giải: Để chứng minh tứ giác nội tiếp, ta có thể sử dụng một trong các cách sau:
Cách 1. Chứng minh tứ giác có tổng hai góc đôì bằng 180°.
Cách 2. Chứng minh tứ giác có hai đỉnh kề nhau cùng nhìn cạnh chứa hai đỉnh còn lại dưới một góc α.
Cách 3. Chứng minh tứ giác có góc ngoài tại một đỉnh bằng góc trong của đỉnh đối diện.
Cách 4. Tìm được một điểm cách đều 4 đỉnh của tứ giác.
1. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
1.1. Cho tam giác ABC nhọn, đường cao BM và CN cắt nhau tại H. Chứng minh các tứ giác AMHN và
BNMC là những tứ giác nội tiêp.
1.2. Cho điểm A nằm ngoài đường tròn (O), qua A kẻ hai tiếp tuyến AB và AC với đường tròn ( B, c là tiếp
điểm). Chứng minh tứ giác ABOC là tứ giác nội tiếp.
2.1. Cho tứ giác ABCD nội tiếp (O), M là điểm chính giữa của cung AB. Nối M với D, M với C cắt AB lần
lượt ở E và P. Chứng minh PEDC là tứ giác nội tiếp.
2.2. Cho tam giác ABC nhọn nội tiếp đường tròn (O). M là điểm thuộc đường tròn. Vẽ MH vuông góc với
BC tại H, vẽ MI vuông góc với AC. Chứng minh MIHC là tứ giác nội tiếp.
Dạng 2. Sử dụng tứ giác nội tiếp để chứng minh các góc bằng nhau, các đoạn thẳng bằng nhau, các
đường thẳng song song hoặc đồng quy, các tam giác đồng dạng...
Phương pháp: Sử dụng tính chât của tứ giác nội tiếp.
3.1. Cho đường tròn (O) đường kính AB. Gọi H là điểm nằm giữa O và B. Kẻ dây CD vuông góc với AB
tại H. Trên cung nhỏ AC lấy điểm E, kẻ CK  AE tại K. Đường thẳng DE cắt CK tại F. Chứng minh:
a) Tứ giác AtìCK là tứ giác nội tiếp;
b) AHì.AB = AD2;
c) Tam giác ACE là tam giác cân.
3.2. Cho nửa (O) đường kính AB. Lấy M  OA (M không trùng o và A). Qua M vẽ đường thẳng d vuông
góc với AB. Trên d lấy N sao cho ON > R. Nôi NB cắt (O) tại c. Kẻ tiếp tuyến NE với (O) (£ là tiếp điểm,
E và A cùng thuộc nửa mặt phẳng bờ d). Chứng minh:
a) Bốn điểm O, E, M, N cùng thuộc một đường tròn; b) NE2 = NC.NB; c)  
NEH NME (H là giao điểm của AC và d);
d) NF là tiếp tuyến (O) với F là giao điểm của HE và (O).
4.1. Cho đường tròn (O) đường kính AB, gọi I là trung điểm của OA, dây CD vuông góc với AB tại I. Lấy
K tùy ý trên cung BC nhỏ, AK cắt CD tại H.
a) Chứng minh tứ giác BIHK là tứ giác nội tiếp.
b) Chứng minh AHAK có giá trị không phụ thuộc vị ữí điểm K.
c) Kẻ DNCB, DM AC. Chứng minh các đường thẳng MN, AB, CD đồng quy.
2. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
4.2. Cho đường tròn (O; R) và điểm A cố định ngoài đường tròn. Qua A kẻ hai tiếp tuyến AM, AN tói
đường tròn (M, N là hai tiếp điểm). Một đường thẳng d đi qua A cắt đường tròn (O; R) tại B và C (AB <
AC). Gọi 7 là trung điểm BC.
a) Chứng minh năm điểm A, M, N, O, I thuộc một đường tròn.
b) Chứng minh AM2 = AB.AC.
c) Đường thẳng qua B, song song với AM cắt MN tại E. Chúng minh IE song song MC.
d) Chứng minh khi d thay đổi quanh quanh điểm A thì trọng tâm G của tam giác MBC luôn nằm trên một đường tròn cô' định.
III. BÀI TẬP VỂ NHÀ CƠ BẢN
5. Cho điểm C nằm trên nửa đường tròn (O) vói đường kính AB sao cho cung  AC lớn hơn cung  BC (C ≠
B). Đường thăng vuông góc vói AB tại O cắt dây AC tại D. Chứng minh tứ giác BCDO nội tiếp.
6. Cho đường tròn (O) đường kính AB. Trên đoạn thẳng OB lấy điểm H bất kì (H không trùng O, B). Trên
đường thẳng vuông góc với OB tại H, lấy một điểm M ở ngoài đường tròn; MA và MB thứ tự cắt đường
tròn (O) tại c và D. Gọi I là giao điểm của AD và BC. Chứng minh MCID và MCHB là tứ giác nội tiếp.
7. Cho hai đường tròn (O) và (O') cắt nhau tại A, B. Kẻ đường kính AC của (O) cắt đường tròn (O’) tại F.
Kẻ đường kính AE của (O') cắt đưòng tròn (O) tại G. Chứng minh:
a) Tứ giác GFEC nội tiếp;
b) GC, FE và AB đồng quy.
8. Cho tam giác ABC cân tại A. Đường thẳng xy song song với BC cắt AB tại E và cắt AC tại F. Chúng
minh tứ giác EFCB nội tiếp.
9. Cho tam giác ABC vuông tại A, đường cao AH. Kẻ HE vuông góc với AB tại E, Kẻ HF vuông góc với
AC tại F. Chứng minh tứ giác BEFC nội tiếp.
10. Cho tam giác ABC vuông tại A và điểm M thuộc cạnh AC. Vẽ đường tròn tâm O đường kính MC cắt
BC tại E. Nối BM cắt đường tròn (O) tại N, AN cắt đường tròn (O) tại D. Lấy I đối xứng với M qua A, K đối xứng với M qua E.
a) Chứng minh BANC là tứ giác nội tiếp.
b) Chứng minh CA là phân giác của  BCD .
c) Chứng minh ABED là hình thang.
d) Tìm vị trí M để đường tròn ngoại tiếp tam giác BIK có bán kính nhỏ nhất.
3. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
11. Cho tam giác ABC có ba góc nhọn. Đường tròn (O; R) có đường kính BC cắt AB, AC lần lượt tại F và
E; BE cắt CF tại H.
a) Chứng minh tứ giác AFHE nội tiếp. Từ đó, xác định tâm I của đường tròn ngoại tiếp tứ giác này.
b) Tia AH cắt BC tại D. Chứng minh HE.HB = 2HD.HI
c) Chứng minh bôn điểm D, E, I, F cùng nằm trên một đường tròn.
12. Cho đường tròn (O; R) và dây CD cố định. Điểm M thuộc tia đối của tia CD. Qua M kẻ hai tiếp tuyên
MA, MB tới đường tròn (A thuộc cung lớn CD). Gọi I là trung điểm CD. Nối BI cắt đường tròn tại E (E
khác B). Nối OM cắt AB tại H.
a) Chứng minh AE song song CD.
b) Tìm vị trí của M để MAMB.
c) Chứng minh HB là phân giác của CHD.
