1.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
CHUYÊN ĐỀ MỘT SỐ HỆ THỨC VỀ CẠNH VÀ ĐƯỜNG CAO TRONG TAM GIÁC VUÔNG
A.LÝ THUYẾT
B.DẠNG BÀI MINH HỌA
I.BÀI TOÁN VÀ CÁC DẠNG BÀI VÀ PHƯƠNG PHÁP
Dạng 1: Chứng minh hệ thức
Phương pháp giải
Sử dụng định lý Ta-lét và hệ thức lượng đã học biến đổi các vế, đưa về dạng đơn giản để chứng minh.
Bài 1. Cho
ABC
nhọn có đường cao
AH
. Chứng minh
22 2 2
AB AC BH CH
.
Bài 2. Cho tứ giác lồi
ABCD
có
AC BD
tại
O
. Chứng minh
22 22
AB CD AD BC
.
Bài 3. Cho tam giác
ABC
cân tại

0
90AA
, kẻ
BM CA
. Chứng minh
2
21.
AM AB
MC BC




Bài 4 . Một đường thẳng đi qua đỉnh A của hình bình hành ABCD cắt BD, BC, DC theo thứ tự ở E, K, G.
Chứng minh rằng:
a)
2
.AE EK EG
;
b)
111
AE AK AG

;
c) Khi đường thẳng thay đổi vị trí nhưng vẫn đi qua A thì tích BK.DG có giá trị không thay đổi.
Bài 5. Cho hình thang ABCD có
,AB a CD b
. Qua giao điểm O của hai đường chéo, kẻ đường thẳng
song song với AB, cắt AD và BC theo thứ tự ở E và G. Chứng minh rằng
1111
OE OG a b

.
Dạng 2: Tìm độ dài đoạn thẳng, số đo góc
Phương pháp giải
Bước 1: Đặt độ dài cạnh, góc bằng ẩn.
Bước 2: Thông qua giả thiết và các hệ thức lượng lập phương trình chứa ẩn.
Bước 3: Giải phương trình, tìm ẩn số. Từ đó tính độ dài đoạn thẳng hoặc góc cần tìm.
Bài 1. Cho
ABC
vuông tại
A
có đường cao
AH
, có
15cm, 12cmAB AH
. Tính
,,,BH BC CH AC
Bài 2. Cho hình thang
ABCD
, vẽ

DE AC E AC
. Biết
9cm, 17cm, 15cm.AB AC CD
a) Tính
,,AD BC DE
.
b) Tính
,
ABCD ABC
SS
.
Bài 3. Cho
ABC
vuông tại
A
, có
3
,30cm
4
AB AC BC
. Tính
,.AB AC
Bài 4. Cho hình thoi BEDF nội tiếp tam giác ABC (E thuộc AB, D thuộc AC, F thuộc BC).
2.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
a) Tính cạnh hình thoi biết
,AB c BC a
.
b) Chứng minh
2ac
BD
ac
với
,AB c BC a
.
c) Tính độ dài AB, BC, biết
,,AD m DC n DE d
.
Bài 5. Cho tam giác ABC,
//PQ BC
với P, Q là các điểm tương ứng thuộc AB, AC. Đường thẳng PC và
QB cắt nhau tại G. Đường thẳng đi qua G và song song với BC cắt AB tại E và AC tại F. Biết
,PQ a FE b
. Tính độ dài của BC.
Bài 6. Trên cạnh BC của hình vuông ABCD cạnh 6, lấy điểm E sao cho
2
BE
. Trên tia đối của tia CD
lấy điểm F sao cho
3CF
. Gọi M là giao điểm của AE và BF. Tính góc AMC.
Dạng 3. Toán thực tế
Bài 1: Một cột đèn có bóng trên mặt đất dài 7,5 m, các tia sáng mặt trời tạo với mặt đất một góc xấp xỉ
bằng
42
. Tính chiều cao của cột đèn.
Bài 2: Ở độ cao 920 m, từ một máy bay trực thăng người ta nhìn hai điểm D, C của hai đầu cầu những
góc so với đường vuông góc với mặt đất các góc lần lượt là
37 , 31 .

 
Tính chiều dài CD của cây
cầu.
Bài 3. Một sợi dây treo từ ngọn cây thả xuống đất thì dư ra một đoạn dây dài
0,5 m
. Nếu kéo căng sợi dây
sao cho đầu dây chạm đất thì đo được khoảng cách từ đầu dây đến gốc cây là
2,5 m
. Tính chiều cao cây.
Bài 4. Nhà An ở vị trí
A
, nhà Bảo ở vị trí
B
cách nhau
2mk
. Quán Game ở tại vị trí
C
, biết
800mAC
và
AB AC
. Vào một ngày đẹp trời, An hẹn Bảo đến quán Game. Biết An đi bộ với vận tốc
5m/hk
và
Bảo đi xe đạp. Hỏi Bảo phải đi với vận tốc bao nhiêu để đến quán Game cùng lúc với An.
3.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
II.TRẮC NGHIỆM RÈN PHẢN XẠ
Câu 1: Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
, đường cao
AH
(như hình vẽ). Hệ thức nào sau đây là đúng?
A.
2
.AH AB AC=
. B.
2
.AH BH CH=
. C.
2
.AH AB BH=
. D.
2
.AH CH BC=
.
Câu 2: "Trong tam giác vuông, bình phương đường cao ứng với cạnh huyền bằng .. ". Cụm từ thích hợp
điền vào chỗ trống là:
A. Tích hai cạnh góc vuông.
B. Tích hai hình chiếu của hai cạnh góc vuông trên cạnh huyền.
C. Tích cạnh huyền và 1 cạnh góc vuông.
D. Tổng nghịch đảo các bình phương của hai cạnh góc vuông.
Câu 3: Cho tam
ABC
vuông tại
A
, đường cao
AH
(như hình vẽ). Hệ thức nào sau đây là sai?
A.
2
.bbc
¢
=
. B.
222
111
hab
=+
. C.
..ah b c
¢¢
=
. D.
2
.hbc
¢¢
=
.
Câu 4: Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
, đường cao
AH
(như hình vẽ). Hệ thức nào sau đây là sai?
A.
2
.AB BH BC=
. B.
2
.AC CH BC=
. C.
..AB AC AH BC=
.D.
22
2
22
.
AB AC
AH
AB AC
+
=
Câu 5: Tìm
,xy
trong hình vẽ sau:
H
C
B
A
c
b
h
c' b'
a
H
C
A
B
H
C
B
A
4.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
A.
7, 2 ; 11, 8xy==
. B.
7; 12xy==
. C.
7, 2; 12, 8xy==
. D.
7, 2 ; 12xy==
.
Câu 6: Tính
,xy
trong hình vẽ sau:
A.
6, 5; 9, 5xy==
. B.
6, 25; 9, 75xy==
.C.
9, 25; 6, 75xy==
. D.
6; 10xy==
.
Câu 7: Tìm
,xy
trong hình vẽ sau:
A.
3, 6; 6, 4xy==
. B.
3, 6; 6, 4yx==
. C.
4; 6xy==
. D.
2, 8; 7, 2xy==
.
Câu 8: Tính
,xy
trong hình vẽ sau:
A.
3, 2; 1, 8xy==
. B.
1, 8; 3, 2xy==
. C.
2; 3xy==
. D.
3; 2xy==
.
Câu 9: Tìm
,xy
trong hình vẽ sau:
12
x
y
20
H
C
A
B
10
x
y
16
H
C
B
A
10
8
x
y
H
C
A
B
3
4
x
y
H
C
B
A
5.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
A.
35 74
;74
74
xy==
. B.
35 74
;74
74
yx==
. C.
4; 6xy==
. D.
2, 8; 7, 2xy==
.
Câu 10: Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
, chiều cao
AH
và
5; 12AB AC==
. Đặt
;BC y AH x==
.
Tính
,xy
.
A.
4; 119xy==
. B.
60
;13
13
yx==
. C.
4, 8; 13xy==
. D.
60
;13
13
xy==
.
Câu 11: Cho tam giác
ABC
vuông tại
,AAH BC^
(
H
thuộc
BC
). Cho biết
:3:4AB AC =
và
15BC cm=
. Tính độ dài đoạn thẳng
BH
.
A.
5, 4BH =
. B.
4, 4BH =
. C.
5, 2BH =
. D.
5BH =
.
Câu 12: Cho tam giác
ABC
vuông tại
,AAH BC^
(
H
thuộc
BC
). Cho biết
:4:5AB AC =
và
41BC cm=
. Tính độ dài đoạn thẳng
CH
(làm tròn đến chữ số thập phân thứ nhất).
A.
2, 5CH »
. B.
4CH »
. C.
3, 8CH »
. D.
3, 9CH »
.
Câu 13: Tính
x
trong hình vẽ sau:
A.
14x =
. B.
13x =
. C.
12x =
. D.
145x =
.
Câu 14: Tính
x
trong hình vẽ sau (làm tròn đến chữ số thập phân thứ hai)
A.
8, 81x »
. B.
8, 82x »
. C.
8, 83x »
. D.
8, 80x »
.
Câu 15: Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
, đường cao
AH
. Cho biết:
:3:4AB AC =
và
6AH cm=
.
Tính độ dài các đoạn thẳng
CH
.
A.
8CH =
. B.
6CH =
. C.
10CH =
. D.
12CH =
.
Câu 16: Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
, đường cao
AH
. Cho biết
:3:7AB AC =
và
42AH cm=
.
Tính độ dài các đoạn thẳng
CH
.
5
7
x
y
H
C
B
A
12
13
x
H
C
A
B
15
20
x
H
C
B
A
6.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
A.
96CH =
. B.
49CH =
. C.
98CH =
. D.
89CH =
.
Câu 17: Tính
,xy
trong hình vẽ sau:
A.
25; 5xy==
. B.
5; 3 5xy==
. C.
5; 2 5xy==
. D.
25; 25xy==
.
Câu 18: Tính
,xy
trong hình vẽ sau:
A.
14; 35xy==
. B.
35; 14xy==
. C.
24; 3 5xy==
. D.
6; 15xy==
.
Câu 19: Tính
x
trong hình vẽ sau:
A.
62x =
. B.
82x =
. C.
83x =
. D.
8
2
x =
.
Câu 20: Tính
x
trong hình vẽ sau:
A.
62x =
. B.
6x =
. C.
63x =
. D.
82x =
.
Câu 21: Cho
ABCD
là hình thang vuông tại
A
và
D
. Đường chéo
BD
vuông góc với
BC
. Biết
12AD cm=
,
25DC cm=
. Tính độ dài
BC
, biết
20BC <
.
A.
15BC cm=
. B.
16BC cm=
. C.
14BC cm=
. D.
17BC cm=
.
Câu 22: Cho
ABCD
là hình thang vuông tại
A
và
D
. Đường chéo
BD
vuông góc với
BC
. Biết
10AD cm=
,
20DC cm=
. Tính độ dài
BC
.
x
y
1
4
H
C
B
A
x
y
2
5
H
C
A
B
x
x
6
D
P
N
x
x
8
D
P
N
7.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
A.
361BC cm=
. B.
261BC cm=
. C.
15BC cm=
. D.
61BC cm=
.
Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
, đường cao
AH
. Biết
:5:12AB AC =
và
34AB AC cm+=
.
Câu 23: Tính các cạnh của tam giác
ABC
.
A.
5; 12; 13AB AC BC== =
. B.
24; 10; 26AB AC BC===
.
C.
10; 24; 26AB AC BC===
. D.
26; 12; 24AB AC BC===
.
Câu 24: Tính độ dài các đoạn
,,AH BH CH
(làm tròn đến chữ số thập phân thứ hai)
A.
9, 23; 7, 69; 18, 31AH BH CH»»»
. B.
9, 3; 7, 7; 18, 3AH BH CH»»»
.
C.
8, 23; 8, 69; 17, 31AH BH CH»»»
. D.
7, 69; 8,23; 17,77AH BH CH»»»
.
Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
, đường cao
AH
. Biết
:3:4AB AC =
và
21AB AC cm+=
.
Câu 25: Tính các cạnh của tam giác
ABC
.
A.
9; 10; 15AB AC BC== =
. B.
9; 12; 15AB AC BC== =
.
C.
8; 10; 15AB AC BC== =
. D.
8; 12; 15AB AC BC== =
.
Câu 26: Tính độ dài các đoạn
,,AH BH CH
.
A.
7, 2; 5, 4; 9 , 6BH AH CH===
. B.
7, 2; 5 , 4; 9 , 6CH BH AH===
.
C.
7, 2; 5, 4; 9AH BH CH===
. D.
7, 2; 5 , 4; 9, 6AH BH CH===
.
Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
, đường cao
AH
. Gọi
D
và
E
lần lượt là hình chiếu vuông góc của
H
trên
,AB AC
(hình vẽ).
Câu 27: Tỉ số
2
2
AB
AC
bằng với tỉ số nào sau đây?
A.
2
2
AB HC
HB
AC
=
. B.
2
2
AB HB
HC
AC
=
. C.
2
2
AB HA
HB
AC
=
. D.
2
2
AB HC
HA
AC
=
.
Câu 28: Tỉ số
3
3
AB
AC
bằng với tỉ số nào sau đây?
A.
3
3
AB BD
EC
AC
=
. B.
3
3
AB AD
EC
AC
=
. C.
3
3
AB BD
ED
AC
=
. D.
3
3
AB EC
BD
AC
=
.
Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
, đường cao
AH
. Cho biết
9, 16BH cm CH cm==
. Gọi
,DE
lần lượt
là hình chiếu vuông góc của
H
trên các cạnh
AB
và
AC
. Các đường thẳng vuông góc với
DE
tại
D
và
E
lần lượt cắt
BC
tại
,MN
. (hình vẽ).
N
D
E
H
C
A
B
N
M
D
E
H
C
A
B
8.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
N
D
E
H
C
A
B
Câu 29: Tính độ dài đoạn thẳng
DE
.
A.
12DE cm=
. B.
8DE cm=
. C.
15DE cm=
. D.
16DE cm=
.
Câu 30: Tính độ dài đoạn
MN
?
A.
15MN cm=
. B.
13MN cm=
. C.
12, 5MN cm=
. D.
12MN cm=
.
Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
, đường cao
AH
. Cho biết
9, 16BH cm CH cm==
. Gọi
,DE
lần lượt là
hình chiếu vuông góc của
H
trên các cạnh
AB
và
AC
. Các đường thẳng vuông góc với
DE
tại
D
và
E
lần lượt cắt
BC
tại
,MN
. (hình vẽ).
Câu 31: Tính diện tích tứ giác
DENM
.
A.
2
57
DENM
Scm=
. B.
2
150
DENM
Scm=
. C.
2
37, 5
DENM
Scm=
. D.
2
75
DENM
Scm=
.
Câu 32: Tính độ dài đoạn thẳng
DE
.
A.
5DE cm=
. B.
8DE cm=
. C.
7DE cm=
. D.
6DE cm=
.
Câu 33: Kết luận nào sau đây là đúng?
A.
1
3
MN BC=
. B.
1
2
MN BC=
. C.
3
4
MN BC=
. D.
2
3
MN BC=
.
Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
, đường cao
AH
. Cho biết
4, 9BH cm CH cm==
. Gọi
,DE
lần lượt là
hình chiếu vuông góc của
H
trên các cạnh
AB
và
AC
. Các đường thẳng vuông góc với
DE
tại
D
và
E
lần lượt cắt
BC
tại
,MN
. (hình vẽ).
Câu 34: Tính diện tích tứ giác
DENM
.
A.
2
19,5
DENM
Scm=
. B.
2
20, 5
DENM
Scm=
. C.
2
19
DENM
Scm=
. D.
2
21, 5
DENM
Scm=
.
Cho tam giác
CDE
nhọn, đường cao
CH
. Gọi
,MN
theo thứ tự là hình chiếu của
H
lên
,CD DE
. (hình
vẽ)
N
M
D
E
H
C
A
B
9.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
Câu 35: Tính
.CD CM
bằng:
A.
.CH CE
. B.
.CE CN
. C.
.CH C N
. D.
.CDCN
.
N
H
D
E
C
10.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
III.PHIẾU BÀI TỰ LUYỆN
Bài 1: Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
,
AH
là đường cao, biết rằng
6, 8AB cm AC cm==
. Tính
,BH AH
.
Bài 2: Cho tam giác
ABC
có
12 , 5 , 13AB cm AC cm BC cm===
, đường cao
AH
. Tính
AH
.
Bài 3: Cho tam giác nhọn
ABC
.
AH
là đường cao,
,DE
lần lượt là hình chiếu của
H
trên
,AB AC
.
Chứng minh rằng:
a)
..AD AB AE AC=
b)
ADE ABC=
Bài 4: Cho tam giác nhọn
ABC
,
BD
và
CE
là hai đường cao. Các điểm
,NM
trên các đường thẳng
,BD CE
sao cho
0
90AMB ANC==
.
Chứng minh rằng tam giác
AMN
cân.
Bài 5: Cho hình vuông
ABCD
, một điểm
E
bất kỳ thuộc cạnh
AB
. Gọi
F
là giao điểm của
DE
và
BC
.
Chứng minh rằng:
222
111
DA DE DF
=+
Bài 6:Cho đoạn thẳng
4AB cm=
.
C
là điểm di động sao cho
3BC cm=
. Vẽ tam giác
AMN
vuông tại
A
có
AC
là đường cao. Xác định vị trí điểm
C
để
22
11
AM AN
+
đạt giá trị lớn nhất.
Bài 7: Cho hình thoi
ABCD
với
0
120A =
. Tia
Ax
tạo với tia
BAx
bằng
0
15
và cắt cạnh
BC
tại
M
, cắt
đường
CD
tại
N
.
Chứng minh rằng:
22 2
11 4
3AM AN AB
+=
Bài 8: Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
,
AH
là đường cao.
Cho biết
,BH x HC y==
.
Chứng minh rằng:
2
xy
xy
+
£
11.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
HƯỚNG DẪN GIẢI
I.BÀI TOÁN VÀ CÁC DẠNG BÀI
Dạng 1 Chứng minh đẳng thức hình học
Bài 1. Cho
ABC
nhọn có đường cao
AH
. Chứng minh
22 2 2
AB AC BH CH
.
Lời giải
Xét
ABH
vuông tại
,H
ta có:

222
1AB AH BH
.
Xét
ACH
vuông tại
,H
ta có:

222
2AC AH CH
.
Lấy

12
ta được:
22 2 2
AB AC BH CH
(đpcm).
Bài 2. Cho tứ giác lồi
ABCD
có
AC BD
tại
O
. Chứng minh
22 22
AB CD AD BC
.
Lời giải
Lần lượt xét các tam giác vuông
,,,AOD AOB BOC DOC
ta được:




222
222
222
222
1
2
3
4
AD OA OD
CD OC OD
AB OA OB
BC OB OC




Lấy


14
23
, ta được:
222222
22222 2
AB CD OA OB OC OD
AD BC OA OB OC OD


22 22
.AB CD AD BC
Bài 3. Cho tam giác
ABC
cân tại

0
90AA
, kẻ
BM CA
. Chứng minh
2
21.
AM AB
MC BC




12.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
Lời giải
Gọi
H
là trung điểm
.BC
Lại có
ABC
cân tại
.A
A
H
vừa là trung tuyến, vừa là đường cao.Xét
AHC
và
B
MC
có:

0
90
.
chung
AHC BMC
AHC BMC g g
BCM


BC MC
AC HC

2BC MC
AC BC


2
2. 1BC MC AC
.
Xét:
2
21
AM AB
MC BC




2
21
AC MC AB
MC BC




2
2
AC AB
MC BC




2
2.
2. .
AC AB
MC MC AC

(Thay

1
vào)
2
AB
AC
AC

22
AC AB
(luôn đúng)
đpcm.
Bài 4.Một đường thẳng đi qua đỉnh A của hình bình hành ABCD cắt BD, BC, DC theo thứ tự ở E, K, G.
Chứng minh rằng:
a)
2
.
AE EK EG
;
b)
111
AE AK AG

;
c) Khi đường thẳng thay đổi vị trí nhưng vẫn đi qua A thì tích BK.DG có giá trị không thay đổi.
Lời giải
a) Vì
//
EK EB
AD BK
AE ED

(1)
Vì
//
AE EB
AB DG
EG ED

(2)
Từ (1) và (2) có:
2
.
EK EB AE
AE EK EG
AE ED EG

Vậy
2
.
AE EK EG
b) Vì
//
AE DE
AD BK
AK DB

;
//
AE BE
AB DG
AG BD

nên
111
1
AE AE DE BE BD
AK AG BD BD BD AK AG AE

Vậy
111
AK AG AE

.
c) Đặt
,
AB a AD b

Vì
//
BK AB a
AB CG
KC CG CG

;
//
KC CG KC
AD CK
AD DG b

nên
BK b
aDG
..BK DG a b
(hằng số).
Vậy khi đường thẳng thay đổi vị trí nhưng vẫn đi qua A thì tích BK.DG có giá trị không thay đổi.
Bài 5. Cho hình thang ABCD có
,
AB a CD b

. Qua giao điểm O của hai đường chéo, kẻ đường thẳng
song song với AB, cắt AD và BC theo thứ tự ở E và G. Chứng minh rằng
1111
OE OG a b

.
Lời giải
13.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
Vì
//OE AB
nên
OE DE OE DE
AB DA a DA

(theo hệ quả định lý Ta-lét) (1).
Vì
//OE CD
nên
OE AE OE AE
DC DA b DA

(theo hệ quả định lý Ta-
lét) (2).
Từ (1) và (2) ta được
11
11
OE OE DE AE
OE
a b DA DA a b




11 1
abOE

Tương tự có:
11 1
abOG

Vậy
1111
OE OG a b

.
14.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
Dạng 2: Tìm độ dài đoạn thẳng, số đo góc
Bài 1. Cho
ABC
vuông tại
A
có đường cao
AH
, có
15cm, 12cmAB AH
. Tính
,,,BH BC CH AC
Lời giải
Xét
ABC
vuông tại
A
, có đường cao
AH
. Ta có:
222
111
AH AB AC

22222
111111
12 15 400AC AH AB


20 cmAC
.
22222
15 20 625BC AB AC

25 cmBC
2
.AB BH BC

22
15
9cm
25
AB
BH
BC

.
2
.AC CH CB

22
20
16 cm
25
AC
CH
CB

.
Bài 2. Cho hình thang
ABCD
, vẽ

DE AC E AC
. Biết
9cm, 17cm, 15cm.AB AC CD
a) Tính
,,AD BC DE
.
b) Tính
,
ABCD ABC
SS
.
Lời giải
a. Xét
ADC
vuông tại
D
, có đường cao
DE
, ta được:
22222
17 15 64AD AC DC

8cmAD
.
22222
11111
815DE AD DC

289
14400
.

120
cm
17
DE
.
Từ
B
kẻ

BH DC H DC
.
AD BH
.
Ta lại có:
AB DH
(
ABCD
là hình thang)
và
0
90BAD
.
ABDH
là hình chữ nhật.


9cm
8cm
AB DH
AD BH


.
Xét
BHC
vuông tại
H
, ta được:

2
2222
8BC BH HC DC DH
64 36 100

10 cmBC
.
b. Ta có:
15.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com

2
.
92 cm
2
ABCD
AB DC AD
S

.

