Lợi ích và Rủi ro của Hoạt động M&A trong Kinh doanh hiện đại môn Sáp nhập, mua lại và tái cấu trúc doanh nghiệp | Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh

Hoạt động M&A (Mergers and Acquisitions) ngày càng trở nên phổ biến và đóng vai trò
quan trọng trong chiến lược phát triển của các doanh nghiệp hiện đại. Đây là một công cụ
hữu hiệu giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường, gia tăng nguồn lực tài chính và cải thiện hiệu
quả hoạt động thông qua sự kết hợp các tài sản và công nghệ tiên tiến. Tuy nhiên, bên cạnh
những lợi ích rõ rệt, M&A cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro có thể ảnh hưởng không chỉ đến doanh
nghiệp mà còn đến nền kinh tế chung. Hiểu rõ lợi ích và rủi ro của M&A sẽ giúp các doanh
nghiệp đưa ra quyết định sáng suốt và tối ưu hóa kết quả đạt được. Về lợi ích: - Đối với doanh nghiệp:
M&A giúp các doanh nghiệp mở rộng thị trường và cơ sở vật chất. So với những hình
thức đầu tư khác thì M&A giúp tiết kiệm được thời gian từ khi xây dựng tới khi đưa vào sản xuất.
Giúp doanh nghiệp cải thiện nguồn lực tài chính: tăng thêm nguồn vốn sử dụng và
khả năng tiếp cận nguồn vốn.
Giúp tiết kiệm chi phí marketing tiếp quản thị phần của doanh nghiệp bị mua, bị sáp
nhập: tăng thị phần, khách hàng và tận dụng được tất cả tài sản giá trị của công ty
được mua như mối quan hệ khách hàng, hệ thống phân phối, nhãn hiệu, hệ thống sản xuất.
Công ty mua lại có thể gia tăng hiệu quả các công ty được mua lại bằng cách chuyển
giao công nghệ, vốn là kinh nghiệm quản lý.
Giúp doanh nghiệp đi mua có được đội ngũ cán bộ và công nhân về một lĩnh vực sản
xuất trong thời gian ngắn nhất và do đó tiết kiệm được chi phí đào tạo.
Có thể nhanh chóng hiện diện tại một thị trường nước ngoài hơn là đầu tư mới.
Bằng hình thức này, công ty có thể ngăn cản các đối thủ cạnh tranh, nhất là trong các
thị trường toàn cầu hóa nhanh chóng.
- Đối với nền kinh tế:
Hoạt động M&A đã trở thành một kênh huy động vốn hiệu quả, có vai trò quan trọng trong
việc đa dạng hóa các kênh thu hút vốn đầu tư cho nền kinh tế Việt Nam, góp phần không nhỏ
vào việc thúc đẩy quá trình đổi mới mô hình tăng trưởng, tái cấu trúc lại nền kinh tế, cổ phần
hóa các doanh nghiệp nhà nước, nâng cao sức cạnh tranh của các doanh nghiệp trên thị trường.
- Tiếp cận công nghệ và tri thức mới:
M&A cho phép doanh nghiệp tiếp cận các công nghệ tiên tiến và tri thức mới từ công ty bị
mua lại. Điều này có thể giúp nâng cao năng lực sản xuất, cải thiện chất lượng sản phẩm và
tăng cường hiệu quả hoạt động.
- Gia tăng quyền lực thương lượng:
Khi quy mô doanh nghiệp được mở rộng thông qua M&A, doanh nghiệp có thể có quyền lực
thương lượng mạnh hơn đối với nhà cung cấp, khách hàng và các đối tác kinh doanh khác.
Điều này có thể dẫn đến giảm chi phí đầu vào và tăng lợi nhuận biên.
- Đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ:
M&A có thể giúp doanh nghiệp đa dạng hóa danh mục sản phẩm và dịch vụ, từ đó giảm thiểu
rủi ro phụ thuộc vào một thị trường hoặc một dòng sản phẩm duy nhất. Điều này làm tăng
tính ổn định và khả năng thích ứng với biến động của thị trường. Về rủi ro - Đối với doanh nghiệp:
M&A trong nhiều trường hợp sẽ làm giảm tính cạnh tranh trên thị trường khi những
doanh nghiệp sau sáp nhập có vị trí thống lĩnh trên thị trường.