13. Cho đường tròn tâm O bán kính R, hai điểm c và D thuộc đường tròn, B là điểm chính giữa của cung
nhỏ CD. Kẻ đường kính BA; trên tia đối của tia AB lấy điểm S. Nối S với cắt (O) tại M, MD cắt AB tại K,
MB cắt AC tại H. Chứng minh: a)   D
BM BAC . Từ đó suy ra tứ giác AMHK nội tiếp; b) HK song song CD.
14.Cho hình vuông ABCD. E di động trên đoạn CD (E khác c, D). Tia AE cắt đường thẳng BC tại F, tia Ax
vuông góc vói AE tại A cắt đường thẳng DC tại K. Chứng minh: a)  
CAF CKF;
b) Tam giác KAF vuông cân;
c) Đường thẳng BD đi qua trung điểm I của KF;
d) Tứ giác IMCF nội tiếp với M là giao điểm của BD và AE.
15. Cho tam giác ABC có ba góc nhọn nội tiếp (O), M là điểm thuộc cung nhỏ AC. Vẽ MH vuông góc với
BC tại H, MI vuông góc AC tại I. a) Chứng minh   IHM ICM .
b) Đường thẳng HI cắt đường thẳng AB tại K. Chứng minh MK vuông góc vói BK.
c) Chứng minh tam giác MIH đồng dạng vói tam giác MAB.
4. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
d) Gọi E là trung điểm của IH và F là trung điểm AB. Chứng minh tứ giác KMEF nội tiếp từ đó suy ra ME vuông góc vói EF.
HƯỚNG DẪN GIẢI VÀ ĐÁP SỐ
1.1. Xét tứ giác AMHN có:   0 0 0
AMH ANH  90  90 180  ĐPCM. Xét tứ giác BNMC có:   0
BNC BMC  90  ĐPCM.
1.2. HS tự chứng minh 2.1. Ta có:  1 AED  (sđ  AD + sđ  MB ) 2 1  sđ     0 DM  .
MCD DEP PCD  180 2  PEDC nội tiếp. 2.2. Ta có:   0
MIC CHM  90
 MIHC nội tiếp (hai đỉnh kề nhau cùng nhìn cạnh chứa hai
đỉnh còn lại dưới một góc vuông)
3.1. a) Học sinh tự chứng minh
b) ADB vuông tại D, có đường cao DH  AD2 = AH.AB c)   1
EAC EDC  sđ EC,   EAC KHC 2
(Tứ giác AKCH nội tiếp)   
EDC KHC  DF//HK (H là trung điểm DC nên K là trung điểm FC)  ĐPCM.
3.1. a) Học sinh tự chứng minh
5. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com b)   1
NEC CBE  sđ  CE 2
 NEC  NBE (g.g)  ĐPCM. c) NCH  NMB (g.g)  NC.NB = NH.NM = NE2 NEH  NME (c.g.c)    NEH EMN d)  
EMN EON (Tứ giác NEMO nội tiếp)   
NEH NOE  EH  NO
 OEF cân tại O có ON là phân giác    EON NOF
 NEO = NFO vậy   0
NFO NEO  90  ĐPCM. 4.1. a)   0
HIB HKB  180
 Tứ giác BIHK nội tiếp
b) Chứng minh được: AHI  ABK (g.g)
 AH.AK = AI.AB = R2 (không đổi)
c) Chứng minh được MCND là hình chữ nhật từ đó  ĐPCM. 4.2. a) Chú ý:    0
AMO AIO ANO  90 b)   1
AMB MCB  sđ  MB 2  AMB  ACM (g.g)  ĐPCM. c) AMIN nội tiếp    AMN AIN
6. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com BE//AM    AMN BEN   
BEN AIN  Tứ giác BEIN nội tiếp    BIE BNM Chứng minh được:  
BIE BCM  IE//CM.
d) G là trọng tâm MBC  G  MI. 1
Gọi K là trung điểm AO  MK = IK = AO. 2
Từ G kẻ GG'//IK (G'  MK) GG ' MG MG ' 2 1   
IK AO không đổi (1) IK MI MK 3 3 2
MG '  MK G ' cố định (2). Từ (1) và (2) có G thuộc ( 3 1 G '; AO ). 3
5. Học sinh tự chứng minh.
6. Học sinh tự chứng minh.
7. Học sinh tự chứng minh.
8. Gợi ý: Chứng minh BEFC là hình thang cân
9. Gợi ý:  
AFE AHE (tính chất hình chữ nhật và  
AHE ABH (cùng phụ  BHE )
10. a) Học sinh tự chứng minh.
b) Học sinh tự chứng minh.
c) Học sinh tự chứng minh. d) Chú ý:     BIA B , MA BMC BKC
 Tứ giác BICK nội tiếp đường tròn (T), mà (T) cũng là
đường tròn ngoại tiếp BIK. Trong (T), dây BC không đổi
7. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
mà đường kính của (T) ≥ BC nên đường kính nhỏ nhất bằng BC. Dấu "=" xảy ra  0
BIC  90  I A M A 11. HS tự làm.
12. a) HS tự chứng minh. b) OM R 2 c) MC. MD = MA2 = MH.MO  MC. MD = MH.MO  MHC  MDO (c.g.c)  
MHC MDO  Tứ giác CHOD nội tiếp Chứng minh được:   MHC OHD  
CHB BHD (cùng phụ hai góc bằng nhau)
13. HS tự chứng minh.
14. a) HS tự chứng minh. b) HS tự chứng minh.
c) Tứ giác ACFK nội tiếp (i) với I là trung điểm của KF 
BD là trung trực AC phải đi qua I. d) HS tự chứng minh.
15. HS tự chứng minh. b) HS tự chứng minh. c) HS tự chứng minh.
d) MIH  MAB MH IH 2EH EH     MB AB 2FB FBMHE MBF
8. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com  
MFA MEK (cùng bù với hai góc bằng nhau)  KMEF nội tiếp   MEF = 900.
B.NÂNG CAO PHÁT TRIỂN TƯ DUY
Bài 1. Cho hình hành ABCD có đỉnh D nằm trên đường tròn đường kính AB. Kẻ BN và DM cùng vuông
góc với đường chéo AC. Chứng minh rằng:
a) Tứ giác CBMD là tứ giác nội tiếp.
b) Khi điểm D di động trên đường tròn thì  
BMD BCD không đổi. c) .
DB DC DN.AC .
Bài 2. Cho hai đường tròn O và O cắt nhau tại A và B. Các tiếp tuyến tại A của đường tròn O và
O cắt đường tròn O và O theo thứ tự tại C và D. Gọi P và Q lần lượt là trung điểm của các dây
AC và AD. Chứng minh rằng:
a) Hai tam giác ABD và CBA đồng dạng. b)   BQD APB .
c) Tứ giác APBQ nội tiếp.
