Trang 1
ÔN TẬP CHƯƠNG I
A. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM
Xem lại phần kiến thức trọng tâm của các bài đã học
Hệ thức liên hệ giữa cạnh và đường cao trong tam giác.
Tỉ số lượng giác của góc nhọn.
Hệ thức liên hệ giữa cạnh và góc trong tam giác.
B. CÁC DẠNG BÀI TẬP VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI
Dạng 1: So sánh các tỉ số lượng giác
Ví dụ 1. Sắp xếp theo thứ tự tăng dần
cos72
,
sin 65
,
sin10
,
cot 25
,
sin 40
.
Lời giải
Ta có
sin65 cos25 ; sin10 cos80 ; sin 40 cos50
.
Vì
cos80 cos72 cos50 cos25 cot25
nên
.
Ví dụ 2. So sánh
a)
sin 55
;
cos55
;
tan55
. b)
cot 20
;
sin 20
;
cos20
.
Lời giải
So sánh tương tự Ví dụ 1.
a)
cos55 sin55 tan55
; b)
sin20 cos20 cot20
.
Ví dụ 3. Cho
0 45


. Chứng minh rằng
a)
sin cos

. b)
tan cot

.
Lời giải
a) Do
0 45

nên
90 45

suy ra
90

. Do đó
sin sin 90 cos

.
b) Tương tự câu a)
90

nên
tan tan 90 cot

.
Ví dụ 4. Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
có
ˆ
ˆ
BC
. Hãy sắp xếp theo thứ tự tăng dần
sinB
,
cosB
,
tanB
,
sinC
,
cosC
,
cotC
.
Lời giải
Ta có
ˆ
ˆ
90BC
nên
sin cosCB
;
cos sinCB
;
tan cotBC
Lại có
BC
nên
cos cosBC
.
Mà
sin
tan sin
cos
B
BB
B

.
Trang 2
Vậy
sin cos cos sin tan cotC B C B B C
.
Dạng 2: Rút gọn và tính giá trị của biểu thức lượng giác
Ví dụ 5. Rút gọn các biểu thức
a)
2 2 2
sin cot cos 1
. b)
22
tan cot tan cot
.
c)
4 4 2 2
sin cos cos 3sin

.
Lời giải
a)
2
2 2 2 2 2 2 2
2
cos
sin cot cos 1 sin cos 1 cos cos 1 1
sin
.
b)
22
(tan cot ) (tan cot )
2 2 2 2
tan 2 tan cot cot tan 2 tan cot cot 4 tan cot 4
.
c)
4 4 2 2 2 2 2 2 2 2
sin cos cos 3sin sin cos sin cos cos 3sin
2 2 2 2 2 2
1 sin cos cos 3sin 2 sin cos 2
.
Ví dụ 6. Tính giá trị của biểu thức
a)
2
sin30 cos60 tan45 4cos 30
. b)
2 2 2
cos 30 cot 60 tan 30 1
.
c)
22
2
cot 45 cos 45
2sin 60

.
Lời giải
a)
2
2
1 1 3
sin30 cos60 tan45 4cos 30 1 4 3
2 2 2




.
b)
2 2 2
2 2 2
3 3 3 3 1
cos 30 cot 60 tan 30 1 1 1
2 3 3 4 4
.
c)
2
22
2
2
2
1
2
cot 45 cos 45 1
2sin 60 3
3
2
2








.
Ví dụ 7. Tính giá trị của biểu thức
a)
2 2 2 2
cos 33 cos 41 cos 49 cos 57
.
b)
2 2 2 2 2 2
sin 35 sin 39 sin 43 sin 47 sin 51 sin 55
.
Lời giải
Trang 3
a)
2 2 2 2 2 2 2 2
cos 33 cos 41 cos 49 cos 57 cos 33 cos 57 cos 41 cos 49
2 2 2 2
cos 33 sin 33 cos 41 sin 41 1 1 2
.
b)
2 2 2 2 2 2
sin 35 sin 39 sin 43 sin 47 sin 51 sin 55
2 2 2 2 2 2
sin 35 sin 55 sin 39 sin 51 sin 43 sin 47
2 2 2 2 2 2
sin 35 cos 35 sin 39 cos 39 sin 43 cos 43 1 1 1 3
Dạng 3: Tính độ dài đoạn thẳng, tính số đo góc
Ví dụ 8. Cho tam giác
ABC
cân tại
A
, đường cao
AH
. Biết
ˆ
44A
;
9cmAH
. Tính chu vi tam
giác
ABC
.
Lời giải
Do tam giác
ABC
cân đỉnh
A
,
AH
là đường cao nên
AH
cũng là
đường phân giác, đường trung tuyến.
Do đó
22BAH CAH

