Tăng trưởng hữu cơ và phi hữu cơ trong doanh nghiệp môn Sáp nhập, mua lại và tái cấu trúc doanh nghiệp | Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh

- Không phải công ty nào cũng nên chọn M&A
oM&A đòi hỏi nguồn vốn lớn, khả năng quản trị rủi ro và kinh nghiệm tái cấu trúc.
oNếu không đủ năng lực, M&A có thể gây rối loạn tổ chức, mâu thuẫn văn
hóa và thất bại tài chính.
- Tăng trưởng hữu cơ vẫn là nền tảng bền vững
oNhiều tập đoàn lớn như Apple, Toyota, hoặc Vinamilk đạt tăng trưởng ổn
định nhờ đổi mới sản phẩm, nâng cao hiệu quả quản lý và đầu tư R&D, chứ
không chủ yếu dựa vào M&A.
- M&A tiềm ẩn rủi ro và chi phí cao
oThương vụ M&A có thể thất bại trong hòa nhập hoặc không đạt được hiệu
ứng cộng hưởng như kỳ vọng (synergy thất bại).
oThậm chí, giá cổ phiếu có thể giảm, và giá trị doanh nghiệp bị suy giảm sau thương vụ.
- Không phải mọi ngành đều phù hợp với tăng trưởng phi hữu cơ: một số lĩnh vực
như giáo dục, y tế, công nghệ phần mềm phụ thuộc mạnh vào văn hóa, tri thức nội
bộ, nên việc M&A dễ gây “sốc” tổ chức.
Tăng trưởng phi hữu cơ qua M&A là một trong những công cụ chiến lược quan
trọng, nhưng không phải là duy nhất. Doanh nghiệp thông minh là doanh nghiệp
biết kết hợp linh hoạt giữa M&A và tự phát triển nội bộ để đảm bảo tốc độ – hiệu
quả – bền vững trong tăng trưởng.
-Quan điểm trên chưa hoàn toàn chính xác
- Đa dạng hóa (Diversification) trong M&A là việc doanh nghiệp mở rộng hoạt
động sang ngành nghề, sản phẩm, thị trường mới thông qua mua lại hoặc sáp nhập
với công ty khác, thay vì tự phát triển nội bộ.
+ Mục tiêu thường là: phân tán rủi ro, tăng trưởng doanh thu, mở rộng quy mô,
tận dụng cơ hội thị trường hoặc tăng giá trị cổ đông.
a) Ủng hộ quan điểm
- Giảm rủi ro kinh doanh: khi công ty hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau, sự
sụt giảm ở một ngành có thể được bù đắp bởi ngành khác. Ví dụ: một công ty dầu
khí thâu tóm công ty năng lượng tái tạo để giảm phụ thuộc vào giá dầu.
- Tận dụng nguồn lực sẵn có: các công ty có dư tiền mặt, khả năng quản trị tốt hoặc
công nghệ mạnh có thể dùng M&A để nhanh chóng thâm nhập lĩnh vực mới mà
không phải đầu tư từ đầu.
- Tăng sức mạnh cạnh tranh và mở rộng thị phần: đa dạng hóa thông qua M&A giúp
doanh nghiệp mở rộng chuỗi giá trị, tạo hiệu quả cộng hưởng (synergy), hoặc
chiếm lĩnh thị trường mới.
- Tiết kiệm thời gian và chi phí so với tự phát triển nội bộ: thay vì mất nhiều năm để
xây dựng mảng kinh doanh mới, M&A giúp công ty sở hữu ngay cơ sở vật chất,
nhân lực, công nghệ, thương hiệu.
b) Mặt chưa đúng
- Không phải mọi đa dạng hóa đều mang lại lợi ích
oNếu công ty thâu tóm lĩnh vực không có sự liên quan hoặc hiểu biết, rủi ro thất bại cao.
oVí dụ: nhiều thương vụ “đa dạng hóa phi liên quan” (unrelated
diversification) khiến công ty bị phân tán nguồn lực, mất trọng tâm chiến lược.
- Hiệu ứng cộng hưởng (synergy) không phải lúc nào cũng đạt được
Nhiều thương vụ M&A được kỳ vọng tạo hiệu ứng cộng hưởng (synergy) nhưng
thực tế lại gây xung đột văn hóa, hệ thống quản trị và nhân sự, dẫn đến chi phí hợp nhất cao.
- Đa dạng hóa có thể làm giảm giá trị cổ đông
Nghiên cứu tài chính cho thấy các công ty “đa ngành” thường bị thị trường định
giá thấp hơn (“diversification discount”) vì khó quản lý và thiếu minh bạch. - Rủi ro tài chính tăng
Nếu dùng đòn bẩy tài chính (nợ vay) để thực hiện M&A, doanh nghiệp có thể chịu
áp lực nợ lớn, ảnh hưởng đến khả năng thanh toán.
Đa dạng hóa qua M&A chỉ mang lại lợi ích khi được thực hiện một cách chiến
lược, có tính toán và có sự cộng hưởng thực tế.
Vì vậy, quan điểm “đa dạng hóa luôn đem lại lợi ích cho công ty đi thâu tóm” là
phiến diện và chưa đúng trong mọi trường hợp.