Bài 3. Cho hai vòng tròn O và O tiếp xúc ngoài nhau tại điểm T. Hai vòng tròn này nằm trong 2  1 
vòng tròn O và tiếp xúc với O tương ứng tại M và N. Tiếp tuyến chung tại T của O và O cắt 2  1  3  3 
O tại P. PM cắt vòng tròn O tại điểm thứ hai A và MN cắt O tại điểm thứ hai B. PN cắt vòng 1  1  3 
tròn O tại điểm thứ hai D và MN cắt O tại điểm thứ hai C. 2  2 
a) Chứng minh rằng tứ giác ABCD là tứ giác nội tiếp.
b) Chứng minh rằng các đường thẳng AB, CD và PT đồng quy.
Bài 4. Từ điểm A nằm ngoài đường tròn tâm O kẻ hai tiếp tuyến AB và AC (B và C là các tiếp điểm). Gọi
M là điểm bất kì trên cung nhỏ BC của đường tròn O (M khác B và C). Tiếp tuyến qua M cắt AB và
AC tại E và F. Đường thẳng BC cắt OE và OF ở P và Q. Chứng minh rằng:
a) Tứ giác OBEQ, OCFP là các tứ giác nội tiếp.
9. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
b) Tứ giác PQFE là tứ giác nội tiếp. PQ c) Tỉ số
không đổi khi M di chuyển trên đường tròn. FE
Bài 5. Cho tam giác ABC, D và E là các tiếp điểm của đường tròn nội tiếp với các cạnh AB và AC.
Chứng minh đường phân giác trong của góc B, đường trung bình của tam giác song song với cạnh AB và
đường thẳng DE đồng quy.
Bài 6. Cho đưòng tròn  ;
O R đường kính AB cố định và đường kính CD quay quanh điểm O. Các đường
thẳng AC và AD cắt tiếp tuyến tại B của đường tròn theo thứ tự tại E và F.
1. Chứng minh rằng tứ giác CDFE nội tiếp đường tròn.
2. Gọi I là tâm đường tròn ngoại tiếp tứ giác CDFE. Chứng minh rằng điểm I di động trên đường thẳng cố
định khi đường kính CD quay quanh điểm O.
Bài 7. Cho tam giác ABC vuông tại A và D là một điểm trên cạnh AC (Khác với A và C). Vẽ đường tròn
tâm D tiếp xúc với BC tại E. Từ B kẻ tiếp tuyến thứ hai BF với đường tròn D . Gọi M là trung điểm của
BC, N là giao điểm của BF và AM. Chứng minh năm điểm A, B, E, D, F cùng nằm trên một đường tròn và AN NF .
Bài 8. Cho hai đường tròn  ;
O R và O ; R cắt nhau tại hai điểm phân biệt A và B. Từ một điểm C thay
đổi trên tia đối của tia AB, vẽ các tiếp tuyến CD, CE với đường tròn tâm O (D; E là các tiếp điểm và E
nằm trong đường tròn tâm O ). Hai đường thẳng AD và AE cắt đường tròn tâm O lần lượt tại M và N
(M, N khác với điểm). Đường thẳng DE cắt MN tại 1. Chứng minh rằng:
a) MI.BE BI.AE .
b) Khi điểm C thay đổi thì đường DE luôn đi qua một điểm cố định.
Bài 9. Cho đường tròn  ;
O R và dây AB cố định, AB R 2 . Điểm P di động trên dây AB (P khác A và
B). Gọi C; R là đường tròn đi qua P và tiếp xúc với đường tròn  ; O R tại A,  ;
D R là đường tròn đi 2  1 
qua P và tiếp xúc với  ;
O R tại B. Hai đường tròn C; R và  ;
D R cắt nhau tại điểm thứ hai M. 2  1 
a) Trong trường hợp P không trùng với trung điểm dây AB, chứng minh OM //CD và 4 điểm C, D, O, M
cùng thuộc một đường tròn;
b) Chứng minh khi P di động trên dây AB thì điểm M di động trên đường tròn cố định và đường thẳng
MP luôn đi qua một điểm cố định N;
10. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
c) Tìm vị trí của P để tích PM.PN lớn nhất? Diện tích tam giác AMB lớn nhất.
Bài 10. Cho tam giác ABC  AB AC nội tiếp đường tròn O có AD là phân giác góc  BAC , tia AD
cắt đường tròn tại điểm E (E khác A). Kẻ đường kính EF của đường tròn O . Gọi P là một điểm nằm
giữa A và D. Tia FP cắt đường tròn O tại Q khác F. Đường thẳng qua P vuông góc với AD cắt CA, AB lần lượt tại M, N.
a) Chứng minh rằng các tứ giác PQBN, PQCM là tứ giác nội tiếp.
b) Giả sử QN và PC cắt nhau tại một điểm thuộc đường tròn O . Chứng minh rằng QM và PB cũng cắt
nhau tại một điểm thuộc đường tròn O .
Bài 11. Cho tam giác ABC có 3 góc nhọn nội tiếp  ;
O R có AB AC . Vẽ 3 đường cao AD, BE, CF của
tam giác ABC cắt nhau tại H, AD cắt O tại K và cắt EF tại I.
a) Chứng minh rằng: BC là trung trực của HK và IF.IE IH.IA ;
b) Chứng minh rằng : Các tứ giác DHEC, BFIK nội tiếp được; KC BK EF c) Chứng minh rằng:   ; AC BA AI
d) Đường thẳng qua E song song với AD cắt BK tại M. Chứng minh rằng: 3 điểm F, D, M thẳng hàng;
Bài 12. Cho tam giác ABC nhọn với AB AC có AD là đường phân giác. Đường thẳng qua C song song
với AD cắt đường trung trực của AC tại E. Đường thẳng qua B song song với AD cắt đường trung trực của AB tại F.
a) Chứng minh rằng tam giác ABF đồng dạng với tam giác ACE.
b) Chứng minh rằng các đường thẳng BE, CF, AD đồng quy tại một điểm, gọi điểm đó là G.
c) Đường thẳng qua G song song với AE cắt đường thẳng BF tại Q. Đường thẳng QE cắt đường tròn
ngoại tiếp tam giác GEC và P khác E. Chứng minh rằng các điểm A, P, G, Q, F cùng thuộc một đường tròn.
Bài 13. Cho 19 điểm nằm trong hay trên cạnh của một lục giác đều cạnh bằng 4 cm. Chứng minh rằng 4 3
luôn tồn tại 2 trong số 19 điểm đã cho mà khoảng cách giữa chúng không vượt quá cm. 3
Bài 14. Cho hình thang ABCD vuông góc tại A và B, M là trung điểm của AB. Đường thẳng qua A
vuông góc với MD cắt đường thẳng qua B vuông góc với MC tại N. Chứng minh
11. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com

Cho tam giác ABC  AB AC có các góc nhọn, nội tiếp trong đường tròn tâm O. Gọi M là trung điểm
cạnh BC, E là điểm chính giữa của cung nhỏ BC, F là điểm đối xứng của E qua M. a) Chứng minh rằng 2
EB EF.EO ;
b) Gọi D là giao điểm của AE và BC. Chứng minh các điểm A, D, O, F cùng thuộc một đường tròn.
c) Gọi I là tâm đường tròn nội tiếp tam giác ABC và P là điểm thay đổi trên đường tròn ngoại tiếp tam
giác IBC sao cho P, O, F không thẳng hàng. Chứng minh rằng tiếp tuyến tại P của đường tròn ngoại tiếp
tam giác POF đi qua một điểm cố định.