M&A thường tạo ra các vấn đề xã hội liên quan đến việc người lao động bị dư thừa
do cơ cấu lại hoạt động doanh nghiệp.
Bên mua lại có thể đánh giá công ty được mua với giá quá cao, thường là do họ quá
lạc quan về lợi ích của sự cộng hưởng giữa công ty đi mua và công ty được mua.
Sự khác biệt về văn hóa tổ chức và các vận hành sẽ tạo ra sự mâu thuẫn dẫn đến tính hiệu quả kinh tế thấp.
- Đối với nền kinh tế:
Không phải hoạt động M&A nào cũng làm tăng năng lực sản xuất và giá trị thị
trường, hoạt động M&A tràn lan không suy tính kỹ càng, không có chiến lược hiệu
quả có thể là con đường dẫn đến sự phá sản, gây ra những hoang mang, sự suy sụp
cho ngành nghề lĩnh vực mà nó tham gia.
Mặc dù M&A xuyên quốc gia cũng là một hình thức đầu tư FDI, nhưng M&A không
phải là việc đầu tư xây dựng mới, do đó không những không tạo thêm công việc, nghề
nghiệp, trái lại còn tinh giản bộ máy hoạt động, đôi khi còn thay đổi cơ cấu, đào thải
những lao động không phù hợp, chính vì vậy làm tăng gánh nặng quản lý của Nhà nước.
Hoạt động M&A còn mang một nguy cơ tiềm tàng rất nguy hiểm, một nền kinh tế có
được động lực tăng trưởng phát triển không phải nhờ vào sự đóng góp của những
công ty, tổ chức lớn mà chính nhờ vào sự năng động của những doanh nghiệp vừa và
nhỏ với sự quản lý của những cá nhân ít tên tuổi muốn khẳng định mình. Chính hoạt
động M&A sẽ giết đi những cá nhân và công ty đó, làm mất đi động lực, sức sáng tạo
trong quá trình phát triển kinh tế. Đặc biệt đối với những quốc gia đang phát triển,
hoạt động M&A sẽ triệt tiêu nội lực phát triển của những quốc gia này và biến chúng
trở thành cái bóng theo sự quản lý của những quốc gia giàu có.
- Khó khăn trong việc tích hợp văn hóa doanh nghiệp:
Một trong những rủi ro lớn nhất của M&A là sự khác biệt về văn hóa doanh nghiệp giữa hai
bên. Nếu không thể tích hợp một cách hiệu quả, điều này có thể dẫn đến xung đột nội bộ,
giảm tinh thần làm việc của nhân viên và làm giảm hiệu quả hoạt động chung.
- Rủi ro tài chính do nợ nần tăng cao:
M&A thường yêu cầu sử dụng một lượng vốn lớn, có thể từ vay nợ hoặc phát hành thêm cổ
phiếu. Nếu việc mua bán không đem lại hiệu quả như kỳ vọng, doanh nghiệp có thể đối mặt
với áp lực tài chính do nợ nần tăng cao, ảnh hưởng đến khả năng thanh toán và hoạt động trong tương lai.
- Khả năng mất khách hàng hiện có:
Khách hàng hiện có của cả hai doanh nghiệp có thể cảm thấy không hài lòng với những thay
đổi sau M&A, như thay đổi sản phẩm, dịch vụ hoặc chính sách công ty. Điều này có thể dẫn
đến mất mát khách hàng và thị phần, ảnh hưởng đến doanh thu và lợi nhuận.
Tóm lại, hoạt động M&A không chỉ là công cụ để các doanh nghiệp mở rộng và phát triển
mà còn đóng góp quan trọng vào sự đổi mới và tái cấu trúc nền kinh tế. Tuy nhiên, để đạt
được những lợi ích bền vững, doanh nghiệp và quốc gia cần phải đánh giá kỹ lưỡng các rủi ro
tiềm ẩn, xây dựng chiến lược hợp lý và đảm bảo sự cân bằng giữa tăng trưởng và bảo vệ
nguồn lực nội tại. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thị trường toàn cầu hóa nhanh
chóng, nơi mà sự cạnh tranh và thay đổi luôn diễn ra mạnh mẽ.
