Trang 1
Bài 2. LIÊN HỆ GIỮA CUNG VÀ DÂY
A. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM
1. Lý thuyết bổ trợ
Trong một đường tròn, hai cung bị chắn giữa hai dây song song thì bằng nhau.
Trong một đường tròn, đường kính đi qua điểm chính giữa của một cung thì đi qua trung điểm
của dây căng cung ấy.
Trong một đường tròn, đường kính đi qua trung điểm của một dây thì đi qua điểm chính giữa của
cung bị căng bởi dây ấy.
Trong một đường tròn, đường kính đi qua điểm chính giữa của một cung thì vuông góc với dây
căng cung ấy và ngược lại.
Định lí 1: Với hai cung nhỏ trong một đường tròn hay trong hai đường tròn bằng nhau
Hai cung bằng nhau căng hai dây bằng nhau.
Hai dây bằng nhau căng hai cung bằng nhau.
Định lí 2: Với hai cung nhỏ trong một đường tròn hay trong hai đường tròn bằng nhau
Cung lớn hơn căng dây lớn hơn.
Dây lớn hơn căng cung lớn hơn.
B. CÁC DẠNG BÀI TẬP VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI
Dạng 1: So sánh hai cung
Sử dụng định nghĩa góc ở tâm, kết hợp với sự liên hệ giữa cung và dây.
Ví dụ 1. Cho tam giác
ABC
cân tại
A
nội tiếp trong đường tròn
()O
. Cho biết
50BAC
. So sánh
các cung nhỏ
AB
,
AC
và
BC
.
Lời giải
Vì
cân tại
A
và
50BAC
nên
180 180 50
65
22
BAC
CAB ABC

.
Ta thấy
CAB ABC BAC
nên
BC AC ABsd sd sd
.
Vậy
BC AC AB
.
Ví dụ 2. Chứng minh hai cung bị chắn bởi hai dây song song thì bằng nhau.
Lời giải.
Đặt
BD
và
AC
là hai cung bị chắn bởi hai dây song song
,AB CD
.
Vì
OAB
cân tại
O
và
OH
là đường cao của
OAB
nên
HOB HOA
(1)
Vì
OCD
cân tại
O
và
OK
là đường cao của
OCD
nên
Trang 2
KOD KOC
(2)
Ta thấy
BOD HOB KOD HOA KOC AOC
(3)
Từ (1), (2) và (3), suy ra sđ
BD
= sđ
AC
.
Vậy
BD
=
AC
(đpcm).
Ví dụ 3.
a) Chứng minh đường kính đi qua điểm chính giữa của một cung thì đi qua trung điểm của dây căng
cung ấy.
b) Chứng minh đường kính đi qua điểm chính giữa của một cung thì vuông góc với dây căng cung ấy
và ngược lại
Lời giải
a) Ta có
CB CA CB CA
CBA CAB
(do
CBA
cân tại
C
).
Mà
OBC OAC
(c-c-c)
OCB OCA
.
Do đó
MBC MAC
(g-c-g)
MB MA
(đpcm).
b) Chiều thuận: Vì
CBA
cân tại
C
và
CM
là trung tuyến
(cmt) nên
CM AB
.
Chiều ngược: Vì
CM AB
và
OAB
cân tại
O
nên
BOM AOM BOC AO BCCAA BCC C s ñ sñ
.
Ví dụ 4. Cho tam giác
ABC
. Trên tia đối của tia
AB
lấy một điểm
D
sao cho
AD AC
. Vẽ đường
tròn
()O
ngoại tiếp tam giác
BCD
. Từ
O
lần lượt hạ các đường vuông góc
OH
,
OK
với
BC
và
( , )BD H BC K BD
.
a) Chứng minh
OH OK
; b) So sánh hai cung nhỏ
BD
và
BC
.
Lời giải
a) Xét
ABC
, có
BC AB AC
(bđt tam giác) (1)
Mà
BD AB AD
(2)
Từ (1), (2) suy ra
BC BD
Vậy
OH OK
b) Vì
BC BD
(cmt) nên
BC BD
(liên hệ giữa cung và dây căng
cung).