HƯỚNG DẪN GIẢI - ĐÁP SỐ Bài 1.
a) AB là đường kính đường tròn O 
ADB  90 mà  
ADB DBC (so le trong) 
DBC  90. Mặt khác 
DMC  90 suy ra:  
DMC DBC  90 do đó tứ giác CBMD nội tiếp đường tròn đường kính CD.
Nhận xét. Ngoài cách giải trên, chúng ta có thể giải theo hướng sau: • Ta có:    
MDB DBN DAN MCB .
Suy ra điều phải chứng minh. • Ta có:  
DMB DNB ;   DAB DCB Mà  
DAB DNB  180 .
Suy ra điều phải chứng minh.
b) Khi điểm D di động trên đường tròn O thì tứ
giác CBMD luôn là tứ giác nội tiếp Suy ra  
BMD BCD  180 (điều phải chứng minh). c) Do 
ANB  90 thuộc O . Ta có:  
BDN BAN (góc nội tiếp) mà  
ACD BAN (so le trong)  
BDN ACD . Mặt khác   
DAC DAN DBN (cùng chắn cung DN)
12. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com AC CD Suy ra: ACD ∽ BDN (g.g)  
AC.DN B . D CD BD DN Bài 2.
a) Áp dụng hệ quả góc tạo bởi tia tiếp tuvến và dây cung, ta có:  
CAB ADB ,   ACD BAD Suy ra: ABD  ∽ CBA (g.g). AD BD b) Vì ABD  ∽ CBA , suy ra:  CA BA AD AC Mà DQ  ; AP  2 2 BD DQ   BA AP Lại có:   QDB PAB
Suy ra: BQD ∽ APB (c.g.c)  
BQD APB . c) Ta có:  
AQB BQD  180 , mà    
BQD APB AQB APB  180
Suy ra tứ giác APBQ nội tiếp.
13. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com Bài 3.
a) Gọi O ; T; O thẳng hàng. 1 2
Các tam giác cân O MB và O MN có chung góc M suy 1 3
ra O MB ∽ O MN 1 3 MB MO1   MN MO3 Tương tự suy ra O
MA∽ O MP 1 3 MA MO1   MP MO3 MB MA Vậy   AB//PN MN MP
Tương tự ta có CD//PM .
Gọi E là giao điểm AB và CD .
Tứ giác AEDP là hình bình hành. Tacó:  
EBC PNM ;  
ECB PMN nên EBC ∽ PNM (g.g)   1 EB PN   EC PM Ta có:  
PTA PMT và 
MPT chung, nên PAT ∽ PTM (g.g) PA PT 2    . PA PM PT PT PM Tương tự, ta có: 2 . PD PN PT P . A PM  . PD PN nên PNM  ∽ PAD  (c.g.c) 2
Mà APDE là hình bình hành nên EDA  PAD 3 Từ   1 , (2), 3 suy ra:   EBC ∽ EDA   EBC EDA
Do đó tứ giác ABCD nội tiếp,
14. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
b) Gọi giao điểm của PT và AB là I. Tia IC cắt O tại D 2  Ta có: 2 .
IA IB IT IC.ID suy ra   IBC ∽ IDA
  IBC ID A
Do đó tứ giác ABCD nội tiếp mà ABCD nội tiếp nên D trùng D
Vậy các đường thắng AB, CD và PT đồng quy. Bài 4. 1
a) Ta có EB, EM là tiếp tuyến nên   EOM BOM ; 2 1 1
Ta có FC, FM là tiếp tuyến nên    
FOM COM EOF BOC ; 2 2 1  1  Mặt khác   
EOF BOC sd BMC   2  2  Suy ra   EBQ EOQ
Từ đó ta có O và B là hai đỉnh liên tiếp cùng nhìn EQ dưới một góc bằng nhau
Vậy OBEQ là tứ giác nội tiếp.
Chứng minh tương tự ta có OCFP là tứ giác nội tiếp.
b) OBEQ là tứ giác nội tiếp nên    
OBE OQE  180  OQE  90  FQE  90 . 
OCFP là tứ giác nội tiếp nên    
OCF OPF  180  OPF  90  EPF  90 Suy ra  
EPF EQF  90 .
15. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
Vậy tứ giác PQFE là tứ giác nội tiếp.
c) Kẻ OH vuông góc với BC.
Ta có: PQFE là tứ giác nội tiếp Suy ra   OPQ EFO PQ OH
Do đó OPQ ∽ OFE (g.g)   EF OM PQ
Vì điểm A và O cố định nên OH và OM không đổi do đó tỉ số
không đổi khi M di chuyển trên FE đường tròn.
Bài 5. Tứ giác ADOE nội tiếp  
EAO EDO .
Gọi tia BO cắt tia DE tại H thì:       A B C
BHD  180  HDB HBD  180  90    2 2 2  C Mặt khác  ACO
nên tứ giác EOCH nội tiếp 2  
OHC OEC  90. Hay BH vuông góc với CH.
Gọi M là trung điểm của BC
Suy ra MB MC MH BHM cân    
HBM MHB ABH MHB Suy ra BH song song với AB.
Suy ra điều phải chứng minh. Bài 6. 1. Ta có:  
ACD ABD ;  
ABD AFB nên   ACD AFB .
Do đó tứ giác CDFE nội tiếp.
2. Gọi I là tâm đường tròn ngoại tiếp tứ giác CDFE.
16. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
Đường tròn I  qua CD nên I thuộc trung trực của CD.
Đường tròn I  qua EF nên I thuộc trung trực của EF.
Gọi H là trung điểm của EF.
Do đó I là giao điểm hại đường trung trực của CD và EF
AO//HI hoặc trùng với HI (cùng vuông góc với EF)   1
Tam giác AEF vuông, có AH là trung tuyến ứng với cạnh huyền nên HA HE HAE cân tại H    
HAE HEA HAE ADC Mà  
ADC ACD  90 nên  
HAE ACD  90
Suy ra AH CD .
Mà OI CD nên AH //OI 2 Từ  
1 và 2 , suy ra tứ giác AOIH là hình bình hành. Do đó IH OA R . Suy ra I cách EF một khoảng
không đổi bằng R, nên I di động trên đường thẳng d song song với EF và cách EF một khoảng bằng R. Bài 7. Ta có:   
BFD BED BAD  90 .
Do đó B, E, D, A, F cùng thuộc một đường tròn đường kính BD.
Trong tam giác vuông ABC có AM lcà cạnh huyền nên MA MC MAC cân tại M  
MAC MCA .
Xét đường tròn đi qua năm điểm A, B, E, D, F
Ta có DE DF nên    
DF DE DBE DBF
17. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com Xét:         
NAF MAC DAF MCA DBF MCA DBE BDA NFA NA
F cân tại N  NF NA . Bài 8. a) Ta có  
BDE BAE (cùng chắn cung BE của đường tròn tâm O)  
BDE BMN (cùng chắn cung BN của đường tròn tâm O )  
BDE BMN hay  
BDI BMN  Tứ giác BDMI nội tiếp  
MDI MBI (cùng chắn cung MI) Mà  
MDI ABE (cùng chắn cung AE của đường tròn tâm O)  
ABE MBI Mặt khác:   BMI BAE MBI  ∽ ABE  (g.g) MI BI  
MI.BE BI.AE AE BE
b) Gọi Q là giao điểm của CO và DE.