và
2
BC
HB HC
.
Xét
AHC
vuông tại
H
, ta có
9
9,7 cm
cos22
cos
AH
AC
HAC
và
cot 9 cot22 3,6 cmHC AH HAC
.
Do đó chu vi tam giác
ABC
là
2 9,7 3,6 26,6 cm
.
Ví dụ 9. Cho hình thang
ABCD
(
AB CD
),
ˆ
36C
;
ˆ
50D
. Biết
4cmAB
,
6cmAD
. Tính
chu vi hình thang.
Lời giải
Vẽ
AH CD
và
BK CD
, dễ thấy
AHKB
là hình chữ nhật.
Do đó
AH BK
và
AB HK
.
Xét
ADH
vuông tại
H
, ta có
cos 6 cos50 4,6 cmDH AD ADH
.
Trang 4
Tương tự, xét
BKC
vuông tại
K
, ta có
cot 4,6 cot36 6,3 cmKC BK BCK
và
4,6
7,8 cm
sin36
sin
BK
BC
KCB
.
Ta có
3,9 4 6,3 14,2 cmDC DH HK KC
.
Do đó chu vi của hình thang là
4 7,8 14,2 614,2 32 cm
.
Ví dụ 10. Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
, đường cao
AH
. Vẽ
HM AB
;
HN AC
. Biết
3cmAB
;
4cmAC
.
a) Tính độ dài
MN
.
b) Tính số đo các góc của tam giác
AMN
.
c) Tính diện tích tứ giác
BMNC
.
Lời giải
a) Áp dụng định lí Py-ta-go trong tam giác vuông
ABC
, ta có
2 2 2 2 2
3 4 25BC AB AC
suy ra
5 cmBC
.
Theo hệ thức lượng trong tam giác vuông
ABC
, ta có
AB AC
AH BC AB AC AH
BC
suy ra
34
2,4 cm
5
AH

.
Dễ thấy
AMHN
là hình chữ nhật nên
MN AH
nên
2,4cmMN
.
b) Xét
ABH
vuông tại
H
, ta có
22
2
2,4
1,44 cm
4
AH
AH AM AB AM
AB
.
Ta xét
AMN
vuông tại
A
, ta có
1,44
tan tan36 52
1,92
AN
AMN
AM
. Do đó
36 52AMN
.
Mà
90 90 36 52 53 8ANM AMN

.
c) Gọi
S
là diện tích tứ giác
BMNC
.
Ta có
2
1 1 1 1
3 4 1,92 1,44 4,6 cm
2 2 2 2
ABC AMN
S S S AB AC AM AN
.
Vậy diện tích tứ giác
BMNC
là
2
4,6cm
.
Ví dụ 11. Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
,
4cmBC
. Vẽ đường cao
AH
; vẽ
HI AB
,
HK AC
. Tìm giá trị lớn nhất của diện tích tứ giác
AIHK
.
Trang 5
Lời giải
Xét
ABH
vuông tại
H
, ta có
2
AH AI AB
suy ra
2
AH
AI
AB
.
Tương tự, ta xét
ACH
vuông tại
H
, ta có
2
AH AK AC
suy ra
2
AH
AK
AC
.
Gọi
S
là diện tích của tứ giác
AIHK
.
Do tứ giác
AIHK
là hình chữ nhật nên
2 2 4
.
AH AH AH
S AI AK
AB AC AB AC
Mặt khác theo hệ thức lượng trong tam giác vuông
ABC
ta có
AB AC AH BC
.
Khi đó
43
AH AH
S
AH BC BC

.
Gọi
M
là trung điểm của
BC
, ta có
2 cm
2
BC
AM 
.
Mà
AH AM
nên
3 3 3
2
2
2 cm
4
AH AM
S
BC BC
.
Dấu đẳng thức xảy khi
AH AM
hay tam giác
ABC
vuông cân tại
A
.
Vậy
2
max 2cmS
khi
ABC
là tam giác vuông cân đỉnh
A
.
Dạng 4: Chứng minh hệ thức giữa các tỉ số lượng giác
Ví dụ 12. Chứng minh hệ thức
2 2 4
4
2 2 4
cos sin sin
cot .
sin cos cos


Lời giải
2 2 2 2 2
2 2 4 2 2 2
2 2 4 2 2 2
2 2 2 2 2
cos sin 1 sin cos 1 sin
cos sin sin cos sin cos
sin cos cos sin cos sin
sin cos 1 cos sin cos
2 2 4
4
2 2 4
cos cos cos
cot
sin sin sin
.
Ví dụ 13. Chứng minh các đẳng thức sau
a)
2
(1 cos )(1 cos ) sin
; b)
22
sin 1 cos 2