2
18.15
.60cm
22
ADC
SADDC
.
92 60
ABC ABCD ADC
SS S

2
32 cm
ABC
S
.
Bài 3. Cho
ABC
vuông tại
A
, có
3
,30cm
4
AB AC BC
. Tính
,.AB AC
Lời giải
Gọi
 
3
cm cm
4
x
AC x AB
với
0.x
Xét
ABC
vuông tại
A
, có
2
222 2
9
900
16
x
BC AB AC x
2
576 24xx
.
Vậy
 
24 cm , 18 cmAC AB
.
Bài 4. Cho hình thoi BEDF nội tiếp tam giác ABC (E thuộc AB, D thuộc AC, F thuộc BC).
a) Tính cạnh hình thoi biết
,
AB c BC a

.
b) Chứng minh
2ac
BD
ac
với
,
AB c BC a

.
c) Tính độ dài AB, BC, biết
,,
AD m DC n DE d

.
Lời giải
a) Gọi độ dài cạnh hình thoi là x.
Vì
D//EBC
nên
ED AE
BC AB
(hệ quả định lý Ta-lét)

xcx
cx a c x cx ac ax
ac


ac
acx ac x
ac

Vậy
ac
x
ac
.
b) Trên tia đối của tia BC lấy điểm K sao cho
BK BA
.
Ta có tam giác ABK cân tại B nên
1
2
BKA BAK ABC
(tính chất góc ngoài tam giác).
Mà
1
//
2
BD CB
EBD DBF ABC AKB DBF BD AK
AK CK
 
(hệ quả định lý Ta-lét)
BD CB a
AK BC BK a c


(1)
Trong tam giác ABK có:
2AK AB BK c c c
(định lý về độ dài cạnh trong tam giác) (2).
Từ (1) và (2) có:
2
.2
aac
BD c
ac ac


16.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
Vậy
2ac
BD
ac
.
c) Vì
//ED BC
nên
ED AD
BC AC
(hệ quả định lý Ta-lét)

dm n
dm
BC
BC m n m

Tương tự có

dm n
AB
n
Vậy

dm n
BC
m
và

dm n
AB
n
.
Bài 5. Cho tam giác ABC,
//
PQ BC
với P, Q là các điểm tương ứng thuộc AB, AC. Đường thẳng PC và
QB cắt nhau tại G. Đường thẳng đi qua G và song song với BC cắt AB tại E và AC tại F. Biết
,
PQ a FE b

. Tính độ dài của BC.
Lời giải
Đặt
BC x
.
Áp dụng kết quả của Ví dụ 2 - dạng 1 - chủ đề 1 ta có:
1111 ax
GE GF
GE GF a x a x

22
2
ax ax ax
GE GF EF b
ax ax ax


20
2
ab
ab bx ax x
ab

Vậy
2
ab
BC
ab
.
Bài 6. Trên cạnh BC của hình vuông ABCD cạnh 6, lấy điểm E
sao cho
2
BE
. Trên tia đối của tia CD lấy điểm F sao cho
3CF
. Gọi M là giao điểm của AE và BF. Tính góc AMC.
Lời giải
Gọi H là giao điểm của CM và AB, G là giao điểm của AM và DF.
Vì
//AB CG
nên
21
62 2
AB BE BE
CG EC BC BE


(hệ quả định lý Ta-lét)
2 2.6 12 12 3 9CG AB FG CG CF 
Vì
//AH CG
nên
BH CF
AB FG
33
6. 2
69 9
BH
BH BH BE
Xét
BAE
và
BCH
có:



theo treân
90
tính chaát hình vuoâng
BE BH
ABE CBH
AB BC

.. 90BAE BCH c g c BEA BHC AMC MAH AHM MAH AEB 
Vậy
90AMC .
17.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
Dạng 3: Toán thực tế:
Bài 1: Một cột đèn có bóng trên mặt đất dài 7,5 m, các tia sáng mặt trời tạo với mặt đất một góc xấp xỉ
bằng
42
. Tính chiều cao của cột đèn.
Lời giải
Gọi chiều cao của cột đèn là AB, bóng của nó trên mặt đất là AC. Ta có:
90BAC .
Theo giả thiết, ta có
42BCA .
Áp dụng tỉ số lượng giác trong tam giác ABC vuông tại A, ta có:

tan .tan 7,5 tan 42 6,75
AB
BCA AB AC BCA cm
AC

Vậy chiều cao của cột đèn là 6,75 (cm).
Bài 2: Ở độ cao 920 m, từ một máy bay trực thăng người ta nhìn hai điểm D, C của hai đầu cầu những
góc so với đường vuông góc với mặt đất các góc lần lượt là
37 , 31 .

 
Tính chiều dài CD của cây
cầu.
Lời giải
Gọi A là vị trí của trực thăng, B là chân đường vuông góc hạ từ A
xuống mặt đất. C và D là hai điểm đầu cầu.
Ta có:
tan
BD
BAD
AB

.tan 920.tan 37 920.0,754 693,68BD AB BAD m
Mặt khác:
tan
BC
BAC
AB

.tan 920.tan 31 920.0,6 552BC AB BAC m
Vậy chiều dài của cây cầu là:

693,68 552 141,68CD BD BC m
.
Bài 3. Một sợi dây treo từ ngọn cây thả xuống đất thì dư ra một đoạn
dây dài
0,5 m
. Nếu kéo căng sợi dây sao cho đầu dây chạm đất thì đo
được khoảng cách từ đầu dây đến gốc cây là
2,5m
. Tính chiều cao cây.
Lời giải
18.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
Gọi chiều dài dây là
AC
và chiều cao cây là
.AB
Đặt

mAB x
với
0,5x
.
Do khi dây treo từ ngọn cây thả xuống đất thì dư ra
một đoạn
0,5 m
.

0,5 mAC x
Xét
ABC
vuông tại
B
, ta được:
222
AC BC AB

2
22
0,5 2,5xx
22
0, 25 6, 25xx x
6x
.
Vậy cây cao
6m
.
Bài 4. Nhà An ở vị trí
A
, nhà Bảo ở vị trí
B
cách nhau
2mk
. Quán Game ở tại vị trí
C
, biết
800mAC
và
AB AC
. Vào một ngày đẹp trời, An hẹn Bảo đến quán Game. Biết An đi bộ với vận tốc
5m/hk
và
Bảo đi xe đạp. Hỏi Bảo phải đi với vận tốc bao nhiêu để đến quán Game cùng lúc với An.
Lời giải
800m = 0,8Km.
Xét
ABC
vuông tại
A
, ta có:
222 22
2000 800BC AB AC

2154m 2,154KmBC
.
Thời gian An đi từ nhà đến quán Game là

1
1
0,8
0,16 h
5
AC
t
v

.
Thời gian Bảo đi từ nhà đến quán Game là

2
22
2,154
h
BC
t
vv

.
Do An và Bảo đến cùng lúc nên
12
2
2,154
0,16tt
v


2
13,5 Km/hv
.
Vậy Bảo sẽ đi với vận tốc
13,5 Km/h.
19.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
II.TRẮC NGHIỆM RÈN PHẢN XẠ
Câu 1. Lời giải:
Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
, đường cao
AH
. Khi đó ta có hệ thức
2
.HA HB H C=
.
Đáp án cần chọn là B.
2. Lời giải:
Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
, đường cao
AH
. Khi đó ta có hệ thức
2
.HA HB H C=
.
Hay "Trong tam giác vuông, bình phương đường cao ứng với cạnh huyền bằng Tích hai hình chiếu của
hai cạnh góc vuông trên cạnh huyền".
Đáp án cần chọn là B.
3. Lời giải:
Nhận thấy
ah bc=
nên phương án C là sai.
Đáp án cần chọn là C.
4. Lời giải:
Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
, đường cao
AH
. Khi đó ta có các hệ thức
22
.; .;. .AC CH BC AB BH BC AB AC BC AH== =
và
222
111
AH AB AC
=+
.
Nhận thấy phương án D:
22
2
22 2 2
11
.
AB AC
AH
AB AC AB AC
+
==+
là sai.
Đáp án cần chọn là D.
5. Lời giải:
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông ta có:
2
2
144
.7,2
20
AB
AB BH BC BH
BC
====
20 7, 2 12, 8CH BC BH=-=-=
.
Vậy
7, 2; 12, 8xy==
.
Đáp án cần chọn là C.
6. Lời giải:
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông ta có:
2
2
100
.6,25
16
AB
AB BH BC BH
BC
====
16 6, 25 9, 75CH BC BH=-=- =
.
Vậy
6, 25; 9, 75xy==
.
Đáp án cần chọn là B.
7. Lời giải:
Theo định lý Pytago ta có
222 2
100 10BC AB AC BC BC=+==
.
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông ta có:
22
2
6
.3,6
10
AB
AB BH BC BH
BC
====
hay
3, 6x =
.
10 3, 6 6, 4CH BC BH=-=-=
hay
6, 4y =
. Vậy
3, 6; 6, 4xy==
.
Đáp án cần chọn là A.
8. Lời giải:
Theo định lý Pytago ta có
222 2
25 5BC AB AC BC BC=+ ==
.
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông ta có:
22
2
3
.1,8
5
AB
AB BH BC BH
BC
====
hay
1, 8x =
.
51,8 3,2CH BC BH=-=-=
hay
3, 2y =
.
20.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
Vậy
1, 8; 3, 2xy==
.
Đáp án cần chọn là B.
9. Lời giải:
Theo định lý Pytago ta có
222 2
74 74BC AB AC BC BC=+ ==
.
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông ta có:
. 5.7 35 74
..
74
74
AB AC
AH BC AB AC AH
BC
== ==
. Vậy
35 74
;74
74
xy==
.
Đáp án cần chọn là A.
10. Lời giải:
Theo định lý Pytago ta có
222 2
169 13BC AB AC BC BC=+==
.
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông ta có:
.5.1260
..
13 13
AB AC
AH BC AB AC AH
BC
== ==
. Vậy
60
;13
13
xy==
.
Đáp án cần chọn là D.
11. Lời giải:
Ta có:
2 2 22 22
:3:4
3 4 9 16 9 16 25
AB AC AB AC AB AC AB AC
AB AC
++
== = = =
+
2
225
9
25 25
BC
===
(Vì theo định lý Pytago ta có
222 22
225AB AC BC AB AC+=+=
)
Nên
22
99;912
916
AB AC
AB AC= = = =
.
Theo hệ thức lượng trong tam giác vuông
ABC
ta có:
2
2
81
.5,4
15
AB
AB BH BC BH
BC
====
. Vậy
5, 4BH =
.
Đáp án cần chọn là A.
12. Lời giải:
5
12
x
y
H
C
B
A
H
C
B
A
21.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
Ta có
:4:5AB AC =
2222
41
1
4 5 16 25 16 25 41
AB AC AB AC AB AC+
= = = ==
+
(vì theo định lý Pytago ta có:
222 22 2
(41) 41AB AC BC AB AC+=+= =
)
Nên
22
2
1164;15
16 25
AB AC
AB AB AC= = = = =
Theo hệ thức lượng trong tam giác vuông
ABC
ta có:
2
2
25
.3,9
41
AC
AC CH BC CH
BC
===»
. Vậy
3, 9CH »
.
Đáp án cần chọn là D.
13. Lời giải:
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông ta có:
222
22 22
111 . 15.20
12
15 20
AB AC
AH
AH AB AC
AB AC
=+= = =
++
. Vậy
12x =
.
Đáp án cần chọn là C.
14. Lời giải:
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông
ABC
ta có:
222
111
AH AB AC
=+
22 22
2
222 22
1.
.
AB AC AB AC
AH
AH AB AC AB AC
+
= =
+
22 22
. 12.13
8, 82
12 13
AB AC
AH
AB AC
= = »
++
. Vậy
8, 82x »
.
Đáp án cần chọn là B.
15. Lời giải:
Ta có
:3:4AB AC =
, đặt
.3 , 4 ( 0)AB a AC a a==>
Theo hệ thức lượng
222
111
AH AB AC
=+
22 2
11 1 1 25 5
()
36 36 2
9 16 144
aTM
aa a
= + = =
7, 5; 10AB AC= =
.
Theo định lý Pytago cho tam giác vuông
AHC
ta có:
H
C
B
A
H
C
B
A
22.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
22
100 36 8CH AC AH=-=-=
. Vậy
8CH =
.
Đáp án cần chọn là A.
16. Lời giải:
Ta có
:3:7AB AC =
, đặt
3; 7AB a AC a==
(0)a >
Theo hệ thức lượng
222
111
AH AB AC
=+
22 2 2
11 1 1 58
1764
42 9 49 441aa a
=+ =
2
441 102312 2 58 ( )aaTM= = 6 58; 14 58AB AC= =
Theo định lý Pytago cho tam giác vuông
AHC
ta có:
22 22
(14 58 ) 42 98CH AC AH=-= -=
. Vậy
98CH =
.
Đáp án cần chọn là C.
17. Lời giải:
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông ta có:
22
.1.42AH BH CH AH AH===
.
Áp dụng định lý Pytago cho tam giác vuông
;AHB AHC
ta có:
22 2 2
;25AB AH HB AC A H HC=+ =+=
. Vậy
5; 2 5xy==
.
Đáp án cần chọn là C.
18. Lời giải:
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông ta có:
22
.2.510AH BH CH AH AH===
.
Áp dụng định lý Pytago cho tam giác vuông
;AHB AHC
ta có:
22
10 4 14AB AH HB=+=+=
;
22
10 25 35AC AH HC=+=+=
Vậy
14; 35xy==
.
Đáp án cần chọn là A.
19. Lời giải:
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông ta có
222
111
MD MN MP
=+
2
22 2
111 12
128 8 2
64 64
xx
xx x
=+== =
. Vậy
82x =
.
Đáp án cần chọn là B.
20. Lời giải:
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông ta có:
222
111
MD MN MP
=+
2
22 2
111 12
72 6 2
36 36
xx
xx x
=+===
. Vậy
62x =
.
H
C
B
A
23.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
Đáp án cần chọn là A.
21. Lời giải:
Kẻ
BE CD^
tại
E
Suy ra tứ giác
ABED
là hình chữ nhật (vì
90ADE===
) nên
12BE AD cm==
Đặt
(0 25)EC x x=<<
thì
25DE x=-
.
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông
BCD
ta có:
22
. (25 ) 144 25 144 0BE ED EC x x x x=-=-+=
2
16 9 144 0 ( 16 ) 9( 16) 0xxx xx x- -+ = - - - =
16
(16)(9)0
9
x
xx
x
é
=
ê
- -=
ê
=
ê
ë
(thỏa mãn)
Với
16EC =
, theo định lý Pytago ta có:
22 22
12 16 20BC BE EC=+=+=
(loại).
Với
9EC =
, theo định lý Pytago ta có:
22 22
12 9 15BC BE EC=+=+=
(nhận).
Vậy
15BC cm=
.
Đáp án cần chọn là A.
22. Lời giải:
Kẻ
BE CD^
tại
E
Suy ra tứ giác
ABED
là hình chữ nhật (vì
90ADE===
) nên
10BE AD cm==
Đặt
(0 25)EC x x=<<
thì
20DE x=-
.
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong
tam giác vuông
BCD
ta có:
2
.(20)100BE ED EC x x=-=
2
20 100 0xx- + =
2
(10)0 10()xxtm- ==
Với
16EC =
, theo định lý Pytago ta có:
22 22
12 10 2 61BC BE EC=+=+=
.
Vậy
261BC cm=
.
Đáp án cần chọn là B.
23. Lời giải:
Theo giả thiết:
:5:12AB AC =
.
A
E
C
B
D
H
C
B
A
24.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
Suy ra
34
2
5 12 5 12 17
AB AC AB AC+
== ==
+
. Do đó
5.2 10( ); 2.12 24 ( )AB cm AC cm== = =
.
Tam giác
ABC
vuông tại
A
, theo định lý Pytago ta có:
22222
10 24 676BC AB AC=+=+=
, suy ra
26BC cm=
.
Đáp án cần chọn là C.
24. Lời giải:
Theo câu trước ta có
10; 24; 26AB AC BC===
.
. 10.24
.. 9,23
26
AB AC
AH BC A B AC AH
BC
===»
;
22
2
10 100
.7,69
13 13
AB
AB BH BC BH
BC
====»
.
26 7,69 18, 31CH BC BH=-=- =
.
Vậy
9, 23; 7, 69; 18, 31AH BH CH»»»
.
Đáp án cần chọn là A.
25. Lời giải:
Theo giả thiết:
:3:4AB AC =
Suy ra
3
34 34
AB AC AB AC+
== =
+
. Do đó
3.3 9( ); 3.4 12( )AB cm AC cm== ==
.
Tam giác
ABC
vuông tại
A
, theo định lý Pytago ta có:
22222
912 225BC AB AC=+=+=
, suy ra
15BC cm=
.
Đáp án cần chọn là B.
26. Lời giải:
Ta có
9; 12; 15AB AC BC== =
.12.9
.. 7,2
15
AB AC
AH BC AB AC AH
BC
====
H
C
B
A
H
C
B
A
H
C
B
A
25.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
2
2
81
.5,4
15
AB
AB BH BC BH
BC
====
15 5, 4 9, 6CH BC BH=-=-=
Vậy
7, 2; 5 , 4; 9, 6AH BH CH===
.
Đáp án cần chọn là B.
27. Lời giải:
Xét tam giác vuông
ABC
có
AH
là đường cao nên
22
.; .AB BH BC AC CH BC==
Nên
2
2
.
.
AB BH BC HB
CH BC HC
AC
==
Đáp án cần chọn là B.
28. Lời giải:
Tam giác vuông
AHB
có
2
2
.
BH
BH BD AB BD
AB
==
Tam giác vuông
AHC
có
2
2
.
HC
HC AC EC EC
AC
==
Từ đó
22 2
22
:.
BD HB HC HB AC
EC AB AB
AC HC
==
mà theo câu trước thì
2
2
AB HB
HC
AC
=
nên
43
43
.
BD AB AC BD AB
EC AB EC
AC AC
==
.
Đáp án cần chọn là A.
29. Lời giải:
Tứ giác
AEHD
là hình chữ nhật vì
90AE D===
nên
DE AH=
Xét
ABCD
vuông tại
A
có
2
.9.16144 12AH HB HC AH====
Nên
12DE cm=
.
Đáp án cần chọn là A.
30. Lời giải:
+ Ta có:
90NE C AED+=
mà
AED HAE=
(do
AEHD
là hình chữ nhật) và
HAE ABC=
(cùng phụ
với
ACB
) nên
90NEC ABC+=
mà
90ACB ABC+=
nên
ACB NEC=
hay
NECD
cân tại
N
EN NC=
(1).
+
90NEC HEN+=
mà