Ta có OC DE tại Q  OCD
vuông tại D , có đường cao là DQ nên 2 2 O .
Q OC OD R  1
Gọi K là giao điểm của hai đường thẳng OO và DE, H là giao điểm của AB và OO
Ta có: OO  AB tại H. KQO ∽ CHO (  
Q H  90 ;  O chung) KO OQ  
OC.OQ K . O OH 2 CO OH 2 R Từ   1 và 2 , suy ra: 2 .
KO OH R OK OH
18. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
Vì OH cố định và R không đổi nên OK không đổi. Do đó K cố định. Bài 9. a) Nối CP, PD .
Ta có A, C, O thẳng hàng; B, D, O thẳng hàng. Ta có: ACP , OA
B lần lượt cân tại C, O nên   
CPA CAP OBP .
Do đó CP//OD   1
Tương tự, ta có OD//CP 2 . Từ  
1 và 2 suy ra tứ giác ODPC là hình bình hành.
Gọi H là giao điểm của CD và MP, K là giao điểm của CD và OP.
Do đó K là trung điểm của OP.
Theo tính chất của hai đường tròn cắt nhau thì CD MP
 H là trung điểm của MP.
Do đó HK //OM CD//OM .
Giả sử AP BP .
Vì tứ giác CDOM là hình bình hành nên OC DP ; DP DM R nên tứ giác CDOM là hình thang 2 cân.
Do đó 4 điểm C, D, O, M cùng thuộc một đường tròn. b) Ta có: 2 2 2 2
OA OB  2R AB . Do đó AO
B vuông cân tại O.
Vì 4 điểm C, D, O, M cùng thuộc một đường tròn (Kể cả M trùng O) nên  
COB CMD   1 1 Ta có:  
MAB MCD (cùng bằng 
sd MP của đường tròn C ) 2 1 Vì  
MBP MDC (cùng bằng 
sd MP của đường tròn D ). 2 Do đó MAB  ∽ MCD (g-g)  
AMB AOB  90 mà  
CMD COD (tứ giác CDOM nối tiếp).
19. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
Do AB cố định nên điểm M thuộc đường tròn tâm I đường kính AB. 1 Ta có:     
ACP BDP AOB  90  AMP ACP  45 (Góc nội tiếp và góc tâm của C ) 2  1 
BMP BCP  45 (góc nội tiếp và góc ở tâm của D) 2
Do đó MP là tia phân giác của  AMB . Mà  
AMB AOB  90 nên M thuộc đường tròn I  ngoại tiếp
tam giác AOB. Giả sử MP cắt đường tròn I  tại N và N là trung điểm cung AB không chứa điểm O nên N cố định. c) Ta có:  
MPA BPN ;  
AMP PBN (góc nội tiếp cùng chắn một cung) Do đó MAP ∽ BNP (g - g) 2 2 2 PA PM
PA PB AB R  
PM .PN P . A PB      (không đổi) PN PB  2  4 2 2 R Vậy PM.PN lớn nhất là
khi PA PB hay P là trung điểm của dây AB. Tam giác AMB vuông tại M 2 nên: 1 1 AB R SAM.BM AM BM   AMB   2 2 2 2 2 4 4 2 2 R Vậy S lớn nhất là
khi PA PB hay P là trung điểm của dây AB. ABM 2 Bài 10.
a) EF là đường kính nên  EAF  90
Mà AE MN suy ra  
AF //MN QPN QFA .
Mà AFQB nội tiếp nên  
QFA QBA  180
20. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com  
QPN QBN 180 .
Suy ra tứ giác PQBN nội tiếp. Lại có    
QCA QFA QPN QCM
Suy ra tứ giác PQCM nội tiếp.
b) Giả sử QN và PC cắt nhau tại R thuộc O .
Từ tứ giác PQBN nội tiếp suy ra   
NPB NQB BCP .
Từ tứ giác PMCQ nội tiếp ta có:         
PBC RPB PCB RPN NPB NPB RPN MPC MQC
Từ đó nếu QM cắt BP tại điểm S thì SBQC nội tiếp hay S thuộc đường tròn O . Bài 11. a) Ta có:  
BKA ACB (2 góc nội tiếp cùng chắn cung AB) Mà  
ACB BHK (cùng phụ với góc EBC)  
BKA BHK
 tam giác BHK cân  BH BK
Lập luận tương tự ta có CH CK
 BC là trung trực của HK. Ta có:  
AEH AFH  90
 Tứ giác AFHE nội tiếp.
Xét tam giác AIE và tam giác FIH ta có:  
AIE FIH (2 góc đối đỉnh),  
IAE IFH (Tứ giác AFHE nội tiếp)  AI FI AIE ∽ FIH (g.g) 
AI.HI EI.FI EI HI
b) Xét tứ giác DHEC ta có:  
HDC BEC  90  Tứ giác DHEC nội tiếp .
21. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
Xét tứ giác BFEC ta có:  
BFC BEC  90  Tứ giác BFEC nội tiếp  
AFE ACB mà  
ACB AKB (chứng minh trên)  
AFE AKB  Tứ giác KBFI nội tiếp .
c) Theo như trên ta đã có:  
BKH BHK mà  
BHK IHE (2 góc đối đỉnh)  
BKH IHE .
Xét tam giác HEI và tam giác KAB ta có:  
BKH IHE (cmt),  
IHE BAK (tứ giác AFHE nội tiếp)  KB HI HEI  ∽ KAB (g.g)   AB EI KC HI
Chứng minh tương tự ta có:  AC FI KB KC  1 1  EI FI IH.EF EF Từ đó suy ra   IH   IH.     AB ACEI FI EI.FI AI.HI AI
(theo chứng minh ỏ câu a có IF.IE IH.IA ). d) Ta có:  
BME BKH (2 góc ở vị trí đồng vị do HK //ME ) Mà  
BKH BHK ;  
BKH BME (2 góc ở vị trí đồng vị do HK //ME )  
BME BEM  Tam giác BEM là tam giác cân.
Ta có: AD BC mà EM //BC EM BC .
Trong tam giác cân BEM có BC là đường cao của tam giác (do BC ME )
 BC là trung trực của ME.
Ta có D nằm trên đường trung trực của ME DM DE
 Tam giác DME là tam giác cân  
MDC EDC .
Xét tứ giác ABDE ta có:  
ADB AEB  90
22. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
 Tứ giác ABDE nội tiếp  
EDC BAC .
Xét tứ giác AFDC ta có:  
AFC ADC  90
 Tứ giác AFDC nội tiếp  
BAC BDF . Từ đó suy ra   MDC BDF Ta có:      
180  BDC MDC BDM BDF BDM FDM
 Ba điểm F, D, M thẳng hàng. Bài 12.
a) Ta có ABF ; AC
E là các tam giác cân tại F và E Và    
FBA BAD DAC ECA  ABF ∽ ACE .
b) Gọi G là giao điểm của BE và CF. GF BF AB DB Ta có:    GC CE AC DCDG//BF Mặt khác //
DA BF suy ra A, D, G thẳng hàng.