;
c)
4 4 2 2
sin cos 2sin cos 1
; d)
23
sin sin cos sin

.
Lời giải
Trang 6
a)
22
(1 cos )(1 cos ) 1 cos sin
;
b)
2 2 2 2
sin 1 cos sin cos 1 1 1 2
;
c)
2
4 4 2 2 2 2 2
sin cos 2sin cos sin cos 1 1
;
d)
2 2 2 3
sin sin cos sin 1 cos sin sin sin
.
C. BÀI TẬP VẬN DỤNG
I. PHẦN TRẮC NGHIỆM
Câu 1: Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
có
5AB
cm,
12AC
cm và
13BC
cm. Giá trị của
sinC
bằng
A.
5
12
. B.
1
13
. C.
12
13
. D.
5
13
.
Câu 2: Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
. Khẳng định nào sau đây đúng?
A.
cos
AB
B
BC
. B.
cos
AC
B
AB
. C.
cos
AB
B
AC
. D.
cos
AC
B
BC
.
Câu 3: Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
. Hệ thức nào sau đây đúng?
A.
sin
AB
B
BC
. B.
sin
AB
B
AC
. C.
tan
AB
B
AC
. D.
cos
AB
B
AC
.
Câu 4: Khẳng định nào sau đây sai?
A.
cos35 sin 40

. B.
sin35 cos40

.
C.
sin35 sin 40

. D.
cos35 cos40

.
Câu 5: Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
, đường cao
AH
. Hệ thức nào đây sai?
A.
2
.AC BC HC
. B.
2
.AH AB AC
.
C.
2 2 2
1 1 1
AH AB AC

. D.
2
.AH HB HC
.
Câu 6: Cho
ABC
vuông tại
,A
đường cao
.AH
Biết
3,2cm; 5cmBH BC
thì độ đài
AB
bằng
A.
8
cm. B.
16
cm. C.
1,8
cm. D.
4
cm.
Câu 7: Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
,
30ACB
, cạnh
5AB
cm. Độ dài cạnh
AC
là
A.
10
cm. B.
5
3
cm. C.
53
cm. D.
52
2
cm.
Câu 8: Cho tam giác
ABC
vuông tại
.C
Biết
1
sin ,
3
B
khi đó
tan A
bằng
A.
22
3
. B.
3
. C.
22
. D.
1
22
.
Câu 9: Cho
ABC
cân tại
A
,
120BAC
,
12BC
cm
. Tính độ dài đường cao
AH
.
A.
3AH
cm
. B.
23AH
cm
. C.
43AH
cm
. D.
6AH
cm
.
Trang 7
Câu 10: Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
, đường cao
AH
(hình
bên). Đẳng thức nào sau đây là sai?
A.
sin
AH
B
AB
. B.
tan
BH
BAH
AH
.
C.
cos
HC
C
AC
. D.
cot
AH
HAC
AC
.
Câu 11: Một cái thang dài
4
cm
đặt dựa vào tường, biết góc
giữa thang và mặt đất là
60
. Khoảng cách
d
từ chân thang đến
tường bằng bao nhiêu?
A.
3
2
d
m
. B.
23d
m
.
C.
22d
m
. D.
2d
m
.
Câu 12: Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
và
25AB a
,
53AC a
. Kẻ
AK
vuông góc với
BC
, với
K
nằm trên cạnh
BC
. Tính
AK
theo
a
.
A.
19 57
10
AK a
. B.
95
2
AK a
.
C.
10 57
19
AK a
. D.
5 57
19
AK a
.
Câu 13: Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
, đường cao
AH
. Biết
2AH
,
4HC
. Đặt
BH x
(hình bên). Tính
x
.
A.
1
2
x
. B.
1x
.
C.
16
3
x
. D.
4x
.
Câu 14: Cho
45xOy
. Trên tia
Oy
lấy hai điểm
A
,
B
sao cho
2AB
cm. Tính độ dài hình
chiếu vuông góc của đoạn thẳng
AB
trên
Ox
.
A.
2
2
cm. B.
2
4
cm. C.
1
cm. D.
1
2
cm.
Câu 15: Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
, đường cao
AH
và đường trung tuyến
AM
(
,H M BC
). Biết chu vi của tam giác là
72
cm và
7AM AH
cm. Tính diện tích
S
của tam giác
ABC
.
A.
48S
cm
2
. B.
108S
cm
2
. C.
148S
cm
2
. D.
144S
cm
2
.
II. PHẦN TỰ LUẬN
Bài 1. Cho biết
1
cos
4
.
a) Tính
sin
. b) Chứng minh rằng
tan 4sin