C. BÀI TẬP VẬN DỤNG
Trang 3
Bài 1. Trên dây cung
AB
của một đường tròn
()O
, lấy hai điểm
C
và
D
chia dây này thành ba đoạn
bằng nhau
AC CD DB
. Các bán kính qua
C
và
D
cắt cung nhỏ
AB
lần lượt tại
,EF
. Chứng
minh
a)
AE FB
; b)
AE EF
.
Lời giải
a) Vì
OAB
cân tại
O
nên
OAB OBA
.
Xét
OAC
và
OBD
, ta có
OA OB
(giả thiết);
OAC ABD
(chứng minh trên);
AC BD
(giả thiết).
OAC OBD
(cạnh – góc – cạnh).
AOC BOD
(hai góc tương ứng) hay
AOE FOB
.
Vậy
AE FB
(đpcm).
b) Vì
OAC OBD
nên
OC OD
. Do đó
OCD
cân tại
O
.
90OCD

hay
90ECD
(do
OCD
và
ECD
kề bù).
Xét
CDE
, ta có
ECD CED ED CD ED AC
.
Xét
AOC
và
EOD
, ta có
OA OE
;
OC OD
;
AC ED
;
AOC EOD AE EF
.
Bài 2. Cho tam giác
ABC
cân tại
A
nội tiếp trong đường tròn
()O
. Cho biết
75BAC
. So sánh các
cung nhỏ
AB
,
AC
và
BC
.
Lời giải
Vì
ABC
cân tại
A
và
75BAC
nên
180 180 75
52,5
22
BAC
CAB ABC

.
Ta thấy
CAB ABC BAC
nên
BC AC ABsñ sñ sñ
.
Vậy
BC AC AB
.
Trang 4
Bài 3. Cho hai đường tron bằng nhau
()O
và
()O
cắt nhau tại hai điểm
A
và
B
. Kẻ các đường kính
AOC
,
AOD
. Gọi
E
là giao điểm thứ hai của
AC
với đường tròn
()O
.
a) So sánh các cung nhỏ BC và BD.
b) Chứng minh
B
là điểm chính giữa của cung
EBD
(
BE BD
).
Lời giải
a) Xét
ABC
và
ABD
, ta có
90ABC ABD
;
AB
: cạnh chung;
AC AD
(giả thiết).
ABC ABD
(cạnh huyền – cạnh góc
vuông).
BC BD
(hai cạnh tương ứng);
BC BD
.
b) Vì
AED
có
90AED
nên
AED
vuông tại
E
.
Mà
1
2
BC BD BE CD
BE BD
B
là điểm chính giữa của cung
EBD
.
Bài 4. Cho đường tròn
()O
đường kính
AB
. Vẽ hai dây
AM
và
BN
song song với nhau sao cho số
đo cung nhỏ
90BN
. Vẽ dây
MD
song song với
AB
. Dây
DN
cắt
AB
tại
E
. Chứng minh
a)
BM AD
; b)
DN AB
; c)
DE EN
.
Lời giải
a) Ta có
MD AB MB AD
.
b)
AM BN BM AN
.
AD AN AD AN
.
AO
là trung trực
DN
AO DN
.
Vì
DN AB E
và
AE
là trung trực
DN
DE EN
(đpcm).
Trang 5
Bài 5. Cho đường tròn
()O
đường kính
AB
. Trên cùng nửa đường tròn lấy hai điểm
,CD
. Kẻ
CH
vuông góc với
AB
tại
H
,
CH
cắt
()O
tại điểm thứ hai
E
. Kẻ
AK
vuông góc với
CD
tại
K
,
AK
cắt
()O
tại điểm thứ hai
F
. Chứng minh
a) Hai cung nhỏ
,CF DB
bằng nhau. b) Hai cung nhỏ
,BF DE
bằng nhau.
c)
DE BF
Lời giải.
a)
BF CD BC DF
BC CD DF CD BD CF
b)
AB
là đường trung trực của
CE
BC BE BC BE DF BE
.