Suy ra điều phải chứng minh. c) Ta có    
BQG QGA GAE GAC     
GAC CAE GAB BAF GAF
Suy ra AGQF là tứ giác nội tiếp. Mặt khác   
QPG GCE GFQ nên QGPF là tứ giác nội tiếp. Suy ra điều phải chứng minh.
23. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
Bài 13. Chia lục giác đều ABCDEF tâm O thành 6 tam giác
đều cạnh 4cm (hình vẽ).
Theo nguyên lý Điriclê có ít nhất 4 điểm trong 19 điểm nằm
trong hay trên cạnh một trong 6 tam giác đó. Không mất
tính tổng quát giả sử tam giác đó là OAB.
Chia tam giác đều OAB trọng tâm G thành 3 tứ giác nội tiếp
(hình vẽ) với GM AB ; GN OB ; GP OA. OAB
đều cạnh bằng 4 có đường cao 4 3 4 3  2 3  GA  2 3 4 3
Các tứ giác GMBN, GMAP, GPON nội tiếp trong đường tròn đường kính GB, GA, GO đều bằng 3
Theo nguyên lý Điriclê có ít nhất 2 điểm trong 4 điểm đang xét nằm trong hay trên cạnh một trong 4 tứ
giác nói trên, giả sử tứ giác đó là GMBN  4 3
khoảng cách giữa hai điểm đó không vượt quá đường kính GB
của đường tròn ngoại tiếp tứ 3
giác  điều phải chứng minh. Bài 14.
a) Ta có E, M, O, F thẳng hàng, ME MF (E, F đối xứng
qua M) EF BC BEF  cân tại B  
BFE FEB .
Mặt khác OB OE suy ra OBE cân tại O  
OBE OEB . Ta có   
BFE FEB OBE BEF ∽ OBE (g.g) EB EF 2  
EB EF.EO OB EB
b) Không giảm tính tổng quát xét O nằm giữa M và F.
24. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com EB ED
Dễ thấy FBD ∽ EAB (g.g) 2    EB  . ED EA EA EB EO ED
Ta có ED EA EF EO  2 . .  EB    . EA EF EO ED Xét EOD  và EAF có  , 
OED chung  EOD  ∽ EAF  (c.g.c) EA EF  
EOD EAF , dẫn đến tứ giác DAFO nội tiếp. Vậy các điểm A, D, O, F cùng thuộc một đường tròn. c) Ta có   
EIB ABI BAI ,  
ABI IBC ,    
BAI CBE EB EC      
EBI IBC CBE ABI BAI EIB EBI
cân tại E  EB EI
Mà EB EC nên EB EI EC  E là tâm đường tròn nội tiếp tam giác IBC.
Do đó EP EB nên 2
EP EF.EO . EP EO Xét EP
O và EFP có  ,  PEO chung EPO  ∽ EFP (c.g.c) EF EP  
EPO EFP  EP là tiếp tuyến của đường tròn ngoại tiếp tam giác POF.
Vậy tiếp tuvến của đường tròn ngoại tiếp tam giác POF đi qua điểm E cố định.
D.PHIẾU BÀI TỰ LUYỆN CƠ BẢN NÂNG CAO
Bài 1: Cho tứ giác ABCD nội tiếp đường tròn (O) có  0  0
A = 120 , B = 100 . Tính   C,D .
Bài 2: Cho tam giác ABC nội tiếp đường tròn (O) vẽ dây DE vuông góc với OA cắt các cạnh AB, AC
lần lượt S,K .
Chứng minh rằng: tứ giác BCKS nội tiếp.
Bài 3: Cho tam giác ABC nội tiếp đường tròn (O) vẽ Ax là tiếp tuyến của đường tròn (O).
Đường thẳng song song với Ax cắt các cạnh AB, AC lần lượt tại , D E .
Chứng minh rằng tứ giác BCED nội tiếp.
Bài 4: Cho tứ giác ABCD nội tiếp đường tròn (O) và AB = BD . Tiếp tuyến của O tại A cắt đường
thẳng BC tại Q . Gọi R là giao điểm của hai đường thẳng AB và DC .
a) Chứng minh tứ giác AQRC nội tiếp được trong đường tròn.
25. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
b) Chứng minh AD QR .
Bài 5: Cho tam giác ABC cân tại A , nội tiếp trong đường tròn (O) đường kính là AI . Gọi E là trung
điểm AB và K là trung điểm của OI .
a) Chứng minh tam giác EKB là tam giác cân.
b) Chứng minh tứ giác AEKC là một tứ giác nội tiếp được.
Bài 6: Gọi M là một điểm bất kỳ trên đường tròn ngoại tiếp DABC ; P,Q,R lần lượt là hình chiếu của
M trên các đường thẳng BC , CA và . Chứng minh rằng:
a) Các điểm M,B,P,R cùng thuộc một đường tròn. b) Các điểm ,
R P,Q thẳng hàng.
Bài 7: Từ một điểm A ở ngoài đường tròn (O), kẻ các tiếp tuyến AB,AC với đường tròn ( , B C là các
tiếp điểm). Trên tia đối của BC lấy điểm D . Gọi E là giao điểm của DO và AC . Qua E vẽ tiếp tuyến
thứ hai với đường tròn (O), tiếp tuyến này cắt đường thẳng AB ở K .
Chứng minh bốn điểm D, B,O, K cùng thuộc một đường tròn.
Bài 8: Cho đường tròn (O), nội tiếp tam giác ABC , ,
D E, F lần lượt là các điểm tiếp xúc của (O) với BC,C , A AB . Vẽ BB ^ ( OA B Î O )
A , AA ^ OB(A Î OB) . Chứng minh rằng D, B , A , E thẳng hàng. 1 1 1 1 1 1
Bài 9: Tam giác ABC nội tiếp đường tròn (O). M là một điểm bất kỳ thuộc cạnh đáy BC . Vẽ đường
tròn đi qua B và M đồng thời tiếp xúc với AB tại B . Vẽ đường qua C và M tiếp xúc với AC tại C .
Hai đường tròn này cắt nhau tại điểm N (khác M ). Chứng minh rằng:
a) N thuộc đường tròn tâm O
b) Khi M di động trên cạnh BC thì đường thẳng MN luôn đi qua một điểm cố định.
Bài 10: Cho tứ giác ABCD nội tiếp đường tròn (O). E trên đường chéo BD sao cho   BAE = CAD a) Chứng minh BA D E ∽ DCAD
b) AB.CD + BC.AD = AC.BD
Bài 11: Cho tam giác ABC , kẻ đường cao AH . Gọi H , H là điểm đối xứng của H lần lượt qua AB và 1 2
AC . Đường thẳng H H cắt AB và AC lần lượt tại K và I . 1 2
26. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
Chứng tỏ rằng: AH,BI và CK đồng quy.
Bài 12: Cho hình vuông ABCD , góc  0
xAy = 45 . Ax cắt BC và BD lần lượt tại E và F . Ay cắt ,
CD BD lần lượt tại G và H .
Chứng minh tứ giác EFHG nội tiếp.