.
Lời giải
a)
15
sin
4
.
Trang 8
b)
sin sin
tan 4sin
1
cos
4


.
Bài 2. Xem hình bên và tính góc tạo bởi hai mái nhà
AB
và
AC
, biết rằng mỗi máy nhà dài 2,34m
và cao 0,8m.
Lời giải
0,8 40
cos 70 2 2.70 140
2,34 117
AH
BAH BAH BAC BAH
AB
.
Bài 3. Tam giác
ABC
có
ˆ
20A
,
ˆ
30B
,
6AB
cm. Đường vuông góc kẻ từ
C
đến
AB
cắt
AB
tại
P
(hình vẽ bên). Hãy tìm
a)
AP
,
BP
; b)
CP
.
Lời giải
a) Ta có
6
.tan20 .tan30
tan30 tan20 tan30 tan20 tan30 tan20
PA PB PA PB
CP AP PB
.
Do đó
6.tan30 2 3 cmPA
;
6.tan20 2,18 cmPB
.
b)
2 3.tan20 1,26 cmCP
.
Bài 4. Tính độ dài các cạnh và số đo các góc nhọn của tam
giác
ABC
vuông tại
A
trong hình bên
Lời giải
22
3
4,5
2
AH
HC
HB
.
2 4,5 6,5BC BH HC
.
2
. 2.6,5 13 13BA BH BC BA
.
Trang 9
2
117 3 13
. 4,5.6,5
42
CA CH CB AC
.
3
tan 59 19'
2
AH
BB
BH
.
90 59 19' 30 41'C
.
Bài 5. Cho hình thang cân
ABCD
(
AB CD
). Biết
2,1cmAD
;
6,0cmCD
và
ˆ
48D
.
a) Tính độ dài
AB
. b) Tính diện tích hình thang
ABCD
.
Lời giải
a) Kẻ các đường cao
AH CD
và
BK CD
.
Dễ thấy
ABKH
là hình chữ nhật nên
AB HK
.
Xét
AHD
và
BKC
, do giả thiết suy ra
AD BC
và
ADH BCK
nên
AHD BKC
.
Do đó
DH KC
và
2HK DC DH
.
Xét tam giác vuông
AHD
ta có
cos 2,1 cos48 1,4 cmDH AB ADH
.
Suy ra
6,0 2 1,4 3,2 cmAB
.
b) Gọi
S
là diện tích hình thang
ABCD
. Khi đó
2
AB CD AH
S

.
Xét tam giác vuông
ADH
ta có
sin 2,1 sin48 1,56 cmAH AB ADH
.
Nên
2
3,2 6,0 1,56
7,88 cm
2
S


.
Bài 6. Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
,
6AB
cm,
8AC
cm.
a) Tính
BC
,
ˆ
B
,
ˆ
C
;
b) Phân giác của
ˆ
A
cắt
BC
tại
D
. Tính
BD
,
CD
.
c) Từ
D
kẻ
DE
và
DF
lần lượt vuông góc với
AB
,
AC
. Tứ giác
AEDF
là hình gì? Tính chu vi
và diện tích của tứ giác
AEDF
?
Lời giải
a) Theo định lý Py-ta-go, ta có
2 2 2 2 2
6 8 100 100 10 cmBC AB AC BC
.
Theo tỉ số lượng giác của góc nhọn trong tam giác ABC vuông
tại A
F
E
D
C
B
A
Trang 10
84
tan 53
63
AC
BB
AB
.
Do đó
90 90 53 37CB
.
b) Theo tính chất đường phân giác trong tam giác ta có
10 5
6 8 14 7
DB AB DB DC DB DC BC
DC AC AB AC AB AC

.
5 5 5 5
6 4,3 cm ; 8 5,7 cm
7 7 7 7
DB AB DC AC
.
c) Tứ giác
AEDF
có
90A E F
nên là hình chữ nhật. Mặt khác
DE DF
(tính chất tia
phân giác của một góc) nên
AEDF
là hình vuông.
Theo hệ thức liên hệ giữa cạnh và góc trong
BED
vuông tại E, ta có
sin 4,3 sin53 3,43 cmDE DB B
.
Chu vi của hình vuông
AEDF
:
4 3,43 13,72 cm
.
Diện tích hình vuông
AEDF
:
2
2
3,43 11,7649 cmS 
.
Bài 8. Cho tam giác
ABC
vuông tại
A
. Chứng minh rằng
tan
2
B AC
AB BC
.
Lời giải
Vẽ đường phân giác
BD
. Xét
ABD
vuông tại
A
, ta
có
tan
AD
ABD
AB
.
Mặt khác
AD AB AB
DC DC BC

suy ra
AD CD AD CD
AB BC AB BC

.
Do đó
tan
AC
ABD
AB BC
hay
tan
2
B AC
AB BC
.
--- HẾT ---

Preview text:

ÔN TẬP CHƯƠNG I
A. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM
Xem lại phần kiến thức trọng tâm của các bài đã học
 Hệ thức liên hệ giữa cạnh và đường cao trong tam giác.
 Tỉ số lượng giác của góc nhọn.
 Hệ thức liên hệ giữa cạnh và góc trong tam giác.
B. CÁC DẠNG BÀI TẬP VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI
Dạng 1: So sánh các tỉ số lượng giác
Ví dụ 1. Sắp xếp theo thứ tự tăng dần cos 72 , sin 65 , sin10 , cot 25 , sin 40 . Lời giải Ta có sin 65  cos 25 ;  sin10  cos80 ;  sin 40  cos50 .
Vì cos80  cos72  cos50  cos 25  cot 25 nên
sin10  cos72  sin 40  sin 75  cot 25 . Ví dụ 2. So sánh
a) sin 55 ; cos 55 ; tan 55 .
b) cot 20 ; sin 20 ; cos 20 . Lời giải
So sánh tương tự Ví dụ 1.
a) cos55  sin 55  tan 55;
b) sin 20  cos 20  cot 20 . Ví dụ 3. Cho 0  45   . Chứng minh rằng a) sin  cos . b) tan  cot  . Lời giải
a) Do 0    45 nên 90   45 suy ra   90  . Do đó
sin  sin 90    cos .
b) Tương tự câu a)   90 nên tan  tan 90    cot .
Ví dụ 4. Cho tam giác ABC vuông tại A có ˆ ˆ
B C . Hãy sắp xếp theo thứ tự tăng dần sin B ,
cos B , tan B , sin C , cosC , cot C . Lời giải Ta có ˆ ˆ
B C  90 nên sin C  cos B ; cosC  sin B ; tan B  cot C
Lại có B C nên cos B  cosC . sin B Mà tan B   sin B . cos B Trang 1
Vậy sin C  cos B  cosC  sin B  tan B  cot C .
Dạng 2: Rút gọn và tính giá trị của biểu thức lượng giác
Ví dụ 5. Rút gọn các biểu thức 2 2 a) 2 2 2
sin   cot   cos  1 .
b) tan  cot   tan  cot  . c) 4 4 2 2
sin   cos   cos   3sin  . Lời giải 2 cos  a) 2 2 2 2 2 2 2
sin   cot   cos  1  sin  
 cos  1  cos   cos  1 1 . 2 sin  b) 2 2
(tan  cot  )  (tan  cot  ) 2 2           2 2 tan 2 tan cot cot
tan   2 tan  cot  cot    4   tan cot  4  . c) 4 4 2 2          2 2     2 2     2 2 sin cos cos 3sin sin cos sin cos  cos  3sin    2 2     2 2        2 2 1 sin cos cos 3sin
2 sin   cos    2  .
Ví dụ 6. Tính giá trị của biểu thức a)    2 sin 30 cos 60 tan 45 4 cos 30    . b) 2  2  2 cos 30 cot 60 tan 30   1. 2  2 cot 45  cos 45 c) . 2 2sin 60 Lời giải 2       1 1 3 a) 2
sin 30  cos 60  tan 45  4 cos 30   1 4   3   . 2 2 2   2 2 2          3 3 3 3 1 b) 2 2 2
cos 30  cot 60  tan 30 1          1  1        . 2 3 3 4 4       2  2  1   2  2 cot 45  cos 45 2   1 c)   . 2  2 2 sin 60   3 3 2   2  
Ví dụ 7. Tính giá trị của biểu thức     a) 2 2 2 2
cos 33  cos 41  cos 49  cos 57 .       b) 2 2 2 2 2 2
sin 35  sin 39  sin 43  sin 47  sin 51  sin 55 . Lời giải Trang 2 a) 2  2  2  2   2  2    2  2 cos 33 cos 41 cos 49 cos 57 cos 33 cos 57 cos 41 cos 49          2  2    2  2 cos 33 sin 33 cos 41 sin 41      11 2. b) 2  2  2  2  2  2 sin 35 sin 39 sin 43 sin 47 sin 51 sin 55       2  2    2  2    2  2 sin 35 sin 55 sin 39 sin 51 sin 43 sin 47         2  2    2  2    2  2 sin 35 cos 35 sin 39 cos 39 sin 43 cos 43        1113
Dạng 3: Tính độ dài đoạn thẳng, tính số đo góc