BE EF DF EF BF DE
BF DE BF DE
.
D. BÀI TẬP VỀ NHÀ
bài 6. Cho tam giác
MNP
cân tại
M
nội tiếp trong đường tròn
()O
. Cho biết
30NMP
. So sánh
các cung nhỏ
MN
,
MP
và
NP
.
Lời giải
Vì
MNP
cân tại
M
và
30NMP
nên
180 180 30
75
22
NMP
NPM MNP

.
Ta thấy
NPM MNP NMP
nên
MN MP NPsd sd sd
.
Vậy
MN MP NP
.
Bài 7. Cho đường tròn
()O
đường kính
AB
, kẻ hai dây
CD
và
EF
cùng song song với
AB
. Chứng
minh
a) Hai cặp cung nhỏ
AC
,
BD
và
AE
,
BF
bằng nhau;
b) Hai cung nhỏ
CE
và
DF
bằng nhau.
Lời giải
a) Vì
OAB
cân tại
O
và
OH
là đường cao của
OAB
nên
HOB HOA
(1)
Trang 6
Vì
OCD
cân tại
O
và
OK
là đường cao của
OCD
nên
KOD KOC
(2)
Ta thấy
BOD HOB KOD HOA KOC AOC
(3)
Từ (1), (2) và (3), suy ra sđ
BD
= sđ
AC
hay
BD
=
AC
.
Mặc khác
BOF KOB KOF KOA KOE AOE
(4)
Từ (1), (2) và (4), suy ra sđ
BF
= sđ
AE
hay
BF
=
AE
.
b) Ta có sđ
AE
= sđ
AC
+ sđ
CE
.
CE AE AC BF BD DF sñ sñ sñ sñ sñ sñ
.
Vậy
CE DF
.
Bài 8. Cho đường tròn
()O
, kẻ dây
AB
bất kì.
M
là điểm chính giữa cung
AB
,
OM
cắt dây
AB
tại
I
. Chứng minh
a)
I
là trung điểm của dây
AB
; b)
OM
vuông góc
AB
.
Lời giải
a) Ta có
BM AM BOM AOM
hay
BOI AOI
.
Do đó
OBI OAI
(c-g-c)
IB IA
.
Vậy
I
là trung điểm của dây
AB
(đpcm).
b) Vì
OAB
cân tại
O
và
OI
là trung tuyến của
OAB
(cmt)
nên
OI AB
.
Vậy
OM AB
(đpcm).
--- HẾT ---

Preview text:

Bài 2. LIÊN HỆ GIỮA CUNG VÀ DÂY
A. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM
1. Lý thuyết bổ trợ
 Trong một đường tròn, hai cung bị chắn giữa hai dây song song thì bằng nhau.
 Trong một đường tròn, đường kính đi qua điểm chính giữa của một cung thì đi qua trung điểm của dây căng cung ấy.
 Trong một đường tròn, đường kính đi qua trung điểm của một dây thì đi qua điểm chính giữa của
cung bị căng bởi dây ấy.
 Trong một đường tròn, đường kính đi qua điểm chính giữa của một cung thì vuông góc với dây
căng cung ấy và ngược lại.
Định lí 1: Với hai cung nhỏ trong một đường tròn hay trong hai đường tròn bằng nhau
 Hai cung bằng nhau căng hai dây bằng nhau.
 Hai dây bằng nhau căng hai cung bằng nhau.
Định lí 2: Với hai cung nhỏ trong một đường tròn hay trong hai đường tròn bằng nhau
 Cung lớn hơn căng dây lớn hơn.
 Dây lớn hơn căng cung lớn hơn.
B. CÁC DẠNG BÀI TẬP VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI
Dạng 1: So sánh hai cung
 Sử dụng định nghĩa góc ở tâm, kết hợp với sự liên hệ giữa cung và dây.
