Hoạt động M&A trong Thời kỳ Kinh tế Khó khăn và Thuận lợi môn Sáp nhập, mua lại và tái cấu trúc doanh nghiệp | Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh

Câu 2: Thời kỳ kinh tế khó khăn
Hoạt động M&A trong giai đoạn nền kinh tế khó khăn sẽ khác với giai đoạn nền kinh
tế thuận lợi, vì trong thời kỳ suy thoái, số lượng và giá trị các giao dịch mua bán – sáp
nhập doanh nghiệp (M&A) thường có xu hướng giảm. Số liệu M&A thường có mối
tương quan chặt chẽ với quy mô tổng sản phẩm quốc nội (GDP), và sự sụt giảm này
có thể được lý giải qua ba nguyên nhân chính: (1) áp lực về thời gian, (2) sự tham gia
của các nhà đầu tư và cơ quan quản lý, và (3) việc các bên tham gia đến từ những quốc gia khác nhau.
Đầu tiên, về yếu tố thời gian, nhiều doanh nghiệp trong giai đoạn khủng hoảng phải
chịu áp lực lớn về khả năng thanh khoản hoặc tình trạng mất cân đối tài chính. Do đó,
các giao dịch M&A trong thời kỳ này thường được tiến hành khá nhanh chóng, và lợi
thế thường nghiêng về phía bên mua. Bên mua có thể tận dụng thế mạnh trong đàm
phán để mua lại tài sản hoặc công ty với mức giá thấp hơn giá trị thực tế. Tuy nhiên,
việc thực hiện giao dịch trong thời gian ngắn cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro liên quan đến
định giá, đàm phán và hoàn tất các thủ tục M&A.
Tiếp theo, sự can thiệp của chính phủ và các cơ quan quản lý có thể làm giảm tính bảo
đảm về lợi ích của giao dịch đối với cổ đông.
Cuối cùng, do tác động của khủng hoảng kinh tế toàn cầu khác nhau giữa các quốc
gia, cùng với sự chênh lệch lớn về tỷ giá hối đoái, các giao dịch M&A xuyên biên giới
thường tạo ra sự chênh lệch đáng kể về lợi ích giữa các bên. Chẳng hạn, đối với doanh
nghiệp Việt Nam, mặc dù các nhà đầu tư nước ngoài có thể quan tâm đến việc đầu tư
và thu lợi thông qua M&A khi nền kinh tế phục hồi, họ vẫn sẽ phụ thuộc vào đối tác
tại Việt Nam trong việc tìm kiếm thị trường và mở rộng đầu tư phù hợp với điều kiện
đặc thù của địa phương.
Mặc dù hầu hết doanh nghiệp đều nhận thức rằng thời kỳ suy thoái là cơ hội để mua
lại những doanh nghiệp hoặc tài sản đang bị bán tháo nhằm duy trì dòng tiền, song
trong bối cảnh kinh tế chung khó khăn, phần lớn các doanh nghiệp và nhà đầu tư cũng
gặp khó khăn trong việc duy trì dòng tiền và huy động vốn cho các giao dịch M&A.
Trước tình hình nhiều doanh nghiệp lâm vào cảnh khó khăn hoặc phá sản, ngay cả
những doanh nghiệp có tình hình tài chính vững mạnh cũng có xu hướng ưu tiên giữ
tiền mặt hơn là sử dụng tiền cho hoạt động mua bán, sáp nhập. Bên cạnh đó, khi tâm
lý thị trường không ổn định, các doanh nghiệp cũng lo ngại về phản ứng tiêu cực của
thị trường với những giao dịch mua bán sáp nhập doanh nghiệp.
Thời kỳ kinh tế thuận lợi
Trong thời kỳ kinh tế tăng trưởng và thị trường tốt, hoạt động M&A thường gia tăng.
Doanh nghiệp có xu hướng mua lại hoặc hợp nhất với các công ty khác để tận dụng cơ
hội tăng trưởng và mở rộng quy mô kinh doanh. Đặc biệt là trong giai đoạn mà những
quy định về chống độc quyền chưa được phát triển.
Giải thích tại sao hoạt động M&A thường diễn ra theo sóng?
Một làn sóng M&A xảy ra là sự kết hợp của kinh tế, pháp lý và những cú sốc công
nghệ. Có thể diễn giải qua ba ý sau:
1. Trends và cơ hội ngành công nghiệp: Khi một ngành công nghiệp trở nên hấp dẫn
hơn do thay đổi cấu trúc ngành, cùng với đó là sự cấp thiết của ngành đó trong các
giai đoạn lịch sử cũng như sự xuất hiện của công nghệ mới hoặc các yếu tố khác, các
doanh nghiệp trong ngành này có thể thúc đẩy hoạt động M&A để tối đa hóa lợi ích
và hiệu suất một cách nhanh chóng, đồng thời cũng để cạnh tranh và tạo ra lợi thế.
2. Tài chính và sự tương phản: Sự biến đổi trong tình hình tài chính toàn cầu, bất kỳ
sự thay đổi về lãi suất, tính sẵn sàng của nguồn vốn, và khả năng tiếp cận vốn có thể
thúc đẩy hoặc hạn chế hoạt động M&A.
3. Chu kỳ kinh tế: Các chu kỳ kinh tế có thể ảnh hưởng đến nhịp độ của M&A. Trong
giai đoạn tăng trưởng kinh tế, các doanh nghiệp thường có khả năng tài chính và tín
dụng tốt để tiến hành M&A. Trong giai đoạn suy thoái, cơ hội cạnh tranh của các công
ty vừa và nhỏ bị hạn chế, từ đó các doanh nghiệp lớn có thể tìm kiếm cơ hội hợp nhất
để cải thiện hiệu suất và tiết kiệm chi phí.
Tóm lại, hoạt động M&A trong các giai đoạn kinh tế gặp khó khăn và thuận lợi
thường có sự khác biệt trong quy mô và cách thực hiện. Những làn sóng M&A thường
xuất hiện do sự kết hợp của nhiều yếu tố, bao gồm xu hướng ngành công nghiệp, tình
hình tài chính toàn cầu và chu kỳ kinh tế.