Ví dụ 8. Cho tam giác 
ABC cân tại A , đường cao AH . Biết ˆ
A  44 ; AH  9cm . Tính chu vi tam giác ABC . Lời giải
Do tam giác ABC cân đỉnh A , AH là đường cao nên AH cũng là
đường phân giác, đường trung tuyến. Do đó BC BAH CAH 22  
và HB HC  . 2 AH 9
Xét AHC vuông tại H , ta có AC    9,7  cm cos HAC cos 22 và HC AH cot HAC 9 cot 22      3,  6 cm .
Do đó chu vi tam giác ABC là 29,7  3,6  26,  6 cm .
Ví dụ 9. Cho hình thang ABCD ( AB CD ), ˆ C 36  ; ˆ D 50 
. Biết AB  4cm , AD  6cm . Tính chu vi hình thang. Lời giải
Vẽ AH CD và BK CD , dễ thấy AHKB là hình chữ nhật.
Do đó AH BK và AB HK .
Xét ADH vuông tại H , ta có DH AD cos ADH 6 cos 50      4,  6 cm . Trang 3
Tương tự, xét BKC vuông tại K , ta có KC BK cot BCK 4,6 cot 36      6,  3 cm BK 4, 6 và BC    7,   8 cm. sin KCB sin 36
Ta có DC DH HK KC  3,9  4  6,3  14,  2 cm .
Do đó chu vi của hình thang là 4  7,8 14, 2  614, 2  3  2 cm .
Ví dụ 10. Cho tam giác ABC vuông tại A , đường cao AH . Vẽ HM AB ; HN AC . Biết
AB  3cm ; AC  4cm .
a) Tính độ dài MN .
b) Tính số đo các góc của tam giác AMN .
c) Tính diện tích tứ giác BMNC . Lời giải
a) Áp dụng định lí Py-ta-go trong tam giác vuông ABC , ta có 2 2 2 2 2
BC AB AC  3  4  25 suy ra BC   5 cm .
Theo hệ thức lượng trong tam giác vuông ABC , ta có AB AC
AH BC AB AC AH BC 3 4 suy ra AH   2,  4 cm . 5
Dễ thấy AMHN là hình chữ nhật nên MN AH nên MN  2, 4cm . 2 2 AH 2, 4
b) Xét ABH vuông tại H , ta có 2
AH AM AB AM    1, 4  4 cm . AB 4 AN 1, 44 Ta xét 
AMN vuông tại A , ta có tan AMN  
 tan 3652 . Do đó AMN  36 52 . AM 1,92    
Mà ANM  90  AMN  90  36 52  53 8.
c) Gọi S là diện tích tứ giác BMNC . 1 1 1 1 Ta có S SS
  AB AC   AM AN  3 4  1,921, 44  4,6 . ABC AMN  2 cm  2 2 2 2
Vậy diện tích tứ giác BMNC là 2 4, 6cm .
Ví dụ 11. Cho tam giác ABC vuông tại A , BC  4cm . Vẽ đường cao AH ; vẽ HI AB ,
HK AC . Tìm giá trị lớn nhất của diện tích tứ giác AIHK . Trang 4 Lời giải 2 AH
Xét ABH vuông tại H , ta có 2
AH AI AB suy ra AI  . AB
Tương tự, ta xét ACH vuông tại H , ta có 2 AH 2
AH AK AC suy ra AK  . AC
Gọi S là diện tích của tứ giác AIHK .
Do tứ giác AIHK là hình chữ nhật nên 2 2 4 AH AH AH
S AI AK    . AB AC AB AC
Mặt khác theo hệ thức lượng trong tam giác vuông ABC ta có ABAC AH BC . 4 3 Khi đó AH AH S   . AH BC BC BC
Gọi M là trung điểm của BC , ta có AM   2cm . 2 3 3 3 AH AM 2
Mà AH AM nên S      2 2 cm  . BC BC 4
Dấu đẳng thức xảy khi AH AM hay tam giác ABC vuông cân tại A . Vậy 2
max S  2cm khi ABC là tam giác vuông cân đỉnh A .
Dạng 4: Chứng minh hệ thức giữa các tỉ số lượng giác 2 2 4
cos   sin   sin 
Ví dụ 12. Chứng minh hệ thức 4  cot . 2 2 4
sin   cos   cos  Lời giải 2 2      cos   sin   2 1 sin   2     cos   2 2 2 4 2 2 2 1 sin cos sin sin cos sin cos      2 2 4 2 2
sin   cos   cos  sin   cos   2 1 cos   2 2 2 2 sin   cos  sin  sin   2 cos   2 2 4 cos  cos  cos  4     cot  . 2 2 4 sin  sin  sin 