Ví dụ 1. Cho tam giác 
ABC cân tại A nội tiếp trong đường tròn (O) . Cho biết BAC  50 . So sánh
các cung nhỏ AB , AC và BC . Lời giải Vì ABC  cân tại  A và BAC  50 nên 180  BAC 180  50 CAB ABC    65 . 2 2
Ta thấy CAB ABC BAC nên sdBC  sdAC  sdAB .
Vậy BC AC AB .
Ví dụ 2. Chứng minh hai cung bị chắn bởi hai dây song song thì bằng nhau. Lời giải.
Đặt BD và AC là hai cung bị chắn bởi hai dây song song AB,CD . Vì O
AB cân tại O và OH là đường cao của OAB nên HOB HOA (1) Vì O
CD cân tại O và OK là đường cao của OCD nên Trang 1 KOD KOC (2)
Ta thấy BOD HOB KOD HOA KOC AOC (3)
Từ (1), (2) và (3), suy ra sđ BD = sđ AC .
Vậy BD = AC (đpcm). Ví dụ 3.
a) Chứng minh đường kính đi qua điểm chính giữa của một cung thì đi qua trung điểm của dây căng cung ấy.
b) Chứng minh đường kính đi qua điểm chính giữa của một cung thì vuông góc với dây căng cung ấy và ngược lại Lời giải
a) Ta có CB CA CB CA
CBA CAB (do C
BA cân tại C ). Mà OBC O
AC (c-c-c)  OCB OCA. Do đó MBC M
AC(g-c-g)  MB MA (đpcm).
b) Chiều thuận: Vì C
BA cân tại C và CM là trung tuyến
(cmt) nên CM AB .
Chiều ngược: Vì CM AB và O
AB cân tại O nên
BOM AOM BOC AOC  sñBC  sñAC B C AC .
Ví dụ 4. Cho tam giác ABC . Trên tia đối của tia AB lấy một điểm D sao cho AD AC . Vẽ đường
tròn (O) ngoại tiếp tam giác BCD . Từ O lần lượt hạ các đường vuông góc OH , OK với BC và
BD(H BC, K BD) .
a) Chứng minh OH OK ;
b) So sánh hai cung nhỏ BD và BC . Lời giải a) Xét ABC
, có BC AB AC (bđt tam giác) (1)
Mà BD AB AD (2)
Từ (1), (2) suy ra BC BD
Vậy OH OK
b) Vì BC BD (cmt) nên BC BD (liên hệ giữa cung và dây căng cung).
C. BÀI TẬP VẬN DỤNG Trang 2
Bài 1. Trên dây cung AB của một đường tròn (O) , lấy hai điểm C và D chia dây này thành ba đoạn
bằng nhau AC CD DB . Các bán kính qua C và D cắt cung nhỏ AB lần lượt tại E, F . Chứng minh a) AE FB ; b) AE EF . Lời giải a) Vì O
AB cân tại O nên OAB OBA . Xét OAC và OBD , ta có
OA OB (giả thiết);
OAC ABD (chứng minh trên);
AC BD (giả thiết).  OAC O
BD (cạnh – góc – cạnh).
AOC BOD (hai góc tương ứng) hay AOE FOB .
Vậy AE FB (đpcm). b) Vì OAC O
BD nên OC OD. Do đó O
CD cân tại O . OCD 90   hay ECD 90 
(do OCD và ECD kề bù). Xét CDE , ta có
ECD CED ED CD ED AC . Xét AOC và EOD , ta có  OA OE ;  OC OD ;  AC ED;
AOC EOD AE EF .
Bài 2. Cho tam giác ABC cân tại 
A nội tiếp trong đường tròn (O) . Cho biết BAC  75 . So sánh các
cung nhỏ AB , AC và BC . Lời giải Vì ABC  cân tại  A và BAC  75 nên 180  BAC 180  75 CAB ABC    52,5 . 2 2
Ta thấy CAB ABC BAC nên sñBC  sñAC  sñAB .