90NEC NCE NCE HEN=+=
. Lại có
90NEC NHE+=
nên
NEH NHE=
hay
NEHD
cân tại
N
hay
NE NH=
(2).
Từ (1) và (2) suy ra
NH NC=
Tương tự ta có
MH MB=
nên
11 11
.9 .16 12, 5
22 22
MN MH NH HB HC cm=+= + =+ =
Đáp án cần chọn là C.
31. Lời giải:
Vì
,;90DM DE EN DE DM EN D E^^ ==
nên
DENM
là hình thang vuông
Theo câu các câu trước ta có:
4, 5; 8; 12
22
BH CH
DM EN DE== == =
Nên
2
().(4,58).12
75
22
DENM
DM DN DE
Scm
++
===
.
Đáp án cần chọn là D.
32. Lời giải:
26.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
Tứ giác
AEHD
là hình chữ nhật vì
90AE D===
nên
DE AH=
Xét
ABCD
vuông tại
A
có
2
.4.936 6AH HB HC AH====
Nên
6DE cm=
.
Đáp án cần chọn là D.
33. Lời giải:
+ Ta có
90NEC AED+=
mà
AED HAE=
(do
AEHD
là hình chữ nhật) và
HAE ABC=
(cùng phụ
với
ACB
) nên
90AEC ABC+=
mà
90ACB ABC+=
nên
ACB NEC=
hay
NECD
cân tại
N
EN NC=
(1).
+
90NEC HEN+=
mà

90NEC NCE NCE HEN=+=
. Lại có

90NEC NHE+=
nên
NEH NHE=
hay
NEHD
cân tại
N
hay
NE NH=
(2).
Từ (1) và (2) suy ra
NH NC=
Tương tự ta có
MH MB=
nên
11 1
22 2
MN MH NH HB HC BC=+= + =
.
Đáp án cần chọn là B.
34. Lời giải:
Vì
,;90DM DE EN DE DM EN D E^^ ==
nên
DENM
là hình thang vuông
Theo câu các câu trước ta có:
2; 4, 5; 6
22
BH CH
DM EN DE== == =
Nên
2
().
19, 5
2
DENM
DM DN DE
Scm
+
==
.
Đáp án cần chọn là A.
35. Lời giải:
Tam giác
CHD
vuông tại
H
, ta có
2
.CH CM CD=
Tam giác
CHE
vuông tại
H
, ta có
2
.CH CN CE=
Nên
..CM CD CN CE=
Đáp án cần chọn là B.
27.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
H
C
B
A
H
C
B
A
E
D
H
C
B
A
N
M
D
E
C
B
A
III.TỰ LUYỆN
Bài 1:
Tam giác
ABC
vuông tại
A
(gt), theo định lý Py-ta-go ta có:
222
BC AB AC=+
222
68BC =+
2
36 64BC =+
22
10BC =
10BC cm=
Tam giác
ABC
vuông tại
A
,
AH
là đường cao theo hệ thức liên hệ giữa các cạnh góc vuông và hình
chiếu của nó trên cạnh huyền.
Ta có:
2
.BH BC AB=
2
.10 6BH =
3, 6BH cm=
Theo hệ thức liên quan đến đường cao
Ta có:
..AH BC AB AC=
.10 6.8AH =
4, 8AH cm=
Bài 2:
Ta có:
2222
12 5 169AB AC+=+=
22
13 169BC ==
ABCD
có
22 2
AB AC BC+=
, theo định lý đảo
Py-ta-go ta có tam giác
ABC
vuông tại
A
.
Mà
AH
là đường cao của tam giác
ABC
(gt)
Do đó theo hệ thức liên quan đến đường cao,
Ta có:
..AH BC AB AC=
.13 12.5AH =
60
()
13
AH cm=
Bài 3:
a)
Ta có:
0
(90)AHB AHBD=
HD
là đường cao, theo hệ thức liên quan
đến đường cao, ta có:
2
.AD AB AH=
Tương tự cũng có:
2
.AE AC AH=
Do đó:
..AD AB AE AC=
b)
Xét
AEDD
và
ABCD
có:
EAD
(chung)
AE AD
AB AC
=
(vì
..AD AB AE AC=
)
Do đó:
AEDD
∽
ABCD
AED ABC=
Bài 4:
Xét
ABDD
và
ACED
có:
BAD
(chung);
0
(90)ADB AEC==
28.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
P
F
E
D
C
BA
M
N
C
B
A
Do đó
ABDD
∽
ACED
AB AD
AC AE
=
..AE AB AD AC=
(1)
AMBD
vuông tại
M
(gt),
ME
là đường cao (gt), theo hệ thức liên quan tới đường cao có:
2
.AM AE AB=
(2)
Tương tự cũng có:
2
.AN AD AC=
(3)
Từ (1), (2) và (3) có
22
AM AN=
AM AN=
AMND
cân tại
A
.
Bài 5:
Qua
D
dựng đường thẳng vuông góc với
DE
, cắt
BC
tại
P
. Trong tam giác vuông
DPF
, có là đường cao nên
222
111
CD DP DF
=+
Trong đó
CD DA=
(cạnh hình vuông)
DCE DCPD=D
(g.c.g)
DP DE=
.
Vậy:
222
111
DA DE DF
=+
.
Nhận xét:
Khi
E
di động trên cạnh
AB
, ta luôn luôn có:
222
111
DE DF DA
+=
Kết quả bài toán được phát biểu cách khác
Chứng minh rằng:
22
11
DE DF
+
không đổi
Bài 6:
Xét
AMND
vuông tại
,AAC
là đường cao (gt)
Theo hệ thức liên quan đường cao trong tam giác vuông, ta có:
22 2
111
AM AN A C
+=
Xét ba điểm
,,ABC
ta có:
AC AB BC³-
1( )AC cm³
Do vậy:
2
11
11
AC
AC
£ £
Dấu “=” xảy ra
C
nằm giữa
A
và
B
Vậy khi
C
nằm giữa
A
và
B
sao cho
3BC cm=
thì
22
11
AM AN
+
lớn nhất.
Bài 7:
Vẽ
,AE AN E DC^Î
và
,AH DC H DC^Î
29.
TOÁNHỌCSƠĐỒ‐THCS.TOANMATH.com
H
15°
x
N
M
E
D
C
B
A
MH
C
B
A
Ta có:
0
()15DAE DAB EAN BAx=- +=
Xét
ABMD
và
ADED
có:
ABM ADE=
AB AD=
(vì
ABCD
là hình thoi)
0
(15)BAM DAE==
Do đó:
ABM ADED=D
(c.g.c)
AM AE=
ADHD
vuông tại
H
có:
00
180 60ADH BAD=- =
nên là nửa tam giác đều
Suy ra:
11
22
DH AD AB==
ADHD
có
0
90H =
, theo Định lí Py-ta-go ta có:
2
222 22 2
13
24
AH DH AD AH AB AB AB
æö
÷
ç
÷
+==- =
ç
÷
ç
÷
ç
èø
22
14
3AH AB
=
AEND
có
0
90 ,AAHDN=^
, theo hệ thức về cạnh và đường cao trong tam giác vuông, ta có:
22 2
11 1
AE AN AH
+=
22 2
11 4
3AM AN AB
+=
Bài 8:
Vẽ đường trung tuyến
AM
của tam giác
ABC
Tam giác vuông tại
A
,
AH
là đường cao, theo hệ thức về cạnh và đường cao trong tam giác vuông,
Ta có:
2
.;AH BH HC BH a==
(gt);
HC b=
(gt)
Nên
2
AH ab A H ab= =
ABCD
vuông tại
A
có
AM
là đường trung tuyến
Nên
22
BC a b
AM
+
==
Ta có:
AH HM^
nên AH AM£
Do đó:
2
ab
ab
+
£
-------------------------Toán Học Sơ Đồ-------------------------

Preview text:

CHUYÊN ĐỀ MỘT SỐ HỆ THỨC VỀ CẠNH VÀ ĐƯỜNG CAO TRONG TAM GIÁC VUÔNG A.LÝ THUYẾT B.DẠNG BÀI MINH HỌA
I.BÀI TOÁN VÀ CÁC DẠNG BÀI VÀ PHƯƠNG PHÁP
Dạng 1: Chứng minh hệ thức Phương pháp giải
Sử dụng định lý Ta-lét và hệ thức lượng đã học biến đổi các vế, đưa về dạng đơn giản để chứng minh. Bài 1. Cho ABC
nhọn có đường cao AH . Chứng minh 2 2 2 2
AB AC BH CH .
Bài 2. Cho tứ giác lồi ABCD có AC BD tại O . Chứng minh 2 2 2 2
AB CD AD BC . 2 AMAB
Bài 3. Cho tam giác ABC cân tại  A  0
A  90 , kẻ BM CA. Chứng minh  2 1.   MCBC
Bài 4 . Một đường thẳng đi qua đỉnh A của hình bình hành ABCD cắt BD, BC, DC theo thứ tự ở E, K, G. Chứng minh rằng: a) 2
AE EK.EG ; 1 1 1 b)   ; AE AK AG
c) Khi đường thẳng thay đổi vị trí nhưng vẫn đi qua A thì tích BK.DG có giá trị không thay đổi.
Bài 5. Cho hình thang ABCD có AB a, CD b . Qua giao điểm O của hai đường chéo, kẻ đường thẳng 1 1 1 1
song song với AB, cắt AD và BC theo thứ tự ở E và G. Chứng minh rằng    . OE OG a b
Dạng 2: Tìm độ dài đoạn thẳng, số đo góc Phương pháp giải
Bước 1: Đặt độ dài cạnh, góc bằng ẩn.
Bước 2: Thông qua giả thiết và các hệ thức lượng lập phương trình chứa ẩn.
Bước 3: Giải phương trình, tìm ẩn số. Từ đó tính độ dài đoạn thẳng hoặc góc cần tìm.
Bài 1. Cho ABC
vuông tại A có đường cao AH , có AB  15 cm, AH  12 cm . Tính BH , BC,CH , AC
Bài 2. Cho hình thang ABCD , vẽ DE AC E AC  . Biết AB  9 cm, AC  17 cm,CD  15 cm.
a) Tính AD, BC, DE . b) Tính S , S . ABCD ABC 3
Bài 3. Cho ABC
vuông tại A , có AB AC, BC  30 cm . Tính AB, AC. 4
Bài 4. Cho hình thoi BEDF nội tiếp tam giác ABC (E thuộc AB, D thuộc AC, F thuộc BC).
1. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
a) Tính cạnh hình thoi biết AB c, BC a . 2ac b) Chứng minh BD
với AB c, BC a . a c
c) Tính độ dài AB, BC, biết AD m, DC n, DE d .
Bài 5. Cho tam giác ABC, PQ / /BC với P, Q là các điểm tương ứng thuộc AB, AC. Đường thẳng PC và
QB cắt nhau tại G. Đường thẳng đi qua G và song song với BC cắt AB tại E và AC tại F. Biết
PQ a, FE b . Tính độ dài của BC.
Bài 6. Trên cạnh BC của hình vuông ABCD cạnh 6, lấy điểm E sao cho BE  2 . Trên tia đối của tia CD
lấy điểm F sao cho CF  3. Gọi M là giao điểm của AE và BF. Tính góc AMC. Dạng 3. Toán thực tế
Bài 1:
Một cột đèn có bóng trên mặt đất dài 7,5 m, các tia sáng mặt trời tạo với mặt đất một góc xấp xỉ
bằng 42 . Tính chiều cao của cột đèn.
Bài 2:
Ở độ cao 920 m, từ một máy bay trực thăng người ta nhìn hai điểm D, C của hai đầu cầu những
góc so với đường vuông góc với mặt đất các góc lần lượt là   37 ,  31
  . Tính chiều dài CD của cây cầu.
Bài 3.
Một sợi dây treo từ ngọn cây thả xuống đất thì dư ra một đoạn dây dài 0,5 m . Nếu kéo căng sợi dây
sao cho đầu dây chạm đất thì đo được khoảng cách từ đầu dây đến gốc cây là 2,5 m . Tính chiều cao cây.
Bài 4. Nhà An ở vị trí A , nhà Bảo ở vị trí B cách nhau 2 km . Quán Game ở tại vị trí C , biết AC  800 m
và AB AC . Vào một ngày đẹp trời, An hẹn Bảo đến quán Game. Biết An đi bộ với vận tốc 5 km/h và
Bảo đi xe đạp. Hỏi Bảo phải đi với vận tốc bao nhiêu để đến quán Game cùng lúc với An.
2. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
II.TRẮC NGHIỆM RÈN PHẢN XẠ
Câu 1:
Cho tam giác ABC vuông tại A , đường cao AH (như hình vẽ). Hệ thức nào sau đây là đúng? A B H C A. 2
AH = AB.AC . B. 2
AH = BH.CH . C. 2
AH = AB.BH . D. 2
AH = CH.BC .
Câu 2: "Trong tam giác vuông, bình phương đường cao ứng với cạnh huyền bằng .. ". Cụm từ thích hợp
điền vào chỗ trống là:
A. Tích hai cạnh góc vuông.
B. Tích hai hình chiếu của hai cạnh góc vuông trên cạnh huyền.
C. Tích cạnh huyền và 1 cạnh góc vuông.
D. Tổng nghịch đảo các bình phương của hai cạnh góc vuông.
Câu 3: Cho tam ABC vuông tại A , đường cao AH (như hình vẽ). Hệ thức nào sau đây là sai? A c b h c' b' B H C a 1 1 1 A. 2
b = b .¢c . B. = + .
C. a.h = b .¢c¢ . D. 2
h = b .¢c¢ . 2 2 2 h a b
Câu 4: Cho tam giác ABC vuông tại A , đường cao AH (như hình vẽ). Hệ thức nào sau đây là sai? A B H C 2 2 AB + AC A. 2
AB = BH.BC . B. 2
AC = CH.BC .
C. AB.AC = AH .BC .D. 2 AH = 2 2 AB .AC
Câu 5: Tìm x,y trong hình vẽ sau:
3. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com A 12 x y B H C 20
A. x = 7,2;y = 11, 8 . B. x = 7;y = 12 .
C. x = 7,2;y = 12, 8 . D. x = 7,2;y = 12 .
Câu 6: Tính x,y trong hình vẽ sau: A 10 x y B H C 16
A. x = 6, 5;y = 9, 5 . B. x = 6,25;y = 9, 75 .C. x = 9,25;y = 6, 75 . D. x = 6;y = 10 .
Câu 7: Tìm x,y trong hình vẽ sau: A 10 8 x y B H C
A. x = 3, 6;y = 6, 4 . B. y = 3, 6;x = 6, 4 . C. x = 4;y = 6 .
D. x = 2, 8;y = 7,2 .
Câu 8: Tính x,y trong hình vẽ sau: A 3 4 x y B H C
A. x = 3, 2;y = 1, 8 . B. x = 1, 8;y = 3, 2 . C. x = 2;y = 3 .
D. x = 3;y = 2 .
Câu 9: Tìm x,y trong hình vẽ sau:
4. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com A 5 7 x B H C y 35 74 35 74 A. x = ;y = 74 . B. y = ;x = 74 .
C. x = 4;y = 6 .
D. x = 2, 8;y = 7,2 . 74 74
Câu 10: Cho tam giác ABC vuông tại A , chiều cao AH và AB = 5;AC = 12 . Đặt BC = y;AH = x . Tính x,y .
A. x = 4;y = 119 . B. 60 y = ;x = 13 .
C. x = 4, 8;y = 13 . D. 60 x = ;y = 13 . 13 13
Câu 11: Cho tam giác ABC vuông tại ,
A AH ^ BC ( H thuộc BC ). Cho biết AB : AC = 3 : 4 và
BC = 15cm . Tính độ dài đoạn thẳng BH . A. BH = 5, 4 . B. BH = 4, 4 . C. BH = 5,2 . D. BH = 5 .
Câu 12: Cho tam giác ABC vuông tại ,
A AH ^ BC ( H thuộc BC ). Cho biết AB : AC = 4 : 5 và
BC = 41 cm . Tính độ dài đoạn thẳng CH (làm tròn đến chữ số thập phân thứ nhất). A. CH » 2, 5 . B. CH » 4 . C. CH » 3, 8 .
D. CH » 3, 9 .
Câu 13: Tính x trong hình vẽ sau: A 12 13 x B H C A. x = 14 . B. x = 13 . C. x = 12 . D. x = 145 .
Câu 14: Tính x trong hình vẽ sau (làm tròn đến chữ số thập phân thứ hai) A 15 20 x B H C A. x » 8, 81. B. x » 8, 82 . C. x » 8, 83 . D. x » 8, 80 .
Câu 15: Cho tam giác ABC vuông tại A , đường cao AH . Cho biết: AB : AC = 3 : 4 và AH = 6cm .
Tính độ dài các đoạn thẳng CH . A. CH = 8 . B. CH = 6 . C. CH = 10 . D. CH = 12 .
Câu 16: Cho tam giác ABC vuông tại A , đường cao AH . Cho biết AB : AC = 3 : 7 và AH = 42cm .
Tính độ dài các đoạn thẳng CH .
5. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com A. CH = 96 . B. CH = 49 . C. CH = 98 . D. CH = 89 .
Câu 17: Tính x,y trong hình vẽ sau: A x y B 1 H 4 C
A. x = 2 5;y = 5 . B. x = 5;y = 3 5 . C. x = 5;y = 2 5 . D. x = 2 5;y = 2 5 .
Câu 18: Tính x,y trong hình vẽ sau: A x y B 2 H 5 C
A. x = 14;y = 35 . B. x = 35;y = 14 . C. x = 24;y = 3 5 . D. x = 6;y = 15 .
Câu 19: Tính x trong hình vẽ sau: M x x 6 N D P 8 A. x = 6 2 . B. x = 8 2 . C. x = 8 3 . D. x = . 2
Câu 20: Tính x trong hình vẽ sau: M x x 8 N D P A. x = 6 2 .
B. x = 6 . C. x = 6 3 . D. x = 82 .
Câu 21: Cho ABCD là hình thang vuông tại A và D . Đường chéo BD vuông góc với BC . Biết
AD = 12cm , DC = 25cm . Tính độ dài BC , biết BC < 20 .
A. BC = 15cm .
B. BC = 16cm .
C. BC = 14cm .
D. BC = 17cm .
Câu 22: Cho ABCD là hình thang vuông tại A và D . Đường chéo BD vuông góc với BC . Biết
AD = 10cm , DC = 20cm . Tính độ dài BC .
6. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
A. BC = 3 61cm . B. BC = 2 61 cm . C. BC = 15cm .
D. BC = 61 cm .
Cho tam giác ABC vuông tại A , đường cao AH . Biết AB : AC = 5 : 12 và AB + AC = 34cm .
Câu 23: Tính các cạnh của tam giác ABC .
A. AB = 5;AC = 12;BC = 13 . B. AB = 24;AC = 10;BC = 26 .
C. AB = 10;AC = 24;BC = 26 . D. AB = 26;AC = 12;BC = 24 .
Câu 24: Tính độ dài các đoạn AH, BH,CH (làm tròn đến chữ số thập phân thứ hai)
A. AH » 9,23;BH » 7, 69;CH » 18, 31.
B. AH » 9, 3;BH » 7, 7;CH » 18, 3 .
C. AH » 8, 23;BH » 8, 69;CH » 17, 31 .
D. AH » 7, 69;BH » 8,23;CH » 17, 77 .
Cho tam giác ABC vuông tại A , đường cao AH . Biết AB : AC = 3 : 4 và AB + AC = 21cm .
Câu 25: Tính các cạnh của tam giác ABC .
A. AB = 9;AC = 10;BC = 15 . B. AB = 9;AC = 12;BC = 15 .
C. AB = 8;AC = 10;BC = 15 . D. AB = 8;AC = 12;BC = 15 .
Câu 26: Tính độ dài các đoạn AH, BH,CH .
A. BH = 7,2;AH = 5, 4;CH = 9, 6 .
B. CH = 7,2;BH = 5, 4;AH = 9, 6 .
C. AH = 7,2;BH = 5, 4;CH = 9 .
D. AH = 7,2;BH = 5, 4;CH = 9, 6 .
Cho tam giác ABC vuông tại A , đường cao AH . Gọi D và E lần lượt là hình chiếu vuông góc của H
trên AB, AC (hình vẽ). A E D B M H N C 2 AB Câu 27: Tỉ số
bằng với tỉ số nào sau đây? 2 AC 2 AB HC 2 AB HB 2 AB HA 2 AB HC A. = . B. = . C. = . D. = . 2 AC HB 2 AC HC 2 AC HB 2 AC HA 3 AB Câu 28: Tỉ số
