Thương vụ Sony mua lại Columbia Pictures môn Sáp nhập, mua lại và tái cấu trúc doanh nghiệp | Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh

Thương vụ Sony mua lại Columbia Pictures (1989):
Sony là một trong những công ty điện tử hàng đầu thế giới, là một tập đoàn đa
quốc gia của Nhật Bản với các sản phẩm nổi bật gồm: tivi, máy ảnh, máy tính xách tay.
Columbia Pictures là nhà sản xuất phim nổi tiếng của Mỹ, được Coca-Cola mua lại vào
năm 1982. Ngày 28 tháng 9 năm 1989, Sony đã công bố mua lại hãng sản xuất phim
Columbia Pictures, hình thành nên hãng phim Sony Pictures Entertainment, khiến cho
Sony trở thành một trong số ít các công ty Nhật Bản mua lại các tài sản từ Mỹ. Sự kiện
này đã gây xôn xao giới kinh doanh Mỹ và thế giới. Và quả thực Sony đã đạt được mức
lợi nhuận kỷ lục vào năm đó. Tuy nhiên trong những năm sau đó, có thể đánh giá đây là
một thương vụ M&A thất bại.
Nguyên nhân ảnh hưởng đến sự thất bại của thương vụ này:
Thứ nhất, thất bại về mặt tài chính (Sony đã trả giá quá cao):
Sony mua lại Columbia Pictures với giá 3,4 tỷ USD – một con số khổng lồ mà
chưa một công ty Nhật Bản nào dám bỏ ra trước đó – trong khi Columbia Pictures đang
có một khoản nợ lên tới 1,4 tỷ USD. Mặc dù Columbia Pictures là một trong những công
ty phim ảnh hàng đầu thế giới nhưng mức giá mà Sony trả là quá cao so với giá trị tài sản
lúc đó của Columbia Pictures. Sony trả giá cao như vậy là do họ tin rằng những lợi ích
mà thương vụ này sẽ đem lại sau đó lớn hơn rất nhiều. Họ kỳ vọng thương vụ này sẽ giúp
Sony mở rộng sang lĩnh vực giải trí và tiếp cận hệ thống phân phối rộng rãi ở Mỹ, đồng
thời có thể dùng các bộ phim và chương trình giải trí để quảng cáo cho sản phẩm của
mình. Trong bối cảnh nền kinh tế đang bước vào suy thoái thì hành động này của Sony đã
khiến các nhà đầu tư nhận định rằng “đó là một thảm họa cho Sony”.
Thứ hai, về lãnh đạo: lãnh đạo thiếu sáng suốt, không tính toán kỹ lợi nhuận và chi phí
trong tương lai trước khi quyết định:
Không chỉ phải gánh khoản nợ 1,4 tỷ USD mà Sony còn phải bỏ ra nhiều chi phí
dịch vụ, thông tin, tiệc tùng để đạt được thỏa thuận mua bán này. Ban lãnh đạo Sony đã
quá vội vàng đưa ra mức giá quá hời cho thương vụ này, sau đó lại ra một quyết định
không chính xác, đó là thuê cùng lúc 2 CEO là Jon Peters và Peter Guber với mức chi trả
lên đến 2,7 triệu USD/năm, 8% giá trị thị trường gia tăng thêm của công ty trong 5 năm
và 50 triệu USD tiền thưởng sau 5 năm. Tuy nhiên Peters và Guber vẫn còn thời hạn hợp
đồng với Warner Bros nên Warner Bros đã tiến hành kiện Sony và Sony phải bồi thường
1 tỷ USD. Như vậy tổng cộng Sony đã bỏ ra gần 6 tỷ USD để có được Columbia
Pictures. Những năm tiếp theo, mặc dù kết quả kinh doanh không tốt nhưng lãnh đạo
công ty vẫn chi tiêu quá nhiều vì họ nghĩ rằng Sony vẫn có đủ khả năng chi trả và bù đắp
được trong tương lai. Mặc dù đã tốn một số tiền khổng lồ như vậy nhưng ở những năm
sau đó, Sony chỉ thu về khoản lợi nhuận ít ỏi, chưa kể để đảm bảo hoạt động của
Columbia Pictures thì Sony phải chi từ 500-700 triệu USD hàng năm. Tháng 11/1994,
Sony phải xóa sổ một khoản nợ trị giá 2,7 tỷ USD tài trợ vào Columbia Pictures mà
không thu hồi lại được.
Trong những năm đầu tiên khi mới tiến hành mua lại Columbia Pictures, lợi nhuận
của Sony đã tăng đáng kể và đạt mức cao nhất vào năm 1992 trước khi bị suy giảm nhanh
chóng vào các năm sau đó. Một trong những nguyên nhân là do khi thương vụ mới được
thực hiện, các nhà đầu tư rất kỳ vọng vào một sự phát triển vượt bậc của Sony, tuy nhiên
sau một thời gian hoạt động, nó đã vận hành không hiệu quả, chi phí bỏ vào Columbia
Pictures quá lớn so với doanh thu.
Thứ ba, về đến vấn đề nhân sự: thiếu sự chú trọng đến vấn đề nhân sự:
Việc Sony bỏ số tiền quá lớn để thuê 2 CEO điều hành hãng phim đã làm nảy sinh
mâu thuẫn về lợi ích khi những người lao động khác cho rằng họ không được đánh giá
đúng năng lực của mình, từ đó xảy ra hiện tượng suy giảm chất lượng lao động. Họ
không thực sự cống hiến hết mình để công ty phát triển. Đây cũng là một nguyên nhân
góp phần vào sự thất bại của thương vụ này.
Thứ tư, xung đột văn hóa:
Một phần sự suy giảm năng lực lao động gây ra do sự khác biệt về văn hóa giữa
Sony và Columbia Pictures, giữa nước Nhật Bản và Nước Mỹ, giữa các kỹ sư với các
nghệ sĩ Hollywood. Hai công ty quá khác biệt về đặc điểm kinh doanh và lãnh thổ địa lý
nên sau khi thực hiện M&A rất khó để hòa hợp, chia sẻ và bổ trợ kinh nghiệm cho nhau.
Công ty mới không trở thành một thể thống nhất, có sự tách biệt giữa hai công ty ban đầu
với nhau, đặc biệt là giữa đội ngũ công nhân viên.
Thứ năm, về quản trị rủi ro: không hiệu quả dẫn đến không thích ứng kịp với những thay
đổi trong môi trường kinh doanh:
Hoạt động kinh doanh của ngành sản xuất phim trong giai đoạn này không ổn định
do có xu hướng chuyển sang ưa thích những loại phim dựng trên những tiểu thuyết nổi
tiếng, mà thể loại phim này đòi hỏi phải có kinh phí đầu tư lớn và dài hạn. Sony đã không
kịp đối phó với những tình huống này, không có quyết định quản trị rủi ro phù hợp nên
dẫn tới thua lỗ trong các bộ phim sau đó.