Vậy BC AC AB . Trang 3
Bài 3. Cho hai đường tron bằng nhau (O) và (O )
 cắt nhau tại hai điểm A và B . Kẻ các đường kính AOC , AO D
 . Gọi E là giao điểm thứ hai của AC với đường tròn (O ) .
a) So sánh các cung nhỏ BC và BD.
b) Chứng minh B là điểm chính giữa của cung EBD ( BE BD ). Lời giải a) Xét ABC  và ABD  , ta có
ABC ABD  90 ;  AB : cạnh chung;
AC AD (giả thiết).  ABC A
BD (cạnh huyền – cạnh góc vuông).
BC BD (hai cạnh tương ứng);  BC BD . b) Vì  AED
có AED  90 nên AED  vuông tại E . 1
Mà BC BD BE CD 2  BE BD
B là điểm chính giữa của cung EBD .
Bài 4. Cho đường tròn (O) đường kính AB . Vẽ hai dây AM và BN song song với nhau sao cho số đo cung nhỏ BN 90 
. Vẽ dây MD song song với AB . Dây DN cắt AB tại E . Chứng minh a) BM AD ; b) DN AB ; c) DE EN . Lời giải
a) Ta có MD AB MB AD . b) AM
BN BM AN .
AD AN AD AN .
AO là trung trực DN AO DN .
Vì DN AB E và AE là trung trực DN
DE EN (đpcm). Trang 4
Bài 5. Cho đường tròn (O) đường kính AB . Trên cùng nửa đường tròn lấy hai điểm C, D . Kẻ CH
vuông góc với AB tại H , CH cắt (O) tại điểm thứ hai E . Kẻ AK vuông góc với CD tại K , AK
cắt (O) tại điểm thứ hai F . Chứng minh
a) Hai cung nhỏ CF, DB bằng nhau.
b) Hai cung nhỏ BF, DE bằng nhau. c) DE BF Lời giải.
a) BF CD BC DF
BC CD DF CD BD CF
b) A B là đường trung trực của CE
BC BE BC BE DF BE .
BE EF DF EF BF DE
BF DE BF DE .
D. BÀI TẬP VỀ NHÀ
bài 6. Cho tam giác MNP cân tại 
M nội tiếp trong đường tròn (O) . Cho biết NMP  30 . So sánh
các cung nhỏ MN , MP và NP . Lời giải Vì MNP cân tại  M và NMP  30 nên 180  NMP 180  30 NPM MNP    75 . 2 2
Ta thấy NPM MNP NMP nên sdMN  sdMP  sdNP .
Vậy MN MP NP .
Bài 7. Cho đường tròn (O) đường kính AB , kẻ hai dây CD và EF cùng song song với AB . Chứng minh
a) Hai cặp cung nhỏ AC , BD và AE , BF bằng nhau;
b) Hai cung nhỏ CE và DF bằng nhau. Lời giải a) Vì O
AB cân tại O và OH là đường cao của OAB nên HOB HOA (1) Trang 5 Vì O
CD cân tại O và OK là đường cao của O
CD nên KOD KOC (2)
Ta thấy BOD HOB KOD HOA KOC AOC (3)
Từ (1), (2) và (3), suy ra sđ BD = sđ AC hay BD = AC .
Mặc khác BOF KOB KOF KOA KOE AOE (4)
Từ (1), (2) và (4), suy ra sđ BF = sđ AE hay BF = AE .
b) Ta có sđ AE = sđ AC + sđ CE .  s C
ñ E  sñAE  sñAC  sñBF  sñBD  sñDF .
Vậy CE DF .
Bài 8. Cho đường tròn (O) , kẻ dây AB bất kì. M là điểm chính giữa cung AB , OM cắt dây AB tại I . Chứng minh
a) I là trung điểm của dây AB ;
b) OM vuông góc AB . Lời giải
a) Ta có BM AM BOM AOM hay BOI AOI . Do đó OBI O
AI (c-g-c)  IB IA.
Vậy I là trung điểm của dây AB (đpcm). b) Vì O
AB cân tại O và OI là trung tuyến của OAB (cmt)
nên OI AB .
Vậy OM AB (đpcm). --- HẾT --- Trang 6