Hoạt động M&A (Mergers and Acquisitions) ngày càng trở nên phổ biến và đóng vai trò
quan trọng trong chiến lược phát triển của các doanh nghiệp hiện đại. Đây là một công cụ
hữu hiệu giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường, gia tăng nguồn lực tài chính và cải thiện hiệu
quả hoạt động thông qua sự kết hợp các tài sản và công nghệ tiên tiến. Tuy nhiên, bên cạnh
những lợi ích rõ rệt, M&A cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro có thể ảnh hưởng không chỉ đến doanh
nghiệp mà còn đến nền kinh tế chung. Hiểu rõ lợi ích và rủi ro của M&A sẽ giúp các doanh
nghiệp đưa ra quyết định sáng suốt và tối ưu hóa kết quả đạt được. Về lợi ích: - Đối với doanh nghiệp:
M&A giúp các doanh nghiệp mở rộng thị trường và cơ sở vật chất. So với những hình
thức đầu tư khác thì M&A giúp tiết kiệm được thời gian từ khi xây dựng tới khi đưa vào sản xuất.
Giúp doanh nghiệp cải thiện nguồn lực tài chính: tăng thêm nguồn vốn sử dụng và
khả năng tiếp cận nguồn vốn.
Giúp tiết kiệm chi phí marketing tiếp quản thị phần của doanh nghiệp bị mua, bị sáp
nhập: tăng thị phần, khách hàng và tận dụng được tất cả tài sản giá trị của công ty
được mua như mối quan hệ khách hàng, hệ thống phân phối, nhãn hiệu, hệ thống sản xuất.
Công ty mua lại có thể gia tăng hiệu quả các công ty được mua lại bằng cách chuyển
giao công nghệ, vốn là kinh nghiệm quản lý.
Giúp doanh nghiệp đi mua có được đội ngũ cán bộ và công nhân về một lĩnh vực sản
xuất trong thời gian ngắn nhất và do đó tiết kiệm được chi phí đào tạo.
Có thể nhanh chóng hiện diện tại một thị trường nước ngoài hơn là đầu tư mới.
Bằng hình thức này, công ty có thể ngăn cản các đối thủ cạnh tranh, nhất là trong các
thị trường toàn cầu hóa nhanh chóng.
- Đối với nền kinh tế:
Hoạt động M&A đã trở thành một kênh huy động vốn hiệu quả, có vai trò quan trọng trong
việc đa dạng hóa các kênh thu hút vốn đầu tư cho nền kinh tế Việt Nam, góp phần không nhỏ
vào việc thúc đẩy quá trình đổi mới mô hình tăng trưởng, tái cấu trúc lại nền kinh tế, cổ phần
hóa các doanh nghiệp nhà nước, nâng cao sức cạnh tranh của các doanh nghiệp trên thị trường.
- Tiếp cận công nghệ và tri thức mới:
M&A cho phép doanh nghiệp tiếp cận các công nghệ tiên tiến và tri thức mới từ công ty bị
mua lại. Điều này có thể giúp nâng cao năng lực sản xuất, cải thiện chất lượng sản phẩm và
tăng cường hiệu quả hoạt động.
- Gia tăng quyền lực thương lượng:
Khi quy mô doanh nghiệp được mở rộng thông qua M&A, doanh nghiệp có thể có quyền lực
thương lượng mạnh hơn đối với nhà cung cấp, khách hàng và các đối tác kinh doanh khác.
Điều này có thể dẫn đến giảm chi phí đầu vào và tăng lợi nhuận biên.
- Đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ:
M&A có thể giúp doanh nghiệp đa dạng hóa danh mục sản phẩm và dịch vụ, từ đó giảm thiểu
rủi ro phụ thuộc vào một thị trường hoặc một dòng sản phẩm duy nhất. Điều này làm tăng
tính ổn định và khả năng thích ứng với biến động của thị trường. Về rủi ro - Đối với doanh nghiệp:
M&A trong nhiều trường hợp sẽ làm giảm tính cạnh tranh trên thị trường khi những
doanh nghiệp sau sáp nhập có vị trí thống lĩnh trên thị trường.