Ví dụ 13. Chứng minh các đẳng thức sau a) 2
(1 cos )(1 cos )  sin  ; b) 2 2
sin  1 cos   2 ; c) 4 4 2 2
sin   cos   2 sin  cos   1; d) 2 3
sin   sin  cos   sin  . Lời giải Trang 5 a) 2 2
(1 cos )(1 cos )  1 cos   sin  ; b) 2 2 2 2
sin  1 cos   sin   cos  1  11  2 ; c)            2 4 4 2 2 2 2 2 sin cos 2sin cos sin cos 1 1; d) 2        2    2 3 sin sin cos sin 1 cos
 sin sin   sin  .
C. BÀI TẬP VẬN DỤNG
I. PHẦN TRẮC NGHIỆM Câu 1:
Cho tam giác ABC vuông tại A có AB  5 cm, AC 12 cm và BC 13 cm. Giá trị của sin C bằng 5 1 12 5 A. . B. . C. . D. . 12 13 13 13 Câu 2:
Cho tam giác ABC vuông tại A . Khẳng định nào sau đây đúng? AB AC AB AC A. cos B  . B. cos B  . C. cos B  . D. cos B  . BC AB AC BC Câu 3:
Cho tam giác ABC vuông tại A . Hệ thức nào sau đây đúng? AB AB AB AB A. sin B  . B. sin B  . C. tan B  . D. cos B  . BC AC AC AC Câu 4:
Khẳng định nào sau đây sai? A. cos 35 sin 40  . B. sin 35 cos 40  .     C. sin 35  sin 40 . D. cos 35  cos 40 . Câu 5:
Cho tam giác ABC vuông tại A , đường cao AH . Hệ thức nào đây sai? A. 2
AC BC.HC . B. 2 AH  . AB AC . 1 1 1 C.   . D. 2 AH H . B HC . 2 2 2 AH AB AC Câu 6: Cho ABC vuông tại ,
A đường cao AH. Biết BH  3, 2cm; BC  5cm thì độ đài AB bằng A. 8 cm. B. 16 cm. C. 1,8 cm. D. 4 cm.  Câu 7:
Cho tam giác ABC vuông tại A , ACB  30 , cạnh AB  5 cm. Độ dài cạnh AC là 5 5 2 A. 10 cm. B. cm. C. 5 3 cm. D. cm. 3 2 1 Câu 8:
Cho tam giác ABC vuông tại C. Biết sin B  , khi đó tan A bằng 3 2 2 1 A. . B. 3 . C. 2 2 . D. . 3 2 2  Câu 9:
Cho ABC cân tại A , BAC  120 , BC 12 cm . Tính độ dài đường cao AH .
A. AH  3 cm .
B. AH  2 3 cm .
C. AH  4 3 cm .
D. AH  6 cm . Trang 6
Câu 10: Cho tam giác ABC vuông tại A , đường cao AH (hình
bên). Đẳng thức nào sau đây là sai? AH BH A. sin B  . B. tan BAH  . AB AH HC AH C. cos C  . D. cot HAC  . AC AC
Câu 11: Một cái thang dài 4 cm đặt dựa vào tường, biết góc
giữa thang và mặt đất là 60 . Khoảng cách d từ chân thang đến
tường bằng bao nhiêu? 3 A. d  m .
B. d  2 3 m . 2
C. d  2 2 m . D. d  2 m .
Câu 12: Cho tam giác ABC vuông tại A và AB  2 5a , AC  5 3a . Kẻ
AK vuông góc với BC , với K nằm trên cạnh BC . Tính AK theo a . 19 57 95 A. AK a . B. AK a . 10 2 10 57 5 57 C. AK a . D. AK a . 19 19
Câu 13: Cho tam giác ABC vuông tại A , đường cao AH . Biết
AH  2 , HC  4 . Đặt BH x (hình bên). Tính x . 1 A. x  . B. x 1. 2 16 C. x  . D. x  4 . 3 Câu 14: Cho xOy 45 
. Trên tia Oy lấy hai điểm A , B sao cho AB  2 cm. Tính độ dài hình
chiếu vuông góc của đoạn thẳng AB trên Ox . 2 2 1 A. cm. B. cm. C. 1 cm. D. cm. 2 4 2
Câu 15: Cho tam giác ABC vuông tại A , đường cao AH và đường trung tuyến AM (
H , M BC ). Biết chu vi của tam giác là 72 cm và AM AH  7 cm. Tính diện tích S của tam giác ABC .
A. S  48 cm 2 .
B. S 108 cm 2 .
C. S 148 cm 2 .
D. S 144 cm 2 . II. PHẦN TỰ LUẬN 1
Bài 1. Cho biết cos  . 4 a) Tính sin .