bằng với tỉ số nào sau đây? 3 AC 3 AB BD 3 AB AD 3 AB BD 3 AB EC A. = . B. = . C. = . D. = . 3 AC EC 3 AC EC 3 AC ED 3 AC BD
Cho tam giác ABC vuông tại A , đường cao AH . Cho biết BH = 9 ,
cm CH = 16cm . Gọi , D E lần lượt
là hình chiếu vuông góc của H trên các cạnh AB và AC . Các đường thẳng vuông góc với DE tại D và
E lần lượt cắt BC tại M, N . (hình vẽ). A E D B M H N C
7. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
Câu 29: Tính độ dài đoạn thẳng DE .
A. DE = 12cm .
B. DE = 8cm .
C. DE = 15cm .
D. DE = 16cm .
Câu 30: Tính độ dài đoạn MN ?
A. MN = 15cm .
B. MN = 13cm .
C. MN = 12, 5cm .
D. MN = 12cm .
Cho tam giác ABC vuông tại A , đường cao AH . Cho biết BH = 9cm,CH = 16cm . Gọi , D E lần lượt là
hình chiếu vuông góc của H trên các cạnh AB và AC . Các đường thẳng vuông góc với DE tại D và E
lần lượt cắt BC tại M,N . (hình vẽ). A E D B M H N C
Câu 31: Tính diện tích tứ giác DENM . A. 2 S = 57cm . B. 2 S = 150cm . C. 2 S = 37, 5cm . D. 2 S = 75cm . DENM DENM DENM DENM
Câu 32: Tính độ dài đoạn thẳng DE .
A. DE = 5cm .
B. DE = 8cm .
C. DE = 7cm .
D. DE = 6cm .
Câu 33: Kết luận nào sau đây là đúng? A. 1 MN = BC . B. 1 MN = BC . C. 3 MN = BC . D. 2 MN = BC . 3 2 4 3
Cho tam giác ABC vuông tại A , đường cao AH . Cho biết BH = 4cm,CH = 9cm . Gọi , D E lần lượt là
hình chiếu vuông góc của H trên các cạnh AB và AC . Các đường thẳng vuông góc với DE tại D và E A
lần lượt cắt BC tại M,N . (hình vẽ). E D B M H N C
Câu 34: Tính diện tích tứ giác DENM . A. 2 S = 19, 5cm . B. 2 S = 20, 5cm . C. 2 S = 19cm . D. 2 S = 21, 5cm . DENM DENM DENM DENM
Cho tam giác CDE nhọn, đường cao CH . Gọi M,N theo thứ tự là hình chiếu của H lên , CD DE . (hình vẽ)
8. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com C N M D H E
Câu 35: Tính CD.CM bằng:
A. CH .CE .
B. CE.CN .
C. CH .CN .
D. CD.CN .
9. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
III.PHIẾU BÀI TỰ LUYỆN
Bài 1:
Cho tam giác ABC vuông tại A , AH là đường cao, biết rằng AB = 6cm, AC = 8cm . Tính BH, AH .
Bài 2: Cho tam giác ABC có AB = 12 ,
cm AC = 5cm, BC = 13cm , đường cao AH . Tính AH .
Bài 3: Cho tam giác nhọn ABC . AH là đường cao, ,
D E lần lượt là hình chiếu của H trên AB, AC . Chứng minh rằng: a)
AD.AB = AE.AC b)   ADE = ABC
Bài 4: Cho tam giác nhọn ABC , BD và CE là hai đường cao. Các điểm N,M trên các đường thẳng
BD,CE sao cho   0
AMB = ANC = 90 .
Chứng minh rằng tam giác AMN cân.
Bài 5: Cho hình vuông ABCD , một điểm E bất kỳ thuộc cạnh AB . Gọi F là giao điểm của DE và BC . 1 1 1 Chứng minh rằng: = + 2 2 2 DA DE DF
Bài 6:Cho đoạn thẳng AB = 4cm . C là điểm di động sao cho BC = 3cm . Vẽ tam giác AMN vuông tại 1 1
A có AC là đường cao. Xác định vị trí điểm C để +
đạt giá trị lớn nhất. 2 2 AM AN
Bài 7: Cho hình thoi ABCD với  0
A = 120 . Tia Ax tạo với tia BAx bằng 0
15 và cắt cạnh BC tại M , cắt
đường CD tại N . 1 1 4 Chứng minh rằng: + = 2 2 2 AM AN 3AB
Bài 8: Cho tam giác ABC vuông tại A , AH là đường cao.
Cho biết BH = x,HC = y . + Chứng minh rằng: x y xy £ 2
10. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com HƯỚNG DẪN GIẢI
I.BÀI TOÁN VÀ CÁC DẠNG BÀI
Dạng 1 Chứng minh đẳng thức hình học Bài 1.
Cho ABC
nhọn có đường cao AH . Chứng minh 2 2 2 2
AB AC BH CH . Lời giải
Xét ABH vuông tại H , ta có: 2 2 2
AB AH BH   1 . Xét ACH
vuông tại H , ta có: 2 2 2
AC AH CH 2 . Lấy   1  2 ta được: 2 2 2 2
AB AC BH CH (đpcm).
Bài 2. Cho tứ giác lồi ABCD có AC BD tại O . Chứng minh 2 2 2 2
AB CD AD BC . Lời giải
Lần lượt xét các tam giác vuông
AOD, AOB, BOC, DOC ta được: 2 2 2
AD OA OD   1  2 2 2 CD
OC OD 2  2 2 2
AB OA OB  3 2 2 2
BC OB OC  4   1  4 Lấy  , ta được:  2    3 2 2 2 2 2 2
AB CD OA OB OC OD  2 2 2 2 2 2
AD BC OA OB OC OD 2 2 2 2
AB CD AD BC . 2 AMAB
Bài 3. Cho tam giác ABC cân tại  A  0
A  90 , kẻ BM CA. Chứng minh  2 1.   MCBC
11. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com Lời giải
Gọi H là trung điểm .
BC Lại có ABC  cân tại . A AH
vừa là trung tuyến, vừa là đường cao.Xét AHC  và BMC    0
AHC BMC  90 có:   AHC B
MCg.g  BCM chung BC MC   BC 2MC   2
BC  2MC.AC   1 . AC HC AC BC 2 AMAB  2 AC MCAB  Xét:  2 1     2 1   MCBC MCBC  2 ACAB  2   AC 2.AB 2    (Thay   1 vào) MCBC MC 2.MC.AC 2 ABAC  2 2
AC AB (luôn đúng) đpcm. AC
Bài 4.Một đường thẳng đi qua đỉnh A của hình bình hành ABCD cắt BD, BC, DC theo thứ tự ở E, K, G. Chứng minh rằng: a) 2
AE EK.EG ; 1 1 1 b)   ; AE AK AG
c) Khi đường thẳng thay đổi vị trí nhưng vẫn đi qua A thì tích BK.DG có giá trị không thay đổi. Lời giải EK EB
a) Vì AD / /BK   (1) AE ED AE EB Vì AB / /DG   (2) EG ED EK EB AE Từ (1) và (2) có: 2  
AE EK.EG AE ED EG Vậy 2
AE EK.EG AE DE AE BE
b) Vì AD / /BK   ; AB / /DG   AK DB AG BD AE AE DE BE BD 1 1 1 nên      1   AK AG BD BD BD AK AG AE 1 1 1 Vậy   . AK AG AE
c) Đặt AB a, AD b BK AB a KC CG KC BK b Vì AB / /CG    ; AD / /CK    nên  KC CG CG AD DG b a DGBK.DG  . a b (hằng số).
Vậy khi đường thẳng thay đổi vị trí nhưng vẫn đi qua A thì tích BK.DG có giá trị không thay đổi.
Bài 5. Cho hình thang ABCD có AB a, CD b . Qua giao điểm O của hai đường chéo, kẻ đường thẳng 1 1 1 1
song song với AB, cắt AD và BC theo thứ tự ở E và G. Chứng minh rằng    . OE OG a b Lời giải
12. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com OE DE OE DE
Vì OE / / AB nên   
(theo hệ quả định lý Ta-lét) (1). AB DA a DA OE AE OE AE
Vì OE / /CD nên   
(theo hệ quả định lý Ta- DC DA b DA lét) (2). OE OE DE AE  1 1  Từ (1) và (2) ta được     1  OE   1   a b DA DAa b  1 1 1    a b OE 1 1 1 Tương tự có:   a b OG 1 1 1 1 Vậy    . OE OG a b
13. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
Dạng 2: Tìm độ dài đoạn thẳng, số đo góc
Bài 1.
Cho ABC
vuông tại A có đường cao AH , có AB  15 cm, AH  12 cm . Tính BH , BC,CH , AC Lời giải Xét ABC
vuông tại A , có đường cao AH . Ta có:  1 1 1   2 2 2 AH AB AC 1 1 1 1 1 1       2 2 2 2 2 AC AH AB 12 15 400
AC  20cm .  2 2 2 2 2
BC AB AC 15  20  625 BC  25cm 2 2  AB 15 2
AB BH .BC BH    9cm . BC 25 2 2  AC 20 2
AC CH .CB CH    16cm . CB 25
Bài 2. Cho hình thang ABCD , vẽ DE AC E AC  . Biết AB  9 cm, AC  17 cm,CD  15 cm.
a) Tính AD, BC, DE . b) Tính S , S . ABCD ABC Lời giải a. Xét ADC
vuông tại D , có đường cao DE , ta được:  2 2 2 2 2
AD AC DC 17 15  64  AD  8cm .  1 1 1 1 1     289  . 2 2 2 2 2 DE AD DC 8 15 14400 120 DE  cm. 17
Từ B kẻ BH DC H DC  .  AD BH .
Ta lại có: AB DH ( ABCD là hình thang) và  0 BAD  90 .
ABDH là hình chữ nhật.
AB DH  9cm   .
AD BH  8  cm Xét BH
C vuông tại H , ta được:
BC BH HC
 DC DH 2 2 2 2 2 8
 6436 100  BC  10cm . b. Ta có:
14. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
AB DC.ADS   92 .  ABCD  2 cm  2 1 8.15 S
  AD.DC   60 . ADC  2 cm  2 2  92 SSS   60 ABC ABCD ADCS   2 32 cm . ABC  3
Bài 3. Cho ABC
vuông tại A , có AB AC, BC  30 cm . Tính AB, AC. 4 Lời giải 3x
Gọi AC x cm  AB
cm với x  0.Xét 4 ABC  vuông tại A , có 2 9x 2 2 2 2
BC AB AC  900   x 16 2
x  576  x  24 .
Vậy AC  24cm, AB  18cm.
Bài 4. Cho hình thoi BEDF nội tiếp tam giác ABC (E thuộc AB, D thuộc AC, F thuộc BC).
a) Tính cạnh hình thoi biết AB c, BC a . 2ac b) Chứng minh BD
với AB c, BC a . a c
c) Tính độ dài AB, BC, biết AD m, DC n, DE d . Lời giải
a) Gọi độ dài cạnh hình thoi là x. ED AE Vì D E / /BC nên 
(hệ quả định lý Ta-lét) BC AB x c x  
cx a c x  cx ac ax a c     ac
a c x ac x a c ac Vậy x  . a c
b) Trên tia đối của tia BC lấy điểm K sao cho BK BA . 1
Ta có tam giác ABK cân tại B nên   
BKA BAK ABC (tính chất góc ngoài tam giác). 2 1 BD CB Mà     
EBD DBF ABC AKB DBF BD / / AK  
(hệ quả định lý Ta-lét) 2 AK CK BD CB a    (1) AK BC BK a c Trong tam giác ABK có:
AK AB BK c c  2c (định lý về độ dài cạnh trong tam giác) (2). a 2ac
Từ (1) và (2) có: BD  .2c a c a c
15. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com 2ac Vậy BD  . a c ED AD d m
d m n
c) Vì ED / /BC nên 
(hệ quả định lý Ta-lét)    BC BC AC BC m n m
d m n Tương tự có AB n
d m n
d m n Vậy BC  và AB  . m n
Bài 5. Cho tam giác ABC, PQ / /BC với P, Q là các điểm tương ứng thuộc AB, AC. Đường thẳng PC và
QB cắt nhau tại G. Đường thẳng đi qua G và song song với BC cắt AB tại E và AC tại F. Biết
PQ a, FE b . Tính độ dài của BC. Lời giải