Bài 13: Bốn đường thẳng cắt nhau tạo thành bốn tam giác.
Chứng minh rằng bốn đường tròn ngoại tiếp của bốn tam giác này có chung một điểm (Điểm Miquel).
Bài 14: Cho đường tròn (O), dây AB không qua O . Gọi I là trung điểm của AB . Qua I kẻ hai dây
cung CD và EF (C và E cùng thuộc một cung AB ). CF và ED cắt nhau theo thứ tự ở M và N .
Chứng minh IM = IN .
Bài 15: Cho tứ giác ABCD nội tiếp đường tròn (O). Gọi E,F,G,H lần lượt là tâm đường tròn nội tiếp
các tam giác ABC,B , CD CD ,
A DAB . Chứng minh EFGH là một hình chữ nhật.
Bài 16: Cho tứ giác ABCD nội tiếp đường tròn (O;R) có CD = AD + BC (BC > AD) . Chứng minh
rằng hai tia phân giác của hai góc  DAB và 
ABC cắt nhau tại một điểm thuộc cạnh D .
Bài 17: Cho tứ giác nội tiếp đường tròn (O) có AD cắt BC tại E và AC cắt CD tại F . Chứng minh rằng 2 . EA ED + F . A FB = EF . HƯỚNG DẪN Bài 1: A
Tứ giác ABCD nội tiếp (gt) D     0
A + B +C + D = 180 B C Mà  0 A = 120 (gt),  0 B = 100 (gt) Do đó:  0 0 0 C = 180 -120 = 60  0 0 0 D = 180 -100 = 80 Bài 2: OA ^ DE (gt)    xAC = AED AD = AE
27. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com s BCE s AD BSK = đ + đ
(góc có 2 đỉnh ở bên trong đường tròn) A E 2 K  S  s AB BSK = đ (góc nội tiếp) D 2 O C B   
đBCE + đAD + đAB Do đó:   s s s BSK + BCK = 2    0
sđBCE + sđAE + sđAB 360 0 = = = 180 2 2 x
 Tứ giác nội BCKS nội tiếp. A E Bài 3: D  
Ax DE(gt)  xAC = ACD O B C
(hệ quả của góc tạo bởi tia tiếp tuyến dây cung) Do đó:   AED = DBC
Suy ra tứ giác BCED nội tiếp. Bài 4: a)  
QCR = BAD (vì tứ giác ABCD nội tiếp)  1 
QAR = sđAB ( 
QAR là góc tạo bởi tia tiếp tuyến dây cung) 2  1 
BAD = sđBD ( 
BAD là góc nội tiếp) 2 Q AB = BD    AB = BD . A B R Do đó:   QCR = QAR O C
 Tứ giác AQRC nội tiếp được đường tròn. D b)  
QCA = QCA (tứ giác AQRC nội tiếp)
28. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com  
BAD = QCA (vì AB = BD ) Suy ra:  
QRA = BAD mà  QRA và  BAD so le trong A
Do đó: AD QR . E Bài 5: O H
a) Gọi H là trung điểm của đoạn thẳng BE B C K
Ta có: E là trung điểm AB , I
AB không qua O (gt) Mà  0
ABI = 90 (góc nội tiếp chắn nửa đường tròn) Vì 0 OE ^ ,
AB BI ^ AB(ABI = 90 )  OE BI
Do đó tứ giác BEOI là hình thang.
Mà H,K lần lượt là trung điểm các cạnh BE,OI nên HK OE
Ta có: HK OE,OE ^ AB HK ^ AB EKB D
có HK vừa là đường cao vừa là đường trung tuyến
 DEKB cân tại K .
b) OB = OC(= R) và AB = AC (gt)
O và A thuộc đường trung trực của đoạn thẳng BC .
OA là đường trung trực của đoạn thẳng BC .
Mà K Î OA nên KB = KC Xét KBA D và KC D
A có: AB = AC (gt)
KB = KC;AK (cạnh chung) Do đó: KB D A = K D CA (c.g.c)    KBI = KCA  
KBA = KEB ( EKB D cân tại K )
29. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com Do đó:  
KEB = KCA  Tứ giác AEKC nội tiếp được. Bài 6: A a)   BRM + BPM = 0 + 0 = 0 90 90 180
 Tứ giác RBPM nội tiếp. Q P B
 Các điểm M,P, ,
B C cùng thuộc một đường tròn C R
b) Chứng minh tương tự a) có tứ giác MPQC nội tiếp M   0
MPQ + MCQ = 180 Mà  
RBM = RPM (tứ giác RBPM nôi tiếp) Và  
RBM = MCQ (tứ giác ABMC nội tiếp) Do đó:   RPM = MCQ Ta có:     0
RPM + MPQ = MCQ + MPQ = 180  ,
R P,Q thẳng hàng. Bài 7:
EK tiếp xúc với đường tròn (O) tại M . K
EM, EC là tiếp tuyến của (O) (gt) D B  1   MOE = MOC 2 M O A Mà  1 
MBC = MOC (hệ quả góc nội tiếp) C 2 E Do đó:   0
MOE + MBC = 180 (hai góc kề bù)   0
MBC + MBD = 180 (hai góc kề bù) Suy ra:   MOD = MBD
D,O, M, B cùng thuộc một đường tròn (1) Mà   0 KMO = KBO = 60
30. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
 tứ giác KBOM nội tiếp
K,O, M, B cùng thuộc một đườg tròn (2)
Từ (1), (2) có 5 điểm D,K,O, M,B cùng thuộc đường tròn
D,O, K, B cùng thuộc một đường tròn
D,O, K, B cùng thuộc đường tròn. Bài 8:  0
AEO = 90 ( AE là tiếp tuyến của O nên AE ^ OE )  0
(AAO = 90 (AA ^ OB)) 1 1 Ta có:   0 AEO = AAO = 90 1
 Tứ giác AEAO nội tiếp được một đường tròn. 2 A   0
OAE +OA E = 180 E 1 F B  0
AB B = 90 (BB ^ O ) A O 1 1 1 A1   0 B C AB B = AAO = 90 1 1 D
 Tứ giác AA B B nội tiếp được một đường tròn 1 1    BAB1 = BAB 1 Mà  
BAB = OAE (vì O là tâm đường tròn nội tiếp DABC ) 1 Do đó   BAB = OAE 1 Ta có   0 BAB +OA E = 180 1 1
 Ba điểm E,A ,B thẳng hàng. 1 1
Do đó bốn điểm D, B , A , E thẳng hàng. 1 1 Bài 9:
31. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com a)  
BNM = ABC (hệ quả góc tạo bởi tia tiếp tuyến và dây cung) Tương tự:   CNM = ACB D A Mà    0
BAC + ABC + ACB = 180
Do đó tứ giác ABNC nội tiếp đường tròn (O) hay N M
thuộc đường tròn (O). B C
b) Gọi D là giao điểm của MN và đường tròn (O) (D khác N ) N Ta có:  
CAD = CND (góc nội tiếp chắc cung CD ) Mà  
CND = ACB (chứng minh câu a)    CAD = ACB ,
A B,C cố định.