M&A thường tạo ra các vấn đề xã hội liên quan đến việc người lao động bị dư thừa
do cơ cấu lại hoạt động doanh nghiệp.
Bên mua lại có thể đánh giá công ty được mua với giá quá cao, thường là do họ quá
lạc quan về lợi ích của sự cộng hưởng giữa công ty đi mua và công ty được mua.
Sự khác biệt về văn hóa tổ chức và các vận hành sẽ tạo ra sự mâu thuẫn dẫn đến tính hiệu quả kinh tế thấp.
- Đối với nền kinh tế:
Không phải hoạt động M&A nào cũng làm tăng năng lực sản xuất và giá trị thị
trường, hoạt động M&A tràn lan không suy tính kỹ càng, không có chiến lược hiệu
quả có thể là con đường dẫn đến sự phá sản, gây ra những hoang mang, sự suy sụp
cho ngành nghề lĩnh vực mà nó tham gia.
Mặc dù M&A xuyên quốc gia cũng là một hình thức đầu tư FDI, nhưng M&A không
phải là việc đầu tư xây dựng mới, do đó không những không tạo thêm công việc, nghề
nghiệp, trái lại còn tinh giản bộ máy hoạt động, đôi khi còn thay đổi cơ cấu, đào thải
những lao động không phù hợp, chính vì vậy làm tăng gánh nặng quản lý của Nhà nước.
Hoạt động M&A còn mang một nguy cơ tiềm tàng rất nguy hiểm, một nền kinh tế có
được động lực tăng trưởng phát triển không phải nhờ vào sự đóng góp của những
công ty, tổ chức lớn mà chính nhờ vào sự năng động của những doanh nghiệp vừa và
nhỏ với sự quản lý của những cá nhân ít tên tuổi muốn khẳng định mình. Chính hoạt
động M&A sẽ giết đi những cá nhân và công ty đó, làm mất đi động lực, sức sáng tạo
trong quá trình phát triển kinh tế. Đặc biệt đối với những quốc gia đang phát triển,
hoạt động M&A sẽ triệt tiêu nội lực phát triển của những quốc gia này và biến chúng
trở thành cái bóng theo sự quản lý của những quốc gia giàu có.
- Khó khăn trong việc tích hợp văn hóa doanh nghiệp:
Một trong những rủi ro lớn nhất của M&A là sự khác biệt về văn hóa doanh nghiệp giữa hai
bên. Nếu không thể tích hợp một cách hiệu quả, điều này có thể dẫn đến xung đột nội bộ,
giảm tinh thần làm việc của nhân viên và làm giảm hiệu quả hoạt động chung.
- Rủi ro tài chính do nợ nần tăng cao:
M&A thường yêu cầu sử dụng một lượng vốn lớn, có thể từ vay nợ hoặc phát hành thêm cổ
phiếu. Nếu việc mua bán không đem lại hiệu quả như kỳ vọng, doanh nghiệp có thể đối mặt
với áp lực tài chính do nợ nần tăng cao, ảnh hưởng đến khả năng thanh toán và hoạt động trong tương lai.
- Khả năng mất khách hàng hiện có:
Khách hàng hiện có của cả hai doanh nghiệp có thể cảm thấy không hài lòng với những thay
đổi sau M&A, như thay đổi sản phẩm, dịch vụ hoặc chính sách công ty. Điều này có thể dẫn
đến mất mát khách hàng và thị phần, ảnh hưởng đến doanh thu và lợi nhuận.
Tóm lại, hoạt động M&A không chỉ là công cụ để các doanh nghiệp mở rộng và phát triển
mà còn đóng góp quan trọng vào sự đổi mới và tái cấu trúc nền kinh tế. Tuy nhiên, để đạt
được những lợi ích bền vững, doanh nghiệp và quốc gia cần phải đánh giá kỹ lưỡng các rủi ro
tiềm ẩn, xây dựng chiến lược hợp lý và đảm bảo sự cân bằng giữa tăng trưởng và bảo vệ
nguồn lực nội tại. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thị trường toàn cầu hóa nhanh
chóng, nơi mà sự cạnh tranh và thay đổi luôn diễn ra mạnh mẽ.