Đặt BC x .
Áp dụng kết quả của Ví dụ 2 - dạng 1 - chủ đề 1 ta có: 1 1 1 1 ax
   GE GF GE GF a x a x ax 2ax 2ax
GE GF  2  EF   b a x a x a x ab
ab bx  2ax  0  x 2a b ab Vậy BC  . 2a b
Bài 6. Trên cạnh BC của hình vuông ABCD cạnh 6, lấy điểm E
sao cho BE  2 . Trên tia đối của tia CD lấy điểm F sao cho
CF  3. Gọi M là giao điểm của AE và BF. Tính góc AMC. Lời giải
Gọi H là giao điểm của CM và AB, G là giao điểm của AM và DF. AB BE BE 2 1
Vì AB / /CG nên   
 (hệ quả định lý Ta-lét) CG EC BC BE 6  2 2
CG  2AB  2.6 12  FG CG CF 12  3  9 BH CF
Vì AH / /CG nên  AB FG BH 3 3 
  BH  6.  2  BH BE 6 9 9
Xét BAE và BCH  có:
BE BH  theo treân  
ABE CBH  90
AB BC tính chaát hình vuoâng 
 BAE  BCH c g c       
. .  BEA BHC AMC MAH AHM MAH AEB  90 Vậy  AMC  90 .
16. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
Dạng 3: Toán thực tế:
Bài 1:
Một cột đèn có bóng trên mặt đất dài 7,5 m, các tia sáng mặt trời tạo với mặt đất một góc xấp xỉ
bằng 42 . Tính chiều cao của cột đèn. Lời giải
Gọi chiều cao của cột đèn là AB, bóng của nó trên mặt đất là AC. Ta có:  BAC  90 . Theo giả thiết, ta có  BCA  42 .
Áp dụng tỉ số lượng giác trong tam giác ABC vuông tại A, ta có:  AB  tan BCA
AB AC.tan BCA  7,5 tan 42  6,75cmAC
Vậy chiều cao của cột đèn là 6,75 (cm).
Bài 2: Ở độ cao 920 m, từ một máy bay trực thăng người ta nhìn hai điểm D, C của hai đầu cầu những
góc so với đường vuông góc với mặt đất các góc lần lượt là   37 ,  31
  . Tính chiều dài CD của cây cầu. Lời giải
Gọi A là vị trí của trực thăng, B là chân đường vuông góc hạ từ A
xuống mặt đất. C và D là hai điểm đầu cầu. BD Ta có:  tan BAD AB   BD  .
AB tan BAD  920.tan 37  920.0,754  693,68mBC Mặt khác:  tan BAC AB   BC  .
AB tan BAC  920.tan 31  920.0, 6  552m
Vậy chiều dài của cây cầu là:
CD BD BC  693,68  552  141,68m .
Bài 3. Một sợi dây treo từ ngọn cây thả xuống đất thì dư ra một đoạn
dây dài 0, 5 m . Nếu kéo căng sợi dây sao cho đầu dây chạm đất thì đo
được khoảng cách từ đầu dây đến gốc cây là 2,5 m . Tính chiều cao cây. Lời giải
17. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
Gọi chiều dài dây là AC và chiều cao cây là . AB Đặt
AB x m với x  0,5 .
Do khi dây treo từ ngọn cây thả xuống đất thì dư ra một đoạn  0,5 m .
AC x  0,5 m Xét ABC
vuông tại B , ta được: 2 2 2
AC BC AB  x  2 2 2 0,5  2,5  x 2 2
x x  0, 25  6, 25  xx  6. Vậy cây cao 6m .
Bài 4. Nhà An ở vị trí A , nhà Bảo ở vị trí B cách nhau 2 km . Quán Game ở tại vị trí C , biết AC  800 m
và AB AC . Vào một ngày đẹp trời, An hẹn Bảo đến quán Game. Biết An đi bộ với vận tốc 5 km/h và
Bảo đi xe đạp. Hỏi Bảo phải đi với vận tốc bao nhiêu để đến quán Game cùng lúc với An. Lời giải 800 m = 0,8 Km. Xét ABC
vuông tại A , ta có: 2 2 2 2 2
BC AB AC  2000  800
BC  2154m  2,154Km .
Thời gian An đi từ nhà đến quán Game là AC 0,8 t    0,16 h . 1   v 5 1
Thời gian Bảo đi từ nhà đến quán Game là BC 2,154 t   h . 2   v v 2 2
Do An và Bảo đến cùng lúc nên 2,154 t t   0,16 1 2 v2  v  13,5 Km/h . 2  
Vậy Bảo sẽ đi với vận tốc  13,5 Km/h.
18. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
II.TRẮC NGHIỆM RÈN PHẢN XẠ Câu 1. Lời giải:
Cho tam giác ABC vuông tại A , đường cao AH . Khi đó ta có hệ thức 2
HA = HB.HC . Đáp án cần chọn là B. 2. Lời giải:
Cho tam giác ABC vuông tại A , đường cao AH . Khi đó ta có hệ thức 2
HA = HB.HC .
Hay "Trong tam giác vuông, bình phương đường cao ứng với cạnh huyền bằng Tích hai hình chiếu của
hai cạnh góc vuông trên cạnh huyền". Đáp án cần chọn là B. 3. Lời giải:
Nhận thấy ah = bc nên phương án C là sai. Đáp án cần chọn là C. 4. Lời giải:
Cho tam giác ABC vuông tại A , đường cao AH . Khi đó ta có các hệ thức 1 1 1 2 2
AC = CH.BC;AB = BH.BC;A .
B AC = BC.AH và = + . 2 2 2 AH AB AC 2 2 AB + AC 1 1 Nhận thấy phương án D: 2 AH = = + là sai. 2 2 2 2 AB .AC AB AC Đáp án cần chọn là D. 5. Lời giải:
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông ta có: 2 AB 144 2
AB = BH .BC BH = =
= 7, 2  CH = BC - BH = 20 - 7, 2 = 12, 8 . BC 20
Vậy x = 7,2;y = 12, 8 . Đáp án cần chọn là C. 6. Lời giải:
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông ta có: 2 AB 100 2
AB = BH .BC BH = =
= 6, 25  CH = BC - BH = 16 - 6,25 = 9, 75 . BC 16
Vậy x = 6, 25;y = 9, 75 . Đáp án cần chọn là B. 7. Lời giải:
Theo định lý Pytago ta có 2 2 2 2
BC = AB + AC BC = 100  BC = 10 .
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông ta có: 2 2 AB 6 2
AB = BH.BC BH = = = 3, 6 hay x = 3, 6 . BC 10
CH = BC - BH = 10 - 3, 6 = 6, 4 hay y = 6, 4 . Vậy x = 3, 6;y = 6, 4 . Đáp án cần chọn là A. 8. Lời giải:
Theo định lý Pytago ta có 2 2 2 2
BC = AB + AC BC = 25  BC = 5 .
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông ta có: 2 2 AB 3 2
AB = BH .BC BH = = = 1, 8 hay x = 1, 8 . BC 5
CH = BC - BH = 5 - 1, 8 = 3, 2 hay y = 3, 2 .
19. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
Vậy x = 1, 8;y = 3,2 . Đáp án cần chọn là B. 9. Lời giải:
Theo định lý Pytago ta có 2 2 2 2
BC = AB + AC BC = 74  BC = 74 .
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông ta có: AB.AC 5.7 35 74 35 74
AH.BC = AB.AC AH = = = . Vậy x = ;y = 74 . BC 74 74 74 Đáp án cần chọn là A. 10. Lời giải: A 5 12 x B H C y
Theo định lý Pytago ta có 2 2 2 2
BC = AB + AC BC = 169  BC = 13 .
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông ta có: AB AC . 5.12 60
AH .BC = AB.AC AH = = = . Vậy 60 x = ;y = 13 . BC 13 13 13 Đáp án cần chọn là D. 11. Lời giải: A B H C 2 2 2 2 2 2 AB AC AB AC AB + AC AB + AC
Ta có: AB : AC = 3 : 4  =  = = = 3 4 9 16 9 + 16 25 2 BC 225 = = = 9 25 25
(Vì theo định lý Pytago ta có 2 2 2 2 2
AB + AC = BC AB + AC = 225 ) 2 2 Nên AB AC = 9  AB = 9; = 9  AC = 12 . 9 16
Theo hệ thức lượng trong tam giác vuông ABC ta có: 2 AB 81 2
AB = BH.BC BH = =
= 5, 4 . Vậy BH = 5, 4 . BC 15 Đáp án cần chọn là A. 12. Lời giải:
20. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com A B H C
Ta có AB : AC = 4 : 5 2 2 2 2 AB AC AB AC AB + AC 41  =  = = =
= 1 (vì theo định lý Pytago ta có: 4 5 16 25 16 + 25 41 2 2 2 2 2 2
AB + AC = BC AB + AC = ( 41) = 41 ) 2 2 Nên AB AC 2
= 1  AB = 16  AB = 4; = 1  AC = 5 16 25
Theo hệ thức lượng trong tam giác vuông ABC ta có: 2 AC 25 2
AC = CH.BC CH = =
» 3, 9 . Vậy CH » 3, 9 . BC 41 Đáp án cần chọn là D. 13. Lời giải:
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông ta có: 1 1 1 AB.AC 15.20 = +  AH = = = 12 . Vậy x = 12 . 2 2 2 2 2 2 2 AH AB AC AB + AC 15 + 20 Đáp án cần chọn là C. 14. Lời giải:
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông ABC ta có: 1 1 1 2 2 2 2 1 AB + AC AB .AC = + 2  =  AH = 2 2 2 AH AB AC 2 2 2 2 2 AH AB .AC AB + AC AB.AC 12.13  AH = =
» 8, 82 . Vậy x » 8, 82 . 2 2 2 2 AB + AC 12 + 13 Đáp án cần chọn là B. 15. Lời giải: A B H C
Ta có AB : AC = 3 : 4 , đặt AB = .3a, AC = 4a (a > 0) 1 1 1 1 1 1 1 25 5 Theo hệ thức lượng = +  = +  =  a = (TM) 2 2 2 AH AB AC 2 2 2 36 9a 16a 36 144a 2
AB = 7, 5;AC = 10 .
Theo định lý Pytago cho tam giác vuông AHC ta có:
21. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com 2 2
CH = AC - AH = 100 - 36 = 8 . Vậy CH = 8 . Đáp án cần chọn là A. 16. Lời giải: A B H C
Ta có AB : AC = 3 : 7 , đặt AB = 3a;AC = 7a (a > 0) 1 1 1 1 1 1 1 58 Theo hệ thức lượng = +  = +  = 2 2 2 AH AB AC 2 2 2 2 42 9a 49a 1764 441a 2
 441a = 102312  a = 2 58 (TM)  AB = 6 58;AC = 14 58
Theo định lý Pytago cho tam giác vuông AHC ta có: 2 2 2 2
CH = AC - AH = (14 58) - 42 = 98 . Vậy CH = 98 . Đáp án cần chọn là C. 17. Lời giải:
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông ta có: 2 2
AH = BH.CH AH = 1.4  AH = 2 .
Áp dụng định lý Pytago cho tam giác vuông AHB;AHC ta có: 2 2 2 2
AB = AH + HB ;AC = AH + HC = 2 5 . Vậy x = 5;y = 2 5 . Đáp án cần chọn là C. 18. Lời giải:
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông ta có: 2 2
AH = BH.CH AH = 2.5  AH = 10 .
Áp dụng định lý Pytago cho tam giác vuông AHB;AHC ta có: 2 2
AB = AH + HB = 10 + 4 = 14 ; 2 2
AC = AH + HC = 10 + 25 = 35
Vậy x = 14;y = 35 . Đáp án cần chọn là A. 19. Lời giải: 1 1 1
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông ta có = + 2 2 2 MD MN MP 1 1 1 1 2 2  = +  =
x = 128  x = 8 2 . Vậy x = 8 2 . 2 2 2 64 x x 64 x Đáp án cần chọn là B. 20. Lời giải:
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông ta có: 1 1 1 1 1 1 1 2 = + 2  = +  =
x = 72  x = 6 2 . Vậy x = 6 2 . 2 2 2 MD MN MP 2 2 2 36 x x 36 x
22. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com Đáp án cần chọn là A. 21. Lời giải: A B D E C
Kẻ BE ^ CD tại E
Suy ra tứ giác ABED là hình chữ nhật (vì   
A = D = E = 90 ) nên BE = AD = 12cm
Đặt EC = x (0 < x < 25) thì DE = 25 - x .
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong tam giác vuông BCD ta có: 2 2 BE = .
ED EC x(25 - x) = 144  x - 25x + 144 = 0 2
x -16x - 9x +144 = 0  x(x -16)- 9(x -16) = 0 x é = 16 (x 16)(x 9) 0 ê  - - =  ê (thỏa mãn) x = 9 êë
Với EC = 16 , theo định lý Pytago ta có: 2 2 2 2
BC = BE + EC = 12 + 16 = 20 (loại).
Với EC = 9 , theo định lý Pytago ta có: 2 2 2 2
BC = BE + EC = 12 + 9 = 15 (nhận).
Vậy BC = 15cm . Đáp án cần chọn là A. 22. Lời giải:
Kẻ BE ^ CD tại E
Suy ra tứ giác ABED là hình chữ nhật (vì   
A = D = E = 90 ) nên BE = AD = 10cm
Đặt EC = x (0 < x < 25) thì DE = 20 - x .
Áp dụng hệ thức giữa cạnh và đường cao trong
tam giác vuông BCD ta có: 2 BE = .
ED EC x(20 - x) = 100 2
x - 20x + 100 = 0 2
 (x - 10) = 0  x = 10(tm)
Với EC = 16 , theo định lý Pytago ta có: 2 2 2 2
BC = BE + EC = 12 + 10 = 2 61 .
Vậy BC = 2 61 cm . Đáp án cần chọn là B. 23. Lời giải: A B H C
Theo giả thiết: AB : AC = 5 : 12 .
23. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com AB AC AB + AC 34 Suy ra = = =
= 2 . Do đó AB = 5.2 = 10(cm);AC = 2.12 = 24(cm). 5 12 5 + 12 17
Tam giác ABC vuông tại A , theo định lý Pytago ta có: 2 2 2 2 2
BC = AB + AC = 10 + 24 = 676 , suy ra BC = 26cm . Đáp án cần chọn là C. 24. Lời giải: A B H C
Theo câu trước ta có AB = 10;AC = 24;BC = 26 . AB.AC 10.24
AH.BC = AB.AC AH = = » 9, 23 ; BC 26 2 2 AB 10 100 2
AB = BH.BC BH = = =
» 7, 69 .  CH = BC - BH = 26 - 7, 69 = 18, 31 . BC 13 13
Vậy AH » 9,23;BH » 7, 69;CH » 18, 31. Đáp án cần chọn là A. 25. Lời giải: A B H C
Theo giả thiết: AB : AC = 3 : 4 AB AC AB + AC Suy ra = =
= 3 . Do đó AB = 3.3 = 9(cm);AC = 3.4 = 12(cm). 3 4 3 + 4
Tam giác ABC vuông tại A , theo định lý Pytago ta có: 2 2 2 2 2
BC = AB + AC = 9 + 12 = 225 , suy ra BC = 15cm . Đáp án cần chọn là B. 26. Lời giải: A B H C AB AC Ta có . 12.9
AB = 9;AC = 12;BC = 15  AH.BC = AB.AC AH = = = 7, 2 BC 15
24. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com 2 AB 81 2
AB = BH.BC BH = =
= 5, 4  CH = BC - BH = 15 - 5, 4 = 9, 6 BC 15
Vậy AH = 7,2;BH = 5, 4;CH = 9, 6 . Đáp án cần chọn là B. 27. Lời giải:
Xét tam giác vuông ABC có AH là đường cao nên 2 2
AB = BH.BC;AC = CH.BC 2 AB BH.BC HB Nên = = 2 AC CH.BC HC Đáp án cần chọn là B. 28. Lời giải: 2 Tam giác vuông BH AHB có 2
BH = BD.AB BD = AB 2 Tam giác vuông HC AHC có 2
HC = AC.EC EC = AC 2 2 2 BD HB HC HB AC 2 AB HB Từ đó = : = . mà theo câu trước thì = nên 2 2 EC AB AC HC AB 2 AC HC 4 3 BD AB AC BD AB = .  = . 4 3 EC AC AB EC AC Đáp án cần chọn là A. 29. Lời giải:
Tứ giác AEHD là hình chữ nhật vì   
A = E = D = 90 nên DE = AH
Xét DABC vuông tại A có 2 AH = .
HB HC = 9.16 = 144  AH = 12
Nên DE = 12cm . Đáp án cần chọn là A. 30. Lời giải: + Ta có:  
NEC + AED = 90 mà  
AED = HAE (do AEHD là hình chữ nhật) và  
HAE = ABC (cùng phụ với  ACB ) nên  
NEC + ABC = 90 mà  
ACB + ABC = 90 nên  
ACB = NEC hay DNEC cân tại N
EN = NC (1). +  
NEC + HEN = 90 mà    
NEC = NCE NCE + HEN = 90 . Lại có  
NEC + NHE = 90 nên  
NEH = NHE hay DNEH cân tại N hay NE = NH (2).
Từ (1) và (2) suy ra NH = NC
Tương tự ta có MH = MB nên 1 1 1 1
MN = MH + NH = HB + HC = .9 + .16 = 12, 5cm 2 2 2 2 Đáp án cần chọn là C. 31. Lời giải: Vì  
DM ^ DE, EN ^ DE DM EN;D = E = 90 nên DENM là hình thang vuông BH CH
Theo câu các câu trước ta có: DM = = 4, 5;EN = = 8;DE = 12 2 2 + + Nên (DM DN ).DE (4, 5 8).12 2 S = = = 75cm . DENM 2 2 Đáp án cần chọn là D. 32. Lời giải:
25. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
Tứ giác AEHD là hình chữ nhật vì   
A = E = D = 90 nên DE = AH
Xét DABC vuông tại A có 2 AH = .
HB HC = 4.9 = 36  AH = 6 Nên DE = 6cm . Đáp án cần chọn là D. 33. Lời giải: + Ta có  
NEC + AED = 90 mà  
AED = HAE (do AEHD là hình chữ nhật) và  
HAE = ABC (cùng phụ với  ACB ) nên  
AEC + ABC = 90 mà  
ACB + ABC = 90 nên  
ACB = NEC hay DNEC cân tại N
EN = NC (1). +  
NEC + HEN = 90 mà    
NEC = NCE NCE + HEN = 90 . Lại có  
NEC + NHE = 90 nên  
NEH = NHE hay DNEH cân tại N hay NE = NH (2).
Từ (1) và (2) suy ra NH = NC
Tương tự ta có MH = MB nên 1 1 1
MN = MH + NH = HB + HC = BC . 2 2 2 Đáp án cần chọn là B. 34. Lời giải: Vì  
DM ^ DE, EN ^ DE DM EN;D = E = 90 nên DENM là hình thang vuông
Theo câu các câu trước ta có: BH CH DM = = 2;EN = = 4, 5;DE = 6 2 2 DM + DN DE Nên ( ). 2 S = = 19, 5cm . DENM 2 Đáp án cần chọn là A. 35. Lời giải:
Tam giác CHD vuông tại H , ta có 2
CH = CM.CD
Tam giác CHE vuông tại H , ta có 2
CH = CN.CE
Nên CM .CD = CN .CE Đáp án cần chọn là B.
26. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com III.TỰ LUYỆN Bài 1: A
Tam giác ABC vuông tại A (gt), theo định lý Py-ta-go ta có: 2 2 2
BC = AB + AC 2 2 2 BC = 6 + 8 2 BC = 36 + 64 B C 2 2 H BC = 10 BC = 10cm
Tam giác ABC vuông tại A , AH là đường cao theo hệ thức liên hệ giữa các cạnh góc vuông và hình
chiếu của nó trên cạnh huyền. Ta có: 2
BH.BC = AB 2 BH.10 = 6 BH = 3, 6cm
Theo hệ thức liên quan đến đường cao
Ta có: AH.BC = AB.AC AH.10 = 6.8 AH = 4, 8cm Bài 2: A Ta có: 2 2 2 2
AB + AC = 12 + 5 = 169 2 2 BC = 13 = 169 DABC có 2 2 2
AB + AC = BC , theo định lý đảo
Py-ta-go ta có tam giác ABC vuông tại A . B C H
Mà AH là đường cao của tam giác ABC (gt)
Do đó theo hệ thức liên quan đến đường cao,
Ta có: AH.BC = AB.AC AH.13 = 12.5 60 AH = (cm) 13 Bài 3: A a) Ta có:  0 AHB D (AHB = 90 )
HD là đường cao, theo hệ thức liên quan E đến đường cao, ta có: 2
AD.AB = AH D Tương tự cũng có: 2
AE.AC = AH
Do đó: AD.AB = AE.AC B H C b) Xét AE D
D và DABC có:  EAD (chung) A AE AD =
(vì AD.AB = AE.AC ) AB AC D Do đó: AE D D ∽ DABC   E  AED = ABC Bài 4: N M
Xét DABD và ACE D có: B C  BAD (chung);   0
ADB = AEC(= 90 )
27. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com
Do đó DABD ∽ AC D E AB AD  = AC AE
AE.AB = AD.AC (1) AM D
B vuông tại M (gt), ME là đường cao (gt), theo hệ thức liên quan tới đường cao có: 2
AM = AE.AB (2) Tương tự cũng có: 2
AN = AD.AC (3) Từ (1), (2) và (3) có 2 2 AM = AN AM = AN
 DAMN cân tại A . Bài 5:
Qua D dựng đường thẳng vuông góc với F
DE , cắt BC tại P . Trong tam giác vuông
DPF , có là đường cao nên 1 1 1 E = + 2 2 2 A B CD DP DF
Trong đó CD = DA (cạnh hình vuông) DC D E = D
D CP (g.c.g)  DP = DE . 1 1 1 Vậy: = + . 2 2 2 DA DE DF D C Nhận xét:
Khi E di động trên cạnh AB , ta luôn luôn có: 1 1 1 P + = 2 2 2 DE DF DA
Kết quả bài toán được phát biểu cách khác 1 1 Chứng minh rằng: + không đổi 2 2 DE DF M Bài 6:
Xét DAMN vuông tại ,
A AC là đường cao (gt)
Theo hệ thức liên quan đường cao trong tam giác vuông, ta có: 1 1 1 + = 2 2 2 AM AN AC C Xét ba điểm , A B,C ta có: A
AC ³ AB - BC B AC ³ 1(cm) N 1 1 Do vậy: £ 1  £ 1 2 AC AC
Dấu “=” xảy ra  C nằm giữa A và B
Vậy khi C nằm giữa A và B sao cho BC = 3cm 1 1 thì + lớn nhất. 2 2 AM AN Bài 7:
Vẽ AE ^ AN, E Î DC và AH ^ DC,H Î DC
28. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com Ta có:     0
DAE = DAB - (EAN + BAx) = 15 Xét AB D
M và DADE có:   ABM = ADE
AB = AD (vì ABCD là hình thoi)   0
BAM = DAE(= 15 ) Do đó: AB D M = A
D DE (c.g.c)  AM = AE AD D
H vuông tại H có:  0  0
ADH = 180 - BAD = 60 nên là nửa tam giác đều Suy ra: 1 1
DH = AD = AB 2 2 AD D H có  0
H = 90 , theo Định lí Py-ta-go ta có: 2 æ1 ö ç ÷ 3 2 2 2 2 2 2
AH + DH = AD AH = AB - ç AB÷ = AB ç çè2 ÷÷ø 4 1 4  = 2 2 AH 3AB DAEN có  0
A = 90 , AH ^ DN , theo hệ thức về cạnh và đường cao trong tam giác vuông, ta có: 1 1 1 + = 2 2 2 AE AN AH 1 1 4  + = 2 2 2 AM AN 3AB A B 15° M x Bài 8: D E H C N
Vẽ đường trung tuyến AM của tam giác ABC
Tam giác vuông tại A , AH là đường cao, theo hệ thức về cạnh và đường cao trong tam giác vuông, Ta có: 2
AH = BH.HC;BH = a (gt); HC = b (gt) A Nên 2
AH = ab AH = ab
DABC vuông tại A có AM là đường trung tuyến + Nên BC a b AM = = 2 2
Ta có: AH ^ HM nên AH £ AM B C H M a + b Do đó: ab £ 2
-------------------------Toán Học Sơ Đồ-------------------------
29. TOÁN HỌC SƠ ĐỒ ‐ THCS.TOANMATH.com