D cố định hay đường thẳng MN đi qua điểm cố định. Bài 10: a) Xét BA D
E và DCAD có:  
BAE = CAD (hai góc nối tiếp cùng chắn cung  AD )   BAE = CAD (gt) Do đó BA D E ∽ DCAD b) Xét EA D
D và DBAC có: A D  
EAD = BAC (vì   BAE = CAD )  
ADE = ACB (hai góc nội tiếp cùng E B C chắn cung  AB ) Do đó EA D D ∽ DBAC AD DE  = AC BC
BC .AD = AC .DE Từ BA D
E ∽ DCAD (câu a)
32. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com AB BE CD  =
AB.CD = AC.BE AC CD
Do đó: AB.CD + BC.AD = AC.BE + AC.DE
= AC.(BE + DE) = AC.BD Bài 11: Ta có: DAH H cân  
(AH = AH = AH )  AH H = AH H 1 2 1 2 1 2 2 1 Ta cũng có:  
AH I = AHI (vì H và H đối xưng qua AC ) 2 2 Vậy   AH I = AHI . 1
H và H cùng nằm phía của AI . Do đó H và H nằm trên cung chứa góc dựng trên đoạn AI . 1 1  ,
A H , H, I cùng thuộc một đường tròn 1 A H2 Mặt khác: I K H
H và H đối xứng nhau qua AB 1 1   0
AH B = AHB = 90 B 1 x C
Do đó tứ giác AH BH nội tiếp trong đường 1 tròn đường kính AB .
Từ đó ta có năm điểm ,
A H, B, H , I cùng thuộc 1
một đường tròn đường kính AB .  0 BIA = 90
BI là đường cao của tam giác ABC .
Chứng minh tương tự CK là đường cao của tam giác ABC .
Vậy AH, BI,CK đồng quy. Bài 12:
ABCD là hình vuông nên  0 BDC = 45 lại có  0
GAF = 45 (gt) A và D ở cùng một phía của GF nên A D H ,
A D nằm trên cung chứa góc 0
45 vẽ trên đoạn FG . G
 Tứ giác ADGH nối tiếp, có  0 ADG = 90 nên F
33. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com B C E
AG là đường kính của đường tròn (ADGH ) . Vì vậy  0 AFG = 90 hay  0 EFG = 90 . Chứng minh tương tự  0 EHG = 90 .
Vậy tứ giác EFGH nội tiếp. B P A Bài 13: C
Với giả thiết bốn đường thẳng cắt nhau tạo D E F
thành bốn tam giác nên không có ba đường
thẳng nào trong chúng cắt nhau tại một điểm.
Giả sử các đường thẳng AB, BC,CA cắt đường thẳng thứ tư tại ,
D E, F (hình vẽ).
Gọi P (P ¹ C ) là giao điểm của hai đường tròn ngoại tiếp hai tam giác ABC và CEF . Ta có:   
BPE = BPC +CPE Trong đó:  0    
BPC = 180 - BAC = DAF;CPE = CFE Suy ra:      0 
BPE = BPC +CPE = DAF +CFE = 180 - ADE   0
BPE + BDF = 180
 Tứ giác BPED nội tiếp
P nằm trên đường tròn ngoại tiếp, tam giác BDE .
Chứng minh tương tự: Điểm P nằm trên đường tròn ngoại tiếp tam giác ADF . Bài 14: Ta có:  
CFE = CDE (hai góc nội tiếp cùng chắn cung  CE )  
FCD = FED (góc nội tiếp cùng chắn cung  DF )
34. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com Do đó CI FC FI D C ∽ DI D E  = (1) EI DE F
Vẽ OH,OK lần lượt vuông góc với CF và ED (H Î CF,K Î ED) D
Ta có H,K lần lượt là trung điểm của FC và DE . H K
(Định lí đường kính vuông góc với dây cung). A M N B I C E CI FC CH Do đó: = = EI DE EK
Xét DCHI và EK D I có: CI CH   = ;HCI = KEI EI EK
Do đó DCHI ∽ EKI D  
CHI = EKI hay   MHI = NKI (2)
Mặt khác I là trung điểm AB nên OI ^ AB,OH ^ PC
 Tứ giác OHMI nội tiếp đường tròn đường kính MO . Ta có:  
MHI = MOI (3) (góc nội tiếp cùng chắn cung MI )
Tương tự: Tứ giác OKNI nội tiếp đường tròn Nên:   NKI = NOI (4)
Từ (2), (3) và (4) ta có:   MOI = NOI
 DMON cân có OI là đường cao nên OI cũng là đường trung tuyến
Do đó IM = IN . Bài 15: A D
Gọi tia đối của tia FC là tia Fx . H  1   1  O E x
GDC = ADC,GCD = ACD G F 2 2 B
(G là tâm đường tròn nội tiếp CD D A ) C Do đó:   1  
GDC +GCD = (ADC + ACD) 2
35. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com 1 1 0  0 
= (180 - DAC ) = 90 - DAC 2 2 1 GDC D có  0   0 
DGC = 180 - (GDC +GCD) = 90 + DAC 2 Tương tự:  1 0  DFC = 90 + DBC 2 Mà  
DAC = DBC (hai góc nội tiếp cùng chắn cung  DC ) Do đó:   DGC = DFC
 Tứ giác GFCD nội tiếp    GFx = GDC Tương tự:   xFE = EBC Mà   1  1  0
GDC + EBC = ADC + ABC = 90 2 2
Chứng minh tương tự ta có:  0  HEF = FGH = 0 90 , 90
Do đó tứ giác EFGH là hình chữ nhật. Bài 16:
Tia phân giác DAB cắt cạnh CD tại E .
Trên cạnh CD lấy F sao cho: DF = AD 0 Tam giác 180 BCD
CBF cân tại C (  -
(CF = BC )  BFC = ) 2
Tứ giác ABCD nội tiếp nên: B    
DAB = BCD = ABC +CAD = 0 180 A  DAB Do đó:  BFC = 2 D F E C  DAB Mà  EAB = 2 Suy ra:   BFC = EAB
36. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com  
DAF = ABE (1) 0  180 -CDA Tam giác 
DAF cân tại D
(DF = AD)  AFD = 2  ABC Nên  AFD = (2) 2  ABC Từ (1) và (2) có    ABE =  ABE = EBC 2
Vậy BE là tia phân giác của góc 
ABC . Do đó hai tia phân giác của hai góc DAB và ABC cắt nhau tại
điểm E thuộc cạnh CD . Bài 17:
Gọi M trên cạnh EF sao cho   FBM = AEF
Xét DFBM và DFEA có FBM (chung),   FBM = AEF E
Do đó DFBM ∽ DFEA A FB FM  = EF FA M B  .
FA FB = EF.FM O D F   C FBM = AEF
 Tứ giác AEMB nội tiếp    EMA = EBA Mà  
EDF = EBA (tứ giác ABCD nội tiếp) Do đó:   EMA = EDF
Xét DEMA và DEDF có   
EMA = EDF, AEM (chung)
Do đó DEMA ∽ DEDF EA EM  = EF ED  .
EA ED = EF.EM
37. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
Vậy EA ED + AF FB = EF EM + EF FM = EF EM + FM = 2 . . . . ( ) EF .
---------------------Toán Học Sơ Đồ--------------------
38. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com