b) Chứng minh rằng tan  4sin . Lời giải 15 a) sin   . 4 Trang 7 sin  sin  b) tan     4sin . cos 1 4
Bài 2. Xem hình bên và tính góc tạo bởi hai mái nhà AB và AC , biết rằng mỗi máy nhà dài 2,34m và cao 0,8m. Lời giải AH 0,8 40 cos BAH   
BAH  70  BAC  2BAH  2.70 140 . AB 2,34 117
Bài 3. Tam giác ABC có ˆ A 20  , ˆ B 30 
, AB  6cm. Đường vuông góc kẻ từ C đến AB cắt
AB tại P (hình vẽ bên). Hãy tìm a) AP , BP ; b) CP . Lời giải PA PB PA PB 6
a) Ta có CP A .
P tan 20  P . B tan 30     . tan 30 tan 20 tan 30  tan 20 tan 30  tan 20
Do đó PA  6.tan 30  2 3 cm ; PB  6.tan 20  2,18cm.
b) CP  2 3. tan 20  1, 26 cm .
Bài 4. Tính độ dài các cạnh và số đo các góc nhọn của tam
giác ABC vuông tại A trong hình bên Lời giải 2 2  AH 3 HC    4,5 . HB 2
BC BH HC  2  4,5  6,5 .  2
BA BH.BC  2.6,5 13  BA  13 . Trang 8  117 3 13 2
CA CH .CB  4, 5.6, 5   AC  . 4 2  AH 3 tan B    B  59 19  ' . BH 2
C  90  59 1  9'  30 4  1' .
Bài 5. Cho hình thang cân ABCD ( AB CD ). Biết AD  2,1cm ; CD  6, 0cm và ˆ D 48  .
a) Tính độ dài AB .
b) Tính diện tích hình thang ABCD . Lời giải
a) Kẻ các đường cao AH CD và BK CD .
Dễ thấy ABKH là hình chữ nhật nên AB HK .
Xét AHD và BKC , do giả thiết suy ra
AD BC và ADH BCK nên AHD BKC .
Do đó DH KC và HK DC  2DH .
Xét tam giác vuông AHD ta có DH AB cos ADH 2,1 cos 48     1,  4 cm .
Suy ra AB  6, 0  2 1, 4  3,  2 cm .
AB CD AH
b) Gọi S là diện tích hình thang ABCD . Khi đó S  . 2
Xét tam giác vuông ADH ta có AH AB sin ADH 2,1 sin 48     1,5  6 cm . 3,2 6,01,56 Nên S   7,8  2 8 cm  . 2
Bài 6. Cho tam giác ABC vuông tại A , AB  6cm, AC  8 cm. a) Tính BC , ˆ B , ˆ C ; b) Phân giác của ˆ
A cắt BC tại D . Tính BD , CD .
c) Từ D kẻ DE và DF lần lượt vuông góc với AB , AC . Tứ giác AEDF là hình gì? Tính chu vi
và diện tích của tứ giác AEDF ? Lời giải
a) Theo định lý Py-ta-go, ta có B 2 2 2 2 2
BC AB AC  6  8  100  BC  100  10 cm . D E
Theo tỉ số lượng giác của góc nhọn trong tam giác ABC vuông tại A Trang 9 C A F AC 8 4 tan B
   B  53 . AB 6 3
Do đó C  90  B  90  53  37.
b) Theo tính chất đường phân giác trong tam giác ta có DB AB DB DC DB DC BC 10 5        . DC AC AB AC AB AC 6  8 14 7 5 5
DB AB      5 5 6 4, 3 cm ; DC AC  8  5,7cm . 7 7 7 7
c) Tứ giác AEDF có A E F  90 nên là hình chữ nhật. Mặt khác DE DF (tính chất tia
phân giác của một góc) nên AEDF là hình vuông.
Theo hệ thức liên hệ giữa cạnh và góc trong BED  vuông tại E, ta có
DE DB sin B  4,3sin 53  3, 43cm .
Chu vi của hình vuông AEDF : 4 3, 43  13, 72cm . 2
Diện tích hình vuông AEDF : S      2 3, 43 11, 7649 cm  . B AC
Bài 8. Cho tam giác ABC vuông tại A . Chứng minh rằng tan  . 2 AB BC Lời giải
Vẽ đường phân giác BD . Xét ABD vuông tại A , ta AD có tan ABD  . AB AD AB AB Mặt khác   suy ra DC DC BC AD CD AD CD   . AB BC AB BC Do đó AC B AC tan ABD  hay tan  . AB BC 2 AB BC --- HẾT --- Trang 10